Łaski

rodzaj sprawy Kwit i kasacja zapisu (quietatio, cassatio) quietatio; cassatio inscriptionis

Wzajemne kwitowanie z protestacji o zranienie (obdukcje ran)

strona czynna Aleksander Świerczowski Nob. · Strona

strona bierna Wojciech Łaski Nob. · Strona

osoby we wpisie Aleksander Świerczowski [przydomek – odczyt niepewny] – strona pierwsza; Wojciech Łaski oraz Piotr i Jan Zalescy – strona druga

miejscowości we wpisie akta grodzkie łukowskie

data w brzmieniu kancelarii Feria Sexta post Festum S. Dorotheae Virginis et Martyris proxima Anno Domini 1743 (piątek po święcie św. Doroty 1743) [(pod tą samą datą)]

rodzaj sprawy Kwit i kasacja zapisu (quietatio, cassatio) quietatio; cassatio inscriptionis

Kwit na rzecz Franciszka Łaskiego, w nawiązaniu do wcześniejszego kwitu z 1740 r.

strona czynna Andrzej Płudowski Nob. · Wierzyciel (kwitujący)

strona bierna Franciszek Łaski Gen. · Dłużnik

osoby we wpisie Andrzej Płudowski i Elżbieta z Celińskich Płudowska, małżonkowie (żona zeznawała w asystencji męża) – kwitujący; Franciszek Łaski – kwitowany; Jan i Kazimierz Celińscy, synowie zm. Macieja Celińskiego zwanego Michałowicz, bracia rodzeni, wujowie żony – autorzy wcześniejszego kwitu urzędowego

miejscowości we wpisie akta grodzkie łukowskie

uwagi i marginalia Wpis rozpoczyna się na skanie 027, kończy na skanie 028. Zeznający nie umieli pisać – postawili krzyżyki. W tagach nazwisko w dwóch postaciach: „Płudowski” (skan 027) i „Płodowski” (skan 028). W treści wymienieni także Antoni i Anna z Mysłowskich Popławscy.

data w brzmieniu kancelarii Feria Sexta post diem Cinerum proxima Anno Domini 1743 (piątek po Popielcu 1743)

rodzaj sprawy Cesja sumy (cessio summae) cessio summae

Cesja sumy 169 złp

strona czynna Elżbieta Celińska Nob. · Strona

strona bierna Franciszek Łaski Gen. · Nabywca

wartość 169

osoby we wpisie Elżbieta z Celińskich, ślubna żona Andrzeja Płodowskiego (zeznawała w asystencji męża) – cedentka; Franciszek Łaski, s. zm. Ludwika Łaskiego – cesjonariusz; Jan i Kazimierz Celińscy zwani Michałowicze, bracia rodzeni, jej wujowie – wcześniejsi wierzyciele

miejscowości we wpisie akta grodzkie łukowskie

uwagi i marginalia Adnotacja: zeznająca nie umie pisać – postawiła krzyżyk.

data w brzmieniu kancelarii Feria Sexta post diem Cinerum proxima Anno Domini 1743 (piątek po Popielcu 1743) [(pod datą piątku po Popielcu 1743)]

rodzaj sprawy Cesja sumy (cessio summae) cessio summae

Cesja sumy 8000 złp

strona czynna Józef Rzewuski Magn. · miecznik · Strona

strona bierna Józef Rzewuski Magn. · skarbnik mścisławski · Nabywca

wartość 8000

osoby we wpisie Józef Rzewuski, miecznik ziemi mielnickiej, s. zm. Stefana Rzewuskiego, cześnika drohickiego, wnuk zm. Feliksa Beydo Rzewuskiego, pisarza grodzkiego mielnickiego, siostrzeniec i naturalny sukcesor zm. Heleny z Rzewuskich Zaliwskiej (zmarłej bezpotomnie) – cedent; Antoni Rzewuski, skarbnik mścisławski – cesjonariusz; zm. Wojciech de Wołyńce Zaliwski – pierwotny dłużnik; Franciszek Łaski – uczestnik wcześniejszej urzędowego umocnienia (roboratio)

miejscowości we wpisie akta grodzkie drohickie; akta grodzkie łukowskie

uwagi i marginalia Pod wpisem podpis: „Józef Rzewuski”.

data w brzmieniu kancelarii Feria Tertia post Dominicam Invocavit quadragesimalem proxima Anno Domini 1743 (wtorek po niedzieli Invocavit, pierwszej niedzieli Wielkiego Postu 1743) [(pod datą wtorku po niedzieli Invocavit 1743)]

rodzaj sprawy Zastaw dóbr (inscriptio obligatoria) inscriptio obligatoria (oppignoratio bonorum)

Zastaw (obligacja) ośmiu i sześciu zagonów roli oraz ośmiu łanów łąk w sumie 60 złp na trzy lata

strona czynna Mateusz Łaski Nob. · Zbywca

strona bierna Tomasz Krasuski Nob. · Nabywca

wartość 60

osoby we wpisie Mateusz Łaski, syn zm. Jakuba Łaskiego – zastawiający; Tomasz Krasuski, syn zm. Bartłomieja Krasuskiego, oraz jego sukcesorzy – biorący w zastaw; sukcesorzy zm. Franciszka Izdebskiego, Michał Chromiński, sukcesorzy zm. Franciszka Wielgórskiego, Wawrzyniec Krasuski – sąsiedzi miedzą

miejscowości we wpisie Krasusy Mikłusy (wieś); granice Żdżarowskie [odczyt niepewny]; uwrocie; wzgórze

uwagi i marginalia Adnotacja pisarza: „Ignarus personae litterarum”. Wieś Krasusy Mikłusy zgodna z tagiem „Mikłusy”; osoby zgodne z tagami do skanu 069. Niektóre nazwy topograficzne odczytane niepewnie.

data w brzmieniu kancelarii Feria Secunda post Diem Misericordiae proxima A.D. 1743

rodzaj sprawy Urzędowe umocnienie kontraktu (roboratio) roboratio contractus

Urzędowe umocnienie (roboratio) skryptu ręcznego

strona czynna Adam Łaski Magn. · podwojewodzi łukowski · Dłużnik

strona bierna Antoni Jezierski Magn. · starosta lubelski · Wierzyciel

osoby we wpisie Adam Łaski, podwojewodzi łukowski – umacniają i zatwierdzający (dłużnik); Antoni Jezierski, wicestarosta lubelski – wierzyciel

miejscowości we wpisie Łuków (miejsce wystawienia skryptu)

uwagi i marginalia Pod wpisem własnoręczny podpis: „Adam Łaski P.Ł.” (podwojewodzi łukowski). Osoby zgodne z tagami do skanu 074.

data w brzmieniu kancelarii [pod datą: Feria Quinta post Diem Misericordiae proxima A.D. 1743]

rodzaj sprawy Zastaw dóbr (inscriptio obligatoria) inscriptio obligatoria (oppignoratio bonorum)

Zastaw (obligacja) osiemnastu zagonów roli w sumie 42 złp na dwa lata

strona czynna Wojciech Domański Nob. · Zbywca

strona bierna Maciej Rola Nob. · Nabywca

wartość 42

osoby we wpisie Wojciech Domański, syn zm. Andrzeja Domańskiego – zastawiający; Maciej Rola, syn zm. Kazimierza Roli, oraz jego sukcesorzy – biorący w zastaw; Jakub Łaski i Stanisław Turski – sąsiedzi miedzą; grunt należący do kościoła parafialnego łukowskiego – sąsiedztwo

miejscowości we wpisie Łazy (wieś); granice miasta J.K.M. Łukowa; droga wiejska; droga publiczna; granice Turskie; grunt kościoła parafialnego łukowskiego

uwagi i marginalia Pod wpisem własnoręczny podpis: „Woyciech Domanski”. Na marginesie późniejsza adnotacja z rokiem 1745. Wieś Łazy zgodna z tagami do skanu 086. Wzmianka o gruncie kościoła parafialnego łukowskiego jako sąsiedztwie.

data w brzmieniu kancelarii [pod datą: Feria Secunda post Diem Exaudi proxima A.D. 1743tio]

rodzaj sprawy Cesja sumy (cessio summae) cessio summae

Cesja sumy 35 złp

strona czynna Antoni Wylamowski Nob. · Strona

strona bierna Teresa Izdebska Nob. · Nabywca

wartość 35

osoby we wpisie Antoni Wylamowski oraz Krystyna z Wylamowskich, córka zm. Józefa Wylamowskiego, żona Jana Borkowskiego, w asystencji męża – cedenci; Teresa z Izdebskich, córka zm. Stanisława Izdebskiego, żona Adama Izdebskiego – cesjonariuszka; Zofia Wylamowska, żona Stanisława Izdebskiego – pierwotna dłużniczka; Jan Łaski – pierwotny wierzyciel

miejscowości we wpisie Wylany

uwagi i marginalia Wpis rozpoczyna się na k. 94v, kończy u góry k. 95r – połączony. Rok cesji odczytany jako 1720, co jest wcześniejsze od daty zapisu pierwotnego (1725) – rozbieżność w źródle lub błąd odczytu; zaznaczono jako niepewny. Data zapisu pierwotnego zweryfikowana: niedziela Jubilate 1725 – 22 IV, czwartek po niej – 26 IV 1725. Wszystkie osoby i wieś Wylany zgodne z tagami.

data w brzmieniu kancelarii pod datą sesji: Feria Sexta in Crastino Festi Sanctissimi Corporis Christi Domini Anno ejusdem 1743tio

rodzaj sprawy Kompromis i sąd polubowny (compromissum) compromissum; electio superarbitri

Kompromis (zapis na sąd polubowny) – wybór superarbitra i arbitrów w sporze o schedę Cielemęckich

strona czynna Hiacynt Cielemęcki Adm. Rev. · archidiakon · Strona

strona bierna Adam Łaski Gen. · podwojewodzi łukowski · Strona

osoby we wpisie ks. Hiacynt (Jacek) Cielemęcki, archidiakon [odczyt urzędu niepewny], oraz Krzysztof, Adam i Józef Cielemęccy, synowie zm. Piotra Cielemęckiego, komornika ziemi mielnickiej, bracia rodzeni – strony pierwsza i druga; Adam Łaski, podwojewodzi łukowski – strona trzecia; Krzysztof a Gołąbki Jezierski – superarbiter; Joanna z Jezierskich, 1° voto żona zm. Piotra Cielemęckiego, 2° voto żona Adama Łaskiego

miejscowości we wpisie Łuków – konwent Braci Mniejszych św. Franciszka Obserwantów (miejsce wyznaczonej kondescensji)

uwagi i marginalia Wpis otwiera DZIEWIĄTY protokół inskrypcji księgi (k. 97r), pod datą 18 VI 1743. Jest to obszerny kompromis (zapis na sąd polubowny) w sporze spadkowym rodziny Cielemęckich, z Krzysztofem a Gołąbki Jezierskim jako superarbitrem; kondescensja wyznaczona na 26 VI 1743 w konwencie bernardynów łukowskich (data zweryfikowana: św. Jan Chrzciciel 24 VI 1743 – poniedziałek, środa po nim – 26 VI). Tekst miejscami mocno skrócony i zatarty; fragmenty nieczytelne zaznaczono nawiasami. Urząd ks. Hiacynta („Archidiaconus”) oraz część imion sukcesorów odczytane niepewnie. Wszystkie osoby zgodne z tagami do skanu 100.

data w brzmieniu kancelarii Protocollon Inscriptionum Nonum sub Actu Feria [Tertia] intra Octavas Festi Sanctissimi Corporis Christi Domini Anno ejusdem 1743

rodzaj sprawy Kwit i kasacja zapisu (quietatio, cassatio) quietatio; cassatio inscriptionis

