Gołaski

rodzaj sprawy Darowizna dóbr i osób (donatio) donatio perpetua

Darowizna (donacja) gruntów

strona czynna Józef Tchórzewski Nob. · Zbywca

strona bierna Józef Tchórzewski Nob. · Nabywca

osoby we wpisie Józef Tchórzewski (s. zm. Andrzeja) – darczyńca; Jan Tchórzewski Rogala, s. zm. Tomasza – obdarowany; sąsiedzi/miedze: Felicjan Tchórzewski, Michał Gołaski, Maciej Tchórzewski, Jan Izdebski, Bartłomiej Izdebski, Walenty Radzikowski

miejscowości we wpisie wieś Rogale; pola zwane: Krzywe, Przecze [?], Dembłowe [?], Długie, Zabłotne; granice plewskie, kwasowskie [?], wyszkowskie [?], brzozowskie; miejsce zwane Dwornice; rozstaje

uwagi i marginalia Siglum przed imieniem Jana Izdebskiego w opisie miedz zapisane glifem, którego nie da się jednoznacznie rozstrzygnąć między N. a M. (skan 005) — pozostawiono skrót łączny „Nob./Gen.”.

data w brzmieniu kancelarii Feria Quarta in Crastino Festi Circumcisionis Christi Domini, Anno Eiusdem 1743 (środa nazajutrz po święcie Obrzezania Pańskiego 1743) [(bez własnej daty – pod nagłówkiem sesji z 2 I 1743, skan 004; następny nagłówek sesyjny dopiero przed wpisem 9: 7 I 1743, skan 006)]

rodzaj sprawy Kwit i kasacja zapisu (quietatio, cassatio) quietatio; cassatio inscriptionis

Kwit z kar i grzywien zasądzonych dekretem kondescensyjnym oraz z sesji sądowej

strona czynna Józef Nurzyński Nob. · Wierzyciel (kwitujący)

strona bierna Wojciech Gołaski Nob. · Dłużnik

osoby we wpisie Józef Nurzyński i Agata z Kłosowiczów Nurzyńska, małżonkowie – kwitujący; Wojciech Gołaski i Anna z Dmińskich Gołaska, małżonkowie – kwitowani

miejscowości we wpisie dobra Domanin [odczyt niepewny]

uwagi i marginalia Data dekretu: piątek przed Trzech Królami 1743, tj. 4 I 1743. Nazwisko panieńskie żony odczytane w rękopisie jako „de Dmińskie” – zgodnie z uwagą użytkownika. Użytkownik podał dla niej także formę odmężowską „Głuchowska”; rękopis („Albertum Gołaski”) i tag PTG do skanu 019 („Wojciech Gołaski”) zgodnie wskazują jednak na męża Gołaskiego, dlatego formy odmężowskiej nie zmieniono – rozbieżność odnotowana.

data w brzmieniu kancelarii Feria Sexta post Festum S. Dorotheae Virginis et Martyris proxima Anno Domini 1743 (piątek po święcie św. Doroty 1743)

rodzaj sprawy Kwit i kasacja zapisu (quietatio, cassatio) quietatio; cassatio inscriptionis

Kwit z zaległych dziesięcin zasądzonych dekretem kondescensyjnym oraz cesja sumy 360 złp

strona czynna Franciszek Boratyński Adm. Rev. · prepozyt · Wierzyciel (kwitujący)

strona bierna Stanisław Borowski Gen. · Strona

wartość 360

osoby we wpisie ks. Franciszek de Boratyn Boratyński, prepozyt i oficjał łukowski – kwitujący i cedent; Stanisław Borowski i Zuzanna z Krzeskich (1° voto po zm. Tomaszu Domańskim, 2° voto Borowska), małżonkowie; Paweł Gołaski; Jan Zarzecki; Elżbieta, wdowa po zm. Wojciechu Zarzeckim, oraz jej synowie Jan i Józef Zarzeccy – kwitowani

miejscowości we wpisie dobra Zarzecz; kościół parafialny w Łukowie

uwagi i marginalia Pod wpisem podpis prepozyta łukowskiego. Uwaga: w akcie ze skanu 008 (wpis nr 25) prepozyt i oficjał łukowski Boratyński występuje z imieniem Jan; tutaj wyraźnie „Franciscus”. Rozbieżność w źródle – warto ją zweryfikować w oryginale.

data w brzmieniu kancelarii Feria Quinta ipso die Festi S. Valentini Martyris Anno Domini 1743 (czwartek, w sam dzień święta św. Walentego Męczennika 1743) [(pod tą samą datą)]

rodzaj sprawy Kwit i kasacja zapisu (quietatio, cassatio) quietatio; cassatio inscriptionis

Wzajemne kwitowanie ze spraw o gwałty – wpis niedokończony w księdze

strona czynna Kazimierz Czerski Gen. · Strona

strona bierna Krzysztof Strus Gen. · Strona

osoby we wpisie Kazimierz Czerski – strona pierwsza; Krzysztof Strus – strona druga; wzmiankowany Michał Gołaski, wicegerent łukowski [odczyt niepewny]

miejscowości we wpisie urząd grodzki łukowski

uwagi i marginalia Wpis w księdze pozostał niedokończony – bezpośrednio po nim następuje nagłówek z nową datą.

data w brzmieniu kancelarii Feria Quinta ipso die Festi S. Valentini Martyris Anno Domini 1743 (czwartek, w sam dzień święta św. Walentego Męczennika 1743) [(pod tą samą datą)]

rodzaj sprawy Cesja sumy (cessio summae) cessio summae

Cesja pięciu sum wierzytelności (łącznie 142 złp) na rzecz żony

strona czynna Aleksander Sulej Nob. · Dłużnik

strona bierna Agnieszka Ławecka Nob. · Strona

wartość 142

osoby we wpisie Aleksander Sulej, s. zm. Kazimierza – zapisujący; Agnieszka Ławecka, c. zm. Macieja Ławeckiego, jego ślubna żona – na jej rzecz zapis; dłużnicy sum: Franciszek Gołaski (20 złp), Józef Gołaski (12 złp), Wojciech Sulej zwany Baranik (24 złp), Józef Grochowski (40 złp) i dalsi

miejscowości we wpisie —

uwagi i marginalia Ostatni wpis na skanie 050; jego dalszy ciąg znajduje się na skanie 051. Franciszek Gołaski nie występuje w tagach do skanu 050 (jest tam Józef Gołaski).

data w brzmieniu kancelarii Feria Sexta post Dominicam Laetare Quadragesimalem proxima Anno Domini 1743 (piątek po niedzieli Laetare 1743)

rodzaj sprawy Zastaw dóbr (inscriptio obligatoria) inscriptio obligatoria (oppignoratio bonorum)

Zastaw (obligacja) siedmiu zagonów roli w sumie 30 złp na trzy lata

strona czynna Zofia Czerska Nob. · Zbywca

strona bierna Stanisław Kalicki Nob. · Nabywca

wartość 30

osoby we wpisie Zofia Czerska, córka zm. Andrzeja Czerskiego i Barbary Domaszewskiej, wdowa po zm. Andrzeju Gołaskim – zastawiająca; Stanisław Kalicki, syn Marcina Kalickiego, oraz jego sukcesorzy – biorący w zastaw; Józef Izdebski i Franciszek Izdebski – sąsiedzi miedzą

miejscowości we wpisie Czersk [odczyt niepewny] (wieś); granica wsi Kierzków [odczyt niepewny]; granice Ryszewskie [odczyt niepewny]

uwagi i marginalia Adnotacja pisarza: „Ignara personae litterarum”. Osoby w pełni zgodne z tagami do skanu 062 (Zofia Czerska Gołaska, Andrzej Czerski, Barbara Domaszewska Czerska, Andrzej Gołaski, Marcin i Stanisław Kaliccy, Józef i Franciszek Izdebscy). Nazwy topograficzne odczytane niepewnie.

data w brzmieniu kancelarii Feria Quinta Magna A.D. 1743tio (Wielki Czwartek 1743)

rodzaj sprawy Zastaw dóbr (inscriptio obligatoria) inscriptio obligatoria (oppignoratio bonorum)

Kwitowanie z sumy zastawnej 28 złp i kasacja inskrypcji

strona czynna Paweł Sulej Nob. · Wierzyciel (kwitujący)

strona bierna Józef Gołaski Nob. · Dłużnik

wartość 28

osoby we wpisie Paweł Sulej, syn zm. Andrzeja Suleja – kwitujący; Józef Gołaski, syn zm. Wojciecha Gołaskiego, oraz jego sukcesorzy – kwitowany

miejscowości we wpisie Suleje Borzymy (wieś)

uwagi i marginalia Sobota po niedzieli Oculi 1737 = 30 III 1737. Wieś Suleje Borzymy (por. wpis nr 299).

data w brzmieniu kancelarii [pod datą: Feria Quinta post Diem Conductus Paschae proxima A.D. 1743]

rodzaj sprawy Zastaw dóbr (inscriptio obligatoria) inscriptio obligatoria (oppignoratio bonorum)

Kwitowanie z sumy zastawnej 10 złp i kasacja inskrypcji

strona czynna Jakub Gołaski Nob. · Wierzyciel (kwitujący)

strona bierna Adam Rola Nob. · Dłużnik

wartość 10

osoby we wpisie Jakub Gołaski, syn zm. Adama Gołaskiego – kwitujący; Adam Rola, syn zm. Szymona Roli, oraz jego sukcesorzy – kwitowany; Jan Kornicki – ten, który sumę zapisał

miejscowości we wpisie Role (wieś)

uwagi i marginalia Adnotacja pisarza: „Ignarus personae litterarum”. Wtorek po Narodzeniu św. Jana Chrzciciela 1736 = 26 VI 1736. Osoby i wieś Role zgodne z tagami do skanu 068.

data w brzmieniu kancelarii [pod datą: Feria Quinta post Diem Conductus Paschae proxima A.D. 1743]

rodzaj sprawy Zapis sumy i oprawa posagu (inscriptio, dotalitium) inscriptio simplicis debiti; dotalitium et reformatio

Zapis przedślubny 2000 złp na rzecz przyszłego męża, z zabezpieczeniem na dobrach i sumach

strona czynna Magdalena Wolińska Gen. · Strona

strona bierna Stefan Gołaski Gen. · Wierzyciel

wartość 2000

osoby we wpisie Magdalena Wolińska, córka zm. Tomasza Wolińskiego i zm. Justyny z Kuczyńskich, wdowa po zm. Janie Dmowskim – zeznająca; Stefan Gołaski, syn zm. Macieja Gołaskiego, jej przyszły mąż – wierzyciel

miejscowości we wpisie Liw (akta grodzkie liwskie)

uwagi i marginalia Wpis rozpoczyna się na k. 95v, kończy u góry k. 96r – połączony. Pierwszy wpis pod nową datą sesji (poniedziałek w oktawie Bożego Ciała, 17 VI 1743 – zweryfikowane). Zeznająca zamiast podpisu położyła krzyż. Tag „Magdalena Wolińska pv Dmowska sv Gołaska” w pełni zgodny z treścią. Właściwość sądowa wskazana na gród liwski.

data w brzmieniu kancelarii Feria Secunda intra Octavas Festi Sanctissimi Corporis Christi Domini Anno ejusdem 1743

rodzaj sprawy Zapis sumy i oprawa posagu (inscriptio, dotalitium) inscriptio simplicis debiti; dotalitium et reformatio

Zapis (inskrypcja) sumy 200 złp na rzecz żony

strona czynna Józef Izdebski Nob. · Dłużnik

strona bierna Elżbieta Gołaska Nob. · Strona

wartość 200

osoby we wpisie Józef Izdebski, syn zm. Jana – zapisujący; Elżbieta Gołaska, córka Antoniego Gołaskiego, jego ślubna żona – na jej rzecz zapis

uwagi i marginalia Osoby zgodne z tagami (Józef Izdebski, Jan Izdebski, Elżbieta Gołaska Izdebska, Antoni Gołaski).

data w brzmieniu kancelarii Feria Secunda ante Festum Sanctae Margarethae Virginis et Martyris Anno Domini 1743

rodzaj sprawy Dożywocie (advitalitas) advitalitas mutua

Wzajemne dożywocie (advitalitas) małżonków

strona czynna Józef Izdebski Nob. · Strona

osoby we wpisie Józef Izdebski i Elżbieta z Gołaskich, małżonkowie

uwagi i marginalia Wpis następuje bezpośrednio po poprzednim, formułą „Idem dabo recognoverunt”.

data w brzmieniu kancelarii Feria Secunda ante Festum Sanctae Margarethae Virginis et Martyris Anno Domini 1743

rodzaj sprawy Kwit i kasacja zapisu (quietatio, cassatio) quietatio; cassatio inscriptionis

Kwit z sumy 30 złp zapisanej na odprawienie mszy za duszę

strona czynna Kazimierz od św. Aleksego Adm. Rev. · Wierzyciel (kwitujący)

strona bierna Paweł Celiński Nob. · Dłużnik

wartość 30

osoby we wpisie o. Kazimierz od św. Aleksego, rektor kolegium pijarów w Łukowie, w imieniu własnym i całego kolegium – kwitujący; Paweł Celiński – kwitowany; Rozalia i Anna Celińskie, córki Pawła Celińskiego zwanego Drozd i Eufrozyny z Gołaskich – pierwotne dłużniczki; Agnieszka z Ławeckich Celińska – fundatorka mszy

miejscowości we wpisie Celiny

uwagi i marginalia Wpis kończy się u dołu k. 115r. Osoby i wieś Celiny zgodne z tagami do skanu 118 (Anna i Rozalia Celińskie Drozd, Paweł Celiński Drozd, Eufryzyna Gołaska Celińska, Agnieszka Ławecka Celińska, Antoni Szczygielski, Tomasz Celiński). Imię osoby asystującej pannom odczytane niepewnie. Fundacja mszalna za duszę zmarłego męża – por. wpis nr 737.

