Parafia Łuków, powiat łukowski.
Urzędy: Potocki Kajetan (starosta dymierski · starosta dymirski)
Propinacja, karczmy, browary: Potocki Kajetan (browar, karczma)
Powyżej pięciu dymów w jednym ręku: Potocki Kajetan (31)
Wypisy spoza taryf
Zapisy spod sigli, których kartoteka nie rozwija. Dymów nie podają, więc nie wchodzą do żadnej sumy.
MPkarta 2)MP - Gręzowka - siedziba dzierżawy;
uwaga: Sigla „MP” spoza wykazu źródeł — do rachunek dymów nie wchodzi, tak samo jak przy Trzebieszowie (karta ad1): „MP - miasteczko - siedziba dzierżawy;”), Zbuczynie i Łukowie. Odczyt pewny, wiersz krótki. ZNACZENIE: Gręzówka jest tu nazwana SIEDZIBĄ DZIERŻAWY — zgadza się to z T90 („dzierżawa Gręzowska”), z T89 („dzierżawa gręzowska”), z T75 („Starostwo gręzowskie”) i z Ls.89 („star. Gręzowskie”), które tę samą jednostkę nazywają raz dzierżawą, raz starostwem. Nazwa wsi zapisana „Gręzowka”, samo słowo przekreślone i napisane powtórnie tą samą ręką (poprawka pisowni, nie skreślenie treści).
Ls.89karta 2)Ls.89. star. Gręzowskie w prawie dożywotnim Kajetana Potockiego starosty ⟨gręzowskiego⟩ przedtem urzędowskiego, – a w possessyi [wyraz nieczytelny] Walentego Rychkiego, burgrabiego grodu warsz. [wyraz skreślony] obejmuje wsie: Gręzowka, Biardy, Klimki
uwaga: Sigla „Ls.89” (lustracja 1789) spoza wykazu źródeł — do rachunek dymów nie wchodzi; ta sama sigla stoi przy Kocie Wiśniowskim. Wypis nie podaje ani jednego dymu: liczba dymów null. TRZY MIEJSCA NIEPEWNE, wyliczam osobno: (1) SŁOWO NADPISANE — nad wierszem, drobnym pismem i w nawiasie otwierającym, dopisano „(gręzowskiego”, a od dopisku biegnie w dół kreska wstawiająca go do wiersza zaraz po wyrazie „starosty”, przed „przedtem”; odczyt samego dopisku pewny. (2) „przedtem urzędowskiego” — tytuł poprzedni; litery „-owskiego” pewne, początek wyrazu („urzęd-”) zlewa się w jedną pętlę i odczyt jest NIEPEWNY; rozważałem też „uszpolskiego”. Zwracam uwagę, że fiszka 1 nazywa tego samego człowieka DWA RAZY inaczej: T90 „starosty dymierskiego”, O83 „starosty dymirskiego”. Są to więc trzy różne tytuły tej samej osoby w trzech wypisach; żadnego nie ujednolicam. (3) RODZAJ POSESJI — wyraz po „a w possessyi”, określający posesję Walentego Rychkiego, jest NIECZYTELNY: zaczyna się na „a-”, ma wysoką pętlę w środku i kończy się „-ney”; oglądałem go przy powiększeniu siedmiokrotnym. Kandydaci: „arendowney”, „zastawney”, „aktualney” — żadnego nie potwierdzam i NIE ZGADUJĘ. (4) NAZWISKO POSESORA — „Rychkiego”, czyli Rychki, dopełniacz „Walentego Rychkiego”; litery „Rych-” pewne, końcówka zlewa się i możliwe są też formy „Rychckiego” / „Rychlickiego” [odczyt niepewny]. To nazwisko w tej okolicy dotąd nie poświadczone — zgłaszam w raporcie. (5) Po „grodu warsz.” stoi krótki, GRUBO ZAKREŚLONY wyraz (3–4 litery), nie do odczytania; zaznaczam go jako skreślony. Wypis urywa się na „Klimki” i ma ciąg dalszy na fiszce 657.