Kwitacja ze 100 złp i kasacja zapisu

strona czynna Adam Łaski Magn. · podwojewodzi łukowski · Wierzyciel (kwitujący)

strona bierna Józef Domański Gen. · Dłużnik

wartość 100

osoby we wpisie Adam Łaski, podwojewodzi łukowski – kwitujący; Józef Domański, syn zm. Kazimierza Domańskiego, i Helena z Jaślikowskich Domańska, małżonkowie – kwitowani

miejscowości we wpisie —

uwagi i marginalia Data zweryfikowana: niedziela Exaudi 1741 – 14 V, poniedziałek po niej – 15 V 1741. Osoby zgodne z tagami. Domańscy występują tu jako Generosi, Adam Łaski jako Magnificus.

data w brzmieniu kancelarii pod datą sesji: Sabbatho in Vigilia Festi Nativitatis S. Joannis Baptistae Anno Domini 1743

rodzaj sprawy Zastaw dóbr (inscriptio obligatoria) inscriptio obligatoria (oppignoratio bonorum)

Cesja sumy 20 złp z zapisu obligacyjnego z 1720 r.

strona czynna Andrzej Celiński Nob. · Zbywca (cedent)

strona bierna Tomasz Krasuski Nob. · Nabywca

wartość 20

osoby we wpisie Andrzej, Józef i Piotr Celińscy, synowie zm. Łukasza Celińskiego, bracia rodzeni – cedujący (także w imieniu Jakuba Celińskiego i Tomasza); Tomasz Krasuski zwany Synowiec – nabywca; zm. Andrzej Popławski – pierwotny dłużnik

miejscowości we wpisie Krasusy-Gołowierzchy

uwagi i marginalia Tagi PTG do skanu 125 (odzyskane w późniejszym pobraniu) potwierdzają osoby wpisu. Nazwę wsi rozstrzygnięto później: we wpisie nr 840 (karta 132r) ta sama miejscowość zapisana jest czytelnie jako „Krasuse Gołowierzchy”. Nazwisko dłużnika rozstrzygnięto tagiem PTG do skanu 125: „Andrzej Popławski” (w rękopisie glif mylący). Wpis przyjęty przed wicegerentem Michałem Łaskim.

data w brzmieniu kancelarii Feria Secunda post Festum Divae Annae Matris Deiparae Virginis Mariae proxima Anno Domini 1743

rodzaj sprawy Kwit i kasacja zapisu (quietatio, cassatio) quietatio; cassatio inscriptionis

Kwit z 40 czerwonych złotych z prowizją, kasacja skryptu i ustąpienie z dóbr

strona czynna Jan Franciszek Jezierski Magn. · miecznik liwski · Wierzyciel (kwitujący)

strona bierna Krzysztof Celiński Nob. · Dłużnik

osoby we wpisie Jan Franciszek Jezierski, miecznik liwski, pisarz grodzki łukowski – kwitujący; Krzysztof i Sebastian Celińscy zwani Oleksiki, bracia rodzeni – kwitowani

uwagi i marginalia Wpis kończy się na karcie 122v (skan 126). Krzysztof i Sebastian Celińscy „Oleksiki” zgodni z tagami PTG do skanu 126. Jan Franciszek Jezierski – miecznik liwski (ustalenie potwierdzone wcześniej dla całego opracowania).

data w brzmieniu kancelarii Feria Secunda post Festum Divae Annae Matris Deiparae Virginis Mariae proxima Anno Domini 1743

rodzaj sprawy Darowizna dóbr i osób (donatio) donatio perpetua

Darowizna (donatio) gruntów ojczystych

strona czynna Stanisław Dembowski Gen. · Zbywca

strona bierna Jan Franciszek Jezierski Magn. · miecznik liwski · Nabywca

osoby we wpisie Stanisław Dembowski zwany Jakusz, syn zm. Stanisława – darczyńca; Jan Franciszek Jezierski, miecznik liwski, pisarz grodzki łukowski – obdarowany; zm. Dominik Dembowski – sąsiad graniczny

miejscowości we wpisie [nazwa wsi nieczytelna – zagięcie karty]

uwagi i marginalia Przydomek darczyńcy („Jakusz”) przyjęty za tagiem PTG do skanu 126 – w rękopisie glif niewyraźny. Prawy brzeg karty 122v jest zagięty, przez co końcówki kilku wierszy (w tym nazwa wsi i nazwa rzeki) są nieczytelne; tagi PTG do tego skanu wymieniają wsie Celiny, Pióry Wielkie i Pióry Pytki, ale nie da się rozstrzygnąć, o którą tu chodzi. Nazwy pól („od Zasadrawca”, „Zapłotnie”, „Siedliczne”) odczytane z wahaniem.

data w brzmieniu kancelarii Feria Secunda post Festum Divae Annae Matris Deiparae Virginis Mariae proxima Anno Domini 1743

rodzaj sprawy Kwit i kasacja zapisu (quietatio, cassatio) quietatio; cassatio inscriptionis

Kwit z 216 złp – ceny schedy i wartości budynku

strona czynna Stanisław Dembowski Gen. · Wierzyciel (kwitujący)

strona bierna Jan Franciszek Jezierski Magn. · miecznik liwski · Dłużnik

wartość 216

osoby we wpisie Stanisław Dembowski zwany Jakusz – kwitujący; Jan Franciszek Jezierski, miecznik liwski, pisarz grodzki łukowski – kwitowany

uwagi i marginalia Wpis domyka darowiznę z poprzedniej pozycji: 216 złp obejmuje cenę schedy i wartość budynku, który nabywca ma przenieść z placu zbywcy. Brak podpisu zeznającego.

data w brzmieniu kancelarii Feria Secunda post Festum Divae Annae Matris Deiparae Virginis Mariae proxima Anno Domini 1743

rodzaj sprawy Kompromis i sąd polubowny (compromissum) compromissum; electio superarbitri

Kompromis (zapis na sąd polubowny) – wybór superarbitra i program rozgraniczenia substancji majątkowych

strona czynna Krzysztof Cielemęcki Adm. Rev. · komornika ziemskiego · Strona

strona bierna Adam Łaski Magn. · podwojewodzi · Strona

osoby we wpisie ks. Krzysztof Cielemęcki, syn zm. Piotra Cielemęckiego, komornika ziemskiego bielskiego, działający także w imieniu brata ks. Hiacynta Cielemęckiego, archidiakona bakowskiego [odczyt niepewny] – strona pierwsza; Adam Łaski, podwojewodzi ziemi łukowskiej – strona druga; Krzysztof z Gołąbek Jezierski, starosta [odczyt urzędu niepewny] – superarbiter; Jan Jezierski; zm. Franciszek i Józef Cielemęccy

miejscowości we wpisie Łazy

uwagi i marginalia Do skanu 134 i dalszych Skanoteka nie ma już tagów – odczyt oparty wyłącznie na rękopisie, stąd większa liczba zastrzeżeń. Data sesji zweryfikowana: 3 VIII 1743 istotnie przypadał w sobotę; termin zjazdu arbitrów (poniedziałek po św. Wawrzyńcu) to 12 VIII 1743. Wpis jest klasycznym kompromisem (compromissum) z pełnym programem czynności superarbitra: zniesienie dokumentów, przysięga, oddzielenie mas majątkowych Cielemęckich i Jezierskich, rozstrzygnięcie sukcesji, podział dóbr i zwrot ruchomości. Urząd Krzysztofa z Gołąbek Jezierskiego oraz godność archidiakona odczytane z wahaniem.

data w brzmieniu kancelarii Sabbatho post Festum Sancti Petri in Vinculis proximo Anno Domini 1743

rodzaj sprawy Kwit i kasacja zapisu (quietatio, cassatio) quietatio; cassatio inscriptionis

Kwit z 3000 złp z prowizją, umorzenie akcji urzędowej i kasacja zapisu z 1738 r.

strona czynna Franciszek Łaski Gen. · Wierzyciel (kwitujący)

strona bierna Antoni Miączyński Illustr. · starosta · Dłużnik

wartość 3000

osoby we wpisie Franciszek Łaski, syn zm. Ludwika – kwitujący; Antoni z Miączyna Miączyński, hrabia na Łatajach [odczyt niepewny], Sulcu i Siemieniu, starosta [odczyt urzędu niepewny] i łosicki – kwitowany

miejscowości we wpisie Łataje [odczyt niepewny], Sulec, Siemień

uwagi i marginalia Brak tagów PTG do skanu 134 i dalszych. Nazwisko kwitowanego odczytano jako „Miączyński” (w rękopisie „in Miączyn Miączyński”); tytulatura hrabiowska i wykaz dóbr („Łataje, Sulec, Siemień”) oraz pierwsze ze starostw odczytane z wahaniem – drugie brzmi czytelnie „Łosicensis” (łosickie). Data zapisu zweryfikowana: św. Michała 29 IX 1738 przypadało w poniedziałek, piątek przed nim to 26 IX 1738.

data w brzmieniu kancelarii Feria Tertia ipso die Festi Transfigurationis Christi Domini Anno eiusdem 1743

rodzaj sprawy Zastaw dóbr (inscriptio obligatoria) inscriptio obligatoria (oppignoratio bonorum)

Kwit z 30 złp i kasacja zapisu obligacyjnego z 1700 r.

strona czynna Józef Domański Nob. · Wierzyciel (kwitujący)

strona bierna Andrzej Łaski Gen. · Dłużnik

wartość 30

osoby we wpisie Józef Domański, syn zm. Kazimierza – kwitujący; Andrzej Łaski, syn zm. Wojciecha Łaskiego – kwitowany; zm. Mikołaj Łaski – pierwotny dłużnik

miejscowości we wpisie Łazy

uwagi i marginalia Zapis liczy 43 lata. Data się domyka: Boże Ciało w 1700 r. przypadało 10 VI, poniedziałek w oktawie to 14 VI 1700. Osoby i wieś Łazy zgodne z tagami PTG do skanu 143.

data w brzmieniu kancelarii Feria Secunda in Crastino Festi Nativitatis Beatissimae Virginis Mariae Anno Domini 1743

rodzaj sprawy Kwit i kasacja zapisu (quietatio, cassatio) quietatio; cassatio inscriptionis

Kwit z protestacji o rany i kasacja protestacji

strona czynna Maciej Rola Nob. · Wierzyciel (kwitujący)

strona bierna Andrzej Łaski Gen. · Dłużnik

osoby we wpisie Maciej Rola, także w imieniu żony Konstancji ze Słotwińskich – kwitujący; Andrzej Łaski [odczyt niepewny] i Adam Brodkowski – kwitowani

uwagi i marginalia Osoby zgodne z tagami PTG do skanu 148 (Maciej Rola, Konstancja Słotwińska Rola, Adam Brodkowski, Andrzej Łaski); nazwisko pierwszego z kwitowanych w rękopisie niewyraźne. „Obductio vulnerum” – urzędowe oględziny ran, poprzedzające protestację.

data w brzmieniu kancelarii Feria Secunda post Festum Sancti Francisci Confessoris proxima Anno Domini 1743

rodzaj sprawy Zastaw dóbr (inscriptio obligatoria) inscriptio obligatoria (oppignoratio bonorum)

Zastaw (obligatio) całej schedy dziedzicznej na rok za 60 złp

strona czynna Wojciech Łaski Gen. · Zbywca

strona bierna Wojciech Łaski Gen. · Nabywca

wartość 60

osoby we wpisie Wojciech Łaski, syn zm. Jana – zastawca; Andrzej Łaski, jego brat rodzony – zastawnik

miejscowości we wpisie wieś Zalesie

uwagi i marginalia Termin wykupu wyznaczono na rocznicę dnia zastawu (św. Leonarda) – wpis powstał dokładnie w to święto. W tekście jedno słowo wykreślone. Osoby i wieś Zalesie zgodne z tagami PTG do skanu 162.