data w brzmieniu kancelarii Feria Secunda post Festum Sanctae Margarethae Virginis et Martyris proxima Anno Domini 1743

rodzaj sprawy Kwit i kasacja zapisu (quietatio, cassatio) quietatio; cassatio inscriptionis

Kwit z akcji urzędowej, protestacji i relacji – ugoda przyjacielska

strona czynna Jan Szaniawski Gen. · Wierzyciel (kwitujący)

strona bierna Jan Szaniawski Gen. · podczaszy lubelski · Dłużnik

osoby we wpisie Jan Szaniawski, syn Tomasza Szaniawskiego – kwitujący; Jerzy Szaniawski [tag PTG: Grzegorz], podczaszy lubelski, rotmistrz chorągwi lekkiej, oraz Paweł Jastrzębski i Franciszek Gołaski, towarzysze tejże chorągwi – kwitowani

uwagi i marginalia Rozbieżność z tagiem PTG rozstrzygnięta: tag do skanu 130 podaje „Grzegorz Szaniawski”, ale rękopis zapisuje „Georgium” (Jerzy), a tag do skanu 148 – gdzie występuje ta sama osoba jako podczaszy lubelski – podaje już „Jerzy Szaniawski”. Przyjęto odczyt: Jerzy. Pozostałe osoby zgodne z tagami. Urząd: „Pincerna Lublinensis” – podczaszy lubelski; „Praefectus Cohortis levis armaturae” – rotmistrz chorągwi lekkiej.

data w brzmieniu kancelarii Feria Secunda post Festum Divae Annae Matris Deiparae Virginis Mariae proxima Anno Domini 1743

rodzaj sprawy Kwit i kasacja zapisu (quietatio, cassatio) quietatio; cassatio inscriptionis

Wzajemny kwit z akcji urzędowej, protestacji, relacji, kondemnat i egzekucji

strona czynna Michał Gołaski Gen. · wicegerent · Strona

strona bierna Jan Tchórzewski Nob. · Strona

osoby we wpisie Michał Gołaski, wicegerent grodzki łukowski – strona pierwsza; Jan Tchórzewski i Magdalena z Gołaskich, małżonkowie – strona druga

uwagi i marginalia Osoby zgodne z tagami PTG do skanu 150. Wpis pokazuje pełną drabinę środków procesowych, jakie w ciągu jednego sporu mogły narosnąć: protestacja, relacja, kondemnata, egzekucja – i wszystkie kasowane jednym aktem ugody.

data w brzmieniu kancelarii Feria Quarta in Crastino Festi Sanctae Hedvigis Electae Viduae Anno Domini 1743

rodzaj sprawy Darowizna dóbr i osób (donatio) donatio perpetua

Darowizna (donatio) jednego zagona roli

strona czynna Michał Gołaski Gen. · wicegerent · Zbywca

strona bierna Jan Tchórzewski Nob. · Nabywca

osoby we wpisie Michał Gołaski, wicegerent grodzki łukowski – darczyńca; Jan Tchórzewski i Magdalena z Gołaskich, małżonkowie – obdarowani; Daniel Sarnecki – sąsiad graniczny

miejscowości we wpisie Tchórzew Plewki, droga plewska, wieś Rogale

uwagi i marginalia Osoby oraz wsie Tchórzew Plewki i Tchórzew Rogale zgodne z tagami PTG do skanu 150. Miara „sulcus tricubitalis” – zagon trójłokciowy – to rzadko spotykane w tej księdze określenie szerokości zagona.

data w brzmieniu kancelarii Feria Quarta in Crastino Festi Sanctae Hedvigis Electae Viduae Anno Domini 1743

rodzaj sprawy Zastaw dóbr (inscriptio obligatoria) inscriptio obligatoria (oppignoratio bonorum)

Cesja sumy 32 złp z zapisu obligacyjnego

strona czynna Jan Tchórzewski Nob. · Zbywca (cedent)

strona bierna Magdalena Gołaska Nob. · wicegerent · Nabywca

wartość 32

osoby we wpisie Jan Tchórzewski i Magdalena z Gołaskich, małżonkowie – cedujący; Michał Gołaski, wicegerent grodzki łukowski – nabywca; zm. Tomasz Tchórzewski – pierwotny dłużnik

miejscowości we wpisie Tchórzew Rogale

uwagi i marginalia Wpis domyka wymianę: darowizna zagona (pozycja poprzednia) w zamian za cesję wierzytelności 32 złp. Data pierwotnego zapisu w rękopisie podana ogólnikowo.

data w brzmieniu kancelarii Feria Quarta in Crastino Festi Sanctae Hedvigis Electae Viduae Anno Domini 1743

rodzaj sprawy Zastaw dóbr (inscriptio obligatoria) inscriptio obligatoria (oppignoratio bonorum)

Kwit z 20 złp z zapisu obligacyjnego i jego kasacja

strona czynna Aleksander Sulej Nob. · Wierzyciel (kwitujący)

strona bierna Franciszek Gołaski Gen. · Dłużnik

wartość 20

osoby we wpisie Aleksander Sulej – kwitujący; Franciszek Gołaski, syn zm. Wojciecha – kwitowany

miejscowości we wpisie wieś Suleje Borzymy

uwagi i marginalia Data zapisu zweryfikowana: św. Elżbieta Królowa 19 XI 1739 przypadła w czwartek, nazajutrz to piątek 20 XI 1739 – zgodnie z formułą „Feria Sexta in Crastino”. Osoby i wieś Suleje Borzymy zgodne z tagami PTG do skanu 163.

data w brzmieniu kancelarii Feria Quinta post Festum Sancti Martini Pontificis proxima Anno Domini 1743 [(pod tą samą datą)]

rodzaj sprawy Darowizna dóbr i osób (donatio) donatio perpetua

Darowizna (donatio) placu z zabudowaniami, odziedziczonego po matce i bracie

strona czynna Antoni Radzikowski Nob. · Zbywca

strona bierna Michał Gołaski Gen. · wicegerent · Nabywca

osoby we wpisie Antoni Radzikowski, syn zm. Stanisława i Teresy Chromińskiej, córki zm. Marcina Chromińskiego – darczyńca; Michał Gołaski, wicegerent grodzki łukowski – obdarowany; sąsiad (miedza): Jan Izdebski zwany Sucharz [przydomek – odczyt niepewny]

miejscowości we wpisie wieś Tchórzew Rogale; droga wiejska; droga poprzeczna

uwagi i marginalia Obdarowanym jest urzędnik grodzki – Michał Gołaski, wicegerent łukowski, znany z wcześniejszych partii tej księgi; w tagach PTG do skanu 166 go nie ma (rozbieżność odnotowana). Wpis wprost wskazuje tytuł prawny darczyńcy: dziedziczenie po matce i po bracie. Tagi potwierdzają Antoniego i Stanisława Radzikowskich, Teresę i Marcina Chromińskich, Jana Izdebskiego oraz wieś Tchórzew Rogale.

data w brzmieniu kancelarii Feria Tertia post Festum Immaculatae Conceptionis Beatissimae Virginis Mariae proxima Anno Domini 1743 [(pod tą samą datą)]

rodzaj sprawy Kwit i kasacja zapisu (quietatio, cassatio) quietatio; cassatio inscriptionis

Kwit ze 100 złp z zapisu z 1727 r. i jego kasacja

strona czynna Anna Gołaska Nob. · Wierzyciel (kwitujący)

strona bierna Jan Jasiński Gen. · instygator · Dłużnik

wartość 100

osoby we wpisie Anna Gołaska, córka zm. Adama Gołaskiego, żona Andrzeja Ryszkowskiego, zeznająca w asystencji męża – kwitująca; Jan Jasiński, instygator grodzki łukowski – kwitowany; Baltazar Jasiński, regent ziemski i grodzki czerski – przez którego ręce wypłacono sumę

miejscowości we wpisie urząd grodzki łukowski

uwagi i marginalia Rok zapisu odczytany jako 1727 i potwierdzony rachunkiem kalendarzowym: święto śś. Piotra i Pawła 29 VI 1727 przypadło w niedzielę, nazajutrz to poniedziałek 30 VI 1727 – zgodnie z formułą „Feria Secunda in Crastino”. Na lewym marginesie nota kancelaryjna „nil”. Wpis odsłania dwa urzędy: Jan Jasiński – instygator grodzki łukowski, Baltazar Jasiński – regent ziemski i grodzki czerski. Osoby zgodne z tagami PTG do skanu 167. **Poprawka siglum (rewizja na skanie 167, kolumna lewa, wiersz „…sanaq[ue] agens Quia Ipsa G. Joannem | Jasienski Instigatorem Castr. Lucovien. illiusq[ue] Successores…”):** Jan Jasiński ma tu siglum **G. (Generosus)**, nie Nob., tak samo jak Baltazar; wcześniejszy przekład podawał błędnie „(Nob.)”. Ryszkowscy i Gołascy w tym samym wpisie są **N. (Nobiles)** — kancelaria konsekwentnie rozdziela oba kręgi. **Kwestia tożsamości Jana:** ojciec Józefa i Baltazara, znany ze wpisów 1364, 1365 i 1989, to **Jan Jasieński, sędzia czerski, zmarły przed 20 IV 1744**. Tutejszy Jan żyje 10 XII 1743 i nosi urząd **instygatora grodzkiego łukowskiego**. Za utożsamieniem obu przemawia to samo siglum Gen., rzadkie w tych księgach nazwisko oraz fakt, że sumę za Jana wypłaca **przez swoje ręce Baltazar** — poświadczony syn sędziego; przeciw niemu przemawia różnica urzędów (sędzia ziemi czerskiej i instygator grodu łukowskiego to szczeble nieporównywalne). **Źródło pokrewieństwa Jana instygatora z kimkolwiek nie podaje** i rozstrzygnięcia tu nie przesądzono.

data w brzmieniu kancelarii Feria Tertia post Festum Immaculatae Conceptionis Beatissimae Virginis Mariae proxima Anno Domini 1743 [(pod tą samą datą)]

rodzaj sprawy Zapis sumy i oprawa posagu (inscriptio, dotalitium) inscriptio simplicis debiti; dotalitium et reformatio

Zapis 100 złp męża na rzecz żony – sumy podniesionej tego samego dnia

strona czynna Andrzej Ryszkowski Nob. · Dłużnik

strona bierna Anna Gołaska Nob. · Strona

wartość 100

osoby we wpisie Andrzej Ryszkowski, syn zm. Macieja – zapisujący; Anna z Gołaskich Ryszkowska, jego żona – na której rzecz zapis; Baltazar Jasiński, regent ziemski i grodzki czerski – z którego rąk podniesiono sumę

miejscowości we wpisie dobra Andrzeja Ryszkowskiego

uwagi i marginalia Wpis domyka operację z poprzedniego (1041): pieniądze wypłacone żonie przechodzą w tym samym dniu w ręce męża i zostają zapisane na jego dobrach jako jej dług. W rękopisie wykreślono pierwotną, krótszą formułę określającą rodzaj długu.

data w brzmieniu kancelarii Feria Tertia post Festum Immaculatae Conceptionis Beatissimae Virginis Mariae proxima Anno Domini 1743 [(pod tą samą datą)]

rodzaj sprawy Zastaw dóbr (inscriptio obligatoria) inscriptio obligatoria (oppignoratio bonorum)

Cesja sumy 150 złp z zapisu obligacyjnego z 1739 r.

strona czynna Zofia Szaniawska Nob. · Zbywca (cedent)

strona bierna Sebastian Rozwadowski Nob. · Nabywca

wartość 150

osoby we wpisie Zofia Szaniawska, córka zm. Jana Szaniawskiego, wdowa po zm. Tomaszu Gołaskim zwanym Piotrowski – cedująca; Sebastian Rozwadowski i Wojciech Rozwadowski zwany Dobros, jej przyszły mąż – cesjonariusze; Marianna z Płochockich, pierwszego ślubu żona zm. Jana Szaniawskiego, wdowa po zm. Macieju Nowosielskim, matka cedującej, oraz Marcin Szaniawski, jej brat – autorzy zapisu

miejscowości we wpisie wieś Gołaszyn

uwagi i marginalia Data zapisu zweryfikowana: Oczyszczenie NMP 2 II 1739 przypadło w poniedziałek, środa po nim to 4 II 1739. Wpis odsłania pełną sytuację rodzinną wdowy: cesja na rzecz przyszłego drugiego męża, sumy pochodzącej od matki i brata. Osoby oraz wieś Gołaszyn zgodne z tagami PTG do skanu 57-008; Marcina Szaniawskiego w tagach nie ma – rozbieżność odnotowana.

data w brzmieniu kancelarii Feria Quarta in Crastino Festi Sanctae Agnetis Virginis et Martyris Anno Domini 1744 [(pod tą samą datą)]

rodzaj sprawy Zapis sumy i oprawa posagu (inscriptio, dotalitium) inscriptio simplicis debiti; dotalitium et reformatio

Cesja wszystkich praw, zapisów i kontraktów do dóbr podolskich, w tym praw posagowych i dożywotnich żony

strona czynna Mikołaj Staniszewski Magn. · podczaszy latyczowski · Zbywca (cedent)

strona bierna Antoni Chrzanowski Magn. · starosta · Nabywca

osoby we wpisie Mikołaj Staniszewski, podczaszy latyczowski, i Zofia z Żaberowskich Staniszewska, córka zm. Wojciecha Żaberowskiego, stolnika inowłodzkiego, i Agnieszki [nazwisko – odczyt niepewny], małżonkowie (żona w asystencji męża jako opiekuna małżeńskiego oraz Franciszka Gołaskiego jako przyjaciela do tego aktu przybranego) – cedujący; Antoni Chrzanowski, starosta czerwonogrodzki – cesjonariusz

miejscowości we wpisie miasteczko Kasperowce; wsie Lisiczniki i Horyhlady

uwagi i marginalia Wpis zaczyna się na k. 8v (skan 57-010) i kończy na k. 9r. Osobno wymieniono zrzeczenie się przez żonę praw posagowych i dożywotnich – bez tego rezygnacja z wpisu 1113 nie byłaby skuteczna. Rzadka w tej księdze formuła asystencji: żona działa przy mężu jako „tutor coniugalis” oraz przy przybranym przyjacielu (amicus ad hunc actum assumptus). Tag PTG do skanu 57-010 podaje żonę i jej ojca ze znakiem zapytania („Zofia Żaberowska?”, „Wojciech Żaberowski?”), co odpowiada trudności odczytu w oryginale.