Ls.89 c.d.karta 3)Ls.89. c.d. …. i Wólkę Świątkową, Dąbie, i Jagodne — [znak powtórzenia] ws. Gręzowka: grunta piaszczyste i borowinne a częścią w sapowaciźnie, kawał. folw. bor i las spustoszony, przy lesie kępa olszyny grubej na kilkoro staj; niektóre pola odłogiem, z innych mieyscach nowiny; „sołtysi na dwóch włókach w osiadłości ośmiu gospodarzy w Gręzowce mieszkający”.
uwaga: Ciąg dalszy wypisu Ls.89 z karty 2) — karta sama zaznacza to skrótem „c.d.” i wielokropkiem w miejscu urwanego zdania. Wypis nie podaje ani dymów, ani żadnego nazwiska: liczba dymów null, wykaz osób puste. SKŁAD DZIERŻAWY domyka się tutaj: do wymienionych na k. 2 Gręzówki, Biard i Klimek dochodzą Wólka Świątkowa, Dąbie i Jagodne — razem sześć wsi, zgodnie z T89 na k. 2. ODCZYTY NIEPEWNE: (1) „w sapowaciźnie” — termin glebowy (grunt sapowaty, podmokły); litery „sapowac-” pewne, końcówka „-iźnie” [odczyt niepewny]. (2) „kawał. folw.” — tak stoi, z dwiema kropkami skrótu; rozwinięcie („kawał folwarku”? „kawałami folwark”?) zostawiam nierozwinięte. (3) „nowiny” — ostatni wyraz zdania o polach; litery „no-” i końcowe „-y” pewne, środek zlewa się; możliwe też „nawozny” [odczyt niepewny]. (4) Drugi akapit poprzedza znak powtórzenia w kształcie zwartego „ʒ” z dwukropkiem, trzeci — zwykły cudzysłów dolny „; oba oznaczają powtórzenie sigli Ls.89 i tak je zapisuję. POWINNOŚCI: zdanie o sołtysach jest na karcie ujęte w cudzysłów, czyli przepisane dosłownie z lustracji — mówi o sołtystwie na dwóch włókach i o ośmiu gospodarzach osiadłych w Gręzówce. To NIE SĄ DYMY, tylko osiadłość i powinność; do żadnej sumy nie wchodzi.
zapisy na kartach: Gręzówka, Grezówka, Gręzowka, Grezowka
powiat łukowski · parafia Łuków · karty 1), 2), 3)
wieś królewska (dobra król.), siedziba dzierżawy zwanej też starostwem gręzowskim, w dożywociu Kajetana Potockiego, starosty dymirskiego; do dzierżawy należą Gręzówka, Biardy, Klimki, Świątkowa Wólka, Dąbie i Jagodne; folwark, kaplica, browar, dwie karczmy, sołtystwo na dwóch włókach [V48, T90, T89, O83 (IX), MP, Ls.89]
| Rocznik | Źródło | Pozycji | Dymów |
|---|
| T75 | Taryfa podymnego 1775 | 1 | 77 |
| T89 | Taryfa podymnego 1789 | 1 | 31 |
| T90 | Taryfa podymnego 1790 | 2 | 34 |
Bez wypisu z 1794 r. — żadna fiszka tej wsi tej taryfy nie niesie. To brak wypisu w kartotece, nie luka w numeracji kart.
Te roczniki liczą tu więcej niż samą miejscowość: 1775 r. — całe starostwo gręzowskie. Takiej liczby nie wolno zestawiać z pozostałymi rocznikami jak dwóch pomiarów tej samej miejscowości — to są różne jednostki rachunku, a nie ubytek dymów.
Zastrzeżenia do roczników (2)
Co przepisujący zanotował przy samym wypisie, a czego z tabeli wyżej nie widać:
- T89 — Wypis wylicza SZEŚĆ wsi dzierżawy (Gręzowka, Biardy, Klimki, Świątkowa Wolka, Dąbie, Jagodne), gdy T90 na k. 1 wylicza cztery. Rozbieżności nie wygładzam. Dymy rozpisane tylko dla Gręzówki — pozostałych pięciu wsi ta fiszka nie liczy.
- T90 — Suma karty: „razem 34 dymów wiejskich 2giej klasy” — podkreślona podwójnie; 2 + 32 = 34, rachunek się domyka. Wypis wylicza skład dzierżawy CZTEROWIOSKOWY (Gręzówka, Biardy, Klimki i Wólka Świętkowa), gdy T89 na k. 2 wylicza SZEŚĆ wsi (dochodzą Dąbie i Jagodne), a Ls.89 na k. 2–3 też sześć. To rozbieżność między źródłami z 1790 i 1789 r., nie błąd odczytu — nie wygładzam jej. Nazwa „Wólka Świętkowa” w T90, „Świątkowa Wolka” w T89, „Wólka Świątkowa” w Ls.89.
