Czerśl

Co przepisujący zanotował przy samym wypisie, a czego z tabeli wyżej nie widać:

• T75 — Taryfa 1775 biegnie przez dwie karty: pozycje 1-10 na karcie 1 (f. 613), pozycja 11 i suma na karcie 2 (f. 614). Liczba dymów stoi w prawej kolumnie; przy pozycji 1 wypisana słownie („dymów 4”), przy pozostałych zastąpiona znakiem powtórzenia. KONTROLA ARYTMETYCZNA: 4+1+4+2+1+1+1+1+1+1 = 17 na karcie 1, plus 2 z karty 2 = 19, a karta podaje „Razem: 19 dymów” — ZGADZA SIĘ. Karta nie rozpisuje zabudowy na dymy ani razu, więc pola rozpis budynków nie wypełniam nigdzie; słowa „propinacja”, „browar”, „karczma”, „młyn” w tej taryfie nie padają. Sześć pozycji (4, 5, 6, 8, 9 i częściowo 4) nie podaje imienia — kartoteka poprzestaje na nazwisku.
• T89 — Cała T89 mieści się na fiszce 616 (karta nr 3 wsi); karta nie numeruje pozycji, numeruję je kolejnością wierszy. „Razem 15 dymów.” ARYTMETYKA: 3+2+4+1+1+1+1+1+1 = 15 — zgadza się. Rozpisana zabudowa sumuje się do dymów w każdej pozycji z osobna. ZABUDOWA: dwa BROWARY (Michał Miastkowski, Kazimierz Czerski) i trzy KARCZMY (Michał Miastkowski, Paweł Izdebski, Kazimierz Czerski); jedna chata, u Czerskiego, z dopiskiem „bez ogrod.” („bez” wstawione nad wierszem). Młyna ani gorzelni karta nie wymienia; słowa „propinacja” w T89 nie ma — pada ono dopiero w T₀89 i dotyczy dokładnie tych trzech posesorów, którzy mają tu karczmę. Kobiet w wykazie nie ma.
• T₀89 — Wykaz posesorów 1789 idzie przez dwie fiszki: 4 (poz. 1–9) i 5 (poz. 10–12, z nagłówkiem „T₀89 – c.d.”). Razem 12 pozycji; dymów wykaz z założenia nie podaje, więc liczba dymów i suma z karty są puste. KLAMRY NIE MA. Rozpoznanie zapowiadało klamrę z pionowym napisem „nie wysiewają 10 korcy” — na fiszkach Czerśli jej nie ma i nie ma żadnego pionowego napisu na marginesach (sprawdzone po obróceniu obu krawędzi wszystkich moich kadrów). Kopista wypisał tę adnotację OSOBNO przy każdej pozycji, w liczbie pojedynczej: „nie wysiewa 10 korcy” przy poz. 6 i 9 (fiszka 4) oraz „nie wysiewa 10 korcy” / „nie wys. 10 kor.” przy poz. 10, 11 i 12 (fiszka 5). Zasięg adnotacji to więc pięć pozycji: 6, 9, 10, 11, 12; pozostałych siedmiu (1–5, 7, 8) nie obejmuje. PROPINACJA przy trzech pozycjach: 1 (Michał Miastkowski), 5 (Paweł Izdebski) i 7 (Kazimierz Czerski). Zastawu ani młyna wykaz nie wymienia; browaru i karczmy też nie — te stoją dopiero w T89 (fiszka 3) i pokrywają się z propinacją: browar mają w T89 Miastkowski i Czerski, karczmę Miastkowski, Izdebski i Czerski. KOBIET W WYKAZIE NIE MA — wszystkie dwanaście pozycji to imiona męskie w dopełniaczu, sprawdzone po kolei; nie ma ani jednej formy odmężowskiej ani żeńskiej końcówki nazwiska. ZESTAWIENIE: T₀89 wymienia 12 posesorów, T94 (fiszka 2) — 10 części plus Jana Izdebskiego bez dymów, T89 (fiszka 3) — 9 części. Jan Izdebski, w T94 dopisany poza numeracją („bez podania dymów”), w T₀89 ma już własną pozycję (10); T90 na fiszce 619 tłumaczy to przypisem „Dym Jana Izdebskiego przybył po r. 1789”. Jakub Płochocki występuje wyłącznie tutaj — w żadnej taryfie tej wsi go nie ma.