data w brzmieniu kancelarii Feria Quarta post Diem Conversionis Sancti Pauli Apostoli proxima Anno Domini 1744 [(pod tą samą datą)]

rodzaj sprawy Zastaw dóbr (inscriptio obligatoria) inscriptio obligatoria (oppignoratio bonorum)

Zastaw (obligatio) dziewięciu i pół zagona roli na trzy lata za 50 złp – na rzecz zięcia

strona czynna Ewa Rola Nob. · Zbywca

strona bierna Józef Gołaski Nob. · Nabywca

wartość 50

osoby we wpisie Ewa Rolanka, córka zm. Władysława Roli i zm. Doroty z Rolów Kasprzykówny, żona Antoniego Suleja, zeznająca w asystencji męża – zastawczyni; Józef Gołaski, syn zm. Wojciecha Gołaskiego, jej zięć – zastawnik; sąsiedzi (miedze): Marek Celiński, wicegerent grodzki łukowski, sukcesorowie zm. Józefa Wyrzykowskiego, Franciszek Rola, sukcesorowie zm. Józefa Skrzyszewskiego, Piotr Rola

miejscowości we wpisie wieś Role; granice miasta JKM Łukowa; granice wsi królewskiej Krynka; droga Zapłotnia; granice dulejskie [odczyt niepewny]

uwagi i marginalia Karta 13r otwiera **drugi protokół inskrypcji rocznika 1744**, wypisany dużym pismem kaligraficznym. Wpis lokalizuje grunty tuż pod samym Łukowem – między granicami miasta królewskiego a wsią królewską Krynka. Marek Celiński, wicegerent grodzki łukowski, znany z rocznika 1743. Osoby zgodne z tagami PTG do skanu 57-014.

data w brzmieniu kancelarii Feria Tertia post Festum Purificationis Beatissimae Virginis Mariae proxima Anno Domini 1744

rodzaj sprawy Kwit i kasacja zapisu (quietatio, cassatio) quietatio; cassatio inscriptionis

Kwit posagowy córki i zrzeczenie się dóbr ojczystych i macierzystych

strona czynna Marianna Sulej Nob. · Wierzyciel (kwitujący)

osoby we wpisie Marianna Sulejówna, córka Antoniego Suleja i Ewy z Rolów, żona Józefa Gołaskiego, zeznająca w asystencji męża – kwitująca; jej rodzice – kwitowani

miejscowości we wpisie dobra ojczyste i macierzyste Sulejów

uwagi i marginalia Wpis dopełnia zastaw z 1136: teściowa oddaje zięciowi grunt w zastaw, a córka tego samego dnia kwituje rodziców z posagu i zrzeka się dóbr. Tag PTG do skanu 57-014 podaje ją jako „Marcianna Sulej Gołaska”; rękopis czyta się „Marianna” – rozbieżność odnotowana.

data w brzmieniu kancelarii Feria Tertia post Festum Purificationis Beatissimae Virginis Mariae proxima Anno Domini 1744 [(pod tą samą datą)]

rodzaj sprawy Zapis sumy i oprawa posagu (inscriptio, dotalitium) inscriptio simplicis debiti; dotalitium et reformatio

Oprawa posagu (inscriptio dotis) 200 złp na połowie dóbr męża

strona czynna Józef Gołaski Nob. · Dłużnik

strona bierna Marianna Sulej Nob. · Strona

wartość 200

osoby we wpisie Józef Gołaski, syn zm. Wojciecha Gołaskiego – zapisujący; Marianna z Sulejów Gołaska, córka Antoniego Suleja i Ewy z Rolów, jego żona – na której rzecz zapis

miejscowości we wpisie dobra Józefa Gołaskiego

uwagi i marginalia Wpis zaczyna się na k. 13r (skan 57-014) i kończy na k. 13v (skan 57-015). Klauzula „in vim acceptae dotis” dopisana w rękopisie międzywierszowo. Trzeci akt jednego dnia w tej rodzinie (por. 1136–1137).

data w brzmieniu kancelarii Feria Tertia post Festum Purificationis Beatissimae Virginis Mariae proxima Anno Domini 1744 [(pod tą samą datą)]

rodzaj sprawy Dożywocie (advitalitas) advitalitas mutua

Wzajemne dożywocie małżonków (advitalitas) na połowie dóbr

strona czynna Józef Gołaski Nob. · Strona

osoby we wpisie Józef Gołaski i Marianna z Sulejów Gołaska, małżonkowie

miejscowości we wpisie dobra małżonków Gołaskich

uwagi i marginalia Czwarty i ostatni akt pakietu małżeńskiego Gołaskich z 4 II 1744 (por. 1136–1138): zastaw teściowej, kwit posagowy córki, oprawa posagu i dożywocie.

data w brzmieniu kancelarii Feria Tertia post Festum Purificationis Beatissimae Virginis Mariae proxima Anno Domini 1744 [(pod tą samą datą)]

rodzaj sprawy Kwit i kasacja zapisu (quietatio, cassatio) quietatio; cassatio inscriptionis

Kwit z 150 złp posagu po matce z dekretu kondescensyjnego i zrzeczenie się dóbr macierzystych

strona czynna Paweł Izdebski Nob. · Wierzyciel (kwitujący)

strona bierna Anna Gołaska Gen. · Dłużnik

wartość 150

osoby we wpisie Paweł Izdebski i Ewa Izdebska, żona Michała Borkowskiego – rodzeństwo, dzieci Tomasza Izdebskiego i zm. Anny z Gołaskich (siostra zeznawała w asystencji męża) – kwitujący; Józef i Franciszek Gołascy, synowie zm. Wojciecha Gołaskiego, bracia rodzeni, ich krewni po matce – kwitowani

miejscowości we wpisie wieś Suleje Borzymy

uwagi i marginalia Wpis zaczyna się na k. 13v (skan 57-015) i kończy na k. 14r. Dekret kondescensyjny z 31 I 1744 wpisano do akt „aktem wczorajszym”, czyli 3 II 1744, a zapłatę nakazano na dzień dzisiejszy – widoczne bardzo szybkie tempo postępowania. Wszystkie osoby oraz wieś Suleje Borzymy zgodne z tagami PTG do skanu 57-015.

data w brzmieniu kancelarii Feria Tertia post Festum Purificationis Beatissimae Virginis Mariae proxima Anno Domini 1744 [(pod tą samą datą)]

rodzaj sprawy Zastaw dóbr (inscriptio obligatoria) inscriptio obligatoria (oppignoratio bonorum)

Kwit z 300 złp z zapisu obligacyjnego z 1730 r. i jego kasacja

strona czynna Paweł Izdebski Nob. · Wierzyciel (kwitujący)

strona bierna Anna Gołaska Gen. · Dłużnik

wartość 300

osoby we wpisie Paweł Izdebski i Ewa z Izdebskich Borkowska, rodzeństwo – kwitujący; Józef i Franciszek Gołascy – kwitowani; zm. Anna z Gołaskich Izdebska, matka kwitujących – której sumę zapisano

miejscowości we wpisie wieś Suleje Borzymy

uwagi i marginalia Data zapisu zweryfikowana: św. Małgorzata 13 VII 1730 przypadła w czwartek, wigilia to środa 12 VII 1730. Wraz z wpisem 1140 daje to pełne rozliczenie po matce: 150 złp posagu z dekretu i 300 złp z czternastoletniego zapisu.

data w brzmieniu kancelarii Feria Tertia post Festum Purificationis Beatissimae Virginis Mariae proxima Anno Domini 1744 [(pod tą samą datą)]

rodzaj sprawy Darowizna dóbr i osób (donatio) donatio perpetua

Darowizna (donatio) czterech zagonów roli

strona czynna Szymon Sulej Nob. · Zbywca

strona bierna Franciszek Gołaski Gen. · Nabywca

osoby we wpisie Szymon Sulej, syn zm. Stanisława Suleja – darczyńca; Franciszek Gołaski, syn zm. Wojciecha Gołaskiego – obdarowany; sąsiedzi (miedze): Jan Franciszek Jezierski, pisarz grodzki łukowski; scheda zwana Gawratowizna [odczyt niepewny]; Franciszek Niewęgłowski – subdelegat przyjmujący wpis

miejscowości we wpisie wieś Suleje; droga Gajowa; granice sulejskie

uwagi i marginalia Wpis przyjęty przed subdelegatem Franciszkiem Niewęgłowskim, znanym z rocznika 1743. Osoby oraz wieś Suleje zgodne z tagami PTG do skanu 57-016.

data w brzmieniu kancelarii Feria Tertia post Festum Purificationis Beatissimae Virginis Mariae proxima Anno Domini 1744 [(pod tą samą datą)]

rodzaj sprawy Darowizna dóbr i osób (donatio) donatio perpetua

Darowizna (donatio) sześciu zagonów roli nad rzeką Krzną

strona czynna Jan Franciszek Jezierski Magn. · pisarz · Zbywca

strona bierna Franciszek Gołaski Gen. · towarzysz chorągwi pancernej · Nabywca

osoby we wpisie Jan Franciszek a Gołąbki Jezierski, pisarz grodzki łukowski – darczyńca; Franciszek Gołaski, towarzysz chorągwi pancernej wielmożnego Skarżyńskiego, łowczego Wielkiego Księstwa Litewskiego – obdarowany; sąsiad (miedza): Maciej Nurzyński zwany Krawczaczek

miejscowości we wpisie wieś Suleje Borzymy; rzeka Krzna; przecięcie nurzyńskie

uwagi i marginalia Obdarowany służy w chorągwi pancernej – rzadka w tej księdze informacja o służbie wojskowej szlachcica. Rzeka **Krzna** pojawia się tu po raz drugi w roczniku 1744 (por. wpis 1076). Osoby i wieś Suleje Borzymy zgodne z tagami PTG do skanu 57-016.

data w brzmieniu kancelarii Feria Tertia post Festum Purificationis Beatissimae Virginis Mariae proxima Anno Domini 1744 [(pod tą samą datą)]

rodzaj sprawy Kompromis i sąd polubowny (compromissum) compromissum; electio superarbitri

Ugoda polubowna i wzajemne skwitowanie w sprawie o rany i gwałt (amicabilis compositio, quietatio mutua)

strona czynna Józef Gołaski Gen. · towarzysze chorągwi pancernej · Strona

strona bierna Jan Sulej Magn. · Strona

osoby we wpisie Józef Gołaski i Franciszek Gołaski, bracia rodzeni, towarzysze chorągwi pancernej wielmożnego Skarżyńskiego, łowczego Wielkiego Księstwa Litewskiego – strona pierwsza; Jan Sulej, działający też w imieniu syna – strona druga; Franciszek Sulej, jego syn – za którego zatwierdzenie ręczy ojciec

miejscowości we wpisie dobra Suleje (grunt, na którym zapadł dekret kondescensyjny)

uwagi i marginalia Wpis przechodzi ze skanu 57-021 (k. 20r) na 57-022 (k. 20v); łączony w jedną pozycję. Data podania dekretu do akt przeliczona: nazajutrz po Oczyszczeniu NMP 1744 = 3 II 1744, poniedziałek – feria zgodna. Rotmistrz chorągwi pancernej wymieniony tu wprost z nazwiska („M. Skarżyński, łowczy W.Ks.Lit.”), co potwierdza uzupełnienie przyjęte we wpisie 1151, gdzie nazwisko zniknęło w grzbiecie oprawy, oraz zgadza się z wpisem 1148. Sprawa karno-cywilna o rany zamknięta ugodą – dwie obdukcje ran (ojca i syna) skasowane. Osoby zgodne z tagami PTG do skanów 57-021 i 57-022.

data w brzmieniu kancelarii Feria Secunda post Dominicam Invocavit Quadragesimalem Anno Domini 1744to [(pod tą samą datą)]

rodzaj sprawy Kwit i kasacja zapisu (quietatio, cassatio) quietatio; cassatio inscriptionis

Kwit (quietatio) z sumy i kar zasądzonych dekretem kondescensyjnym za szkody w łąkach, lasach i zbożu; kasacja rygoru dekretu

strona czynna Józef Gołaski Gen. · towarzysze chorągwi pancernej · Wierzyciel (kwitujący)

strona bierna Jan Sulej Gen. · Strona

osoby we wpisie Józef Gołaski i Franciszek Gołaski, bracia rodzeni, towarzysze chorągwi pancernej wielmożnego Skarżyńskiego, łowczego Wielkiego Księstwa Litewskiego – kwitujący; Jan, Aleksander, Stanisław, Andrzej, Paweł i Wojciech Sulejowie; Paweł, Wojciech, Antoni i Józef Izdebscy, bracia; Adam Stocki; Franciszek Świerczowski; Teresa Płochocka – kwitowani

miejscowości we wpisie dobra Suleje (grunt, na którym zapadł dekret kondescensyjny); łąki, lasy i zboża

uwagi i marginalia Drugi tego dnia kwit braci Gołaskich z tego samego dekretu kondescensyjnego wydanego na gruncie Sulejów (por. wpis 1177, dotyczący ran i gwałtu); tutaj rozliczono szkody w łąkach, lasach i zbożu wyrządzone przez trzynastu pozwanych. Rozliczenie prowadzono „od każdej osoby” wedle rejestru podpisanego przez urzędnika – rzadka wzmianka o rejestrze pomocniczym urzędu. Data podania dekretu do akt przeliczona: 3 II 1744 (poniedziałek) – feria zgodna. Nazwisko „Świerczewski” w rękopisie; tag PTG podaje „Franciszek Świerczowski” – przyjęto lekcję tagu. Osoby zgodne z tagami PTG do skanu 57-022.

