Jaszowski

rodzaj sprawy Inne czynności varia

Zeznanie dziedziców i posesorów wsi Bzów (początek wpisu)

strona czynna Andrzej Jaszowski Gen. · wicegerent łukowski · Strona

osoby we wpisie Andrzej Jaszowski, wicegerent łukowski [odczyt tytułu niepewny], Antoni Smoniewski, Franciszek Iwanowski, Franciszek Chojecki, Wojciech Bzowski, Franciszek Wielgórski, Ignacy Zaliwski, Wojciech Kowalewski, Maciej Świderski [odczyt niepewny] – dziedzice i posesorowie dóbr wsi Bzów, także w imieniu pozostałych współdziedziców

miejscowości we wpisie wieś Bzów

uwagi i marginalia Początek wpisu; treść zasadnicza na skanie 024.

data w brzmieniu kancelarii Sabbatho post Festum S. Valentini Martyris proximo Anno Domini 1743 (sobota po święcie św. Walentego Męczennika 1743)

rodzaj sprawy Kwit i kasacja zapisu (quietatio, cassatio) quietatio; cassatio inscriptionis

Kwit z pretensji o zapłacone kontrybucje – ugoda przyjacielska

strona czynna Andrzej Józef Jaszowski Gen. · Wierzyciel (kwitujący)

strona bierna Fabian Chromiński Nob. · Dłużnik

osoby we wpisie Andrzej Józef Jaszowski, także w imieniu żony Anny z Rzążewskich – kwitujący; Fabian Chromiński, syn zm. Macieja, oraz Stanisław, Walenty i Paweł [odczyt niepewny] Chromińscy, jego stryjeczni – kwitowani; zm. Wojciech Rzążewski, ojciec żony zeznającego

uwagi i marginalia Rzadki temat: rozliczenie zapłaconych podatków (kontrybucji) między współsukcesorami schedy. Osoby zgodne z tagami PTG do skanu 139 (Andrzej Józef Jaszowski, Anna Rzążewska Jaszowska, Wojciech Rzążewski, Chromińscy); imię jednego ze stryjecznych odczytane niepewnie – tag PTG również podaje je ze znakiem zapytania („Paweł? Chromiński”).

data w brzmieniu kancelarii Feria Secunda post Festum Assumptionis in Coelum Gloriosissimae Virginis Mariae proxima Anno Domini 1743

rodzaj sprawy Zastaw dóbr (inscriptio obligatoria) inscriptio obligatoria (oppignoratio bonorum)

Cesja (cessio) sumy zastawnej 40 złp

strona czynna Antoni Szmoniewski Gen. · Zbywca (cedent)

strona bierna Andrzej Jaszowski Nob. · Nabywca

wartość 40

osoby we wpisie Antoni Szmoniewski – cedujący; Andrzej Jaszowski, syn Wacława Jaszowskiego – nabywca cesji; Wacław Jaszowski – jego ojciec; zm. Stanisław i Szymon Rzążewscy, synowie Wojciecha Rzążewskiego – pierwotni dłużnicy

miejscowości we wpisie wieś Bzów

uwagi i marginalia Data przywołanego zapisu przeliczona: piątek po św. Dorocie 1737 = 8 II 1737 (piątek) – zgadza się. Nazwa wsi zapisana krótko („in Bzow”); lekcja potwierdzona tagiem miejscowym PTG do skanu 57-051 („Bzów”) i wpisem 1357, gdzie ta sama wieś występuje ponownie. Osoby zgodne z tagami PTG do skanu 57-021.

data w brzmieniu kancelarii Feria Secunda post Dominicam Invocavit Quadragesimalem Anno Domini 1744to [(pod tą samą datą)]

rodzaj sprawy Kompromis i sąd polubowny (compromissum) compromissum; electio superarbitri