data w brzmieniu kancelarii Feria Quarta ipso die Festi Sancti Leonardi Confessoris Anno Domini 1743 [(pod tą samą datą)]

rodzaj sprawy Kwit i kasacja zapisu (quietatio, cassatio) quietatio; cassatio inscriptionis

Kwit z 40 złp – reszty sumy 150 złp z zaginionego zapisu ręcznego

strona czynna Łukasz Świerczowski Nob. · Wierzyciel (kwitujący)

strona bierna Jan Franciszek Jezierski Magn. · pisarz · Dłużnik

wartość 150

osoby we wpisie Łukasz Świerczowski, syn zm. Józefa – kwitujący; Jan Franciszek Jezierski, pisarz grodzki łukowski – kwitowany; Michał Łaski, wicegerent grodzki łukowski – subdelegat przyjmujący wpis

miejscowości we wpisie urząd grodzki łukowski

uwagi i marginalia Zweryfikowano: św. Elżbieta Królowa 19 XI 1743 przypadła we wtorek, zgodnie z formułą „Feria Tertia ipso die”. Rzadko notowana okoliczność: wierzyciel zeznaje, że zgubił własny zapis ręczny („scripto manuali per se deperdito”), więc kwit zastępuje zwrot dokumentu. Pod wpisem wykreślono formułę „coram eodem subdelegato”. Osoby zgodne z tagami PTG do skanu 163.

data w brzmieniu kancelarii Feria Tertia ipso die Festi Sanctae Elisabethae Reginae Anno Domini 1743

rodzaj sprawy Zastaw dóbr (inscriptio obligatoria) inscriptio obligatoria (oppignoratio bonorum)

Zastaw (obligatio) łąk w dwóch miejscach na rok za 50 złp

strona czynna Antoni Dziewulski Nob. · Zbywca

strona bierna Maciej Płudowski Nob. · Nabywca

wartość 50

osoby we wpisie Antoni Dziewulski, syn zm. Kazimierza – zastawca; Maciej Płudowski, syn zm. Jerzego – zastawnik; sąsiedzi (miedze): Maciej Nowosielski, Franciszek Wierzejski zwany Pieniążek, Franciszek Łaski, Franciszek Wierzejski

miejscowości we wpisie wieś Wierzejki; łąka zwana Grodz; miejsce zwane Kamienny Płot

uwagi i marginalia Wpis zaczyna się na k. 166v (skan 170) i kończy na k. 167r. Na lewym marginesie nota kancelaryjna z 1768 r.: „Feria Tertia post Dominicam Oculi Quadragesimalem – intercessit quietatio”, a więc zastaw wykupiono dopiero po dwudziestu pięciu latach – najdłuższy odstęp między zastawem a kwitem odnotowany w tej partii księgi. Miara łąk podana w „kośnych” (areny) – odczyt liczb niepewny. Wszystkie osoby i wieś Wierzejki zgodne z tagami PTG do skanu 170.

data w brzmieniu kancelarii Sabbatho in Crastino Festi Sanctae Luciae Virginis et Martyris Anno Domini 1743

rodzaj sprawy Darowizna dóbr i osób (donatio) donatio perpetua

Darowizna (donatio) całej schedy dziedzicznej, obciążonej zastawem u obdarowanego

strona czynna Jan Borkowski Gen. · Zbywca

strona bierna Elżbieta Łaska Gen. · Nabywca

osoby we wpisie Jan Borkowski, syn zm. Walentego Borkowskiego zwanego Kowieski, wnuk zm. Grzegorza Borkowskiego i Elżbiety z Łaskich, oraz jego żona Ewa Borkowska – darczyńcy; Andrzej Łaski, syn zm. Wojciecha Łaskiego – obdarowany

miejscowości we wpisie wieś Łazy

uwagi i marginalia Darowizna obejmuje dobra już zastawione u obdarowanego – zastaw przechodzi więc we własność (klasyczne przejście od obligacji do wieczystości). Osoby oraz wieś Łazy zgodne z tagami PTG do skanu 57-012.

data w brzmieniu kancelarii Sabbatho ante Festum Purificationis Beatissimae Virginis Mariae proxima Anno Domini 1744 [(pod tą samą datą)]

rodzaj sprawy Darowizna dóbr i osób (donatio) donatio perpetua

Darowizna (donatio) dóbr nabytych po ojcu – roli, ogrodów i łąk w kilkunastu miejscach

strona czynna Wawrzyniec Krasuski Nob. · Zbywca

strona bierna Wawrzyniec Krasuski Nob. · Nabywca

osoby we wpisie Wawrzyniec Krasuski zwany Zychowicz, syn zm. Aleksandra Krasuskiego Zychowicza – darczyńca; Walery Krasuski, syn zm. Macieja Krasuskiego zwanego Strączek – obdarowany; sąsiedzi (miedze): Walenty Ługowski, Maciej Łaski, Łucja z Wielgórskich Ługowska, Antoni Wielgórski, Jan Wielgórski, Wojciech Modrzewski, Izdebscy, Bazyli Borkowski [odczyt niepewny]

miejscowości we wpisie wieś Krasusy Mikłusy; Wzgórza Zaolszyńskie; Przeciętka [odczyt niepewny]; granica zembrowska; droga Zagumienna; Uwrocie, czyli Zagroboże [odczyt niepewny]; droga Groblana; droga bita zembrowska; granice Gołowierzchy; scheda zwana Kostkowizna [odczyt niepewny]; Kamionka; Łąki Szerokie (Prata Lata); Ogrodzie

uwagi i marginalia Wpis przechodzi ze skanu 57-048 (k. 46r) na 57-049 (k. 46v); łączony w jedną pozycję. **Najdłuższy opis rozłogu w całym roczniku 1744**: szesnaście osobnych kawałków roli, ogrodów i łąk, wyliczonych kolejno przez miedze, z częścią gruntów już zastawionych u obdarowanego. Opis rozłogu przepisano ponownie z rękopisu (skany 57-048 i 57-049): siedemnaście osobnych kawałków, wyliczonych kolejno przez miedze. Przy tej rewizji poprawiono trzy miejsca wcześniejszej redakcji – pozycja 11 ma w rękopisie „N.lis Basilij Borkowski”, nie Izdebskich; pozycja 12 „Sortis Lubomszczyzna dictae”, nie „schedy przymiarkowej”; pozycja 8 „Sortis dictae Szostkowizna”, nie „Kostkowizna”. Formułę wprowadzającą odczytano jako „Bona sua haereditaria a Nomine Karwoski quaesita”. Pojedyncze imiona sąsiadów urwane przy grzbiecie oprawy i nieuzupełniane. Osoby i przydomki (Zychowicz, Strączek) zgodne z tagami PTG do skanów 57-048 i 57-049.

data w brzmieniu kancelarii Feria Secunda post Diem Conductus Paschae proxima 1744 [(pod tą samą datą)]

Ten wpis czeka na przekład angielski — niżej stoi przekład polski z łaciny.

rodzaj sprawy Urzędowe umocnienie kontraktu (roboratio) roboratio contractus

Urzędowe umocnienie (roboratio) kontraktu spisanego w dobrach Szczepanki

strona czynna Franciszek Łaski Gen. · Strona

osoby we wpisie Franciszek Łaski z jednej i Kazimierz Celiński z drugiej strony

miejscowości we wpisie dobra Szczepanki

uwagi i marginalia Franciszek Łaski występuje z siglum G. (Generosus) – zgodnie z uwagą metodyczną opracowania Łascy należą do rodzin generosi. Wsi Szczepanki tagi PTG do skanu 57-066 nie wymieniają w formie odmiennej – nazwa zgodna z tagiem „Szczepanki”.

data w brzmieniu kancelarii Sabbatho post Dominicam Jubilate proximo Anno Domini 1744to [(pod tą samą datą)]

Ten wpis czeka na przekład angielski — niżej stoi przekład polski z łaciny.

rodzaj sprawy Urzędowe umocnienie kontraktu (roboratio) roboratio contractus

Urzędowe umocnienie (roboratio) skryptu ręcznego wystawionego na osobę Kazimierza Celińskiego

strona czynna Franciszek Łaski Gen. · Strona

strona bierna Kazimierz Celiński Nob. · Strona

osoby we wpisie Franciszek Łaski – umacniają i zatwierdzający (podpis własnoręczny); Kazimierz Celiński – na którego rzecz skrypt wystawiono

miejscowości we wpisie dobra Szczepanki

uwagi i marginalia **Rozbieżność datacyjna zostawiona jawnie:** skrypt nosi datę 3 maja 1744, a sesja, na której go umocniono urzędownie, to sobota po Niedzieli Jubilate, czyli 2 maja 1744 – dokument datowany jest więc o dzień później niż akt jego wpisania. Odczyt cyfry „3” sprawdzono w powiększeniu. Podobny przypadek odnotowano już we wpisie 1365. Źródło tej sprzeczności nie wyjaśnia i nie należy jej uzgadniać.

data w brzmieniu kancelarii Sabbatho post Dominicam Jubilate proximo Anno Domini 1744to [(pod tą samą datą)]

Ten wpis czeka na przekład angielski — niżej stoi przekład polski z łaciny.

rodzaj sprawy Kwit i kasacja zapisu (quietatio, cassatio) quietatio; cassatio inscriptionis

Kwit z 48 złp kapitału wraz z prowizją i karą zysku, z dekretu kondescensyjnego

strona czynna Franciszek Łaski Gen. · Wierzyciel (kwitujący)

strona bierna Antoni Poletański Gen. · Dłużnik

wartość 48

osoby we wpisie Franciszek Łaski – kwitujący; Antoni Poletański [odczyt nazwiska niepewny] – kwitowany

miejscowości we wpisie wieś Krasusy Gołowierzchy

uwagi i marginalia Wieś **Krasusy Gołowierzchy** – nazwa łączy dwie formy spotykane osobno w tagach PTG (Gołowierzchy przy skanach 57-061 i 57-064) i wskazuje, że Gołowierzchy stanowiły część kompleksu wsi krasuskich. Nazwisko kwitowanego odczytane niepewnie; formuła daty dekretu („in festo Gloriosissimae Dei Matris”) nie precyzuje, o które święto maryjne chodzi, więc daty dziennej nie ustalono. Franciszek Łaski występuje z siglum G., zgodnie z wcześniejszymi wpisami (1442, 1443).

data w brzmieniu kancelarii Protocollon Inscriptionum 7mum. Sub Actu Feriae Secundae post Dominicam Exaudi Anno Domini 1744 [(pod tą samą datą)]

Ten wpis czeka na przekład angielski — niżej stoi przekład polski z łaciny.

rodzaj sprawy Kwit i kasacja zapisu (quietatio, cassatio) quietatio; cassatio inscriptionis

Kwit z sumy 1000 złp wraz z prowizją; kasacja manifestacji i terminów

strona czynna Franciszek Łaski Gen. · Wierzyciel (kwitujący)

strona bierna Marcin Trojanowski Magn. · podstoli · Dłużnik

wartość 1000

osoby we wpisie Franciszek Łaski, syn zm. Ludwika Łaskiego – kwitujący; Marcin Trojanowski z Trojanowa, podstoli ziemi stężyckiej, syn zm. Feliksa Trojanowskiego – kwitowany; zm. Ludwik Łaski – pierwotny wierzyciel

miejscowości we wpisie wieś Wola Łazy [odczyt niepewny — nazwa wchodzi w grzbiet]

uwagi i marginalia Czwarty kwit wystawiony Marcinowi Trojanowskiemu w ciągu jednej sesji (por. wpisy 1555, 1557, 1558) — jednodniowe oczyszczenie dóbr z długów spadkowych. **Formuła datacyjna została w rękopisie przerobiona:** pierwotny zapis przekreślono, a nad wierszem dopisano „Feria Quinta”; ostatnia cyfra roku wchodzi w zagięcie przy grzbiecie. Odczytano zatem tylko „172[…]”. **Nie rekonstruowano ani roku, ani daty dziennej.** Święto św. Małgorzaty Panny i Męczennicy przypada 13 VII. Nazwa wsi i nazwa akt ziemskich częściowo nieczytelne (grzbiet). Osoby zgodne z tagami PTG do skanu 57-085 („Franciszek Łaski”, „Ludwik Łaski”, „Marcin in Trojanów Trojanowski”, „Feliks Trojanowski”).

