Zarzecki

rodzaj sprawy Darowizna dóbr i osób (donatio) donatio perpetua

Darowizna (donacja) trzeciej części schedy

strona czynna Jan Zarzecki Nob. · Zbywca

strona bierna Jan Zarzecki Nob. · Nabywca

osoby we wpisie Jan Zarzecki (s. zm. Franciszka) – darczyńca; Jakub Zarzecki, jego syn – obdarowany; wzmiankowany Andrzej [Zarzecki], brat

miejscowości we wpisie wieś Zarzecz Wielki

data w brzmieniu kancelarii Feria Secunda post Festum Conversionis Sancti Pauli Apostoli proxima Anno Domini 1743 (poniedziałek po święcie Nawrócenia św. Pawła Apostoła 1743)

rodzaj sprawy Kwit i kasacja zapisu (quietatio, cassatio) quietatio; cassatio inscriptionis

Kwit z zaległych dziesięcin zasądzonych dekretem kondescensyjnym oraz cesja sumy 360 złp

strona czynna Franciszek Boratyński Adm. Rev. · prepozyt · Wierzyciel (kwitujący)

strona bierna Stanisław Borowski Gen. · Strona

wartość 360

osoby we wpisie ks. Franciszek de Boratyn Boratyński, prepozyt i oficjał łukowski – kwitujący i cedent; Stanisław Borowski i Zuzanna z Krzeskich (1° voto po zm. Tomaszu Domańskim, 2° voto Borowska), małżonkowie; Paweł Gołaski; Jan Zarzecki; Elżbieta, wdowa po zm. Wojciechu Zarzeckim, oraz jej synowie Jan i Józef Zarzeccy – kwitowani

miejscowości we wpisie dobra Zarzecz; kościół parafialny w Łukowie

uwagi i marginalia Pod wpisem podpis prepozyta łukowskiego. Uwaga: w akcie ze skanu 008 (wpis nr 25) prepozyt i oficjał łukowski Boratyński występuje z imieniem Jan; tutaj wyraźnie „Franciscus”. Rozbieżność w źródle – warto ją zweryfikować w oryginale.

data w brzmieniu kancelarii Feria Quinta ipso die Festi S. Valentini Martyris Anno Domini 1743 (czwartek, w sam dzień święta św. Walentego Męczennika 1743) [(pod tą samą datą)]

rodzaj sprawy Zastaw dóbr (inscriptio obligatoria) inscriptio obligatoria (oppignoratio bonorum)

Kwit z sumy 100 złp (zapis z 1722 r.) i kasacja zapisu zastawnego

strona czynna Elżbieta Leszczyńska Nob. · Wierzyciel (kwitujący)

strona bierna Kacper Ostrowski Gen. · Dłużnik

wartość 100

osoby we wpisie Elżbieta z Leszczyńskich, wdowa po zm. Wojciechu Zarzeckim, matka, oraz Jan Zarzecki, syn – kwitujący; Kacper i Antoni Ostrowscy, synowie zm. Jana Ostrowskiego – kwitowani

miejscowości we wpisie wieś Zakrzew

data w brzmieniu kancelarii Feria Quinta post Dominicam Laetare Quadragesimalem proxima Anno Domini 1743 (czwartek po niedzieli Laetare 1743) [(pod tą samą datą)]

rodzaj sprawy Testament i jego aprobata testamentum; approbatio testamenti

Kwitowanie klasztoru z legatu 240 złp z testamentu z 1705 r. i cesja tejże sumy

strona czynna Michał Koszelnicki Relig. · Zbywca (cedent)