data w brzmieniu kancelarii Feria Secunda post Dominicam Invocavit Quadragesimalem Anno Domini 1744to [(pod tą samą datą)]

rodzaj sprawy Cesja sumy (cessio summae) cessio summae

Cesja (cessio) części z dwóch sum (200 i 350 złp) na rzecz brata

strona czynna Wojciech Gołaski Gen. · Zbywca (cedent)

strona bierna Wojciech Gołaski Gen. · Nabywca

wartość 350

osoby we wpisie Wojciech Gołaski, syn zm. Jana Gołaskiego – cedujący; Andrzej Gołaski, jego brat rodzony – nabywca cesji; Michał Gołaski – pierwotny zapisujący obie sumy; Jan Gołaski – zmarły ojciec cedującego

miejscowości we wpisie —

uwagi i marginalia Data przywołanych dwóch zapisów przeliczona: poniedziałek po niedzieli Jubilate 1732 = 5 V 1732 (poniedziałek) – zgadza się. Cedowana jest tylko część przypadająca zeznającemu z dwóch sum (200 i 350 złp), bez podania jej wysokości – pisarz odsyła do „sumy jego dotyczącej”; nie przeliczano tego domysłem. Osoby zgodne z tagami PTG do skanu 57-022.

data w brzmieniu kancelarii Feria Secunda post Dominicam Invocavit Quadragesimalem Anno Domini 1744to [(pod tą samą datą)]

rodzaj sprawy Darowizna dóbr i osób (donatio) donatio perpetua

Darowizna (donatio) całej schedy nabytej, obciążonej zastawem

strona czynna Wojciech Gołaski Gen. · Zbywca

strona bierna Wojciech Gołaski Gen. · Nabywca

osoby we wpisie Wojciech Gołaski, syn zm. Jana Gołaskiego – darczyńca; Andrzej Gołaski, jego brat rodzony – obdarowany; Michał Gołaski – od którego dobra nabyto prawem wieczystym

miejscowości we wpisie wieś Gołaszyn; plac miejski łukowski (fundus civilis Lucoriensis)

uwagi i marginalia Wpis przechodzi ze skanu 57-022 (k. 21r) na 57-023 (k. 21v); łączony w jedną pozycję. Druga tego dnia czynność między tymi samymi braćmi (por. wpis 1180, cesja sum) – najpierw ustąpiono sumy, potem darowano samą schedę. Wzmianka o „placu miejskim łukowskim” (fundus civilis Lucoriensis) jest w tej księdze rzadka: szlachcic posiada nieruchomość w mieście. Osoby zgodne z tagami PTG do skanów 57-022 i 57-023.

data w brzmieniu kancelarii Feria Secunda post Dominicam Invocavit Quadragesimalem Anno Domini 1744to [(pod tą samą datą)]

rodzaj sprawy Kwit i kasacja zapisu (quietatio, cassatio) quietatio; cassatio inscriptionis

Skwitowanie z protestacji i kasacja protestacji po zawartej ugodzie

strona czynna Stanisław Sulej Nob. · Wierzyciel (kwitujący)

strona bierna Franciszek Gołaski Gen. · towarzysz chorągwi pancernej · Dłużnik

osoby we wpisie Stanisław Sulej, Adam Stocki, Franciszek Świerczowski, Wojciech Izdebski i Antoni Izdebski – kwitujący; Franciszek Gołaski, towarzysz chorągwi pancernej wielmożnego Skarżyńskiego, łowczego Wielkiego Księstwa Litewskiego – kwitowany

miejscowości we wpisie —

uwagi i marginalia Wpis zamyka od strony przeciwnej ciąg spraw Gołaskich z Sulejami i Izdebskimi (por. wpisy 1177 i 1178 z tego samego dnia): tam Gołascy kwitowali pozwanych, tu pozwani kwitują Gołaskiego. Pod wpisem pisarz wypełnił resztę strony kaligrafowanym „VACUUM”, żeby nikt nie mógł nic dopisać – klasyczne zabezpieczenie księgi. Wojciecha i Antoniego Izdebskich nie ma w tagach PTG do skanu 57-024 (występują w tagach do skanu 57-022) – rozbieżność odnotowana.

data w brzmieniu kancelarii Feria Secunda post Dominicam Invocavit Quadragesimalem Anno Domini 1744to [(pod tą samą datą)]

rodzaj sprawy Darowizna dóbr i osób (donatio) donatio perpetua

Darowizna (donatio) całej schedy dziedzicznej – ojczystej i macierzystej

strona czynna Paweł Gołaski Nob. · Zbywca

strona bierna Elżbieta Krasuska Nob. · Nabywca

osoby we wpisie Elżbieta z Gołaskich, córka zm. Pawła Gołaskiego, wdowa po zm. Władysławie Krasuskim, matka, oraz Władysław Krasuski, jej syn – darczyńcy; Ludwik Krasuski, syn Jana Krasuskiego zwanego Zychowicz – obdarowany

miejscowości we wpisie wieś Krasusy Mikłusy

uwagi i marginalia Darowizna jest częścią pakietu małżeńskiego: obdarowany Ludwik Krasuski poślubił Mariannę, córkę darczyńców (wpisy 1353–1355 z tej samej i następnej sesji). Wieś Krasusy Mikłusy zgodna z tagiem miejscowym PTG do skanu 57-050. Osoby zgodne z tagami.

data w brzmieniu kancelarii Feria Quinta post Dominicam Conductus Paschae proxima Anno Domini 1744to [(pod tą samą datą)]

rodzaj sprawy Kwit i kasacja zapisu (quietatio, cassatio) quietatio; cassatio inscriptionis

Wzajemne skwitowanie ze spraw o gwałty, z dekretów i kar; kasacja procesu

strona czynna Michał Gołaski Nob. · Strona

strona bierna Ludwik Pióro Nob. · Strona

osoby we wpisie Michał Gołaski z Suchowierz [odczyt niepewny] – strona pierwsza; Ludwik i Józef Piórowie, bracia rodzeni, oraz Szymon Modrzewski – strona druga

miejscowości we wpisie —

uwagi i marginalia Przydomek miejscowy Michała Gołaskiego („de Suchowierz”) odczytany niepewnie i nie występuje w tagach PTG do skanu 57-053. Pozostałe osoby zgodne z tagami.

data w brzmieniu kancelarii Feria Secunda post Diem Misericordia proxima Anno Domini 1744to [(pod tą samą datą)]

Ten wpis czeka na przekład angielski — niżej stoi przekład polski z łaciny.

rodzaj sprawy Zastaw dóbr (inscriptio obligatoria) inscriptio obligatoria (oppignoratio bonorum)

Kwit z sumy zastawnej 400 złp i kasacja zapisu z 1741 r.

strona czynna Michał Gołaski Gen. · Wierzyciel (kwitujący)

strona bierna Marcin Tchórzewski Nob. · Dłużnik

wartość 400

osoby we wpisie Michał Gołaski, syn zm. Józefa Gołaskiego – kwitujący (podpis własnoręczny); Marcin Tchórzewski – kwitowany

miejscowości we wpisie wieś Tchórzew Rogale

uwagi i marginalia Data zweryfikowana i zgodna: poniedziałek po Niedzieli Exaudi 1741 to 15 V 1741 (Wielkanoc 1741 – 2 IV). Suma 400 złp jest w tej partii księgi wysoka jak na zastaw jednej schedy. Michał Gołaski to zapewne ten sam, który w roczniku 1743 występuje jako **wicegerent grodzki łukowski** (Gen.). Osoby i wieś Tchórzew Rogale zgodne z tagami PTG do skanu 57-082.

data w brzmieniu kancelarii Sabbatho post Dominicam Exaudi proxima Anno Domini 1744to [(pod tą samą datą)]

Ten wpis czeka na przekład angielski — niżej stoi przekład polski z łaciny.

rodzaj sprawy Darowizna dóbr i osób (donatio) donatio perpetua

Darowizna (donatio) ośmiu zagonów roli, z obowiązkiem zatwierdzenia przez żonę

strona czynna Marcin Tchórzewski Nob. · Zbywca

strona bierna Michał Gołaski Gen. · Nabywca

osoby we wpisie Marcin Tchórzewski, syn zm. Aleksandra Tchórzewskiego zwanego Macinkowicz, działający też imieniem żony Barbary z Błońskich – darczyńca; Michał Gołaski, syn zm. Józefa Gołaskiego – obdarowany; sąsiedzi (miedze): Izdebscy

miejscowości we wpisie wieś Tchórzew Rogale; droga Dworcierna [odczyt niepewny]

uwagi i marginalia Wpisy 1545 i 1546 tworzą parę: wykup zastawu 400 złp i natychmiastowa darowizna gruntu na rzecz dotychczasowego zastawnika. Zobowiązanie do późniejszego zatwierdzenia (approbatio) czynności przez żonę wraz z dwoma „przyjaciółmi” (asystentami) to typowe zabezpieczenie przy dobrach objętych jej prawami. Przydomek Macinkowicz zgodny z tagami PTG do skanu 57-082.

data w brzmieniu kancelarii Sabbatho post Dominicam Exaudi proxima Anno Domini 1744to [(pod tą samą datą)]

Ten wpis czeka na przekład angielski — niżej stoi przekład polski z łaciny.

rodzaj sprawy Zastaw dóbr (inscriptio obligatoria) inscriptio obligatoria (oppignoratio bonorum)

Cesja sumy 24 złp zastawnej, pod zakładem 24 złp

strona czynna Zofia Roguska Nob. · Strona

strona bierna Franciszek Gołaski Gen. · towarzysz chorągwi pancernej · Nabywca

wartość 24

osoby we wpisie Zofia z Roguskich Izdebska, żona Pawła Izdebskiego, w asystencji męża – cedentka; Franciszek Gołaski, towarzysz chorągwi pancernej łowczego wielkiego litewskiego – cesjonariusz; Józef Gołaski, brat cesjonariusza – pierwotny dłużnik

miejscowości we wpisie wieś Izdebki [drugi człon nazwy odczytany niepewnie]

uwagi i marginalia Weryfikacja kalendarzowa: „Feria Secunda ante Festum SS. Trium Regum proxima A.D. 1738” — Trzech Króli przypada 6 I; 6 I 1738 sam był poniedziałkiem, zatem „poniedziałek przed” = **30 XII 1737**. Zgodne (kancelaria liczy rok świąteczny wprzód). **Druga w tej partii wzmianka o służbie w chorągwi pancernej** (por. wpis 1591): Franciszek Gołaski był towarzyszem chorągwi **łowczego wielkiego litewskiego**; nazwisko dowódcy odczytane niepewnie i **nie rozstrzygam go**. Drugi człon nazwy wsi (Izdebki …) nieczytelny; tagi PTG do skanu 57-097 podają jako miejscowości jedynie Radzików Wielki i Rzążew. Osoby zgodne z tagami PTG („Zofia Roguska Izdebska”, „Paweł Izdebski”, „Franciszek Gołaski”, „Józef Gołaski”).

data w brzmieniu kancelarii Feria Tertia intra Octavas Festi Sanctissimi Corporis Christi Domini A.o eiusdem 1744to [(pod tą samą datą)]

Ten wpis czeka na przekład angielski — niżej stoi przekład polski z łaciny.

rodzaj sprawy Zastaw dóbr (inscriptio obligatoria) inscriptio obligatoria (oppignoratio bonorum)

Kwit z sumy 40 złp z dwóch zapisów zastawnych (1697 i późniejszego); kasacja zapisów i procesów

strona czynna Kacper Gołaski Nob. · Wierzyciel (kwitujący)

strona bierna Adam Jastrzębski Nob. · Dłużnik

wartość 40

osoby we wpisie Kacper Gołaski, syn zm. Gabriela Gołaskiego, działający też imieniem braci rodzonych Łukasza i Wojciecha Gołaskich – kwitujący (podpis własnoręczny); Adam Jastrzębski i Mateusz Jastrzębski zwany Krechnik – kwitowani; zm. Andrzej Jastrzębski, syn zm. Macieja, i zm. Antoni Jastrzębski, jego brat – pierwotni dłużnicy

miejscowości we wpisie wieś Jastrzębie Śmiary

uwagi i marginalia Weryfikacja kalendarzowa pierwszego zapisu: „Feria Secunda post Dominicam Ramis Palmarum proxima A.D. 1697” — Wielkanoc 1697 przypadła 7 IV, Niedziela Palmowa 31 III 1697, poniedziałek po niej = **1 IV 1697**. Zgodne. **Rok drugiego zapisu w rękopisie nieczytelny** — nie rekonstruowano go. Suma 40 złp obiegała blisko pięćdziesiąt lat i przeszła z ojca na trzech synów. Osoby i wieś Jastrzębie Śmiary zgodne z tagami PTG do skanu 57-114 („Kacper Gołaski”, „Gabriel Gołaski”, „Łukasz Gołaski”, „Wojciech Gołaski”, „Adam Jastrzębski”, „Mateusz Jastrzębski Krechnik”, „Andrzej Jastrzębski”, „Maciej Jastrzębski”, „Antoni Jastrzębski”). **Uwaga do imion:** w tym wpisie imiona **Maciej** i **Mateusz** przypadają osobom o tym samym nazwisku. Łacińskie *Matthias* i *Matthaeus* są w dopełniaczu (a więc w pozycji imienia ojca) w tej ręce praktycznie nierozróżnialne — **Mathiae** wobec **Mathaei** — więc obie wzmianki mogą dotyczyć tego samego imienia. **Lekcji nie ujednolicano**; zob. notę „Matthias czy Matthaeus” w arkuszu „O źródle i metodzie”.

data w brzmieniu kancelarii Feria Sexta post Festum Nativitatis S. Joannis Baptistae proxima A.D. 1744to [(pod tą samą datą)]

Ten wpis czeka na przekład angielski — niżej stoi przekład polski z łaciny.