data w brzmieniu kancelarii Feria Sexta post Festa Solennia Sacri Pentecostes A.D. 1744to [(pod tą samą datą)]

Ten wpis czeka na przekład angielski — niżej stoi przekład polski z łaciny.

rodzaj sprawy Kwit i kasacja zapisu (quietatio, cassatio) quietatio; cassatio inscriptionis

Kwit z sumy 2000 złp z dwóch skryptów, dekretu i kondemnaty, wraz z prowizją; kasacja skryptów, dekretu, kondemnaty, terminów i procesu

strona czynna Adam Łaski Magn. · podwojewodzi · Wierzyciel (kwitujący)

strona bierna Antoni Jezierski Magn. · starosta · Dłużnik

wartość 2000

osoby we wpisie Adam Łaski, podwojewodzi (wicewojewoda) ziemi łukowskiej – kwitujący; Antoni Jezierski, wicestarosta grodzki lubelski – kwitowany

miejscowości we wpisie Łuków; gród lubelski

uwagi i marginalia **Wpis urzędniczy najwyższej rangi w tej partii księgi** — obie strony to funkcjonariusze aparatu wojewódzko-grodzkiego: Adam Łaski jako **podwojewodzi (vicepalatinus) ziemi łukowskiej** i Antoni Jezierski jako **wicestarosta (vicecapitaneus) grodzki lubelski**. **Data dekretu — odczyt niepewny.** Cyfry roku są w rękopisie zamazane kleksem; czytelne są „17_7”, końcówka porządkowa nieczytelna. Z porządku rzeczy (skrypty z 1732 r., kondemnata z 1740 r.) wynika, że dekret musiał zapaść **po 1732 r.**; najbardziej prawdopodobny odczyt to 1737 (poniedziałek po św. Małgorzacie 1737 = 15 VII 1737), ale **nie uznaję go za pewny i nie wpisuję jako ustalonego**. Data kondemnaty zweryfikowana: poniedziałek po święcie św. Jana Chrzciciela (24 VI) 1740 = **27 VI 1740**. Zgodne. Daty skryptów: 25 VI i 3 VII 1732, wystawione w Łukowie — kolejność w rękopisie odwrócona (najpierw wymieniono skrypt z 3 lipca), co odnotowuję bez korygowania. Ostatnie zdanie wpisu powtarza formułę „Feria Secunda post Festum S. Joannis Baptistae A.D. 1740” — w rękopisie odnosi się ono zapewne do drugiego z terminów; **konstrukcja zdania jest niejasna i nie rozstrzygam jej**. Osoby zgodne z tagami PTG do skanu 57-086: „Adam Łaski”, „Antoni Jezierski”.

data w brzmieniu kancelarii Feria Secunda in Crastino Festi Sanctissimae et Individuae Trinitatis A.D. 1744to [(pod tą samą datą)]

Ten wpis czeka na przekład angielski — niżej stoi przekład polski z łaciny.

rodzaj sprawy Zamiana dóbr (commutatio) commutatio bonorum

Zamiana gruntów (commutatio perpetua et irrevocabilis): dziesięć zagonów siedliskowych za zagony po drugiej stronie drogi Zagumiennej

strona czynna Michał Wierzejski Nob. · Strona

strona bierna Franciszek Łaski Gen. · Strona

osoby we wpisie Michał i Kazimierz Wierzejscy, synowie zm. Józefa Wierzejskiego zwanego Opas, bracia rodzeni, działający też imieniem Grzegorza Wierzejskiego, brata młodszego – strona pierwsza; Franciszek Łaski, syn zm. Ludwika Łaskiego – strona druga; sąsiedzi: Jakub Wierzejski, sukcesorowie zm. Hiacynta Wierzejskiego zwanego Opas

miejscowości we wpisie wieś Wierzejki; droga wiejska; droga Zagumienna; droga Łosina [odczyt niepewny]

uwagi i marginalia **Wzorcowy formularz zamiany:** „dantes sibi terram pro terra, fundum pro fundo, haereditatem pro haereditate, talem inter se perpetuam et irrevocabilem faciunt commutationem” — formuła wprost, w odróżnieniu od techniki dwóch darowizn zastosowanej we wpisach 1584–1585 na tej samej sesji. Zestawienie obu na jednej karcie jest cenne dla badań nad praktyką kancelaryjną. Zamiana jest **nierównoliczbowa** (10 zagonów za [6] + 9), co wynika z różnego położenia i jakości gruntu — świadczy o rzeczywistej wycenie, a nie o mechanicznym podziale. **Liczba zagonów po stronie Łaskiego jest częściowo nieczytelna** (wyraz przekreślony i poprawiany) — nie uzupełniano jej domysłem. Dalszy ciąg wpisu przechodzi na skan 57-091. Osoby i wieś Wierzejki zgodne z tagami PTG do skanu 57-090 („Michał Wierzejski Opas”, „Kazimierz Wierzejski Opas”, „Józef Wierzejski Opas”, „Grzegorz Wierzejski”, „Jakub Wierzejski”, „Hiacynt Wierzejski”, „Franciszek Łaski”, „Ludwik Łaski”).

data w brzmieniu kancelarii Feria Quarta pridie Festi Sanctissimi Corporis Christi Domini eiusdem 1744to [(pod tą samą datą)]

Ten wpis czeka na przekład angielski — niżej stoi przekład polski z łaciny.

rodzaj sprawy Kwit i kasacja zapisu (quietatio, cassatio) quietatio; cassatio inscriptionis

Kwit z prowizji 600 złp od sumy 6000 złp za rok upływający, z zastrzeżeniem praw do sumy kapitalnej

strona czynna Daniel Sarnecki Gen. · Wierzyciel (kwitujący)

strona bierna Adam Łaski Magn. · podwojewodzi · Dłużnik

wartość 6000

osoby we wpisie Daniel Sarnecki – kwitujący (podpis własnoręczny); Adam Łaski, podwojewodzi ziemi łukowskiej – kwitowany

uwagi i marginalia **Potwierdzenie stopy 10 %:** 600 złp prowizji od 6000 złp kapitału = dokładnie **jedna dziesiąta**, czyli ta sama stopa, którą wpis 1654 wyraża słowami „per decem a centum”. Dwa niezależne zapisy z tej samej sesji dają zgodny wynik — **to najmocniejsze dotąd ustalenie o wysokości oprocentowania w tej księdze**. **Weryfikacja kalendarzowa — rozbieżność, odnotowana bez wyrównywania:** święto śś. Wita i Modesta przypada 15 VI, więc wigilia to 14 VI; **14 VI 1742 był czwartkiem, nie sobotą**. W przedziale 1735–1745 „Sabbatho in vigilia Festi SS. Viti et Modesti” zgadza się wyłącznie dla **1738 r.** Odczytu roku („1742”) nie zmieniam, ale **uznaję go za niepewny**. Rok prowizyjny liczony **od święta św. Antoniego z Padwy (13 VI)** — nietypowy termin, odmienny od dominującego w tej partii św. Jana Chrzciciela. Adam Łaski jako podwojewodzi łukowski występuje po raz drugi (por. wpis 1563).

data w brzmieniu kancelarii Feria Tertia in Crastino Festi SS. Viti et Modesti Martyrum A.D. 1744to [(pod tą samą datą)]

Ten wpis czeka na przekład angielski — niżej stoi przekład polski z łaciny.

rodzaj sprawy Kompromis i sąd polubowny (compromissum) compromissum; electio superarbitri

Kwit z sumy kapitalnej i prowizjonalnej (ok. 228 złp 10 gr) oraz z wydania ruchomości po ojcu; kasacja dekretu kompromisarskiego co do sumy wypłaconej; cesja praw

strona czynna Jan Antoni Cielemęcki Gen. · burgrabia · Wierzyciel (kwitujący)

strona bierna Adam Łaski Magn. · podwojewodzi · Dłużnik

wartość 228

osoby we wpisie Jan Antoni Cielemęcki, burgrabia grodzki drohicki [odczyt niepewny], syn zm. Piotra Antoniego Cielemęckiego, sędziego fiskalnego ziemi łukowskiej i komornika ziemi bielskiej [odczyt niepewny], oraz Joanny z Jezierskich – kwitujący (podpis własnoręczny); Adam Łaski, podwojewodzi ziemi łukowskiej, drugi mąż Joanny z Jezierskich – kwitowany; zm. Franciszek Cielemęcki, brat zeznającego, zmarły bezpotomnie; ks. Hiacynt i ks. Krzysztof Cielemęccy (Adm. Rev.) [brak w tagach PTG] – strony dekretu kompromisarskiego

miejscowości we wpisie dobra Krzesk Stary; dobra Łazy

uwagi i marginalia **Wpis odsłania powinowactwo, które wyjaśnia całą sprawę:** Joanna z Jezierskich była **najpierw żoną Piotra Antoniego Cielemęckiego, a następnie Adama Łaskiego, podwojewodziego łukowskiego**. Kwitowany jest zatem ojczymem zeznającego i dotąd — przez prawo dożywocia żony — dzierżył ruchomości po jego ojcu. **Trzy urzędy w jednym wpisie:** Jan Antoni Cielemęcki jako **burgrabia grodzki drohicki**, jego ojciec Piotr Antoni jako **sędzia fiskalny ziemi łukowskiej i komornik ziemi bielskiej**, Adam Łaski jako **podwojewodzi ziemi łukowskiej** (trzecie jego wystąpienie — por. wpisy 1563 i 1655). Odczyty urzędów Cielemęckich są niepewne (skróty i zatarcia). **Dekret kompromisarski (sąd polubowny) na gruncie dóbr Łazy** — w tej partii księgi drugi przypadek postępowania polubownego zakończonego dekretem (por. wpis 1586, gdzie zastosowano „amicabilis compositio”). **Weryfikacja kalendarzowa — wyniki mieszane:** (1) dekret „Feria Secunda post Festum S. Francisci Confessoris proximo anno elapso 1743” — św. Franciszek przypada 4 X, a 4 X 1743 był piątkiem, zatem poniedziałek po nim = **7 X 1743**; **zgodne**; (2) oblata „Sabbatho in ipso Festo S. Nicolai Pontificis anno eodem” — św. Mikołaj przypada 6 XII, ale **6 XII 1743 był piątkiem, nie sobotą** — **rozbieżność odnotowana, roku nie zmieniano**. **Rozbieżność liczbowa wewnątrz wpisu:** suma podana jest raz jako „dwieście dwadzieścia złotych i dziesięć groszy”, a niżej jako „dwieście dwadzieścia **osiem** złotych i dziesięć groszy” — obie lekcje odnotowuję, **nie uzgadniam ich**. Rozbieżność z tagami PTG (skan 57-108): tagi **nie wymieniają księży Hiacynta i Krzysztofa Cielemęckich**, występujących w rękopisie jako strony dekretu kompromisarskiego.

data w brzmieniu kancelarii Feria Secunda ante Festum Nativitatis S. Joannis [Baptistae] proxima A.D. 1744to

Ten wpis czeka na przekład angielski — niżej stoi przekład polski z łaciny.