Kwit z grzywien i kar zredukowanych ugodą polubowną do 70 złp, wraz z przelaniem prawa ich odbioru

strona czynna Andrzej Jaszowski Gen. · wicegerent łukowski · Wierzyciel (kwitujący)

strona bierna Michał Krasiński Magn. · starosta · Wierzyciel

wartość 70

osoby we wpisie Andrzej Jaszowski, wicegerent łukowski [odczyt niepewny] – kwitujący; Michał Krasiński, starosta [odczyt niepewny] – na rzecz którego kwit; Karol Załuski, starosta [odczyt niepewny] – strona pierwotnego dekretu; Antoni Modrzewski, subdelegat – przed którym zeznano

miejscowości we wpisie —

uwagi i marginalia Wpis przechodzi ze skanu 57-033 strony lewej (k. 31v) na prawą (k. 32r). Nazwisko zeznającego w rękopisie wygląda na „Zapowski/Zapolski”, ale jego **własnoręczny podpis pod wpisem brzmi „Andreas Jaszowski”**, co zgadza się z tagiem PTG – rozbieżność rozstrzygnięta podpisem, nie domysłem. Starostwa obu magnatów (Krasiński, Załuski) zapisane skrótowo i nieczytelne – nie uzupełniano ich. Pojawia się nowy urzędnik przyjmujący wpisy: subdelegat Antoni Modrzewski.

data w brzmieniu kancelarii Feria Quinta post Diem Oculi Quadragesimalem proxima Anno Domini 1744 [(pod tą samą datą)]

rodzaj sprawy Darowizna dóbr i osób (donatio) donatio perpetua

Darowizna (donatio) trzech zagonów roli odziedziczonych po dziadzie

strona czynna Kazimierz Borkowski Nob. · Zbywca

strona bierna Andrzej Józef Jaszowski Gen. · Nabywca

osoby we wpisie […] Borkowski oraz Katarzyna z Borkowskich Modrzewska, żona Władysława Modrzewskiego (w asystencji męża), dzieci zm. Kazimierza Borkowskiego i zm. Elżbiety z Rzążewskich – darczyńcy; Andrzej Józef Jaszowski (dwojga imion) i Anna z Rzążewskich Jaszowska, małżonkowie – obdarowani; Marcin Rzążewski – ich dziad, po którym scheda spadła; Władysław Modrzewski – mąż darczyni

miejscowości we wpisie wieś Bzów; miejsce zwane Nasadyniec [odczyt niepewny]; granica rzążewska; granice karczewskie [odczyt niepewny]

uwagi i marginalia Wpis przechodzi ze skanu 57-050 (k. 48r) na 57-051 (k. 48v); łączony w jedną pozycję. Obdarowany nosi **dwa imiona** („Andreas Josephus binominis”), co pisarz zaznaczył wprost – w tej księdze rzadkość. Wieś **Bzów** zgodna z tagiem miejscowym PTG do skanu 57-051; ta sama wieś występuje we wpisie 1170, gdzie nazwa była odczytana niepewnie – lekcja została na tej podstawie potwierdzona. Imię brata darczyni urwane przy grzbiecie oprawy.

data w brzmieniu kancelarii Feria Secunda post Diem Misericordia proxima Anno Domini 1744to

rodzaj sprawy Darowizna dóbr i osób (donatio) donatio perpetua

Darowizna (donatio) dwóch siedlisk nabytych po ojcu i po Jakubie Radzikowskim

strona czynna Maciej Tarczewski Nob. · Zbywca

strona bierna Andrzej Józef Jaszowski Gen. · Nabywca

osoby we wpisie Anna z Tarczewskich, córka zm. Macieja Tarczewskiego zwanego Piotrowicz, trzykrotna wdowa (1° v. po zm. Stanisławie Domańskim, 2° v. po zm. Janie Tchórzewskim [odczyt niepewny], 3° v. po zm. Macieju Krasuskim zwanym Magdalon) – darczyni; Andrzej Józef Jaszowski (dwojga imion), syn Wacława Jaszowskiego i zm. Petronelli z Wągrodna – obdarowany; Jakub Radzikowski – od którego dobra nabyto

miejscowości we wpisie wieś Tarcze

uwagi i marginalia **Trzykrotna wdowa** – najwięcej kolejnych małżeństw odnotowanych przy jednej osobie w tej partii; tag PTG do skanu 57-051 zapisuje ją jako „Anna Tarczewska pv Domańska sv Tchórzewska tv Krasuska”, co potwierdza kolejność. Nazwisko drugiego męża odczytane niepewnie. Osoby i wieś Tarcze zgodne z tagami.

