Urzędy: Jabłonowski Stanisław (starosta kowelski)
Propinacja, karczmy, browary: Jabłonowski Stanisław (browar, karczma, młyn)
Powyżej pięciu dymów w jednym ręku: Jabłonowski Stanisław (74)
Wypisy spoza taryf
Zapisy spod sigli, których kartoteka nie rozwija. Dymów nie podają, więc nie wchodzą do żadnej sumy.
Pert.karta 1)Pert., Wisniow - siedziba starostwa;
uwaga: Jednowierszowa nota o charakterze miejsca, bez dymów i bez osób — ten sam typ zapisu co „MP - Ciosna - do starostwa wiszniowskiego” na karcie 1) czy „P. Kot Wiśniowski. - do starostwa wiśniowskiego” na karcie. Sigli nie ma w wykazie źródeł, więc do rachunek dymów nie wchodzi. SIGLA CZYTANA „Pert.” — cztery znaki: „P” z dolną pętlą, „e”, „r” i przekreślone „t”, po nich kropka i przecinek. Rozstrzyga zestawienie z sąsiednimi fiszkami tej samej ręki, gdzie ten sam trójwiersz map stoi w komplecie: karta 1) (Wielgórz) pisze „Pert. · Wielgor.”, a karta „Perth. - niema” (tam po „t” jest jeszcze wyraźna pętla „h”). Kształt z karty 1) pokrywa się z tym z karty 1), nie z tym z karty. Wykaz źródeł w `karty.json` notuje jeszcze postać „Per.” z rozwinięciem „Karol de Perthées, Mappa szczegulna woiewodztwa lubelskiego, 1786” — najpewniej chodzi o tę samą mapę, ale rozwinięcia na karcie nie ma i go nie dopisuję. ZWRACA UWAGĘ, że nota nie mówi o przynależności DO starostwa, lecz nazywa Wiszniew jego SIEDZIBĄ — to jedyne miejsce w całym zespole fiszek tej dzierżawy, gdzie siedziba jest nazwana wprost. Wyrazy „siedziba starostwa” napisane grubiej, obwiedzione powtórnie. Nazwa wsi w tym wierszu ma postać „Wisniow”, bez akutu nad „s” i bez litery schodzącej pod linię pisma. Po siglach przecinek [odczyt niepewny: może kropka].
Held.karta 1)Held. Wisznow.
uwaga: Jednowierszowa nota z samą nazwą, bez liczb i bez osób; sigli nie ma w wykazie źródeł, do rachunek dymów nie wchodzi. Ta sama sigla stoi na karcie 1) („Held. Lipniak.”) i karta („Held. Koty Młyn.”). Wiersz pisany drobniej od pozostałych i wciśnięty między wiersz Pert. a wiersz Top. — trzy takie mikrowiersze stoją jeden pod drugim w lewej części fiszki. ODCZYT NIEPEWNY: nazwę czytam „Wisznow” (po „Wis” litera schodząca pod linię pisma, czyli „z”, dalej „n-o-w”), ale przy tej wielkości pisma równie możliwe jest „Wiszniow”; znaku między „n” a „o” nie umiem rozstrzygnąć. Między siglą a nazwą nie ma skrótu „p.”, jak się zdaje przy małym powiększeniu: to podbitka litery „p” z wyrazu „Top.” w wierszu niżej, wchodząca w ten wiersz.
Top.karta 1)Top. wiszniew
uwaga: Jednowierszowa nota z samą nazwą, bez liczb i bez osób; sigli nie ma w wykazie źródeł, do rachunek dymów nie wchodzi. Ta sama sigla stoi na karcie, 238 („Top. Lipniak.”) i karta („Top. osada Kot.”). ODCZYT NIEPEWNY: nazwa pisana MAŁĄ literą i WIDOCZNIE POPRAWIANA — litery w środku wyrazu są nadpisane jedna na drugiej i przy powiększeniu rozpadają się na dwie warstwy pisma; czytam „wiszniew”, ale rozstrzygnięcia nie mam. Tego, co zostało poprawione, nie odtwarzam. Między siglą a nazwą stoi sama kropka; tego, co przy małym powiększeniu wygląda na skrót „p.”, w wierszu Held. wyżej dostarcza podbitka litery „p” z tego właśnie wyrazu „Top.”.