strona bierna Zuzanna Krzeska Gen. · Dłużnik

wartość 240

osoby we wpisie o. Michał Koszelnicki, zakonnik Zakonu Braci Mniejszych Obserwantów św. Franciszka, konwentu łukowskiego, w asystencji Jakuba Gundasiewicza [odczyt niepewny], syndyka tegoż konwentu – kwitujący i cedujący; Zuzanna, córka zm. Antoniego Krzeskiego i zm. Marianny z Zarzeckich, primo voto żona zm. Tomasza Domańskiego, secundo voto żona Stanisława Borowskiego – kwitowana; Marcjan [odczyt niepewny], Wawrzyniec, Sebastian i Kazimierz Domańscy, synowie z pierwszego małżeństwa – kwitowani; Stanisław Borowski – płacący i cesjonariusz; zm. Jan Stanisław Zarzecki, wojski ziemi łukowskiej i wicestarosta (podstarości) grodzki łukowski, dziad Zuzanny – testator

miejscowości we wpisie Zarzec (miejsce sporządzenia testamentu); Łuków (konwent)

uwagi i marginalia Pod wpisem własnoręczny podpis: „Frater Michael Ko[p]elnicki”. Rozbieżność chronologiczna w źródle: komplanację datowano 4 IV 1742, a jej oblatę na wtorek po Przewodniej Niedzieli 1742, tj. 3 IV 1742 (dzień wcześniej). Poniedziałek po niedzieli Exaudi 1705 = 25 V 1705. Imię pierwszego z synów Domańskich odczytane niepewnie; w tagach do skanu 061 występują Kazimierz, Sebastian i Wawrzyniec Domańscy.

data w brzmieniu kancelarii [pod datą: Feria Tertia post Diem Ramis Palmarum proxima A.D. 1743tio]

rodzaj sprawy Zapis sumy i oprawa posagu (inscriptio, dotalitium) inscriptio simplicis debiti; dotalitium et reformatio

Zapis (inscriptio) 4000 złp przez wdowę na rzecz przyszłego męża

strona czynna Marianna Zarzecka Gen. · Dłużnik

strona bierna Antoni Stanisław Rembieliński Gen. · Wierzyciel

wartość 4000

osoby we wpisie Marianna z Zarzeckich, córka Pawła Zarzeckiego i Zofii Gnoińskiej, wdowa po zm. Pawle Borychowskim – zapisująca; Antoni Stanisław Rembieliński, syn zm. Ignacego Rembielińskiego i Konstancji Trzcińskiej, jej przyszły mąż – na rzecz którego zapis

miejscowości we wpisie Kołubicze [odczyt nazwy niepewny]

uwagi i marginalia Wpis odwraca zwykły porządek: to wdowa zapisuje 4000 złp swojemu przyszłemu mężowi, a nie odwrotnie. Suma należy do najwyższych w roczniku i pokazuje samodzielność majątkową wdowy. Osoby zgodne z tagami PTG do skanu 155; nazwa dóbr i urząd Cholewińskiego odczytane z wahaniem. Podpis złożony wielkimi literami.

data w brzmieniu kancelarii Feria Quarta post Festum Sancti Lucae Evangelistae proxima Anno Domini 1743

Ten wpis czeka na przekład angielski — niżej stoi przekład polski z łaciny.

rodzaj sprawy Kwit i kasacja zapisu (quietatio, cassatio) quietatio; cassatio inscriptionis

Kwit z pięciu sum, razem 323 złp, obciążających dobra macierzyste syna, sięgających 1694 r.

strona czynna Adam Zarzecki Nob. · Wierzyciel (kwitujący)

strona bierna Adam Zarzecki Nob. · Dłużnik

wartość 323

osoby we wpisie Adam Zarzecki, syn zm. Jana Zarzeckiego – kwitujący; Szymon Zarzecki, jego syn z pierwszego małżeństwa z zm. Marianną z Dembowskich – kwitowany; zm. Jadwiga Dembowska, Franciszek Dembowski, Wojciech Lentowski [odczyt niepewny], Marianna [Durzyńska – odczyt niepewny], Feliks Dembowski, przewielebny Andrzej Jan Kazimierz de Zakrzew Radliński – wcześniejsi wierzyciele i cedenci