data w brzmieniu kancelarii Feria Secunda post Diem Misericordia proxima Anno Domini 1744to [(pod tą samą datą)]

rodzaj sprawy Zastaw dóbr (inscriptio obligatoria) inscriptio obligatoria (oppignoratio bonorum)

Cesja (cessio) sumy zastawnej zapisanej przez ojca w 1738 r.

strona czynna Maciej Tarczewski Nob. · Zbywca (cedent)

strona bierna Andrzej Józef Jaszowski Gen. · Nabywca

osoby we wpisie Anna z Tarczewskich Krasuska – cedująca; Andrzej Józef Jaszowski – nabywca cesji; Maciej Tarczewski Piotrowicz – jej zmarły ojciec, pierwotny zapisujący

miejscowości we wpisie wieś Tarcze

uwagi i marginalia Wpis przechodzi z lewej strony skanu 57-051 (k. 48v) na prawą (k. 49r). Wysokość sumy urwana przy grzbiecie oprawy – nie uzupełniano jej. Datacja przez oktawę Bożego Ciała 1738 (Boże Ciało = Wielkanoc + 60 dni).

data w brzmieniu kancelarii Feria Secunda post Diem Misericordia proxima Anno Domini 1744to [(pod tą samą datą)]

Ten wpis czeka na przekład angielski — niżej stoi przekład polski z łaciny.

rodzaj sprawy Zapis sumy i oprawa posagu (inscriptio, dotalitium) inscriptio simplicis debiti; dotalitium et reformatio

Zapis 500 złp, odebranych od Marcina Trojanowskiego przez ręce matki wierzycieli, płatny na św. Jana Chrzciciela 1745; pod zakładem 500 złp

strona czynna Andrzej Józef Jaszowski Gen. · Dłużnik

strona bierna Joachim Grodzicki Gen. · Wierzyciel

wartość 500

osoby we wpisie Andrzej Józef, dwojga imion, Jaszowski – zapisujący (podpis własnoręczny); Joachim i Feliks Grodziccy, synowie zm. Ludwika Grodzickiego, bracia rodzeni – wierzyciele; Marianna, obecnie Skolimowska, ich matka – przez której ręce sumę odebrano

uwagi i marginalia Wpisy **1651, 1652 i 1653 stanowią rozliczenie jednej operacji**: Trojanowski wypłacił tego dnia Miechowickim i Grodzickim 2000 złp (wpis 1651), z czego 1000 złp przejął zaraz jako dłużnik Stanisław Hański (wpis 1652), a 500 złp — Andrzej Józef Jaszowski (wpis 1653). Pozostałe 500 złp pozostało u wierzycieli. Wszystkie trzy wpisy powstały tego samego dnia i tą samą ręką. **Suma dla małoletnich Grodzickich odebrana „przez ręce matki”** — Marianny, obecnie Skolimowskiej — co potwierdza jej rolę opiekunki majątkowej synów z pierwszego małżeństwa (por. wpis 1651). Osoby zgodne z tagami PTG do skanu 57-104 („Andrzej Józef Jaszowski”, „Joachim Grodzicki”, „Feliks Grodzicki”, „Ludwik Grodzicki”, „Marianna Skolimowska Grodzicka”, „Marcin Trojanowski”).

data w brzmieniu kancelarii Feria Tertia in Crastino Festi SS. Viti et Modesti Martyrum A.D. 1744to [(pod tą samą datą)]

Ten wpis czeka na przekład angielski — niżej stoi przekład polski z łaciny.