rodzaj sprawy Darowizna dóbr i osób (donatio) donatio perpetua

Zatwierdzenie (approbatio) własnej darowizny uczynionej w małoletności

strona czynna Franciszek Łaski Gen. · Strona

strona bierna Kazimierz Celiński Nob. · Nabywca

osoby we wpisie Franciszek Łaski, syn zm. Ludwika Łaskiego – zatwierdzający (podpis własnoręczny); Kazimierz Celiński – obdarowany

uwagi i marginalia **Approbatio czynności dokonanej w małoletności** — wpis potwierdza zasadę staropolskiego prawa ziemskiego, że rozporządzenie majątkowe małoletniego wymagało zatwierdzenia po dojściu do lat sprawnych; jest to praktyczne dopełnienie zobowiązań typu „statuere ad approbandum”, spotykanych we wpisach 1557, 1575 i 1593. Data zapisu pierwotnego: święto Bożego Ciała 1738 = **5 VI 1738** (Wielkanoc 1738 – 6 IV); odczyt roku w rękopisie niewyraźny. Wpisy 1666 i 1667 tworzą parę: zatwierdzenie darowizny, a zaraz potem **zwrotna darowizna (redonatio) tegoż gruntu** przez obdarowanego na rzecz darczyńcy. Osoby zgodne z tagami PTG do skanu 57-109 („Franciszek Łaski”, „Ludwik Łaski”, „Kazimierz Celiński”).

data w brzmieniu kancelarii Feria Secunda ante Festum Nativitatis S. Joannis [Baptistae] proxima A.D. 1744to [(pod tą samą datą)]

Ten wpis czeka na przekład angielski — niżej stoi przekład polski z łaciny.

rodzaj sprawy Darowizna dóbr i osób (donatio) donatio perpetua

Zwrotna darowizna (redonatio) dziewięciu zagonów roli z karczmą, browarem i zabudowaniami

strona czynna Kazimierz Celiński Nob. · Zbywca

strona bierna Franciszek Łaski Gen. · Nabywca

osoby we wpisie Kazimierz Celiński, syn Tomasza Celińskiego – darczyńca; Franciszek Łaski, syn zm. Ludwika Łaskiego – obdarowany; sąsiedzi: Feliks Świderski [brak w tagach PTG], Wojciech Świderski

miejscowości we wpisie wieś Wysokiny Tęczki; droga wiejska; trakt (via strata) Łukowski [odczyt niepewny]

uwagi i marginalia **Pierwsza w tej partii księgi wzmianka o karczmie i browarze** („taberna et braxatorium”) jako składnikach nadania — obiekty te były w dobrach szlacheckich źródłem dochodu propinacyjnego, a ich wymienienie znacznie podnosi wartość darowizny. **Redonatio** — zwrot temu samemu darczyńcy dóbr wcześniej od niego otrzymanych (por. wpisy 1568 i 1584/1585); w połączeniu z wpisem 1666 (zatwierdzenie darowizny po dojściu do lat) tworzy zamkniętą całość: Łaski potwierdza swoją dawną darowiznę, Celiński zaraz zwraca mu grunt. Rozbieżność z tagami PTG (skan 57-109): tagi wymieniają „Wojciech Świderski” i „Ignacy Świderski”, **nie wymieniają natomiast sąsiada Feliksa Świderskiego**.

data w brzmieniu kancelarii Feria Secunda ante Festum Nativitatis S. Joannis [Baptistae] proxima A.D. 1744to [(pod tą samą datą)]

Ten wpis czeka na przekład angielski — niżej stoi przekład polski z łaciny.

rodzaj sprawy Kwit i kasacja zapisu (quietatio, cassatio) quietatio; cassatio inscriptionis

Kwit z sumy 300 złp kapitalnej ze skryptu z 2 IX 1738 wraz z prowizją i karą, złożony przez pełnomocnika; kasacja skryptu, dekretu i procesu

strona czynna Michał Kossowski Gen. · Wierzyciel (kwitujący)

strona bierna Franciszek Łaski Gen. · podwojewodzi · Dłużnik

wartość 300

osoby we wpisie Michał Kossowski, pełnomocnik Franciszka Łaskiego (na mocy plenipotencji z 22 VI 1744) – kwitujący (podpis własnoręczny); Adam Łaski, podwojewodzi ziemi łukowskiej – kwitowany; Franciszek Łaski – wierzyciel

uwagi i marginalia **Weryfikacja kalendarzowa — obie daty zgodne:** (1) plenipotencja „Feria Secunda ante Festum Nativitatis S. Joannis Baptistae proxima, anno praesenti 1744” = **22 VI 1744**, co dokładnie odpowiada nagłówkowi sesji z wpisu 1664; (2) dekret „Feria Secunda pridie Festi Sanctae Hedvigis anno nuper elapso 1743” — św. Jadwiga przypada 15 X, a **14 X 1743 był istotnie poniedziałkiem**. Zgodne. (3) Skrypt z **2 IX 1738** (wtorek) — data dzienna bez formuły ferialnej, bez sprzeczności. **Spór wewnątrzrodzinny:** wierzycielem jest Franciszek Łaski, dłużnikiem **Adam Łaski, podwojewodzi ziemi łukowskiej** — czwarte wystąpienie tego urzędnika w tej partii księgi (por. wpisy 1563, 1655, 1664), tym razem po stronie pozwanej. Czynność dokonana **przez pełnomocnika na podstawie plenipotencji sprzed dwóch dni** — przykład sprawnego obiegu pełnomocnictw w obrębie jednej sesji sądowej.

data w brzmieniu kancelarii Feria Quarta ipso die Festi Nativitatis S. Joannis Baptistae A.D. 1744to [(pod tą samą datą)]

Ten wpis czeka na przekład angielski — niżej stoi przekład polski z łaciny.

rodzaj sprawy Darowizna dóbr i osób (donatio) donatio perpetua

darowizna łąki (donatio)

strona czynna Mateusz Łaski Gen. · Strona

strona bierna Mateusz Łaski Gen. · Strona

osoby we wpisie Mateusz Łaski; Jakub Łaski (ojciec, zm.); Adam Wielgórski; Stanisław Wielgórski (jego ojciec, zm.); Paweł Wielgórski (zm., jego następcy — sąsiedzi miedz)

miejscowości we wpisie Krasusy Mikłusy; droga wiejska; Kraszowska(?)

uwagi i marginalia **Trzecia z rzędu darowizna na rzecz Adama Wielgórskiego w Krasusach Mikłusach** (po wpisach 1856 i 1858) — z tej samej i z poprzedniej sesji; łącznie skupia on w tej wsi sortę „Wielgórszczyznę” oraz dwa nadania łąk. **Zestawienie odnotowano jako obserwację.** Miara łąki ponownie w **kopach (acervi)** — jak we wpisie 1856; **sześć kop**. **Nazwa uroczyska [odczyt niepewny]** — „ad Kraszowska”; **nie identyfikowano domysłem**. **Ceny ani sumy wpis nie podaje.** Osoby zgodne z tagami PTG do skanu 57-153 („Mateusz Łaski”, „Jakub Łaski”, „Adam Wielgórski”, „Stanisław Wielgórski”). ✔ **Paweł Wielgórski nie występuje w tagach** — rozbieżność odnotowana, podstawą rękopis. Siglum zeznającego **Gen.**, obdarowanego **Nob.** — zachowano.

data w brzmieniu kancelarii Feria Tertia post Festum Divae Annae Matris Deiparae Virginis Mariae praeactum, A.D. 1744 [(pod tą samą datą)]

Ten wpis czeka na przekład angielski — niżej stoi przekład polski z łaciny.

rodzaj sprawy Kwit i kasacja zapisu (quietatio, cassatio) quietatio; cassatio inscriptionis

kwitacja z sumy 50 złp i kasacja zapisu (quietatio)

strona czynna Franciszek Łaski Gen. · Wierzyciel (kwitujący)

strona bierna Katarzyna Soptawska Nob. · Dłużnik

wartość 50

osoby we wpisie Franciszek Łaski, syn zm. Ludwika Łaskiego – kwitujący; Katarzyna Soptawska, córka zm. Andrzeja Soptawskiego, w pierwszym małżeństwie żona Hiacynta Wierzejskiego zwanego Opas, w drugim, obecnym, Krzysztofa Pogonowskiego – kwitowana

miejscowości we wpisie Wierzejki

uwagi i marginalia **Data zweryfikowana:** Wielkanoc 1742 przypadła 25 III, niedziela Trójcy Świętej = 20 V 1742, a więc „Feria Secunda in Crastino Festi Sanctissimae et Individuae Trinitatis A.D. 1742” = **poniedziałek 21 V 1742** ✔. Potwierdza to raz jeszcze lekcję **„in Crastino”** (nazajutrz), a nie „in ipso die”, dla skrótu „in C^no” w tej kancelarii. **Trzy małżeństwa jednej kobiety uporządkowane w formule:** Katarzyna Soptawska występuje jako córka Andrzeja, wdowa po Hiacyncie Wierzejskim zwanym **Opas** i obecna żona Krzysztofa Pogonowskiego — kancelaria konsekwentnie wylicza kolejne śluby („primas … secundas ad praesens Nuptias”), co czyni ten wpis dobrym punktem zaczepienia genealogicznego. **Przydomek „Opas”** zapisany wprost przy Hiacyncie Wierzejskim; dobra zastawne leżą we wsi **Wierzejki**, a więc w gnieździe rodowym pierwszego męża. **Zeznający umiał pisać** — podpis własnoręczny „Franciscus Łaski m.p.”. Franciszek Łaski występuje w tym roczniku wielokrotnie (por. wpis 1682, gdzie kwituje go Adam Łaski, podwojewodzi ziemi łukowskiej).

data w brzmieniu kancelarii [wpis w tej samej sesji co nr 1949:] Sabbatho pridie Festi S. Francisci [Confessoris] A.D. 1744to

Ten wpis czeka na przekład angielski — niżej stoi przekład polski z łaciny.

rodzaj sprawy Kwit i kasacja zapisu (quietatio, cassatio) quietatio; cassatio inscriptionis

kwitacja z dwóch sum (171 złp) z prowizją i karami oraz cesja praw po dekrecie kondescensyjnym (quietatio cum cessione)

strona czynna Franciszek Łaski Gen. · Zbywca (cedent)

strona bierna Walery Krasuski Nob. · Nabywca

wartość 171

osoby we wpisie Franciszek Łaski, syn zm. Ludwika Łaskiego – kwitujący i cedujący; Walery Krasuski oraz Maciej Krasuski [w tagach: Strączek] – kwitowani, cesjonariusze; Andrzej Popławski i Wojciech Popławski – pierwotni zapisujący sumy; zm. Ludwik Iwanowski – pierwotny wierzyciel, później cedent; zm. Ludwik Łaski – ojciec zeznającego, odbiorca cesji z 1733 r.; Antoni Popławski – strona przeciwna dekretu kondescensyjnego

miejscowości we wpisie wieś Krasusy Gołowierzchy (grunt kondescensji); Łuków (akta grodzkie)