miejscowości we wpisie wieś Dembowica [odczyt niepewny]

uwagi i marginalia Najstarszy zapis przywołany w roczniku 1744 pochodzi z **1694 r.** – to zarazem najdalej sięgająca w przeszłość data w całym opracowaniu. Suma pięciu wierzytelności (323 złp) obciążała dobra macierzyste syna, a ojciec je wykupił. Kilka formuł feryjnych w tym wpisie jest trudno czytelnych, a weryfikacja kalendarzowa wykazuje niezgodności przy trzech z nich (m.in. „feria tertia in crastino SS. Petri et Pauli 1712” – 30 VI 1712 przypadał w czwartek; „feria sexta ipso die Praesentationis BVM 1728” – 21 XI 1728 w niedzielę); ponieważ odczyt samych ferii jest w tych miejscach niepewny, sprzeczności odnotowano, lecz nie rozstrzygano. Zgodne są natomiast: wtorek po Niedzieli Palmowej 1694 = 6 IV 1694 i wtorek po dniu Przewodu Wielkanocnego 1713 = 25 IV 1713. Przewielebny Andrzej Jan Kazimierz de Zakrzew Radliński zgodny z tagiem PTG „Jan Kazimierz de Zakrzew Radliński”.

data w brzmieniu kancelarii Sabbatho post Dominicam Exaudi proxima Anno Domini 1744to [(pod tą samą datą)]

Ten wpis czeka na przekład angielski — niżej stoi przekład polski z łaciny.

rodzaj sprawy Dożywocie (advitalitas) advitalitas mutua

Zrzeczenie się połowy dóbr obciążonych dożywociem po pierwszej żonie

strona czynna Adam Zarzecki Nob. · Strona

strona bierna Adam Zarzecki Nob. · Strona

osoby we wpisie Adam Zarzecki – zeznający (podpis własnoręczny); Szymon Zarzecki, jego syn – na którego rzecz zrzeczenie

uwagi i marginalia Data zweryfikowana i zgodna: Wielki Czwartek 1712 to 24 III 1712. Wpis ogranicza zakres dożywocia wdowca do połowy dóbr po pierwszej żonie – rzadka konstrukcja, uzupełniająca rozliczenie z wpisu 1539.

data w brzmieniu kancelarii Sabbatho post Dominicam Exaudi proxima Anno Domini 1744to [(pod tą samą datą)]

Ten wpis czeka na przekład angielski — niżej stoi przekład polski z łaciny.

rodzaj sprawy Kwit i kasacja zapisu (quietatio, cassatio) quietatio; cassatio inscriptionis

Kwit żony z dwóch sum zapisanych jej przez męża przed ślubem i po ślubie

strona czynna Brygida Dembowska Nob. · Wierzyciel (kwitujący)

strona bierna Adam Zarzecki Nob. · Dłużnik

osoby we wpisie Brygida z Dembowskich Zarzecka, córka zm. Szymona Dembowskiego zwanego Grzebisz, żona Adama Zarzeckiego, w asystencji Wawrzyńca Dembowskiego, brata stryjecznego – kwitująca; Adam Zarzecki, jej mąż – kwitowany

uwagi i marginalia Daty zweryfikowane: św. Macieja Apostoła (24 II) w 1722 r. przypadało we wtorek, czwartek przed nim to 19 II 1722; Narodzenie św. Jana Chrzciciela (24 VI) w 1729 r. wypadło w piątek – formuła „feria sexta ipso die” zgodna. Wpis pokazuje dwa etapy zabezpieczenia żony: zapis przedślubny (1722) i późniejszy (1729), rozliczone po dwudziestu latach. Przydomek Grzebisz zgodny z tagami PTG do skanu 57-081.

data w brzmieniu kancelarii Sabbatho post Dominicam Exaudi proxima Anno Domini 1744to [(pod tą samą datą)]