Ls.89karta 3)Ls.89. Star. wiśniowskie w posesji księcia Stanisława Jabłonowskiego kawalera orderu ś. Huberta obejmuje wsie: Wisniew, Kaczory, Ciosna, Myrcha, Wólka, Stok, Koty, Gośchowa, ⟨i wójtostwo domanickie; — WIERSZ PRZEKREŚLONY⟩ | młyn, grunt średni, łąki na pół grądowe z błotnemi, na płn. od Wiszniewa puszcza wiszniowska, | lasu ⟨szer. — skreślone⟩ dł. ¾ mili szer. ¼ mili zdatny tylko na łaty i krokwy, ochroniony przed wyrąbywaniem, młyny potrzebują reperacji.-
uwaga: Wypis pod siglą spoza wykazu źródeł, bez jednej liczby dymów i bez jednego gospodarza — do rachunek dymów nie wchodzi, tak samo jak Ls.89 przy Ciosnej, Myrsze, Stoku Wiszniewskim, Kocie Wiśniowskim i Baranku (karta 1)–313). Sigla pisana „Ls.89.”, z kropką po „s” i kropką po liczbie. TO NAJPEŁNIEJSZY OPIS CAŁEJ DZIERŻAWY W CAŁEJ KARTOTECE i jedyne miejsce, gdzie posesor dostaje tytuł orderowy: „księcia Stanisława Jabłonowskiego KAWALERA ORDERU Ś. HUBERTA”. Imię „Stanisław” zgadza się z T89 na karcie 2) i ze skrótem „Stan.” w T90 na karcie 1). SKŁAD DZIERŻAWY TRZECI RAZ INNY: Ls.89 wylicza osiem miejscowości — Wisniew, Kaczory, Ciosna, Myrcha, Wólka, Stok, Koty, Gośchowa — i dopisywał jeszcze „i wójtostwo domanickie”, ale ten wiersz PRZEKREŚLIŁ. Klucz domanicki (Domanice, Przywory, Kopcie, Czachy) z T89 i wsie Czachy, Domanice, Kopcie, Przywory z T90 nie są tu wymienione w ogóle; Baranek też nie. Koty stoją tu jako osobna miejscowość wyliczenia, a nie — jak w T89 — jako osada przy Wiszniewie. Rudy w tym wyliczeniu NIE MA. ZAKŁADY: „młyn” w liczbie pojedynczej na początku wiersza szóstego i „młyny” w liczbie mnogiej na końcu wypisu („młyny potrzebują reperacji”); T89 na karcie 2) liczy w Wiszniewie 3 młyny, a O83 na tej samej fiszce dodaje „młynek”. Znacznika „młyn” słownik adnotacje nie zna i go nie wymyślam. KARCZMY, BROWARU ANI PROPINACJI TEN WYPIS NIE WYMIENIA. ODCZYTY NIEPEWNE: (1) „wiśniowskie” w pierwszym wierszu — po „wi” nie widzę litery schodzącej pod linię pisma, ale pismo jest blade i „wiszniowskie” pozostaje możliwe; (2) „Gośchowa” — akut stoi nad „s”, więc czytam „ś”, ale równie możliwe jest „Góschowa” z akutem nad „o”; końcówka „-owa”, nie „-orza” jak w T89 („Goschorza”) i T90 („Gostchorza”) — postaci nie ujednolicam; (3) „puszcza” — wyraz na prawym skraju wiersza, czytam „puszcza wiszniowska”, ale środka wyrazu nie rozstrzygam; (4) „wyrąbywaniem” — wyraz przełamany przez koniec wiersza znakiem „=” („wyrąby=” + „waniem”); pierwsza litera jest tym samym dwugarbnym „w”, co w „w posesji” i w „waniem”, więc wyraz zaczyna się na „w”, ale między „wyrąbywaniem” a „wyrębywaniem” nie rozstrzygam. Ułamki „¾” i „¼” czytelne. Skrót „płn.” (północ) pisany „pn.” [odczyt niepewny co do jednej litery]. POWINNOŚCI PODDANYCH TEN WYPIS POMIJA — nie ma tu ani dni ciągłych, ani pieszych, ani osiadłości gospodarzy, inaczej niż w Ls.79 Dębowierzchów czy Ls.89 Karcz.