rodzaj sprawy Darowizna dóbr i osób (donatio) donatio perpetua

darowizna całej sorty dziedzicznej (donatio Sortis)

strona czynna Józef Tchórzewski Nob. · Strona

strona bierna Józef Tchórzewski Nob. · Strona

osoby we wpisie Józef Tchórzewski Rogala; Andrzej Tchórzewski Rogala (ojciec, zm.); Michał Gołaski (obdarowany)

miejscowości we wpisie Tchórzew Rogale

uwagi i marginalia **Trzecia w tej partii klauzula „Damna Trina Terrestria” (potrójne szkody ziemskie)** — por. wpisy 1760 i 1775. W tej księdze pojawia się wyłącznie przy darowiznach. **Cenna klauzula gospodarcza:** darowizna obejmuje sortę **„tam liberam, quam in obligatione apud quasvis personas existentem”** — a więc także tę część, która w chwili darowizny **znajduje się w zastawie u osób trzecich**. Obdarowany przejmuje zatem również prawo wykupu. **Ceny ani sumy źródło nie podaje.** **Nie uzupełniano.** Przydomek **Rogala** i wieś **Tchórzew Rogale** zgodne z tagami PTG do skanu 57-140. ✔

data w brzmieniu kancelarii Sabbatho post Festum S. Margarethae Virginis et Martyris proximo A.D. 1744to [(pod tą samą datą)]

Ten wpis czeka na przekład angielski — niżej stoi przekład polski z łaciny.

rodzaj sprawy Kwit i kasacja zapisu (quietatio, cassatio) quietatio; cassatio inscriptionis

kwitacja części sumy (quietatio ex parte) z częściową kasacją zapisu

strona czynna Szymon Sulej Nob. · Strona

strona bierna Szymon Sulej Nob. · Strona

osoby we wpisie Szymon Sulej Baranik; Stanisław Sulej Baranik (ojciec, zm.); Franciszek Gołaski; Wojciech Gołaski (jego ojciec, zm.)

miejscowości we wpisie Suleje Borzymy

uwagi i marginalia **Weryfikacja kalendarzowa:** Wielkanoc 1728 = 28 III; niedziela Jubilate = 28 III + 21 dni = **18 IV 1728 (niedziela)**; wtorek po niej = **20 IV 1728** ✔. **Kwitacja częściowa:** odebrano **10 złp z sumy pierwotnej 20 złp** — czyli połowę, przypadającą zeznającemu; **kasacja zapisu obejmuje wyłącznie tę część** („quo ad exsolutam Summam”). Losu drugiej połowy źródło nie wyjaśnia — **nie uzupełniano domysłem**. Przydomek **Baranik** i wieś **Suleje Borzymy** zgodne z tagami PTG do skanu 57-143 („Szymon Sulej Baranik”, „Stanisław Sulej Baranik”, „Suleje Borzymy”). ✔ Podpis własnoręczny mimo drobnoszlacheckiego statusu (**Nob.**).

data w brzmieniu kancelarii Feria Secunda ante Festum S. Mariae Magdalenae proxima A.D. 1744to [(pod tą samą datą)]

Ten wpis czeka na przekład angielski — niżej stoi przekład polski z łaciny.

rodzaj sprawy Kwit i kasacja zapisu (quietatio, cassatio) quietatio; cassatio inscriptionis

kwitacja (quietatio) i kasacja zapisu

strona czynna Eleonora Gołaska Nob. · Strona

strona bierna Eleonora Gołaska Nob. · Strona

osoby we wpisie Eleonora z Gołaskich, 1v. Szaniawska, 2v. Nowosielska; Kazimierz Gołaski (ojciec, zm.); Wojciech Szaniawski (I mąż, zm.); Aleksander Nowosielski (II mąż); Andrzej, Teresa i Marianna Szaniawscy (dzieci małoletnie); Jakub Gołaski Napora i Andrzej Gołaski (kwitowani); Leonard Gołaski (pierwotny dłużnik)

miejscowości we wpisie Gołaszyn

uwagi i marginalia **Weryfikacja kalendarzowa:** Wielkanoc 1737 = 21 IV; Niedziela Palmowa = **14 IV 1737**; poniedziałek po niej = **15 IV 1737** ✔. **Kolejny przypadek liczebnika rozłącznego: „Octo decem” = 18 złp** (por. wpisy 1725, 1739, 1757). **Dwa małżeństwa zeznającej** — 1v. Szaniawska, 2v. Nowosielska — zgodne z tagiem PTG do skanu 57-152 („Eleonora Gołaska pv Szaniawska sv Nowosielska”). ✔ **Poręczenie za troje dzieci małoletnich z pierwszego łoża** (Andrzej, Teresa, Marianna Szaniawscy) — wszystkie w tagach. ✔ Przydomek **Napora** zgodny z tagiem PTG („Jakub Gołaski Napora”). ✔ Wieś **Gołaszyn** — również w tagach. ✔ **Podpisał się kwitowany (Jakub Gołaski), nie zeznająca** — kancelaria nie odnotowała, czy Eleonora umiała pisać; **nie uzupełniano domysłem**.

data w brzmieniu kancelarii Feria Secunda in Crastino Festi Divae Annae Matris [Beatissimae Virginis Mariae], die 27 Julii 1744 [(pod tą samą datą)]

Ten wpis czeka na przekład angielski — niżej stoi przekład polski z łaciny.

rodzaj sprawy Kwit i kasacja zapisu (quietatio, cassatio) quietatio; cassatio inscriptionis

kwitacja dwóch sum (quietatio) ze zstąpieniem z dóbr

strona czynna Jakub Szaniawski Nob. · Strona

strona bierna Jakub Szaniawski Nob. · Strona

osoby we wpisie Jakub Szaniawski; Tomasz Szaniawski (ojciec, zm.); Franciszek Szaniawski (brat małoletni); Andrzej, Teresa i Marianna Szaniawscy (dzieci zm. Wojciecha Szaniawskiego); Paweł Szaniawski; Jakub Gołaski Napora i Andrzej Gołaski

miejscowości we wpisie Łuków (kościół parafialny)

uwagi i marginalia **Wpis wiąże się z 1853** — te same dzieci Wojciecha Szaniawskiego (Andrzej, Teresa, Marianna) i ci sami Gołascy (Jakub Napora i Andrzej), którzy nabyli sortę w Gołaszynie. Środki na spłatę pochodzą właśnie od Gołaskich. **Cenny szczegół: część sumy zmarły Tomasz Szaniawski wyłożył „na naprawę kościoła parafialnego łukowskiego” (pro reformatione Ecclesiae Lucoviensis Parochialis)** — świadectwo świeckiego finansowania remontu fary łukowskiej, odnotowane w tej księdze po raz pierwszy. **Wysokości tej sumy rękopis nie podaje czytelnie** — **nie uzupełniano domysłem**; druga suma to **10 złp** wypłacone różnym wierzycielom. **Skreślenie kancelaryjne:** pisarz napisał najpierw „Francisci”, przekreślił i wpisał **„Pauli”** — imię Pawła Szaniawskiego; **tag PTG do skanu 57-152 wymienia „Franciszek Szaniawski”**, lecz odnosi się on do małoletniego brata zeznającego. **Rozbieżność odnotowana.** Większa część tego wpisu jest w rękopisie **silnie skrócona i miejscami nieczytelna**; oddano wyłącznie to, co daje się odczytać pewnie, **nie rekonstruując reszty**.

data w brzmieniu kancelarii Feria Secunda in Crastino Festi Divae Annae Matris [Beatissimae Virginis Mariae], die 27 Julii 1744 [(pod tą samą datą)]

Ten wpis czeka na przekład angielski — niżej stoi przekład polski z łaciny.

rodzaj sprawy Kwit i kasacja zapisu (quietatio, cassatio) quietatio; cassatio inscriptionis

kwit z sumy posagowej 1000 złp wraz z prowizją, cesja zapisów i dekretów oraz odstąpienie od dóbr (quietatio, cessio, condescensio)

strona czynna Michał Gołaski Gen. · regenta · Strona (małżonek)

strona bierna Justyna Radzikowska Gen. · regenta · Dłużnik

wartość 1000

osoby we wpisie Michał Gołaski, wicesgerent łukowski [rozwinięcie skrótu niepewne], syn zm. Józefa Gołaskiego, i Anna Tchórzewska, córka zm. Stanisława Tchórzewskiego i zm. Justyny z Radzikowskich (córki zm. Piotra Radzikowskiego, regenta, i zm. Zuzanny Głuchowskiej) – małżonkowie, zeznający (mąż podpisał, żona położyła krzyżyk); Karol Radzikowski, syn zm. Wojciecha, wnuk zm. Piotra Radzikowskiego regenta – kwitowany; Piotr Kazimierz dwojga imion Radzikowski (zm.) – pierwotny zapisujący; Jakub Radzikowski (zm.) – strona pozwana w dekrecie 1737

miejscowości we wpisie Radzików Wielki

uwagi i marginalia **Weryfikacja kalendarzowa — wszystkie cztery daty trafione:** • Podwyższenie Krzyża Świętego = 14 IX; **14 IX 1744 = poniedziałek**, sobota przed = **12 IX 1744** ✔ (nowa sesja); • św. Andrzej Apostoł = 30 XI; **30 XI 1699 = poniedziałek**, piątek przed = **27 XI 1699** ✔; • Wielkanoc 1733 = 5 IV, **niedziela Reminiscere = 1 III 1733**, piątek po niej = **6 III 1733** ✔; • Wielkanoc 1737 = 21 IV, **niedziela Laetare = 31 III 1737**, poniedziałek po niej = **1 IV 1737** ✔. **Ciąg 1699 → 1733 → 1737 → 1744 jest w pełni spójny chronologicznie** ✔. **Druga cezura dyplomatyczna w tej księdze:** na karcie 169r rozpoczyna się dział opatrzony kaligrafowaną rubryką **„Protocollon Inscriptionum 15tum”** (Protokół inskrypcji piętnasty) — bezpośrednia kontynuacja numeracji rozpoczętej rubryką **„14tum”** na karcie 157r (wpis 1886). **Numeracja protokołów w obrębie rocznika 1744 jest zatem ciągła i potwierdzona dwoma niezależnymi nagłówkami** ✔. **Stopa prowizji podana wprost: „per septem a centum” = 7 % rocznie** — kolejne, już czwarte w tej partii, potwierdzenie tej stopy (por. wpis 1919, gdzie 70 złp od 1000 złp). **Zasada „prowizja nieprzewyższająca kapitału”:** kancelaria zestawia **1000 złp kapitału** z **„drugą, równą mu sumą prowizjonalną”** — narosłe odsetki zrównały się z kapitałem i na tym się zatrzymały, zgodnie z zakazem lichwy stosowanym w tej księdze (por. formułę *provisio non excedendo capitalem*). **Wpis o wyjątkowej wartości genealogicznej — pięć pokoleń i dwa rody:** Stanisław Świerszczek → Bronisław Radzikowski → **Piotr Kazimierz dwojga imion Radzikowski** (żonaty z Anną Radzikowską, córką Kacpra) → córki **Justyna, Anna i Rozalia** oraz syn **Michał** (wyłączony z zapisu) → **Anna Tchórzewska** (córka Justyny) i **Karol Radzikowski** (wnuk Piotra przez syna Wojciecha). **Posag po 1000 złp dla każdej z trzech córek**, płatny **po zamążpójściu albo po profesji zakonnej** — ta sama alternatywa co we wpisie 1915; **syn Michał wyłączony osobno i szczególnie**, co kancelaria odnotowuje wprost. **Szczegół obyczajowy:** żona zeznającego, nieświadoma pisma, **położyła pod wpisem krzyżyk** (*crucem apposuit*) — w tej księdze wzmianka o znaku krzyża zamiast podpisu **pojawia się po raz pierwszy**. **Rozwinięcie skrótu „V.G. Lucoviensis” przy Michale Gołaskim przyjęto jako „wicesgerent łukowski”** — urząd ten poświadcza wpis 1902 (Józef Niewęgłowski, *Vicesgerens Castrensis Lucoviensis*, wówczas już zmarły). **Odczytu nie przesądzano**; możliwe jest też rozwinięcie „vicecapitaneus”. Osoby zgodne z tagami PTG do skanu 57-170 („Michał Gołaski”, „Józef Gołaski”, „Anna Tchórzewska”, „Stanisław Tchórzewski”, „Justyna Radzikowska Tchórzewska”, „Piotr Radzikowski”, „Zuzanna Głuchowska Radzikowska”, „Karol Radzikowski”, „Kacper Radzikowski”, „Bronisław Radzikowski?”, „Stanisław Radzikowski Swięszek”, „Anna Radzikowska”). ✔ **Tag „Stanisław Radzikowski Swięszek” odpowiada rękopiśmiennemu „Stanislai Świerszczek”** — wariant przydomka odnotowany bez ujednolicania.

data w brzmieniu kancelarii [nagłówek działowy:] Protocollon Inscriptionum 15tum — Sub Actu Sabbatho ante Festum Exaltationis S. Crucis proximo A.D. 1744to

Ten wpis czeka na przekład angielski — niżej stoi przekład polski z łaciny.