uwagi i marginalia **Rachunek sum zgadza się i sam siebie kontroluje:** 116 złp + 55 złp = **171 złp**, i dokładnie tę wartość podaje rękopis („in unum et simul Summam **Centum Septuaginta unius** Florenos Polt. efficientibus”) ✔. Wewnętrzna zgodność potwierdza odczyt obu liczebników z osobna. **Rozbieżność datacyjna odnotowana, nie usunięta.** Druga inskrypcja opatrzona jest formułą „**Feria Sexta ipso die Festi Conversionis S. Pauli Apostoli A.D. 1723**”. Nawrócenie św. Pawła przypada **25 stycznia**, a 25 I 1723 r. był **poniedziałkiem**, nie piątkiem. Cyfry roku odczytane pewnie (zbliżenie: „1723”), nazwa święta również (pisarz skreślił początek wyrazu i poprawił na „Conversionis”). Piątek wypadał 25 stycznia w latach 1715, 1726 i 1732. **Sprzeczności nie rozstrzygnięto**: albo pisarz pomylił ferię przy przepisywaniu starej inskrypcji, albo rok. Podano obie informacje zgodnie z zasadą „nie naprawiać po cichu”. **Pozostałe daty zweryfikowane i zgodne:** • „Feria Secunda in Crastino Festi S. Bartholomaei Apostoli A.D. 1721” = **poniedziałek 25 VIII 1721** (św. Bartłomiej 24 VIII 1721 = niedziela) ✔; • „Feria Quarta post Dominicam Misericordiae proxima A.D. 1733” = **środa 22 IV 1733** ✔; • oblata dekretu „Feria Secunda post Dominicam Misericordiae proxima Anno eodem 1744” = **poniedziałek 20 IV 1744** ✔. **Rok samego dekretu kondescensyjnego jest w rękopisie zamazany** (kleks na krawędzi kolumny); z kontekstu wypada na **środę po Wielkanocy 1744 = 8 IV 1744**, ale **odczytu nie ma** — luki nie uzupełniano. **Wysokość prowizji odczytana częściowo:** „Centum Quadraginta …” — po liczebniku stoi wyraz **przekreślony i zamazany**, więc kwota mogła być wyższa niż 140 złp. Do statystyki wartości przyjęto wyłącznie **sumy pierwotne (171 złp)**; prowizji, kar luitum i grzywien — jako wielkości nieustalonych — nie wliczono. **Łańcuch tytułu prawnego obejmuje 23 lata i cztery pokolenia wierzycieli:** Andrzej Popławski (1721) i Wojciech Popławski (1723) → **Ludwik Iwanowski** → **Ludwik Łaski** (cesja 1733) → **Franciszek Łaski** (dziedziczenie) → **Walery i Maciej Krasuscy** (ta cesja, 1744). Dłużnikiem końcowym pozostaje **Antoni Popławski**, przeciw któremu zapadł dekret kondescensyjny na gruncie w Krasusach Gołowierzchach. **Rozróżnienie stanowe zachowane:** Łaski i Iwanowski występują jako **G. (Generosus)**, Krasuscy i Wojciech Popławski jako **N. (Nobilis)**; Andrzej i Antoni Popławscy — jako **G.** Pisarz stosuje oba sigla w obrębie jednego zdania, tak jak we wpisie nr 1983. **Zgodność z tagami PTG do skanów 57-185 i 57-186** („Franciszek Łaski”, „Ludwik Łaski”, „Walery Krasuski Strączek”, „Maciej Krasuski Strączek”, „Andrzej Popławski”, „Wojciech Popławski”, „Ludwik Iwanowski”, „Antoni Popławski”, „Gołowierzchy”) ✔. **Przydomka „Strączek” rękopis w tym miejscu nie podaje** — pochodzi on z tagów; rozbieżność odnotowana. **Wpis przechodzi z karty na kartę:** zaczyna się w kolumnie prawej skanu 57-185 (k. 184r), kończy w kolumnie lewej skanu 57-186 (k. 184v).

data w brzmieniu kancelarii [wpis w tej samej sesji co nr 1981–1987:] Feria Secunda in C^no Festi S. Lucae Evangelistae A.D. 1744to

Ten wpis czeka na przekład angielski — niżej stoi przekład polski z łaciny.

rodzaj sprawy Zapis sumy i oprawa posagu (inscriptio, dotalitium) inscriptio simplicis debiti; dotalitium et reformatio

Zapis długu dwustu złotych na rzecz szpitala bernardynów łukowskich, z prowizją 7 od sta (inscriptio summae ad pias causas)

strona czynna Jan Józef Poliński Gen. · Dłużnik

osoby we wpisie Jan Józef Pełka Poliński – zapisujący; szpital (xenodochium) konwentu łukowskiego Wielebnych Ojców Bernardynów – na jego rzecz zapis; Franciszek Łaski, subdelegowany do tego aktu – przed nim czynność

miejscowości we wpisie Łuków (konwent i szpital bernardynów)

uwagi i marginalia **Drugi w tej partii wpis na rzecz bernardynów łukowskich** — po nr 2035, gdzie Antoni Popławski darował konwentowi sumę 475 złp na sufragia za duszę. Tutaj adresatem jest jednak nie sam konwent, lecz jego **szpital** (*xenodochium*) — czyli prowadzony przy klasztorze **przytułek dla ubogich i chorych**. Zapis 200 złp **z prowizją siedem od sta** oznacza, że kapitał miał zostać u dłużnika, a szpital otrzymywać **14 złp rocznie** — to typowa forma **wieczystego uposażenia instytucji dobroczynnej**: fundusz nie leży w skarbcu, lecz pracuje na hipotece szlacheckiej. **Stopa procentowa zgodna z normą.** Siedem od sta to stawka, którą kancelaria łukowska stosuje w tym roczniku najczęściej (obok dziesięciu od sta) i która odpowiada dopuszczalnemu w Rzeczypospolitej *census reservativus*. **Czynność przed subdelegatem.** Akt przyjął **urodzony (Gen.) Franciszek Łaski, *ad hunc actum subdelegatus*** — a więc urzędnik wyznaczony do tej jednej czynności. Adnotacja o subdelegacji jest istotna ustrojowo: pokazuje, że **kompetencja do przyjęcia zeznania mogła być delegowana jednorazowo**, i że kancelaria to odnotowywała. **Termin „trzeci”.** Formuła *pro Termino Tertio* wskazuje, że jest to **kolejna prolongata** — dług istniał wcześniej i był już dwukrotnie odraczany. Rękopis nie podaje pierwotnej daty i **niczego tu nie domniemywam**. **Zgodność z tagami PTG do skanu 57-198** ✔: „Jan Józef Pełka Poliński”, „Franciszek Łaski”.

data w brzmieniu kancelarii [wpis w tej samej sesji co nr 2043–2053:] Feria Tertia post Festum S. Martini Pontificis proxima A.D. 1744to

Ten wpis czeka na przekład angielski — niżej stoi przekład polski z łaciny.

rodzaj sprawy Kwit i kasacja zapisu (quietatio, cassatio) quietatio; cassatio inscriptionis

Kwit zbiorowy z akcji o szkody, wystawiony przez pisarza grodzkiego łukowskiego (quietatio)

strona czynna Jan Franciszek Jezierski Magn. · miecznik liwski · Wierzyciel (kwitujący)

strona bierna Piotr Karwowski Nob. · Strona

osoby we wpisie Jan Franciszek a Gołąbki Jezierski, miecznik liwski, pisarz grodzki łukowski – kwitujący; Piotr zwany Rotowicz, Bartłomiej zwany Broda, Michał także Broda, Franciszek, Mateusz, Wawrzyniec Rotowicz, Józef zwany Jonik i Maciej także Jonik – Karwowscy; Szymon Izdebski; Maciej i Paweł Kożuchowscy; Łukasz Świerczowski; Tomasz Szaniawski – dziedzice i posesorzy dóbr wsi Karwów, oraz ich sukcesorzy – kwitowani; Stanisław Łaski, subdelegowany do tego aktu

miejscowości we wpisie Karwów (wieś)

uwagi i marginalia **Pisarz grodzki jako strona — i cała wieś po drugiej stronie.** Zeznający, **Jan Franciszek a Gołąbki Jezierski**, łączy urząd ziemski (**miecznik liwski**) z urzędem kancelaryjnym (**pisarz grodzki łukowski**) i występuje przeciwko **całej gromadzie współdziedziców wsi Karwów** — trzynastu wymienionym z imienia. Jest to trzeci w tej partii wpis, w którym **urzędnik tejże kancelarii jest stroną we własnej księdze** (por. nr 2047 — regent, nr 2055 — surogat starosty), i za każdym razem czynność przyjmuje **subdelegat**, tu **Stanisław Łaski**. Kancelaria łukowska wyraźnie **przestrzegała zasady, by urzędnik nie przyjmował własnego zeznania**. **Trzy przydomki w jednej rodzinie.** Karwowscy z Karwowa występują tu z przydomkami **Rotowicz**, **Broda** i **Jonik** — po dwóch–trzech nosicieli każdego. To wzorcowy materiał do badania, **jak przydomek różnicował gałęzie jednego rodu w obrębie jednej wsi**; nazwisko *Karwowski* podano zbiorczo dopiero po całym wyliczeniu (*…Karwowskie*), co jest typową konstrukcją tej kancelarii. **Pułapka paleograficzna potwierdzona po raz kolejny.** Nazwisko **Izdebski** zapisane jest kształtem, który czyta się odruchowo jako *Fidebski* — ta sama trudność, którą odnotowałem wcześniej w tym opracowaniu. Tag PTG **„Szymon Izdebski”** ✔ potwierdza właściwą lekcję. **Odczyty niepewne — wyliczone jawnie:** przydomek *Rotowicz* (możliwe też *Kotowicz*); wyraz stojący przy imieniu Szymona Izdebskiego (*Ma…strum* — **nie rozwiązuję**); powtórzone niżej imię *Simonem* z nazwiskiem odczytywanym tak samo jak Izdebski — **nie rozstrzygam, czy chodzi o tę samą osobę wymienioną dwukrotnie, czy o inną**, i dlatego **nie wprowadzam drugiego Szymona do wykazu osób**. **Rozbieżność z tagami PTG do skanu 57-199.** Tagi notują z Karwowskich: „Bartłomiej Karwowski Broda”, „Józef / Mateusz / Michał / Piotr Karwowski” ✔, ale **nie notują Franciszka, Wawrzyńca ani Macieja Karwowskich**, których rękopis wymienia. Nie notują też **Stanisława Łaskiego** (subdelegata). W wykazie osób umieszczam wszystkich z rękopisu, rozbieżność odnotowując. **Zgodność z tagami PTG do skanu 57-199** ✔: „Jan Franciszek a Gołąbki Jezierski”, „Bartłomiej Karwowski Broda”, „Józef / Mateusz / Michał / Piotr Karwowski”, „Szymon Izdebski”, „Maciej Kożuchowski?”, „Paweł Kożuchowski?”, „Łukasz Świerczowski”, „Tomasz Szaniawski”, „Karwów”.

data w brzmieniu kancelarii [wpis w tej samej sesji co nr 2043–2057:] Feria Tertia post Festum S. Martini Pontificis proxima A.D. 1744to

Ten wpis czeka na przekład angielski — niżej stoi przekład polski z łaciny.