St.89karta 4)St.89 - star. wiszniowskie w pos. Xcia Stanisława Jabłonowskiego - obejm. wsie: Wiszniow, Myrcha, Kopcie, Czachy, Kaczory, Stok, Przywory | w Wiszniowie: 350 l. (182 m., 168 k.); w tym: gosp.: (61 m., 57 k., 53 syn do l. 15, syn. od l. 15 - 15, cór 57); kom. (2 m., 3 k., 5 syn, 2 cór.); luźni: (23 m., 15 k., 6 syn, 5 cór.); żebraki (6 m., 12 k., 1 syn, 1 cór.); | sołtysi wiszniowscy: gosp. (4 m., 3 k., 3 syn., 6 cór.); kom. (1 k., syn., 1 cór.). luźni: (2 m., 3 k.). żebraki 2 k. | 5 l. Żyd. (4 m. 1 k.) w tym arendarz 3 m. ⟨1 k. — dopisane nad wierszem⟩ służący 1 m.;
uwaga: Wypis pod siglą spoza wykazu źródeł — do rachunek dymów nie wchodzi; sigla „St.89”, z kropką po „St” i bez spacji przed liczbą, ta sama co na karcie 2) (Stok Wiszniewski). BEZ JEDNEJ LICZBY DYMÓW: to wykaz ludności, nie taryfa, i do żadnej sumy dymów nie wchodzi. RACHUNEK LUDNOŚCI DOMYKA SIĘ CO DO JEDNEJ OSOBY — sprawdzone osobno dla obu płci, co potwierdza każdą odczytaną cyfrę: we wsi gosp. 61 m. + 53 syn. do l. 15 + 15 syn. od l. 15 = 129 m. i 57 k. + 57 cór. = 114 k.; kom. 2 + 5 = 7 m. i 3 + 2 = 5 k.; luźni 23 + 6 = 29 m. i 15 + 5 = 20 k.; żebraki 6 + 1 = 7 m. i 12 + 1 = 13 k.; sołtysi wiszniowscy: gosp. 4 + 3 = 7 m. i 3 + 6 = 9 k.; kom. 1 syn = 1 m. i 1 k. + 1 cór. = 2 k.; luźni 2 m. i 3 k.; żebraki 2 k. Razem 172 + 10 = 182 mężczyzn i 152 + 16 = 168 kobiet, czyli dokładnie „350 l. (182 m., 168 k.)” z nagłówka wiersza. Zgodność obu sum niezależnie potwierdza odczyt zapisu „kom. (1 k., syn., 1 cór.)”, gdzie przy „syn.” nie ma cyfry — musi tam być jeden syn. LICZBA 350 OBEJMUJE SOŁTYSÓW: to nie jest suma samej wsi (ta wynosi 324), lecz wsi razem z gruntami sołtysimi. ŻYDZI POLICZENI OSOBNO: „5 l. Żyd. (4 m. 1 k.)”, i ci pięcioro to arendarz z domownikami (3 m. + 1 k., dopisane nad wierszem) i służący (1 m.) — 4 + 1 = 5, domyka się. ARENDARZ, ale wyrazu „propinacja”, „karczma”, „browar” ani „młyn” ten wypis NIE UŻYWA — słowa „arendarz” słownik adnotacje nie zna i znacznika nie wymyślam. ZESTAWIENIE Z S87: dwa lata wcześniej spis 1787 r. dał 279 l. + 13 ż. = 292; St.89 daje 350 + 5 = 355. Różnicy nie wygładzam — to dwa różne źródła i dwa różne lata, a nadto St.89 wlicza sołtysów. SKŁAD DZIERŻAWY CZWARTY RAZ INNY: St.89 wylicza siedem wsi — Wiszniow, Myrcha, Kopcie, Czachy, Kaczory, Stok, Przywory — bez Ciosnej, Wólki, Kotów, Domanic, Goschorzy, Rudy i Baranka. Ani jedna z czterech list (T90 karta 1), T89 karta 2), Ls.89 karta 3), St.89 karta 4) nie zgadza się z pozostałymi; żadnej nie uzupełniam. „Xcia” = „Xięcia” (księcia) — skrót rozwijam tylko w tej uwadze, w treść wypisu zostaje jak na karcie. Przymiotnik „wiszniowskie” tu z wyraźnym „sz” (litera schodząca pod linię pisma).