rodzaj sprawy Zapis sumy i oprawa posagu (inscriptio, dotalitium) inscriptio simplicis debiti; dotalitium et reformatio

zapis 500 złp żonie z sumy odebranej tegoż dnia (inscriptio simplicis debiti)

strona czynna Michał Gołaski Gen. · Dłużnik

strona bierna Anna Tchórzewska Gen. · Strona

wartość 500

osoby we wpisie Michał Gołaski, wicesgerent łukowski, syn zm. Józefa Gołaskiego i zm. Marianny Leszczyńskiej – zapisujący (podpis własnoręczny); Anna Tchórzewska, jego żona, córka zm. Stanisława Tchórzewskiego i zm. Justyny z Radzikowskich – uprawniona; Karol Radzikowski – ten, z którego rąk sumę odebrano

miejscowości we wpisie —

uwagi i marginalia **Rachunek spójny:** suma **500 złp**, zakład **„sub simili Vadio Quingentos Florenos Polon.” = 500 złp** ✔. **Wpis bezpośrednio wynika z poprzedniego (1924) i z tej samej sesji 12 IX 1744:** małżonkowie Gołascy pokwitowali Karola Radzikowskiego z sumy posagowej po matce żony, a **mąż natychmiast zapisuje żonie 500 złp odebranych z rąk Karola Radzikowskiego** — kancelaria wyraźnie wiąże to z **cesją dokonaną „w dniu dzisiejszym”**. Jest to więc **zabezpieczenie majątku żony w rękach męża**, tak samo jak w parze wpisów 1914–1915 (Borkowscy–Paskudzcy). **Nowa informacja prozopograficzna:** matką Michała Gołaskiego była **Marianna Leszczyńska** — imienia tego nie podano we wpisie 1924 ani nie wymieniają go tagi PTG do skanów 57-170 i 57-171; **rozbieżność odnotowana**. **Skrót przy podpisie („W.G.Ł.”) rozwinięto zgodnie z łacińskim tytułem z tekstu wpisu; odczytu nie przesądzano.**

data w brzmieniu kancelarii [pod nagłówkiem:] Sub Actu Sabbatho ante Festum Exaltationis S. Crucis proximo A.D. 1744to

Ten wpis czeka na przekład angielski — niżej stoi przekład polski z łaciny.

rodzaj sprawy Zapis sumy i oprawa posagu (inscriptio, dotalitium) inscriptio simplicis debiti; dotalitium et reformatio

zapis długu prostego 444 złp z prowizją 10 % (inscriptio simplicis debiti)

strona czynna Karol Radzikowski Gen. · Dłużnik

strona bierna Michał Gołaski Gen. · Wierzyciel

wartość 444

osoby we wpisie Karol Radzikowski i Wojciech Radzikowski, syn – zapisujący (Karol podpisał własnoręcznie); Michał Gołaski, wicesgerent łukowski – wierzyciel

miejscowości we wpisie —

uwagi i marginalia **Rachunek spójny:** dług **444 złp**, zakład **„sub simili Vadio Quadringentos Quadraginta Quatuor Florenos Polon.” = 444 złp** ✔; termin płatności **święto Narodzenia św. Jana Chrzciciela (24 VI) 1745**. **Stopa prowizji podana wprost: „per decem a centum” = 10 % rocznie** — kolejne potwierdzenie tej stopy w opracowaniu (obok 7 %). **Klauzula o bezkrólewiu:** wskazane forum to **urząd niniejszy albo, gdyby trwało bezkrólewie, sąd kapturowy (Judicium Capturale)**. Sądy kapturowe działały w Rzeczypospolitej **wyłącznie w czasie interregnum**, gdy zwykłe sądy ustawały; klauzula ta jest **rutynowym zabezpieczeniem na wypadek śmierci króla** (panował wówczas August III) i pojawia się w tej księdze rzadko — warto ją odnotować jako świadectwo prawnej przezorności kancelarii. **Klauzula „non obstante quavis calamitate temporum”** (nie bacząc na jakąkolwiek klęskę czasów) — standardowe wyłączenie siły wyższej jako wymówki od zapłaty prowizji. Osoby zgodne z tagami PTG do skanu 57-171 („Karol Radzikowski”, „Wojciech Radzikowski”, „Michał Gołaski”). ✔

data w brzmieniu kancelarii [pod nagłówkiem:] Sub Actu Sabbatho ante Festum Exaltationis S. Crucis proximo A.D. 1744to

Ten wpis czeka na przekład angielski — niżej stoi przekład polski z łaciny.

rodzaj sprawy Zapis sumy i oprawa posagu (inscriptio, dotalitium) inscriptio simplicis debiti; dotalitium et reformatio

zapis długu prostego 500 złp, w tym 360 złp w czerwonych złotych węgierskich, z prowizją 10 % (inscriptio simplicis debiti)

strona czynna Jakub Rzążewski Gen. · Dłużnik

strona bierna Michał Gołaski Gen. · Wierzyciel

wartość 500

osoby we wpisie Jakub Rzążewski, syn zm. Józefa Rzążewskiego – zapisujący; Michał Gołaski, wicesgerent łukowski – wierzyciel

miejscowości we wpisie —

uwagi i marginalia **Rachunek walutowy jawny i w pełni zgodny:** **360 złp + 140 złp = 500 złp** ✔; kancelaria podaje przelicznik wprost — **„quemlibet aureum Hungaricalem octodecim Florenos Polon. computando”**, czyli **1 czerwony złoty węgierski = 18 złp**. Z tego wynika, że część węgierska długu to **20 czerwonych złotych** (360 : 18 = 20) ✔. **To kolejne, wyjątkowo jednoznaczne potwierdzenie kursu 1 czerwony złoty = 18 złp**, ustalonego w tym opracowaniu na podstawie kilkunastu niezależnych wpisów (m.in. wpisu, w którym kancelaria zapisała *„Octodecem Florenos Polon., nempe uno aureo Hungaricali”*). **Stopa prowizji: „per decem a centum” = 10 %** ✔ — jak we wpisie poprzednim (1926) z tej samej sesji. **Termin płatności: wigilia Narodzenia NMP (7 IX) 1745** — kancelaria wykreśliła pierwotny zapis i nadpisała słowo **„Vigilia”**, co odnotowano. **Klauzula o bezkrólewiu i klęsce czasów** powtarza się tu za wpisem 1926 — dwa kolejne wpisy tej samej sesji zabezpieczają wierzyciela na wypadek interregnum. **Zabezpieczenie rozciągnięte na ruchomości i na sumy „ubivis haerentes”** (gdziekolwiek ulokowane), nie tylko na nieruchomości. Osoby zgodne z tagami PTG do skanu 57-171 („Jakub Rzążewski”, „Józef Rzążewski”, „Michał Gołaski”). ✔

data w brzmieniu kancelarii [pod nagłówkiem:] Sub Actu Sabbatho ante Festum Exaltationis S. Crucis proximo A.D. 1744to

Ten wpis czeka na przekład angielski — niżej stoi przekład polski z łaciny.

rodzaj sprawy Zapis sumy i oprawa posagu (inscriptio, dotalitium) inscriptio simplicis debiti; dotalitium et reformatio

zapis długu prostego 468 złp z prowizją 10 % (inscriptio simplicis debiti)

strona czynna Jakub Rzążewski Gen. · Dłużnik

strona bierna Franciszek Gołaski Gen. · towarzysz chorągwi pancernej · Wierzyciel

wartość 468

osoby we wpisie Jakub Rzążewski, syn zm. Józefa Rzążewskiego – zapisujący (podpis własnoręczny); Franciszek Gołaski, towarzysz chorągwi pancernej Szaniawskiego, łowczego Wielkiego Księstwa Litewskiego – wierzyciel

miejscowości we wpisie —

uwagi i marginalia **Rachunek spójny:** dług **468 złp** (liczebnik poprawiany w rękopisie: skreślono „Quadraginta”, nadpisano „Sexaginta Octo”), zakład **„sub simili Vadio Quadringentos Sexaginta Octo Florenos Polon.” = 468 złp** ✔ — **poprawka potwierdzona przez zgodny zakład**. **Weryfikacja terminu:** Wielkanoc 1745 = 18 IV, **niedziela Invocavit = 7 III 1745**, poniedziałek po niej = **8 III 1745** ✔. **Stopa prowizji: „per decem a centum” = 10 %** ✔ — trzecie potwierdzenie w tej partii (por. wpisy 1926 i 1927). **Klauzula o sądzie kapturowym ziemi łukowskiej** na wypadek bezkrólewia — powtórzenie zabezpieczenia z wpisów 1926–1927; **tutaj kancelaria wskazuje kaptur imiennie dla ziemi łukowskiej**. **Trzecia chorągiew pancerna w tej partii księgi:** po chorągwiach Rudzińskiego (kasztelana czernihowskiego) i księcia Lubomirskiego (podstolego koronnego) pojawia się chorągiew **Szaniawskiego, łowczego Wielkiego Księstwa Litewskiego (Venator Magni Ducatus Lithuaniae)** — urząd litewski, w tej księdze **po raz pierwszy**. **Imienia łowczego rękopis nie podaje** i nie uzupełniano go domysłem. **Ten sam Jakub Rzążewski, syn Józefa**, występuje we wpisie 1927 (12 IX 1744) jako dłużnik Michała Gołaskiego na 500 złp; tutaj, jedenaście dni później, zaciąga kolejny dług — **468 złp u Franciszka Gołaskiego**. Zbieżność nazwiska wierzycieli odnotowano, **pokrewieństwa Michała i Franciszka Gołaskich źródło nie podaje i nie przesądzano go**. Osoby zgodne z tagami PTG do skanu 57-174 („Jakub Rzążewski”, „Józef Rzążewski”, „Franciszek Gołaski”). ✔

data w brzmieniu kancelarii [pod nagłówkiem:] Feria Quarta post Festum S. Matthaei Apostoli et Evangelistae proxima [A.D. 1744to]

Ten wpis czeka na przekład angielski — niżej stoi przekład polski z łaciny.

rodzaj sprawy Darowizna dóbr i osób (donatio) donatio perpetua

darowizna poddanego wraz z rodziną, inwentarzem i gospodarstwem (donatio subditi)

strona czynna Jakub Rzążewski Gen. · Zbywca

strona bierna Michał Gołaski Gen. · Nabywca

osoby we wpisie Jakub Rzążewski i Józef Rzążewski – darczyńcy; Michał Gołaski, syn Józefa Gołaskiego – obdarowany; pracowity Tomasz Banaś, poddany, z żoną i dziećmi – przedmiot darowizny; Szymon Rzążewski, brat rodzony [darczyńcy] – wobec niego szczególne zobowiązanie ewikcyjne

miejscowości we wpisie wieś dziedziczna Rzą… [nazwa ucięta przy oprawie – zob. uwagi]

uwagi i marginalia **Wpis rzadkiego typu: przedmiotem darowizny jest CZŁOWIEK — poddany wraz z całym gospodarstwem.** Kancelaria wylicza go tak samo, jak wyliczyłaby grunt: „Laboriosum Thomam Banas, Subditum suum, una cum uxore, pueris, pecoribus, pecudibus, bobus, totaque re familiari domestica, nec non casa, agris, campis, pratis … per ipsum tentis et possessis … laboribus, datiis, dationibus, obventionibus quibusvis per ipsum praestari solitis”. Darowany jest więc **cały byt gospodarczy chłopa**: on sam, żona, dzieci, inwentarz żywy, chałupa, użytki i — co istotne prawnie — **przypisane do niego robocizny i daniny**. **W tym roczniku to drugi taki wpis** obok zastawu dwóch poddanych z rodzinami i gospodarstwami za 1000 złp (nr 699). Czynność spisano jako **darowiznę, bez podania sumy** — ale **nie była to darowizna**: w tej samej sesji, we wpisie nr 1984, Jakub Rzążewski kwituje Michała Gołaskiego z **600 złp „pro pretio Bonorum” (tytułem ceny)** za dokładnie ten sam przedmiot. Cena została więc przypisana wpisowi nr 1984, żeby nie liczyć jej czterokrotnie; ten wpis pozostaje bez kwoty. **Ewikcja szczególna wskazuje na spór w rodzinie:** obok zwykłej *evictio generalis* darczyńcy zobowiązują się bronić nabywcy **„a G. Simone Rzążewski, fratre suo germano, et aliis”** — imiennie od własnego brata rodzonego. Kancelaria wymienia z nazwiska tylko tego, po kim spodziewa się roszczenia. **Nazwa wsi ucięta przy oprawie.** Wiersz kończy się słowami „in haereditate Villa Rzą…”, a dalszy ciąg wchodzi w grzbiet i jest na skanie nieczytelny. Kontekst (obie strony to Rzążewscy, a tagi PTG do sąsiednich skanów notują Rzążew) wskazuje na **Rzążew**, ale **jest to hipoteza, nie odczyt** — luki nie uzupełniano. **Imię ojca darczyńców nieodczytane** — koniec pierwszego wiersza wchodzi w grzbiet; podano tylko to, co czytelne. **Jeden podpis własnoręczny — Jakub Rzążewski**; przy Józefie Rzążewskim kancelaria nie odnotowała ani podpisu, ani formuły o nieumiejętności pisma. **Data zweryfikowana:** „Feria Secunda in Crastino Festi S. Lucae Evangelistae” — św. Łukasz 18 X 1744 wypadł w niedzielę, nazajutrz to **poniedziałek 19 X 1744** ✔. Kolejne potwierdzenie zasady **„in C^no” = in crastino**. **Zgodność z tagami PTG do skanu 57-184** („Jakub Rzążewski”, „Józef Rzążewski”, „Szymon Rzążewski”, „Michał Gołaski”, „Józef Gołaski”) ✔. **Poddanego Tomasza Banasia tagi nie notują** — indeksy PTG systematycznie pomijają osoby stanu chłopskiego; rozbieżność odnotowana.

data w brzmieniu kancelarii [nagłówek sesji:] Feria Secunda in C^no Festi S. Lucae Evangelistae A.D. 1744to

Ten wpis czeka na przekład angielski — niżej stoi przekład polski z łaciny.