Ten wpis czeka na przekład angielski — niżej stoi przekład polski z łaciny.

rodzaj sprawy Darowizna dóbr i osób (donatio) donatio perpetua

Darowizna (donatio) dóbr macierzystych – roli w siedmiu miejscach – na rzecz braci rodzonych

strona czynna Szymon Zarzecki Nob. · Zbywca

strona bierna Szymon Zarzecki Nob. · Nabywca

osoby we wpisie Szymon Zarzecki, syn Adama Zarzeckiego – darczyńca (podpis własnoręczny); Józef i Paweł Zarzeccy, jego bracia rodzeni – obdarowani; sąsiedzi (miedze): sukcesorowie zm. Mirosława Karwowskiego, Antoni Nurzyński, Maciej Nurzyński, Józef Dembowski, Dominik Dembowski, Józef Celiński, Brygida z Dembowskich Zarzecka

miejscowości we wpisie wieś Dembowica [odczyt niepewny]; granice karwowskie, szaniawskie, nurzyńskie; droga Zapłotnia; rzeka Krzna; uroczyska: Siedzące, Dziadkowizna, Zaleźno, Włoski Dembowskie [odczyty niepewne]

uwagi i marginalia Najbardziej rozdrobniona darowizna rocznika 1744 po wpisie 1513: osiem osobnych kawałków gruntu w jednej wsi, każdy opisany przez miedze i uroczyska. Nazwy uroczysk (Siedziewski, Siedzące, Dziadkowizna, Zaleźno, Włoski Dembowskie) odczytane niepewnie i nietagowane przez PTG. Wpis dopełnia rozliczenie rodzinne Zarzeckich z wpisów 1539–1541: ojciec wykupił dobra macierzyste syna, a syn przekazuje je braciom.

data w brzmieniu kancelarii Sabbatho post Dominicam Exaudi proxima Anno Domini 1744to [(pod tą samą datą)]

Ten wpis czeka na przekład angielski — niżej stoi przekład polski z łaciny.

rodzaj sprawy Zastaw dóbr (inscriptio obligatoria) inscriptio obligatoria (oppignoratio bonorum)

Kwit z sumy 14 złp zastawnej, po łańcuchu przeniesień 1694 → … → 1729 → 1744; kasacja zapisów

strona czynna Paweł Kożuchowski Nob. · Wierzyciel (kwitujący)

strona bierna Szymon Zarzecki Nob. · Dłużnik

wartość 14

osoby we wpisie Paweł Kożuchowski, syn zm. Adama Kożuchowskiego – kwitujący; Szymon Zarzecki, syn Adama Zarzeckiego, oraz Marianna Dembowska, córka zm. Jana Dembowskiego – kwitowani; zm. Feliks i Stanisław Dembowscy, zmarli bezpotomnie – pierwotni dłużnicy; zm. Sebastian Popławski – pierwotny wierzyciel; Adam Popławski, jego syn – cedent; zm. Zarzecki, wicestarosta łukowski [imię nieczytelne]

miejscowości we wpisie wieś Dębowica

uwagi i marginalia Trzeci w tej partii wpis odtwarzający **wieloetapowy łańcuch cesji** (por. 1591, 1599, 1601): 1694 → [cesja na wicestarostę Zarzeckiego] → 1729 → 1744, czyli **pięćdziesiąt lat obiegu jednej wierzytelności 14 złp**. **Weryfikacja kalendarzowa — obie czytelne daty zgodne:** „Feria Tertia post Dominicam Invocavit Quadragesimalem 1694” = **2 III 1694** (Invocavit 28 II 1694); „Feria Quinta post Festum SS. Trium Regum 1729” = **13 I 1729** (Trzech Króli 6 I 1729 — czwartek, więc „czwartek po” to następny czwartek). **Urząd wicestarosty (vicecapitaneus) łukowskiego** nosił tu Zarzecki — imienia rękopis nie podaje (wyraz wchodzi w grzbiet); nazwisko zgodne z tagami PTG, które wymieniają Szymona i Adama Zarzeckich. Osoby i wieś Dębowica zgodne z tagami PTG do skanu 57-094 („Paweł Kożuchowski”, „Adam Kożuchowski”, „Szymon Zarzecki”, „Adam Zarzecki”, „Marianna Dembowska”, „Jan Dembowski”, „Feliks Dembowski”, „Stanisław Dembowski”, „Sebastian Popławski”, „Adam Popławski”).