zapisy na kartach: Wiszniew, Wisniow, Wiśniow, Wisznow, Wiszniow, Wisniew, wiszniew
powiat łukowski · parafia Zbuczyn · karty 1), 2), 3), 4)
wieś królewska, siedziba starostwa (dzierżawy) wiśniowskiego, w dożywotniej posesji księcia Stanisława Jabłonowskiego, starosty kowelskiego; dwór, browar, karczma, 3 młyny (O83 nadto „młynek”), 68 chałup i 5 dymów sołtysich = 79 dymów razem z osadą Koty i Rudą Młynarzami [O83 (IX), T89]; 65 dymów wiejskich 2giej klasy + 5 sołtysich = 70 [T90]; kaplica [V48]; młyn, grunt średni, łąki na pół grądowe z błotnemi, na płn. od Wiszniewa puszcza wiszniowska, las dł. ¾ mili szer. ¼ mili zdatny tylko na łaty i krokwy [Ls.89]; w 1789 r. 350 l. chrześcijan (182 m., 168 k.) i 5 l. Żydów (w tym arendarz), razem 355 [St.89]
| Rocznik | Źródło | Pozycji | Dymów |
|---|
| T75 | Taryfa podymnego 1775 | 1 | 240 |
| T89 | Taryfa podymnego 1789 | 2 | 79 |
| T90 | Taryfa podymnego 1790 | 2 | 70 |
Bez wypisu z 1794 r. — żadna fiszka tej wsi tej taryfy nie niesie. To brak wypisu w kartotece, nie luka w numeracji kart.
Te roczniki liczą tu więcej niż samą miejscowość: 1775 r. — całe starostwo wiśniowskie i domanieckie — wsie w dwóch parafiach; 1789 r. — wieś Wiszniew razem z osadą Koty i Rudą Młynarzami — kartoteka nie rozbija tych dymów na trzy miejscowości. Takiej liczby nie wolno zestawiać z pozostałymi rocznikami jak dwóch pomiarów tej samej miejscowości — to są różne jednostki rachunku, a nie ubytek dymów.
Zapisy kartoteki
Wszystkie wypisy tej miejscowości w brzmieniu kart, rocznik po roczniku. Jeden blok to jedno wystąpienie: ta osoba, w tym roczniku. Przy pozycji zbiorowej ten sam tekst karty stoi przy każdej wymienionej osobie — bo karta wymienia je razem, a rozdzielać ich nie wolno. Dymy podane przy pozycji zbiorowej to równy podział między wymienionych, nie odczyt.
1789 T89Taryfa podymnego 1789
JabłonowskiStanisławstarosta kowelski i wiszniowskistarosta kowelski
T8974 dymów1 dwór, 1 browar, 1 karczma, 3 młyn, 68 chatyksiążęposesorT89 - starostwo wiśniowskie księcia Stanisława Jabłonowskiego dożywotne; składa się z 2 kluczy: 1) wiszniowski ma wsie: Wiszniow z osadą Koty i Ruda z Młynarzami, wieś Kaczory, Goschorza, Ciosna, Stok, Wólka, Myrcha (Mercha); 2) domanicki ma wsie: Domanice, Przywory, Kopcie, Czachy; || a) wieś Wiszniow z osadą Koty i Ruda Młynarzami - dwór, brow. karcz., 3 młyny, 54 chał. o 1 gosp., 12 chał. o 2 gosp., 2 chał. z ogrod.karta 2)