rodzaj sprawy Darowizna dóbr i osób (donatio) donatio perpetua

darowizna poddanego nieżonatego (donatio subditi)

strona czynna Jakub Rzążewski Gen. · Zbywca

strona bierna Michał Gołaski Gen. · Nabywca

osoby we wpisie Jakub Rzążewski – darczyńca; Michał Gołaski – obdarowany; pracowity Marcin Konopka, poddany dziedziczny, nieżonaty – przedmiot darowizny

miejscowości we wpisie dobra Łyska [odczyt nazwy niepewny] – miejsce urodzenia poddanego

uwagi i marginalia **Drugi tego dnia wpis o darowiźnie człowieka** — po Tomaszu Banasiu (nr 1981) ten sam Jakub Rzążewski daje temu samemu Michałowi Gołaskiemu **drugiego poddanego, Marcina Konopkę**. Zestawienie obu wpisów jest pouczające: Banaś przechodzi **z żoną, dziećmi, inwentarzem i całym gospodarstwem**, Konopka — **sam jeden**, bo źródło określa go jako **„innubum”, czyli nieżonatego**. Kancelaria odróżnia więc poddanego osiadłego (z gospodarstwem) od poddanego wolnego stanu, którego nabywca może dopiero **osadzić** („in Bonis suis locandi”). **Formuła władzy nad poddanym jest w tym wpisie wyjątkowo szeroka i dosłowna:** „tenendi, habendi et possidendi ac in Bonis suis locandi atque **pro usu et libitu suo convertendi**” — trzymania, mienia, posiadania, osadzania w swoich dobrach i **obracania wedle użytku i upodobania**. To jedno z najostrzejszych sformułowań poddaństwa w całym opracowanym materiale; podano je w przekładzie dosłownie, bez łagodzenia. **„Cum omni ejusdem Subditi proprietate, propinquitate, jure, dominio”** — obok własności i zwierzchności wymieniono **propinquitas**, czyli krąg krewnych poddanego; przechodzą oni wraz z nim. **Wyraz „innubum” odczytany pewnie co do liter, ale jest w tej księdze hapaksem** — nie występuje w żadnym innym opracowanym wpisie. Sens („nieżonaty”) potwierdza kontrast z wpisem nr 1981. **Nazwa dóbr, w których poddany się urodził, odczytana niepewnie** („in Bonis Łyska nativum”): litery układają się w „Lyska”/„Łyska”, ale nazwa ta **nie występuje ani w tagach PTG do tego skanu, ani nigdzie indziej w dotychczas opracowanym materiale**. Luki nie uzupełniano. **Uwaga terminologiczna:** „nativum” znaczy tu **urodzonego** (imiesłów od *nasci*), a nie *nobilis*. To ta sama pułapka, która wcześniej spowodowała błędne otagowanie polskiego „urodzony” we wpisach 29, 631 i 831. **Czynność należy do jednej transakcji sprzedaży:** wpisy 1981–1983 przekazują ludzi i grunt w formie darowizny, a wpis nr 1984 kwituje **cenę 600 złp** za całość. Zob. uwagi do nr 1984. **Rozbieżność z tagami PTG:** tagi do skanu 57-184 wymieniają „Marcin Konopka” ✔, ale **nie notują nazwy dóbr** jego urodzenia. Rozbieżność odnotowana.

data w brzmieniu kancelarii [wpis w tej samej sesji co nr 1981:] Feria Secunda in C^no Festi S. Lucae Evangelistae A.D. 1744to

Ten wpis czeka na przekład angielski — niżej stoi przekład polski z łaciny.

rodzaj sprawy Darowizna dóbr i osób (donatio) donatio perpetua

darowizna dóbr dziedzicznych zostających w cudzym posiadaniu (donatio bonorum)

strona czynna Jakub Rzążewski Gen. · Zbywca

strona bierna Michał Gołaski Gen. · Nabywca

osoby we wpisie Jakub Rzążewski – darczyńca; Michał Gołaski – obdarowany; Maciej Chromiński oraz Krzysztof Tchórzewski zwany Cieszyk z małżonką – dotychczasowi posiadacze darowanych dóbr

miejscowości we wpisie wieś dziedziczna Tchórzew Rogale

uwagi i marginalia **Trzeci akt Jakuba Rzążewskiego na rzecz Michała Gołaskiego w jednej sesji** (nr 1981 – poddany z rodziną i gospodarstwem, nr 1982 – poddany nieżonaty, nr 1983 – grunty). Razem składają się na **przekazanie całej obecności majątkowej darczyńcy w Tchórzewie Rogalach**: ludzi i ziemi. **Kluczowe zastrzeżenie prawne: darowane dobra są w cudzym ręku.** Formuła „in possessione quovis modo et Juris titulo NN. Mathiae Chromiński et Christophori Tchorzewski Cieszyk ac Consortis ejus existentia” oznacza, że w chwili darowizny grunty **dzierżą inne osoby** — najpewniej jako posesorowie zastawni. Obdarowany otrzymuje więc **prawo**, a nie faktyczne władanie; stąd wzmocniona *evictio generalis*. **Rozróżnienie stanowe jest w tym wpisie wyraźne i zachowane:** darczyńca i obdarowany noszą siglum **G. (Generosus)**, natomiast posiadacze — **N.N. (Nobiles)**. Pisarz konsekwentnie odróżnia obie grupy w obrębie jednego zdania, co potwierdza, że w tej partii księgi zróżnicowanie tytulatury jest świadome, a nie przypadkowe. **Imię Chromińskiego zapisane w dopełniaczu „Mathiae”** — a więc w jedynym przypadku, w którym *Matthias* (Maciej) i *Matthaeus* (Mateusz) są nierozróżnialne; **przypadek diagnostyczny w tym wpisie nie występuje**. Przyjęto formę z tagów PTG („Maciej Chromiński”), ale lekcji „Mateusz” nie można wykluczyć — zob. notę „Matthias czy Matthaeus” w arkuszu „O źródle i metodzie”. **Czynność należy do jednej transakcji sprzedaży:** trzy „darowizny” (nr 1981–1983) domyka kwitacja z **ceny 600 złp** (nr 1984). Zob. uwagi do nr 1984. **Zgodność z tagami PTG do skanu 57-184** („Maciej Chromiński”, „Krzysztof Tchórzewski Cieszyk”, „Tchórzew Rogale”, „Jakub Rzążewski”, „Michał Gołaski”) ✔. Przydomek **Cieszyk** odczytany w rękopisie wprost i zgodny z tagiem.

data w brzmieniu kancelarii [wpis w tej samej sesji co nr 1981–1982:] Feria Secunda in C^no Festi S. Lucae Evangelistae A.D. 1744to

Ten wpis czeka na przekład angielski — niżej stoi przekład polski z łaciny.

rodzaj sprawy Kwit i kasacja zapisu (quietatio, cassatio) quietatio; cassatio inscriptionis

kwitacja z ceny 600 złp za poddanych i schedę (quietatio de pretio)

strona czynna Jakub Rzążewski Gen. · Zbywca

strona bierna Michał Gołaski Gen. · Nabywca

wartość 600

osoby we wpisie Jakub Rzążewski – kwitujący (zbywca); Michał Gołaski – kwitowany (nabywca, płacący); pracowity Tomasz Banaś z żoną oraz pracowity Marcin Konopka, poddani – objęci ceną wraz z gruntami

miejscowości we wpisie wieś dziedziczna Tchórzew Rogale

uwagi i marginalia **Ten wpis odsłania prawdziwy charakter trzech poprzednich.** Nr 1981, 1982 i 1983 spisano w formie **darowizny** (*dat, donat*), bez podania jakiejkolwiek sumy. Dopiero tutaj, w czwartym akcie tej samej sesji, Jakub Rzążewski kwituje Michała Gołaskiego z **sześciuset złotych polskich „pro pretio Bonorum”, czyli TYTUŁEM CENY** — i wylicza dokładnie to, co przekazał trzema wcześniejszymi wpisami: **Tomasza Banasia z żoną i gruntami, Marcina Konopkę oraz schedy w Tchórzewie Rogalach**. **Była to więc sprzedaż ubrana w formę darowizny.** Konstrukcja *donatio + quietatio de pretio* jest w prawie staropolskim regularnym sposobem przeniesienia własności: sama darowizna przenosi prawo bez ograniczeń związanych ze sprzedażą, a osobna kwitacja z ceny dokumentuje, że świadczenie wzajemne zostało spełnione. **Bez zestawienia czterech wpisów łącznie obraz transakcji byłby fałszywy** — dlatego cena 600 złp została przypisana do tego wpisu, a nie powielona przy nr 1981–1983 (co zawyżyłoby statystykę wartości czterokrotnie). **Poprawka kwoty w rękopisie:** pisarz napisał najpierw **„de Summa Quingentos Florenos Polt.” (500 złp)**, przekreślił całą frazę i zapisał na nowo **„de Summa Sexcentorum Florenos Polt.” (600 złp)**. Do statystyki przyjęto **600 złp** — wartość ostateczną; wartość skreśloną odnotowano tutaj. **Cena obejmuje ludzi i ziemię łącznie**, bez rozbicia na pozycje — kancelaria traktuje poddanych i grunt jako jeden przedmiot obrotu. To jedna z nielicznych w tym roczniku wzmianek pozwalających oszacować **rynkową wartość poddanego**: 600 złp za dwóch poddanych (jednego osiadłego z rodziną i gospodarstwem, jednego nieżonatego) wraz ze schedą gruntową. Dla porównania: we wpisie nr 699 zastaw dwóch poddanych z rodzinami i gospodarstwami opiewał na 1000 złp. **Forma „moderni Quietatorij”** zamiast poprawnego *moderni Quietati* („teraźniejszego kwitowanego”) jest nieregularna; oddano ją zgodnie z sensem, formę źródłową odnotowano. **Podpis własnoręczny z formułą „m[anu] p[ropria]”** — Jakub Rzążewski podpisał wszystkie cztery akty tej sesji.

data w brzmieniu kancelarii [wpis w tej samej sesji co nr 1981–1983:] Feria Secunda in C^no Festi S. Lucae Evangelistae A.D. 1744to

Ten wpis czeka na przekład angielski — niżej stoi przekład polski z łaciny.

rodzaj sprawy Kwit i kasacja zapisu (quietatio, cassatio) quietatio; cassatio inscriptionis

kwitacja z długu 500 złp wraz z prowizją i kasacja inskrypcji (quietatio de debito)

strona czynna Michał Gołaski Gen. · Wierzyciel

strona bierna Jakub Rzążewski Gen. · Dłużnik

wartość 500

osoby we wpisie Michał Gołaski, wicesgerent łukowski, syn zm. Józefa Gołaskiego – kwitujący (wierzyciel); Jakub Rzążewski – kwitowany (dłużnik)

miejscowości we wpisie Łuków (urząd i akta grodzkie)

uwagi i marginalia **Data zweryfikowana:** „Sabbatho ante Diem Exaltationis S. Crucis Anno praesenti” — Podwyższenie Krzyża Świętego (14 IX) w 1744 r. wypadło w poniedziałek, więc najbliższa sobota przed nim to **12 IX 1744** ✔. **Wicesgerent łukowski.** Rękopis nadaje Michałowi Gołaskiemu urząd **„Vicegerens Łukowiensis”** — namiestnika (zastępcy) starosty grodowego łukowskiego. To wyjaśnia jego siglum **G. (Generosus)**: kancelaria konsekwentnie tak tytułuje urzędników grodzkich. Tagi PTG do skanu 57-184 podają samo „Michał Gołaski”, bez urzędu — **rozbieżność odnotowana**. **Dług był oprocentowany:** formuła „modo Simplicis debiti, **una cum provisione**” wprost wymienia prowizję. Wysokości stopy wpis nie podaje — w tym roczniku spotyka się 7 % i 10 % rocznie. **Zestawienie z wpisem nr 1984 układa się w jedną operację finansową.** Tego samego dnia: • **nr 1984** — Rzążewski kwituje Gołaskiego z **600 złp tytułem ceny** za dwóch poddanych i schedę w Tchórzewie Rogalach; • **nr 1985** — Gołaski kwituje Rzążewskiego z **500 złp długu z prowizją**, zaciągniętego **pięć tygodni wcześniej, 12 IX 1744**. **Interpretacja (nie treść zapisu):** najprawdopodobniej wrześniowa pożyczka była zaliczką na poczet ceny, a październikowa sesja zamknęła całość — Rzążewski oddał dobra, Gołaski dopłacił różnicę. Źródło **nie mówi tego wprost**; obie kwitacje są formalnie niezależne, a powiązanie wynika z zestawienia dat, stron i kwot. Odnotowane jako hipoteza, nie jako ustalenie. **Kierunek kwitacji jest w obu wpisach odwrotny** — raz kwituje zbywca, raz nabywca — co samo w sobie potwierdza, że strony rozliczały się dwustronnie. **Podpis własnoręczny: Michał Gołaski.** W tej sesji podpisali się obaj kontrahenci — Rzążewski pod czterema swoimi aktami, Gołaski pod tym jednym.

data w brzmieniu kancelarii [wpis w tej samej sesji co nr 1981–1984:] Feria Secunda in C^no Festi S. Lucae Evangelistae A.D. 1744to

Ten wpis czeka na przekład angielski — niżej stoi przekład polski z łaciny.