rodzaj sprawy Kwit i kasacja zapisu (quietatio, cassatio) quietatio; cassatio inscriptionis

kwitacja (quietatio) i kasacja zapisu

strona czynna Baltazar Jaszowski Nob. · Strona

strona bierna Baltazar Jaszowski Nob. · Strona

osoby we wpisie Baltazar Jaszowski; Jakub Jaszowski (ojciec, zm.); Łukasz Jaszowski (brat rodzony); Krzysztof Domański

miejscowości we wpisie Paszki Wielkie

uwagi i marginalia **Pułapka paleograficzna po raz drugi na tej karcie:** liczebnik zapisano rozłącznie — **„Octo decem” = 18** złp (nie „decem” = 10). Por. wpis 1725, gdzie ten sam zapis dotyczył liczby stajań. **Weryfikacja kalendarzowa:** Wielkanoc 1738 = 6 IV; niedziela Oculi = 6 IV − 28 dni = **9 III 1738 (niedziela)**; czwartek po niej = **13 III 1738** ✔. Formuła **„pro quo pacem cavet”** — zeznający ręczy za nieobecnego brata Łukasza (współwierzyciela), co czyni kwitację skuteczną wobec obu. Siglum ojca zeznającego w rękopisie **Gen.**, samego zeznającego i brata — **Nob.**; **różnica sigli w obrębie jednej rodziny zachowana bez ujednolicania.** Osoby i wieś zgodne z tagami PTG do skanu 57-127 („Baltazar Jaszowski”, „Jakub Jaszowski”, „Łukasz Jaszowski”, „Krzysztof Domański”, „Paszki Wielkie”). ✔

data w brzmieniu kancelarii Feria Sexta in Crastino Festi Visitationis Beatissimae Virginis Mariae A.D. 1744 [(pod tą samą datą)]

Ten wpis czeka na przekład angielski — niżej stoi przekład polski z łaciny.

rodzaj sprawy Kwit i kasacja zapisu (quietatio, cassatio) quietatio; cassatio inscriptionis

Kwit z manifestacji o utracony pierścień, złożony na mocy komisji rodziców (quietatio ex manifestatione)

strona czynna Józef Szczygielski Gen. · Strona

strona bierna Antoni Kazimierz Jastrzębski Magn. · wojskiego podlaskiego · Wierzyciel (kwitujący)

osoby we wpisie Józef Szczygielski, syn Antoniego Kazimierza [nazwisko zalane atramentem; w tagach: Jastrzębski], wojskiego podlaskiego, i Aleksandry – kwitujący, imieniem własnym i rodziców; Andrzej Józef Jaszowski, dwojga imion, oraz jego sukcesorzy – kwitowany

miejscowości we wpisie Siedliska (miejsce wystawienia komisji)