rodzaj sprawy Darowizna dóbr i osób (donatio) donatio perpetua

Darowizna całości dóbr ojczystych i nabytych na rzecz synów, z zastrzeżeniem dożywocia (donatio bonorum, salva curialitate)

strona czynna Andrzej Łaski Gen. · Zbywca

strona bierna Krystyna Klaudianówna Gen. · Nabywca

osoby we wpisie Andrzej Łaski, s. Wojciecha Łaskiego i zm. Anny z Krzeskich – darczyńca; Jan i Marcin Łascy, jego synowie z Krystyny Klaudianówny, oraz ich sukcesorzy – obdarowani; Krystyna Klaudianówna Łaska, żona darczyńcy – współuprawniona do zastrzeżonego dożywocia

miejscowości we wpisie Łazy (wieś dziedziczna) oraz grunt dworski łukowski [odczyt członu niepewny]

uwagi i marginalia **Najobszerniejsze wyliczenie przynależności w całym opracowaniu.** Poza zwykłymi placami, rolami i lasami wpis wymienia **poddanych, komorników i ogrodników wraz z rodzinami, bydłem, wołami i całym mieniem**, ich **robocizny i straże dzienne i nocne**, a nadto **karczmy z karczmarzami, browar oraz młyn z młynarzem i jego miarami**. Jest to opis **kompletnego folwarku szlacheckiego wraz z ludnością i infrastrukturą gospodarczą** — materiał pierwszorzędny dla historii gospodarczej ziemi łukowskiej. **Darowizna międzypokoleniowa z zastrzeżeniem dożywocia.** Ojciec przenosi na dwóch synów **całość majątku**, ale zastrzega **curialitas** — prawo utrzymania i mieszkania przy dworze — **dla siebie i dla żony**. Konstrukcja ta odpowiada staropolskiej **„wymowie” (dożywociu)**: syn dostaje ziemię, rodzice zachowują byt do śmierci. Kolejny wpis (**nr 2062**) uzupełnia ją o cesję wszystkich sum pieniężnych, z tym samym zastrzeżeniem — oba akty razem stanowią **pełne przekazanie schedy za życia**. **Trzy pokolenia i dwa małżeństwa.** Darczyńca jest synem **Wojciecha Łaskiego** i zmarłej **Anny z Krzeskich**; obdarowani to jego synowie z **Krystyną Klaudianówną**. Wpis daje więc **komplet czterech pokoleń rodziny Łaskich** w jednym zdaniu. **Wpis przechodzi z karty na kartę** — zaczyna się w prawej kolumnie skanu 57-199 (k. 198r), a wyliczenie przynależności i formuła końcowa zajmują całą lewą kolumnę skanu 57-200 (k. 198v). **Odczyt niepewny:** drugi człon lokalizacji (*et Fundo …ali …ensi*) czytam jako **grunt dworski łukowski**, ale **nie rozstrzygam**; w nr 2062 ten sam zwrot powtarza się w formie nieco czytelniejszej. **Zgodność z tagami PTG** ✔: do skanu 57-199 — „Anna Krzeska Łaska”, „Krystyna Klaudianówna Łaska”, „Jan Łaski”, „Marcin Łaski”, „Wojciech Łaski”; do skanu 57-200 — „Andrzej Łaski”, „Łazy”.

data w brzmieniu kancelarii [wpis w tej samej sesji co nr 2060:] Feria Quinta ipso die Festi S. Elisabethae Reginae A.D. 1744to

Ten wpis czeka na przekład angielski — niżej stoi przekład polski z łaciny.

rodzaj sprawy Dożywocie (advitalitas) advitalitas mutua

Cesja wszystkich sum na rzecz synów, z zastrzeżeniem dożywocia (cessio summarum)

strona czynna Andrzej Łaski Gen. · Zbywca (cedent)

osoby we wpisie Andrzej Łaski (ten sam zeznający, co w nr 2061) – cedujący; Jan i Marcin Łascy, jego synowie – cesjonariusze; Krystyna Klaudianówna Łaska, żona cedującego – współuprawniona do zastrzeżonego dożywocia

miejscowości we wpisie Łazy (wieś dziedziczna) oraz grunt dworski łukowski [odczyt członu niepewny]

uwagi i marginalia **Dopełnienie darowizny z nr 2061.** Tam ojciec przekazał synom **ziemię i ludzi**, tutaj — **wierzytelności**: wszystkie sumy, jakie sam ulokował na obcych dobrach w Łazach i na gruncie dworskim łukowskim, wraz z prawem ich windykowania, kwitowania i **dzierżenia obciążonych dóbr aż do wykupu**. Dwa akty spisane tego samego dnia, tą samą ręką, składają się więc na **jedno rozporządzenie: pełne przekazanie majątku za życia** — nieruchomego i pieniężnego naraz. **Dożywocie powtórzone.** Zastrzeżenie *salva … sibi Recognoscenti et praefatae Consorti suae reservata* pojawia się w obu wpisach; w niniejszym pisarz dodaje jeszcze określenie odczytywane jako **ad vitalitatem** („do żywota”). Powtórzenie klauzuli przy każdej z części majątku jest **celowe**: gwarantuje rodzicom byt niezależnie od tego, którą część schedy rozważać. **Wartość dla badacza.** Zestawienie nr 2061 i 2062 pokazuje **pełną anatomię majątku średniozamożnego szlachcica**: folwark z ludnością i infrastrukturą (karczmy, browar, młyn) oraz **portfel wierzytelności hipotecznych** rozproszonych po sąsiednich dobrach. Rzadko która para wpisów w tym roczniku daje tak kompletny obraz. **Sum ani ich liczby wpis nie podaje** — cesja jest **ryczałtowa** (*de Summis quibusvis*), co uniemożliwia oszacowanie wartości. **Niczego tu nie domniemywam.** **Podpis własnoręczny** cedującego, jak w nr 2061. **Zgodność z tagami PTG do skanu 57-200** ✔: „Andrzej Łaski”, „Łazy”.

data w brzmieniu kancelarii [wpis w tej samej sesji co nr 2060–2061:] Feria Quinta ipso die Festi S. Elisabethae Reginae A.D. 1744to

Ten wpis czeka na przekład angielski — niżej stoi przekład polski z łaciny.

rodzaj sprawy Cesja sumy (cessio summae) cessio summae

Cesja sumy sześciu tysięcy złotych z pisma ręcznego, na rzecz synów (cessio summae ex scripto manuali)

strona czynna Andrzej Łaski Gen. · Zbywca (cedent)

osoby we wpisie Andrzej Łaski (ten sam zeznający, co w nr 2061–2062) – cedujący; Jan i Marcin Łascy, jego synowie – cesjonariusze; Ludwik Jezierski, komornik ziemski lubelski – dłużnik z pisma ręcznego; Stanisław Łaski, subdelegowany

miejscowości we wpisie Lublin (miejsce wystawienia pisma ręcznego i roboracji trybunalskiej)

uwagi i marginalia **Trzeci akt jednego rozporządzenia.** Po darowiźnie dóbr (nr 2061) i cesji sum drobnych (nr 2062) Andrzej Łaski przenosi na synów **najcenniejszy składnik majątku: wierzytelność sześciu tysięcy złotych**. Trzy wpisy spisane tego samego dnia wyczerpują cały jego majątek — nieruchomy, hipoteczny i osobisty. **Dwie daty wzajemnie się potwierdzają.** Pismo ręczne nosi datę **18 lipca w Lublinie**, a jego umocnienie trybunalskie — *Feria Quinta post Festum S. Mariae Magdalenae proxima Anno eodem*, czyli **czwartek 24 lipca 1732** (św. Maria Magdalena 22 VII 1732 wypadała we wtorek) ✔. **Sześć dni między wystawieniem zobowiązania a jego roboracją** to odstęp całkowicie naturalny — Trybunał Koronny obradował wówczas w Lublinie w kadencji letniej. Zgodność ta **uprawdopodabnia odczyt roku 1732**, którego dwie pierwsze cyfry rękopis pomija (zapisano samo „32”). **Data oblaty zweryfikowana:** *Sabbatho in Vigilia Festi OO. SS. Anno praesenti 1744* — Wszystkich Świętych 1 XI 1744 wypadało w niedzielę, wigilia to **sobota 31 X 1744** ✔. ***Scriptum manuale*** — pismo ręczne, prywatne zobowiązanie dłużnika bez formy urzędowej; nabierało mocy dopiero przez **roborację** (urzędowe umocnienie) w sądzie, co ten wpis dokumentuje krok po kroku: **pismo → roboracja trybunalska → oblata w grodzie łukowskim → cesja na synów**. Rzadko która sprawa w tym roczniku daje tak pełny łańcuch proceduralny. **Wysokość sumy — 6000 złp — jest największa w całej opracowywanej partii** (dla porównania: 1500 złp w nr 2036, 3000 złp w nr 2064, 475 złp w nr 2035). Dłużnikiem jest **Ludwik Jezierski, komornik ziemski lubelski** — urzędnik ziemski spoza ziemi łukowskiej. **Czynność ponownie przed subdelegatem** — Stanisławem Łaskim, jak w nr 2058. **Rozbieżność z tagami PTG do skanu 57-200** — tagi notują tylko „Jan Franciszek a Gołąbki Jezierski”, „Andrzej Łaski”, „Adam Rudziński” i „Łazy”; **nie notują Ludwika Jezierskiego, Jana i Marcina Łaskich ani Stanisława Łaskiego**. Odnotowuję to; w wykazie osób umieszczam wszystkich z rękopisu.

data w brzmieniu kancelarii [wpis w tej samej sesji co nr 2060–2062:] Feria Quinta ipso die Festi S. Elisabethae Reginae A.D. 1744to

Ten wpis czeka na przekład angielski — niżej stoi przekład polski z łaciny.

rodzaj sprawy Kwit i kasacja zapisu (quietatio, cassatio) quietatio; cassatio inscriptionis

Kwit z wydanych dokumentów w wykonaniu kontraktu rezygnacyjnego (quietatio de extraditis documentis)

strona czynna Jan Franciszek Jezierski Magn. · miecznik · Wierzyciel (kwitujący)

strona bierna Adam Rudziński Magn. · podczaszy · Dłużnik

osoby we wpisie Jan Franciszek a Gołąbki Jezierski, miecznik ziemi liwskiej, pisarz grodzki łukowski – kwitujący; Adam Rudziński, podczaszy ziemi łęczyckiej [odczyt nazwy ziemi niepewny], oraz jego sukcesorzy – kwitowany; Rudzińscy, małżonkowie – strona kontraktu; Stanisław Łaski, subdelegowany

miejscowości we wpisie Sulbiny (miejsce spisania kontraktu); Czersk (akta grodzkie roboracji)

uwagi i marginalia **Kwit z dokumentów, nie z pieniędzy.** Przedmiotem pokwitowania są **papiery** — *documenta ad mentem Contractus extradita* — czyli **dowody własności dóbr Sulbiny**, które zbywca miał obowiązek wydać nabywcy. Wydanie dokumentów było **odrębnym etapem transakcji ziemskiej**, obok zapłaty ceny i wwiązania, i wymagało własnego pokwitowania; ten wpis je dokumentuje. W całym opracowaniu jest to **jedyny kwit tego rodzaju**.\n\n**Trzy wpisy jednej transakcji.** Nabycie dóbr **Sulbiny** przez pisarza grodzkiego łukowskiego rozpisano na dwa akty tej samej sesji: **nr 2064** — przejęcie ciążącej na dobrach sumy 3000 złp karmelitanek bosych i przeniesienie jej na własne dobra sposobem **wyderkafowym**; **nr 2065** — pokwitowanie z wydanych dokumentów. Razem dają one **pełny obraz procedury nabycia majątku obciążonego legatem zakonnym**.\n\n**Kontrakt spisany w dobrach, umocniony w innym grodzie.** Umowę zawarto **na miejscu, w Sulbinach**, a moc urzędową nadano jej **w aktach grodzkich czerskich** — Sulbiny leżały w powiecie garwolińskim ziemi czerskiej, stąd właściwość tamtego grodu. Wpis do ksiąg **łukowskich** wynika z kolei z tego, że nabywca był tutejszym urzędnikiem i tu obciążał własne dobra. **Jedna transakcja zostawiła więc ślad w dwóch różnych kancelariach grodzkich** — wskazówka metodyczna dla poszukiwań archiwalnych.\n\n**Odczyt niepewny:** nazwa ziemi przy urzędzie podczaszego Adama Rudzińskiego, czytana jako **łęczycka**; **nie rozstrzygam**.\n\n**Rozbieżność z tagami PTG do skanu 57-201** — tagi notują „Jan Franciszek Jezierski”, „Adam Rudziński”, „Stanisław Łaski” ✔, ale **nie notują dóbr Sulbiny ani Czerska**; wskazują natomiast miejscowość **„Role”**, która w tym wpisie nie występuje.

data w brzmieniu kancelarii [wpis w tej samej sesji co nr 2060–2064:] Feria Quinta ipso die Festi S. Elisabethae Reginae A.D. 1744to

Ten wpis czeka na przekład angielski — niżej stoi przekład polski z łaciny.

rodzaj sprawy Zastaw dóbr (inscriptio obligatoria) inscriptio obligatoria (oppignoratio bonorum)