Zapisy kartoteki
Wszystkie wypisy tej miejscowości w brzmieniu kart, rocznik po roczniku. Jeden blok to jedno wystąpienie: ta osoba, w tym roczniku. Przy pozycji zbiorowej ten sam tekst karty stoi przy każdej wymienionej osobie — bo karta wymienia je razem, a rozdzielać ich nie wolno. Dymy podane przy pozycji zbiorowej to równy podział między wymienionych, nie odczyt.
1789 T89Taryfa podymnego 1789
PotockiKajetanstarosta dymirskistarosta dymierskistarosta dymiński [odczyt niepewny]
T8931 dymów1 dwór, 1 browar, 2 karczma, 27 chatydożywotnikposesorGręzowka - wieś - dwór, brow., 2 karcz., 24 chat. o 1 gosp., 3 chat. bez gruntu i ogrodu, = 31 dymów;karta 2)
Pozycja jedna na całą wieś, numeracja „1” redakcyjna — taryfa 1789 nie rozbija królewszczyzny na części. RACHUNEK ZABUDOWY DOMYKA SIĘ CO DO DYMU: 1 dwór + 1 browar + 2 karczmy + 24 chaty o 1 gospodarzu + 3 chaty bez gruntu i ogrodu = 31, zgodnie z podkreśloną sumą „= 31 dymów”. Przy „dwór” i „brow.” karta NIE stawia liczebnika — jedynki biorę z rachunku, tak jak trzeba było postąpić przy Karczach. W rozpis budynków obie grupy chat zsumowane w jedno pole „chaty” = 27 (24 + 3). BROWAR I DWIE KARCZMY — odczyt PEWNY, sprawdzony przy powiększeniu: „brow.” i „2 karcz.” stoją wyraźnie, osobnymi skrótami, między „dwór” a „24 chat.”. Kajetan Potocki nazwany w wierszu otwierającym wypisu jako dożywotni dzierżawca całej dzierżawy; wpisuję go raz, przy tej jedynej pozycji. LICZBA 31 DOTYCZY SAMEJ WSI GRĘZÓWKI, nie całej dzierżawy, i jest o trzy dymy niższa od 34 z T90 — to rozbieżność między taryfą 1789 a 1790, nie błąd odczytu; obie liczby są podkreślone i czytelne. Różnica bierze się zapewne stąd, że T90 liczy osobno folwark (2 dymy), a T89 wciąga dwór do zabudowy wsi.
1790 T90Taryfa podymnego 1790
PotockiKajetanstarosta dymirskistarosta dymierskistarosta dymiński [odczyt niepewny]
T902 dymyposesorposesorfolwark Gręzowka ——— 2 dymy wiejskie 2giej klasy;karta 1)
Kajetana Potockiego wpisuję przy TEJ pozycji tylko dlatego, że jest pierwsza — wypis nazywa go w wierszu otwierającym, jako posesora CAŁEJ dzierżawy gręzowskiej, a nie samego folwarku. Nie powtarzam go przy pozycji drugiej, żeby nie zdwoić osoby w indeksie. Tytuł zapisany tu „dymierskiego”, a w O83 na tej samej karcie „dymirskiego” — obie formy zostawiam tak, jak stoją. Karta klasyfikuje dymy jako „wiejskie 2giej klasy”.
O83 O83Opis z 1783 [rozwinięcie sigli do potwierdzenia]
PotockiKajetanstarosta dymirskistarosta dymierskistarosta dymiński [odczyt niepewny]
O83dożywotnikposesorO83(IX) – Grezowka, wieś królewska, dzierżawy dożywotniej Po-tockiego, starosty dymirskiego;karta 1)
Krótka charakterystyka wsi; liczb ani wykazu części nie podaje, stąd liczba dymów puste. Sigla zapisana „O83(IX)”, cyfra rzymska w nawiasie podkreślona. Nazwisko przeniesione na tej karcie na drugi wiersz z dzieleniem („Po-” / „tockiego”) — to jedno słowo, nie inicjał. IMIENIA TEN WYPIS NIE PODAJE (inaczej niż T90 i T89, które nazywają go Kajetanem) — zostawiam imię puste i nie scalam osób między rocznikami. Tytuł zapisany „dymirskiego”, gdy T90 na tej samej karcie ma „dymierskiego”, a Ls.89 na k. 2 „urzędowskiego” [odczyt niepewny]; trzech form nie ujednolicam.