TU SĄ ZAKSIĘGOWANE DYMY RUDY I KOTA Z 1789 R. Pozycja a) nie dotyczy samego Wiszniewa: obejmuje „wieś Wiszniow Z OSADĄ KOTY I RUDA MŁYNARZAMI”, czyli trzy miejscowości razem, i kartoteka NIE ROZBIJA tych 74 dymów na nie. Zgadza się to z odsyłaczami z sąsiednich fiszek, sprawdzonymi i przepisanymi dosłownie: „T89 - Koty zob. Wiszniew;” (Kot Wiśniowski) oraz — na karcie 1), u której w nagłówku miejsce nazwy wsi jest puste, a wszystkie wypisy mówią o Rudzie (S87: „Ruda wiśniowska - 7 l.”, V48: „Ruda.”, O83 (IX): „Ruda - jeden chłop młynarz. starostwo wiśniowskie;”) — „T89 - Ruda Młynarzami zob. Wiszniew;”. NAZWA W ODSYŁACZU RUDY BRZMI „Wiszniew”, nie „Wiśniew”: po „Wi” stoi litera schodząca pod linię pisma, czyli „z”, tak samo jak w nagłówkach karta 1)–550 [sprawdzone przy czterokrotnym powiększeniu z wyrównaniem tła]. ODSYŁACZ DOTYCZY WYŁĄCZNIE ROKU 1789: własną liczbę dymów Ruda ma w T90 na tej samej karta 1) („w uroczysku Ruda zwanym młyn wodny — 1 dym wiejski 2giej klasy”), a osobne wypisy Pert., Held., Top., Ls.89 też zostają przy niej. Rocznik 1789 dla Kota i dla Rudy jest więc zaksięgowany w tym jednym miejscu — i dopóki właściciel nie postanowi inaczej, dymów tych trzech miejscowości nie da się rozdzielić; dopisanie Wiszniewowi całych 74 (79) dymów liczy przy okazji Kot i Rudę. ROZPISANIE ZABUDOWY DOMYKA SIĘ CO DO JEDNEGO DYMU: 1 dwór + 1 brow. + 1 karcz. + 3 młyny + 54 chał. o 1 gosp. + 12 chał. o 2 gosp. + 2 chał. z ogrod. = 74, a z pozycją b) (5) daje podane na karcie „Razem 79 dymów.”. Trzy grupy chałup zsumowane w rozpis budynków w jedno pole „chaty” = 68, tak jak przy Ciosnej i Karczach. TRZY MŁYNY: liczba zapisana cyfrą, wyraz „młyny” w liczbie mnogiej; to te same młyny, o których T90 na karcie 1) mówi „oraz młyny: Ruda i Kot”, tyle że T90 liczy dwa, a T89 trzy — trzeci to zapewne „młynek” z O83 na tej samej fiszce, ale kartoteka tego nie mówi i nie dopisuję tego. ZNACZNIKA „młyn” SŁOWNIK adnotacje NIE ZNA i go nie wymyślam. SKŁAD STAROSTWA INNY NIŻ W T90: T89 dzieli je na DWA KLUCZE — wiszniowski (Wiszniow z osadą Koty i Rudą Młynarzami, Kaczory, Goschorza, Ciosna, Stok, Wólka, Myrcha) i domanicki (Domanice, Przywory, Kopcie, Czachy) — a T90 na karcie 1) wylicza jedenaście wsi ciągiem i dodaje Baranek, o którym T89 tu nie wspomina. Postaci nazw: „Goschorza” (T90 na karcie 1): „Gostchorza”) [odczyt niepewny co do środka wyrazu], „Myrcha (Mercha)” — drugą postać kartoteka sama bierze w nawias. W wyliczeniu klucza stoi „Ruda Z Młynarzami” (z przyimkiem, dopisanym drobnym „z”), a w rozliczeniu a) „Ruda Młynarzami” (bez przyimka) — obu postaci nie ujednolicam. Przymiotnik w pierwszym wierszu czytam „wiśniowskie”, w czwartym „wiszniowski” — różnica sprawdzona przy siedmiokrotnym powiększeniu: w pierwszym wyrazie po „wi” nie ma litery schodzącej pod linię pisma, w drugim jest wyraźna. Wyraz „dożywotne” [odczyt niepewny: może „dożywotnie”].