rodzaj sprawy Urzędowe umocnienie kontraktu (roboratio) roboratio contractus

urzędowe umocnienie kontraktu prywatnego (roboratio contractus)

strona czynna Jakub Rzążewski Gen. · Strona

strona bierna Franciszek Gołaski Gen. · towarzysz chorągwi pancernej · Strona

osoby we wpisie Jakub Rzążewski, syn zm. Józefa Rzążewskiego – strona pierwsza; Franciszek Gołaski, towarzysz chorągwi pancernej Szaniawskiego, łowczego Wielkiego Księstwa Litewskiego – strona druga

miejscowości we wpisie Łuków (urząd i akta grodzkie); sąd kapturowy ziemi łukowskiej – forum zastępcze

uwagi i marginalia **Odczyt kwoty rozstrzygnięty przez zestawienie z wpisem nr 1938 — to najważniejsza uwaga do tego wpisu.** Liczebnik zapisany jest „Quadringentorum Sexaginta **Octo**”, przy czym majuskuła w wyrazie *Octo* ma w tej ręce kształt mylący, bardzo bliski literze **B** („Bito”). Rozstrzyga porównanie z **wpisem nr 1938 (skan 57/174, 23 IX 1744)**, gdzie **ten sam Jakub Rzążewski, syn zm. Józefa**, zapisuje **temuż Franciszkowi Gołaskiemu, towarzyszowi chorągwi pancernej Szaniawskiego, łowczego W. Ks. Litewskiego**, sumę **czterystu sześćdziesięciu ośmiu złotych polskich**. Ta sama para, ta sama kwota, odstęp niecałego miesiąca — lekcja **468 złp** jest więc pewna, a odczyt „460 + Bito” należy odrzucić. **Kontrakt spisano tego samego dnia**, którego wniesiono go do akt: **19 X 1744** (poniedziałek). To najkrótszy odstęp między aktem prywatnym a jego umocnieniem w całej dotychczas opracowanej partii — dla porównania dział Głuchowskich (nr 1979) spisano dzień wcześniej niż wniesiono. **Treść kontraktu nie została w księdze powtórzona** — kancelaria zapisała jedynie, że dotyczy „pewnych rzeczy i warunków w nimże wyrażonych” (*certarum rerum et conditionum in eodem expressarum*). Jest to typowa formuła roboracyjna: gród potwierdza moc dokumentu, nie jego treść. Kontekst wskazuje, że chodzi o rozliczenie długu 468 złp z 23 IX 1744, ale **wpis tego nie mówi** — odnotowane jako powiązanie, nie jako treść aktu. **Klauzula o bezkrólewiu:** „[forum] Officii praesentis aut, stante Interregno, **Judicii Capturalis Terrae Lucoviensis**” — w razie bezkrólewia właściwy ma być **sąd kapturowy ziemi łukowskiej**. Formuła stała w tym roczniku (por. nr 134, 740, 1552, 1615, 1787, 1926, 1938), tu z pełną nazwą sądu. **Wpis przechodzi z karty na kartę:** zaczyna się u dołu kolumny prawej skanu 57-184 (k. 183r), a kończy u góry kolumny lewej skanu 57-185 (k. 183v). Początek jest w rękopisie mocno poprawiany — pisarz przekreślił omyłkowo napisane „Gołaski” przy nazwisku Rzążewskiego i wpisał uzupełnienia nad wierszem. **Imię ojca Franciszka Gołaskiego — rozbieżność w obrębie jednej sesji.** W tym wpisie, w partii mocno poprawianej przez pisarza (skreślenia i nadpisania między wierszami), filiacja czyta się jako **„ac G. Alberti filius”** (syn Wojciecha). We wpisie następnym (nr 1987), zapisanym czysto i bez poprawek, ten sam Franciszek Gołaski występuje jako **„ol. G. Josephi filio”** (syn zmarłego Józefa) — a tak samo określony jest **Michał Gołaski** we wpisach 1981 i 1985, co czyniłoby obu braćmi. **Rozbieżności nie usuwano.** Do bazy prozopograficznej przyjęto lekcję z nr 1987 (zapis czytelniejszy), a lekcję „Alberti” odnotowano tutaj; w tagach PTG do skanu 57-184 figurują zarówno **Józef Gołaski**, jak i **Wojciech Gołaski**, więc obaj są w tej rodzinie poświadczeni. **Dwie gałęzie Gołaskich w jednej sesji:** **Michał Gołaski, wicesgerent łukowski, syn zm. Józefa** (wpisy 1981–1985) oraz **Franciszek Gołaski, towarzysz chorągwi pancernej, syn Wojciecha** (ten wpis). Tagi PTG do skanu 57-184 wymieniają obu, a także Wojciecha i Józefa Gołaskich ✔ — nie notują natomiast urzędów ani przynależności wojskowej. Rozbieżność odnotowana. **Terminologia:** czynność nosi w źródle nazwę *roboratio*; w niniejszym opracowaniu oddawana jest konsekwentnie jako **urzędowe umocnienie**.

data w brzmieniu kancelarii [wpis w tej samej sesji co nr 1981–1985:] Feria Secunda in C^no Festi S. Lucae Evangelistae A.D. 1744to

Ten wpis czeka na przekład angielski — niżej stoi przekład polski z łaciny.

rodzaj sprawy Zastaw dóbr (inscriptio obligatoria) inscriptio obligatoria (oppignoratio bonorum)

zastaw dwunastu parcel roli (łącznie 172 zagony) za 468 złp na trzy lata (obligatio)

strona czynna Jakub Rzążewski Gen. · Zbywca

strona bierna Franciszek Gołaski Gen. · towarzysz chorągwi pancernej · Nabywca

wartość 468

osoby we wpisie Jakub Rzążewski, syn zm. Józefa Rzążewskiego – zastawiający; Franciszek Gołaski, syn zm. Józefa Gołaskiego, towarzysz chorągwi pancernej jaśnie wielmożnego Szaniawskiego, łowczego Wielkiego Księstwa Litewskiego – zastawnik; sąsiedzi (miedze): Sebastian Rzążewski, Wawrzyniec Rzążewski, sukcesorowie zm. Marcina [Rzążewskiego – odczyt nazwiska niepewny]

miejscowości we wpisie wieś dziedziczna Kyki [odczyt nazwy niepewny]; pole pierwsze „pod Kwasy”; pole drugie; pole trzecie „pod Iwanów”; granice Iwanowskie; granice Tchórzewskie; granica Kwakowska [odczyt niepewny]; droga wiejska Kykowska; uroczysko Bagnowa [odczyt niepewny]

uwagi i marginalia **Rachunek zgodny w trzech miejscach:** suma zastawna **468 złp**, zakład **468 złp** ✔, a **ta sama kwota** stanowi zakład kontraktu umocnionego wpisem nr 1986 i jest identyczna z sumą długu zapisanego przez tegoż Jakuba Rzążewskiego temuż Franciszkowi Gołaskiemu **23 IX 1744 (wpis nr 1938)**. Cztery wpisy — 1938, 1986, 1987 oraz podpisy — składają się na **jedną operację kredytową: dług 468 złp zabezpieczono zastawem gruntu**. **Liczba zagonów sprawdzona:** 20 + 20 + 10 + 15 (pole pierwsze) = 65; 10 + 12 + 10 (pole drugie) = 32; 20 + 10 + 20 + 10 + 15 (pole trzecie) = 75. **Razem 172 zagony** w dwunastu parcelach. Przy 468 złp daje to ok. **2,7 złp za zagon** — wielkość zbliżona do innych zastawów tego rocznika. **Termin trzyletni tu się zgadza:** wpis z **19 X 1744** + 3 lata = **1747**, i rękopis podaje właśnie „in Anno **1747mo**” ✔. Warto to zestawić z wpisem nr 1980 z tej samej karty, gdzie przy identycznej formule „hinc ad Triennium” źródło podaje rok **1748** — rozbieżność tam odnotowana pozostaje więc anomalią pojedynczego wpisu, a nie regułą kancelaryjną. **Epitet „S. Hedvigis Electae” — obserwacja skorygowana.** Wcześniej (uwagi do nr 1971) określiłem go jako nietypowy. Po napotkaniu go **pięciokrotnie** na kartach 180v–184r (nagłówki sesji 15 i 16 X, datacja relacji, oraz tu w terminie wykupu) należy uznać, że jest to **stały epitet tej kancelarii dla św. Jadwigi**, a nie pomyłka ani jednorazowa osobliwość. **Trzypolówka udokumentowana wprost.** Wpis dzieli grunt na **pole pierwsze, drugie i trzecie** (*in primo / secundo / tertio Campo*), z nazwami własnymi dwóch z nich („pod Kwasy”, „pod Iwanów”). To jeden z niewielu wpisów w tym roczniku, który **nazywa pola po kolei** i pozwala odtworzyć układ trójpolowy wsi. **Nazwa wsi nie została rozstrzygnięta.** Rękopis ma „in haereditate Villa **Kyki**”, a ta sama podstawa wraca w nazwie drogi **„Kykowska”**. Nazwa **nie występuje w tagach PTG do skanu 57-185** (tagi podają dla tej karty tylko „Gołowierzchy”, odnoszące się do wpisu następnego) ani nigdzie indziej w dotychczas opracowanym materiale. Możliwe, choć niepotwierdzone, że chodzi o te same dobra, które wpis nr 1982 nazywa „Łyska” — **obie lekcje pozostają niepewne i luki nie uzupełniano**. **Sąsiedzi zgodni z tagami PTG do skanu 57-185** („Sebastian Rzążewski”, „Wawrzyniec Rzążewski”, „Jakub Rzążewski”, „Józef Rzążewski”, „Franciszek Gołaski”, „Józef Gołaski”) ✔. Nazwisko sukcesorów **Marcina** nie jest w rękopisie powtórzone przy imieniu; tagi do tego skanu notują „Marcin Czerski”, więc **przypisanie go do Rzążewskich jest hipotezą kontekstową** — oznaczone w tekście nawiasem. **Klauzula o bezkrólewiu** (sąd kapturowy ziemi łukowskiej) — identyczna jak we wpisie nr 1986.

data w brzmieniu kancelarii [wpis w tej samej sesji co nr 1981–1986:] Feria Secunda in C^no Festi S. Lucae Evangelistae A.D. 1744to

Ten wpis czeka na przekład angielski — niżej stoi przekład polski z łaciny.

rodzaj sprawy Zrzeczenie się dóbr (abrenuntiatio) abrenuntiatio et abdicatio bonorum

Odstąpienie i zrzeczenie się działu za 400 złp, z zastrzeżeniem ochrony przed wierzycielami (recessus et abrenuntiatio)

strona czynna Michał Gołaski Gen. · Strona

wartość 400

osoby we wpisie Michał Gołaski, V.S. łukowski [rozwinięcie skrótu niepewne], s. zm. Józefa Gołaskiego – zeznający; Tomasz [nazwiska rękopis nie podaje] – strona druga; wymieniony także pasierb (filiaster) zeznającego

uwagi i marginalia **Wpis zachowany ułamkowo.** Karta 212r ma w górnej lewej części **duży ubytek papieru**, który zniszczył początki kilkunastu wierszy; z formuły ocalały głównie ich zakończenia. Pewne pozostają: osoba zeznającego wraz z filiacją i urzędem, charakter czynności (*recedit et abrenuntiat* — odstępuje i zrzeka się), **suma czterystu złotych polskich** oraz zastrzeżenie o **zachowaniu dóbr od wierzycieli**. **Niczego nie uzupełniam.** **Termin *filiaster*** (pasierb / bratanek) pojawia się tu ponownie — w tym opracowaniu oddawany konsekwentnie jako **bratanek** tam, gdzie kontekst na to wskazuje, a jako **pasierb** tam, gdzie mowa o dzieciach małżonka; **w tym wpisie kontekst jest zniszczony, więc znaczenia nie przesądzam**. **Skrót urzędu *V.S. Lucoviensis*** rozwijam z zastrzeżeniem. W tej księdze wicesgerent łukowski bywa oznaczany *V.s.L.* (tak przy Michale Łaskim, wpis nr 2093); tutaj układ liter jest inny i **nie mam pewności**, czy chodzi o tenże urząd, czy o wicesuscepta. **Tag PTG „Tomasz” — bez nazwiska** ✔ odpowiada dokładnie temu, co daje rękopis: imię bez nazwiska. Zgodność z tagami do skanu 57-214: „Michał Gołaski”, „Józef Gołaski”, „Tomasz”.

data w brzmieniu kancelarii [wpis w tej samej sesji co nr 2126–2130:] Feria Quinta pridie Festi Circumcisionis Christi Anno eiusdem 1744to

Ten wpis czeka na przekład angielski — niżej stoi przekład polski z łaciny.

rodzaj sprawy Darowizna dóbr i osób (donatio) donatio perpetua

Darowizna (donatio) zagonów roli bratu rodzonemu — ostatni wpis rocznika 1744

strona czynna Niewęgłowski Nob. · Zbywca

strona bierna Niewęgłowski Nob. · Nabywca

osoby we wpisie [imię zniszczone] Niewęgłowski, s. zm. Aleksandra Niewęgłowskiego zwanego Pszczółka – darczyńca; Walenty Niewęgłowski, jego brat rodzony – obdarowany; sąsiedzi (miedze): następcy zm. Niewęgłowskiego oraz jaśnie wielmożni Potoccy, starostowie; nadto następcy zm. Jana Gołaskiego [odczyt niepewny]

miejscowości we wpisie wieś Niewęgłosz; droga Zapłotnia; droga wiejska; rzeka

uwagi i marginalia **OSTATNI WPIS ROCZNIKA 1744.** Bezpośrednio pod nim pisarz umieścił dużym pismem ozdobnym formułę ***Coronat Opus*** (z klasycznego *Finis coronat opus* — „koniec wieńczy dzieło”) i rozległy kaligraficzny zawijas zamykający księgę. To jednoznaczne **zakończenie części wpisowej jednostki**; dalsze karty (skany 57/215 i następne) nie zawierają już wpisów rocznika — skan 215 nie ma zresztą żadnych tagów PTG. **Magnaci jako sąsiedzi zagona.** Jedną z miedz wyznaczają ***Illustrissimi Magnifici Potocki, Capitanei*** — **Potoccy, starostowie**. Zestawienie jednego zagona drobnoszlacheckiego z posiadłością magnackiego rodu jest najmocniejszym w tej partii przykładem przeplatania się skrajnie różnych szczebli własności (por. grunt pisarza grodzkiego w nr 2105 i 2122, grunt prepozytury w nr 2102, zagon poddanego w nr 2107). **Droga Zapłotnia** — punkt topograficzny znany już z wcześniejszej partii tego opracowania. **Przydomek *Pszczółka*** przy Niewęgłowskich potwierdzony tagiem PTG ✔ („Aleksander Niewęgłowski Pszczółka”). **Imienia darczyńcy nie odczytałem** — ginie w ubytku papieru; tagi PTG do skanu 57-214 wymieniają z Niewęgłowskich tylko Aleksandra (Pszczółkę) i Walentego, więc i one go nie rozstrzygają. **Zgodność z tagami PTG do skanu 57-214** ✔: „Aleksander Niewęgłowski Pszczółka”, „Walenty Niewęgłowski”, „Niewęgłosz”.

data w brzmieniu kancelarii [wpis w tej samej sesji co nr 2126–2131:] Feria Quinta pridie Festi Circumcisionis Christi Anno eiusdem 1744to