uwagi i marginalia **Sprawa o powierzony i utracony pierścień.** Przedmiot sporu — *annulus certus eidem Quietato concreditus et per eum perditus* — jest w tej księdze **jedyny w swoim rodzaju**: nie chodzi ani o grunt, ani o sumę, ani o gwałt, lecz o **rzecz ruchomą oddaną na przechowanie i utraconą przez przechowawcę**. Rodzice zeznającego wnieśli **manifestację** (nie protestację), a więc oświadczenie zastrzegające roszczenie; po zadośćuczynieniu syn ją kasuje. **Działanie na mocy komisji.** Zeznający występuje **nie z własnego tytułu, lecz z pełnomocnictwa** — *vigore Commissi … per eosdem Parentes suos dati* — wystawionego **w Siedliskach**. Jest to rzadki w tym roczniku przykład **czynności dokonanej per procura**, z powołaniem daty i miejsca wystawienia pełnomocnictwa. **Sprzeczność chronologiczna — odnotowana, nie usunięta.** Sesja, pod której nagłówkiem wpis stoi, to *Feria Tertia post Festum S. Martini* = **17 XI 1744** (zweryfikowane rachubą: św. Marcin 11 XI wypadał w środę). Komisja natomiast nosi datę **18 listopada roku bieżącego** — a więc **o dzień późniejszą niż sesja**. Możliwe wyjaśnienia: (a) pisarz napisał *Decima Octava* zamiast *Decima Septima*; (b) wpis wciągnięto do akt później, pod nagłówkiem przeniesionym z poprzedniego dnia — praktyka w księgach grodzkich spotykana; (c) błędny jest odczyt nagłówka sesji, choć rachuba go potwierdza. **Nie rozstrzygam**; podaję obie daty tak, jak stoją w źródle. **Nazwiska rodziców nieodczytane.** Prawy skraj pierwszego wiersza jest **zalany dużą plamą atramentu**; po imionach *Antonii C[asimiri]* nazwisko **ginie całkowicie**, podobnie jak nazwisko panieńskie matki po *Alexandra de*. **Nie uzupełniam ich domysłem.** Tagi PTG do skanu 57-198 podają **„Antoni Kazimierz Jastrzębski”** i **„Aleksandra ?”** (ze znakiem zapytania — indeksujący również nie odczytał nazwiska matki). Za tagami idę w wykazie osób, **odnotowując zarazem trudność**: syn nosi nazwisko **Szczygielski**, a przypisywany mu ojciec — **Jastrzębski**. Rękopis mówi wyraźnie *procreatus Filius* („spłodzony syn”), więc albo nazwisko ojca brzmiało w rzeczywistości Szczygielski, albo zachodzi tu okoliczność, której wpis nie ujawnia. **Sprzeczności nie wygładzam.** **Nierozwiązany skrót.** Po nazwisku kwitowanego stoi **„V. LL.”** — skrótu **nie rozwiązuję**. **Terminologia:** *Tribunus* = **wojski**; *binominis* = **dwojga imion** (por. nr 379, Zygmunt Benedykt Chrzanowski); *manifestatio* — oświadczenie zastrzegające roszczenie, słabsze od protestacji. **Uzupełnienie po opracowaniu skanu 57-199 — hipoteza o dwóch różnych osobach.** We wpisie **nr 2055** występuje **Wielmożny (M.) Antoni Kazimierz Jastrzębski**, a na skanie 57-199 zachował się jego **własnoręczny podpis z pełną tytulaturą**: *Antonius Casimirus Jastrzębski, **Thesaurarius Podlachiae**, … **Capitanei Castrensis Lucoviensis*** — a więc **skarbnik podlaski** i **zastępca (surogat) starosty grodowego łukowskiego**. Tymczasem ojciec zeznającego w niniejszym wpisie nosi tytuł kończący się na **„-buni”**, czyli **Tri-buni** — ***Tribunus Podlachiae*, wojski podlaski**. Są to **dwa różne urzędy ziemskie**, a nazwisko ojca jest tu **zalane atramentem**, podczas gdy syn nazywa się **Szczygielski**. Nasuwa się zatem hipoteza, że **tagi PTG połączyły dwie różne osoby**: ojcem z niniejszego wpisu byłby **Antoni Kazimierz Szczygielski, wojski podlaski**, a tag „Antoni Kazimierz Jastrzębski” odnosiłby się do **skarbnika podlaskiego z nr 2055**, wymienionego na tej samej karcie. Za taką lekcją przemawiają trzy okoliczności: **inny urząd**, **nazwisko syna** i **nieczytelność nazwiska ojca**. **Nie podnoszę tego jednak do rangi ustalenia** — plama uniemożliwia weryfikację, a w wykazie osób pozostaję przy formie z tagów, sygnalizując wątpliwość. **Zgodność z tagami PTG do skanu 57-198** ✔: „Józef Szczygielski”, „Antoni Kazimierz Jastrzębski”, „Aleksandra ?”, „Andrzej Józef Jaszowski”.

data w brzmieniu kancelarii [wpis pod nagłówkiem sesji:] Feria Tertia post Festum S. Martini Pontificis proxima A.D. 1744to — z powołaniem komisji datowanej w Siedliskach 18 XI roku bieżącego (zob. uwagi)