1790 T90Taryfa podymnego 1790
JabłonowskiStanisławstarosta kowelski i wiszniowskistarosta kowelski
T9065 dymówksiążęposesorT90.- dobra król., dzierżawa Wiśniowska, w poses. ks. Stan. Jabłonowskiego starosty kowelskiego; należy do niej wsi: Wiśniow. Wólka Wiśniowska; Stok Wiśniowski; Myrcha; Ciosna; Czachy; Domanice; Gostchorza; Kaczory; Kopcie; Przywory; oraz młyny: Ruda i Kot. — Należy tu nadto wieś Baranek. — || a) wieś Wisniow ———— 65 dymów wiejskich 2giej klasykarta 1)
NAGŁÓWEK CAŁEJ DZIERŻAWY I PIERWSZA POZYCJA ROZLICZENIA RAZEM: cztery wiersze opisu dóbr, a pod nimi dwuwierszowe rozliczenie a)/b) i suma. Litery „a” i „b” są na karcie, więc numer pozycji bierze je dosłownie. POSESOR: „ks. Stan. Jabłonowskiego starosty kowelskiego” — to ten sam książę Jabłonowski, którego O83 przy Ciosnej nazywa „starostą kowelskim i wiszniowskim”; tutaj tytuł jest krótszy (sam kowelski) i pada imię w skrócie („Stan.”), którego przy Ciosnej nie było. „ks.” rozwijam jako „książę” w status (tak jak przy Ciosnej), bo mowa o rodzie książęcym, nie o duchownym. SKŁAD DZIERŻAWY — JEDENAŚCIE WSI I DWA MŁYNY: Wiśniow, Wólka Wiśniowska, Stok Wiśniowski, Myrcha, Ciosna, Czachy, Domanice, Gostchorza, Kaczory, Kopcie, Przywory — „oraz młyny: Ruda i Kot”. Ruda i Kot są tu nazwane MŁYNAMI, nie wsiami, i stoją poza wyliczeniem wsi; zgadza się to z „Held. Koty Młyn.” na karcie i z Ls.89 na karcie („Młynarze Koty … młyn posiadają”). Po kropce dopisek innym tchem: „Należy tu nadto wieś Baranek.” — Baranek dołączony osobno, poza jedenastką. Nazwy „Gostchorza” i „Kopcie” [odczyt niepewny co do końcówek]. ZNACZNIKA „młyn” SŁOWNIK adnotacje NIE ZNA i go nie wymyślam — młyny zostają w treść wypisu i w opis wsi wsi. Liczba 65 podkreślona; formuła „dymów wiejskich 2giej klasy” brzmi tak samo jak przy Ciosnej, Karczach, Goździe, Kiju, Annoninie i Lipniakach. Cały wypis T90 pisany atramentem NIEBIESKIM, reszta fiszki czarnym.
O83 O83Opis z 1783 [rozwinięcie sigli do potwierdzenia]
JabłonowskiStanisławstarosta kowelski i wiszniowskistarosta kowelski
O83książęposesorO83 (IX) - Wisniow - wieś królewska w dożywotniej posesji księcia Jabłonowskiego starosty kowelskiego; młynek; dwór, karczma (p. 26)karta 2)
Charakterystyka wsi, nie wykaz dymów — stąd liczba dymów puste. Numer w nawiasie czytam jako rzymskie „IX”, tak jak przy Ciosnej i Stoku Wiszniewskim. Imienia księcia O83 nie podaje — zostaje samo nazwisko; imię „Stanisław” daje dopiero T89 na tej samej fiszce, a T90 na karcie 1) skrót „Stan.”. „ks.” rozwijam jako status „książę” (tak jak przy Ciosnej), nie jako „ksiądz”. TYTUŁ KRÓTSZY NIŻ PRZY CIOSNEJ: tu „starosty kowelskiego”, przy Ciosnej „starosty kowelskiego i wiszniowskiego”. ZAKŁADY: wiersz wylicza „młynek; dwór, karczma” — MŁYNEK (zdrobnienie, napisane wyraźnie: m-ł-y-n-e-k), a nie „młyn”; T89 na tej samej fiszce liczy w Wiszniewie 3 młyny. Znacznika „młyn” słownik adnotacje nie zna i go nie wymyślam; młynek zostaje w treść wypisu i w opis wsi wsi. Wyraz „karczma” i odsyłacz „(p. 26)” dopisane pod wierszem, niżej niż reszta, i wciśnięte między wiersz O83 a wiersz T89 — „(p. 26)” to zapewne odesłanie do strony źródła, którego kartoteka nie rozwija; nie rozwijam go i ja. Nazwa wsi w tym wypisie ma postać „Wisniow”, bez litery schodzącej pod linię pisma.