• T90 — Taryfa 1790 w całości na karcie 5b (f. 619). SIGLA ZAPISANA „T90 - c.d.”, CHOĆ NIC JEJ NIE BRAKUJE: pozycje numerowane są od 1 do 10, a ich suma (3+2+4+1+3+1+1+1+1+1 = 18) dokładnie odpowiada sumie podanej na karcie. Na żadnej z pozostałych sześciu fiszek Czerśli (613-618) nie ma ani jednego wiersza T90 — sprawdzone na pełnych, zszytych kadrach. Przyjmuję, że „c.d.” odnosi się do KARTY (f. 619 jest drugim arkuszem karty 5), a nie do urwanej taryfy; gdyby właściciel rozstrzygnął inaczej, trzeba by szukać zaginionej fiszki z początkiem T90 — ale wtedy suma 18 nie zamykałaby się na pozycjach 1-10. SUMA: karta podaje „Razem dymów — 18”, przy czym liczba wpisana pierwotnie została gruntownie przekreślona (dwucyfrowa, nieczytelna pod skreśleniem — NIE ODCZYTANA), a „18” dopisane nad nią i podkreślone podwójnie. Pozycje zapisane są bez rozpisania zabudowy (sama liczba dymów), więc pola rozpis budynków nie wypełniam nigdzie; słowa „propinacja”, „browar”, „karczma”, „młyn” w tej taryfie nie padają. ZNACZNIKI /pł. of./ i /n. pł. of./ przepisuję dosłownie, bez rozwijania; kartoteka ich nie objaśnia. PRZYPIS KARTY, przepisany dosłownie: „×) Dym Jana Izdebskiego przybył po r. 1789.”.
• T94 — Cała T94 mieści się na fiszce 614 (karta nr 2 wsi), pod zamkniętą wyżej T75. Dziesięć numerowanych pozycji + dopisek poza numeracją o Janie Izdebskim bez dymów; „Razem 17 dymów”. ARYTMETYKA: 3+4+1+3+1+1+1+1+1+1 = 17 — zgadza się z sumą karty, ale dopiero po przyjęciu, że poprawiona cyfra przy poz. 3 to 1, nie 2 (przy 2 wyszłoby 18). Poprawki na karcie (skreślone „Jana”, skreślone „po 1 dymie”) potwierdzają zmniejszenie pozycji z dwóch osób i dwóch dymów do jednej osoby i jednego dymu. W T94 nie ma ani propinacji, ani browaru, karczmy czy młyna — taryfa podaje same liczby dymów, bez rozpisania zabudowy. Kobiet w wykazie nie ma.
• S87 — Spis ludności 1787 w jednym wierszu, u samej góry karty 1 (f. 613). Nazwa wsi zapisana po sigli została PRZEKREŚLONA jedną poziomą kreską i czyta się jako „Czerst” (ostatnia litera ma wyraźną poprzeczkę „t”, sprawdzone przy dziewięciokrotnym powiększeniu); nad przekreślonym wyrazem autor nadpisał drobniej „Czersl”, a dalej, już w ciągu wiersza, powtórzył nazwę w nawiasie: „(Czerśl)”. Rozbieżności nie wygładzam — obie formy, „Czerst” i „Czersl”, idą do warianty zapisu. Liczby: 57 l. + 12 ż: razem 69 l.; „69 l.” podkreślone; 57 + 12 = 69, karta zgadza się sama ze sobą. Dysydentów karta nie wymienia. Parafia ŁUKÓW nie jest objęta drukiem ks. B. Kumora (ABMK 39/1979 obejmuje parafię Trzebieszów), więc drugiego, niezależnego sprawdzenia liczby ludności NIE MA. Liczby zapisane w polu spis ludności 1787 wsi.
• V48 — Wiersze kartograficzne wsi Czerśl w całości: JEDEN wiersz na karcie 3 (f. 616), złożony z dwóch not — „V48 - Czersl. ; MK - Czerst”. Wierszy „Per.”/„P.”/„Perth.”, „Held.”, „Top.”, „MP”, „Ls”, „St.89” przy Czerśli NIE MA ANI JEDNEGO — sprawdzone na pełnych, zszytych kadrach wszystkich siedmiu fiszek wsi (613-619), a nie tylko na kadrach nagłówkowych.