Kwit z części sumy zastawnej i częściowa kasata inskrypcji (quietatio et cassatio partialis)

strona czynna Andrzej Domański Gen. · Wierzyciel (kwitujący)

strona bierna Andrzej Łaski Gen. · Dłużnik

osoby we wpisie Andrzej Domański, s. zm. Mikołaja Domańskiego, wicesgerenta grodzkiego łukowskiego – kwitujący; Andrzej Łaski, s. zm. Wojciecha Łaskiego, oraz jego sukcesorzy – kwitowany; zm. Wojciech Domański – wystawca cesji z 1713 r.

miejscowości we wpisie Łazy (wieś dziedziczna)

uwagi i marginalia **Kasata częściowa — rzadka i precyzyjnie zaznaczona.** Wpis umarza inskrypcję **tylko co do 75 złotych** (*quo ad Summam praemissam tantum cassat*), pozostawiając w mocy resztę z sumy pierwotnej stu złotych. Kancelaria wyraźnie odróżnia więc **pokwitowanie części długu** od kasaty całego zapisu — szczegół istotny przy odtwarzaniu obciążeń gruntu.\n\n**Sprzeczność w dacie zapisu — zawężona, nie usunięta.** Formuła brzmi *Sabbatho in Vigilia Festi Nativitatis Beatissimae V. Mariae Anno Dni 1710*. Wigilia Narodzenia NMP to **7 września**, ale **7 IX 1710 wypadał w niedzielę**, nie w sobotę. W sobotę dzień ten wypadał w latach **1709, 1715, 1720 i 1726**. Ponieważ jednak zapis **musiał poprzedzać cesję z 1713 r.**, wchodzi w grę **wyłącznie rok 1709**. Najprawdopodobniej pisarz zapisał *1710* zamiast *1709* — ale **nie poprawiam cyfry**: podaję odczyt rękopisu i wskazuję, do czego prowadzi rachuba.\n\n**Data cesji z 1713 r. zweryfikowana i zgodna:** *Feria Secunda ipso die Festi S. Leonardi Confessoris A.D. 1713* — św. Leonard 6 XI 1713 wypadał w **poniedziałek** ✔. Zbieżność ferii ze świętem stałym czyni tę datę **pewną** i tym mocniej uwypukla usterkę przy roku 1710.\n\n**Datacja sesji zweryfikowana:** *Feria Tertia pridie Festi S. Catharinae V. et M.* — św. Katarzyna 25 XI 1744 wypadała w środę, wigilia to **wtorek 24 XI 1744** ✔.\n\n**Wicesgerent grodzki łukowski.** Ojciec zeznającego, **Mikołaj (Antoni) Domański**, pełnił urząd *vicesgerens* — zastępcy w kancelarii grodzkiej. Jest to **czwarty urzędnik tejże kancelarii** pojawiający się w opracowywanej partii, obok regenta (nr 2047), surogata starosty (nr 2055) i pisarza grodzkiego (nr 2058, 2064–2065).\n\n**Odczyt niepewny:** wyraz określający stosunek Wojciecha Domańskiego do Mikołaja Antoniego (*suo … Parenti*) — **nie rozstrzygam**, czy chodzi o ojca, czy o innego krewnego; w wykazie osób nie wiążę ich filiacją.\n\n**Zgodność z tagami PTG do skanu 57-202** ✔: „Andrzej Domański”, „Mikołaj Domański”, „Wojciech Domański”, „Andrzej Łaski”, „Wojciech Łaski”, „Łazy”.

data w brzmieniu kancelarii Feria Tertia pridie Festi S. Catharinae Virginis et Martyris A.D. 1744

Ten wpis czeka na przekład angielski — niżej stoi przekład polski z łaciny.

rodzaj sprawy Darowizna dóbr i osób (donatio) donatio perpetua

Darowizna roli ojczystej w dziewięciu miejscach (donatio bonorum paternorum in locis novem)

strona czynna Józef Domański Gen. · Zbywca

strona bierna Andrzej Łaski Gen. · Nabywca

osoby we wpisie Józef Domański, s. zm. Kazimierza Domańskiego – darczyńca; Andrzej Łaski, s. zm. Wojciecha Łaskiego, oraz jego sukcesorzy – obdarowany; sąsiedzi miedzowi: sukcesorzy zm. Piotra Turskiego, Fabian Mysłowski, ks. Jan Boratyński oficjał łukowski, Adam Łaski [odczyt urzędu i osoby niepewny]

miejscowości we wpisie Łazy (wieś dziedziczna); miejsce zwane Rzeźnica; droga bita (via strata); droga „Nadebłowa” [odczyt niepewny]

uwagi i marginalia **Dziewięć parcel w jednym akcie — rekord opracowania.** Wyliczenie *in Locis Novem* obejmuje **3 + 6 + 6 + 6 + 4 + 6 + 5 + 8 + 11 = 55 zagonów** i przewyższa nawet nr 2028 (pięć parcel, ok. 10 zagonów) i nr 2032 (trzy działki, 26 zagonów). Uderza **powtarzalność miedz**: sześć pierwszych parcel leży **między tymi samymi sąsiadami** — sukcesorami Piotra Turskiego i Fabianem Mysłowskim — co znaczy, że **cała ta część pola była podzielona na równoległe, długie pasy** należące na przemian do trzech rodzin. Jest to najczystszy w tym opracowaniu obraz **szachownicy gruntowej wsi drobnoszlacheckiej**.\n\n**Darowizna bez zapłaty i bez zastrzeżeń** — jak w nr 2032, 2053 i 2066. Przy takim rozmiarze nasuwa to myśl o **tle rodzinnym albo o rozliczeniu poza aktem**; wpis tego jednak **nie ujawnia i niczego nie domniemywam**.\n\n**Duchowny jako sąsiad miedzowy.** Wśród właścicieli sąsiednich gruntów występuje **Przewielebny ksiądz Jan Boratyński, oficjał łukowski** (*Officialis Lucoviensis*) — sędzia sądu biskupiego. Jego obecność wśród miedz pokazuje, że **beneficja duchowne wchodziły w tę samą szachownicę** co grunty szlacheckie.\n\n**Odczyty niepewne — wyliczone jawnie:** nazwa miejsca, ku któremu biegnie parcela siódma; nazwa drogi przy parceli ósmej (*Nadebłowa*); wreszcie osoba i urząd sąsiada przy parceli ósmej — czytam **Adam Łaski, podwojewodzi łukowski**, ale **ani imienia, ani urzędu nie uważam za rozstrzygnięte**, a **tagi PTG do skanu 57-202 tej osoby nie notują**. Z tego powodu **nie wprowadzam go do wykazu osób**.\n\n**Zgodność z tagami PTG do skanu 57-202** ✔: „Józef Domański”, „Kazimierz Domański”, „Andrzej Łaski”, „Wojciech Łaski”, „Piotr Turski”, „Fabian Mysłowski”, „Jan Boratyński??” [ze znakiem zapytania — rękopis potwierdza **Joannis Boratyński, Officialis Lucoviensis**], „Łazy”.

data w brzmieniu kancelarii [wpis w tej samej sesji co nr 2069:] Feria Tertia pridie Festi S. Catharinae Virginis et Martyris A.D. 1744

Ten wpis czeka na przekład angielski — niżej stoi przekład polski z łaciny.

rodzaj sprawy Kwit i kasacja zapisu (quietatio, cassatio) quietatio; cassatio inscriptionis

Zbiorowy kwit z dekretu o zranienia i grzywny (quietatio) — wpis w znacznej części nieczytelny

strona bierna Jan Karwowski Nob. · Strona

osoby we wpisie Zeznający: [imię i nazwisko w znacznej części uszkodzone — czytelne „…annes Franciscus…”, przy nim tytuł urzędowy nieczytelny]; kwitowani: liczna grupa Karwowskich, m.in. Jan, Melchior, Mateusz, Adam, Kazimierz, Józef, Błażej, Antoni, Stanisław, Paweł oraz Karwowski zwany Mścich; wymienieni także Jakub i Tomasz [nazwisko niepewne]

uwagi i marginalia **Wpis podany w postaci ułamkowej — świadomie.** Karta 205r jest przy grzbiecie rozdarta, a górna część karty 205v pokryta zaciekiem, który zniszczył środek wierszy. Odtwarzam wyłącznie to, co daje się odczytać: rodzaj czynności (kwit z dekretu o zranienia), imiona części kwitowanych oraz nazwisko przewodniczącego urzędu. **Ani imienia zeznającego, ani wysokości grzywien nie uzupełniam.** **Największa w tej partii grupa jednego nazwiska.** Kwitowani to kilkunastoosobowa gromada **Karwowskich** — dziedziców wsi Karwów; tagi PTG do skanu 57-207 wymieniają ich ponad dwudziestu, z przydomkami **Mścich** i **Piotrowicz**. To typowy obraz wsi zaściankowej: jedno nazwisko, wiele gałęzi, odróżnianych przydomkami. **Przewodniczący urzędu wymieniony w protokole wpisu:** *Generosus Michael Łaski, Vicesgerens Lucoviensis, Subdelegatus* — kolejny po Adamie Łaskim urzędnik z tej rodziny uchwycony w księdze. **Wzmianka o wieży (de turri)** wskazuje, że dekret obejmował także karę **siedzenia wieżowego**, a nie tylko grzywny — jak w sprawie Karwowski–Jaswowicz (nr 2079). **Uwaga o tagach PTG:** osoby tego wpisu, choć rozpoczyna się on na skanie 57-206, występują w tagach dopiero do skanu **57-207**. Indeks PTG przypisuje najwyraźniej wpis do karty, na której się **kończy**, a nie na której się zaczyna — warto o tym pamiętać przy wyszukiwaniu.

data w brzmieniu kancelarii [protokół wpisu:] Coram Officio praesenti … G[eneroso] Michaele Łaski V[ice]s[gerente] L[ucoviensi] Subdelegato

Ten wpis czeka na przekład angielski — niżej stoi przekład polski z łaciny.

rodzaj sprawy Darowizna dóbr i osób (donatio) donatio perpetua

Czynność majątkowa (zastaw albo darowizna — określenie zniszczone) dwóch zagonów roli na rzecz Głuchowskich

strona czynna Mateusz Łaski Nob. · Strona

strona bierna Ignacy Głuchowski Nob. · Strona

osoby we wpisie Mateusz Łaski, s. zm. Jakuba Łaskiego – zeznający; Ignacy i Marcin Głuchowscy – strona druga

uwagi i marginalia **Nowa sesja: 15 XII 1744.** Formuła *Feria Tertia post Diem S. Luciae Virginis et Martyris A.D. 1744* — św. Łucja przypada 13 XII, w 1744 r. w niedzielę; wtorek po niej to **15 XII 1744** ✔ (data zweryfikowana rachubą). **Poddany jako sąsiad szlacheckiego zagona.** Jedną z miedz wyznaczają **następcy pracowitego (*Laboriosi*)** — czyli chłopa. To rzadka w tej księdze sytuacja: opis granic stawia obok siebie **grunt szlachecki i chłopski**, podobnie jak wpis nr 2105 zestawia zagon drobnoszlachecki z gruntem pisarza grodzkiego. **Wpis zachowany ułamkowo.** Górna część karty 207r jest zniszczona przez rozległy zaciek, który usunął **lewą połowę wierszy**; ocalały głównie ich zakończenia. Nieczytelne pozostają: rodzaj czynności (zastaw czy darowizna), suma, nazwa wsi i imiona sąsiadów. **Niczego nie uzupełniam.** **Zgodność z tagami PTG do skanu 57-209** ✔: „Mateusz Łaski”, „Jakub Łaski”, „Ignacy Głuchowski”, „Marcin Głuchowski”.

data w brzmieniu kancelarii Feria Tertia post Diem S. Luciae Virginis et Martyris [proxima] A.D. 1744