data w brzmieniu kancelarii Feria Secunda intra Octavas Festi Sanctissimi Corporis Christi, Die 8 Junii A.o 1744to [(pod tą samą datą)]

Ten wpis czeka na przekład angielski — niżej stoi przekład polski z łaciny.

rodzaj sprawy Rezygnacja i sprzedaż dóbr (resignatio bonorum) resignatio bonorum

darowizna / rezygnacja części dziedzicznych (donatio, resignatio Sortium)

strona czynna Anna Świderska Gen. · Strona

strona bierna Anna Świderska Gen. · Strona

osoby we wpisie Anna ze Świderskich Zarzecka; Krzysztof Świderski (ojciec, zm.); Anna z Gołąbek Jezierska Świderska (matka); Stanisław Świderski (brat rodzony, zm. bezpotomnie); Kazimierz Czerski (obdarowany); Jan Czerski (jego ojciec); Franciszek Zarzecki (mąż zeznającej); Stefan Zarzecki

miejscowości we wpisie Jeziery; Świdry

uwagi i marginalia **Wpis kluczowy dla genealogii Świderskich:** określenie **„steriliter vita functi”** (zeszły bezpotomnie) wraz z **„successrix immediata”** dokumentuje przejście części dziedzicznych po bezpotomnym bracie na siostrę rodzoną — klasyczny przypadek **sukcesji naturalnej** w prawie ziemskim. **Rozbieżność z tagami PTG odnotowana:** tag PTG do skanu 57-125 podaje **„Anna Świderska Czerska”**, natomiast rękopis w podpisie tego wpisu i w całym wpisie 1732 określa ją jednoznacznie jako **małżonkę urodzonego Franciszka Zarzeckiego** („Gen. Francisci Zarecki Consors”; „Gen. Annae de Świderska Consorti suae”). **Rozbieżności nie wygładzano**; w wykazie osób przyjęto relację małżeńską z rękopisu, formę nazwiska męża — **Zarzecki** — za tagiem PTG (rękopis pisze „Zarecki”). **Charakter prawny czynności — rozbieżność wewnętrzna źródła:** wpis niniejszy używa formuły **darowizny** („dat, donat”), lecz **wpis 1732, spisany tego samego dnia, ujawnia cenę: 436 złp odebrane od Kazimierza Czerskiego „pro pretio Bonorum seu Sortium … resignatarum”**. Czynność była więc w istocie **sprzedażą ubraną w formę rezygnacji/darowizny** — praktyka typowa dla omijania prawa bliższości. **Odnotowano jawnie.** Rozbudowana formuła przynależności (**cum omni jure**) jest w tej księdze rzadko notowana w tak pełnym brzmieniu — obejmuje również **poddanych z rodzinami, inwentarzem i powinnościami**, co świadczy, że sorty w Jezierach i Świdrach były dobrami kmiecymi, nie tylko zagonami drobnoszlacheckimi. Nazwy wsi zgodne z tagami PTG („Jeziery”, „Świdry”). ✔

data w brzmieniu kancelarii Feria Quarta in Vigilia Festi Visitationis Beatissimae Virginis Mariae A.D. 1744to [(pod tą samą datą)]

Ten wpis czeka na przekład angielski — niżej stoi przekład polski z łaciny.

rodzaj sprawy Inne czynności varia

zapis żonie ceny sprzedanych dóbr (inscriptio debiti) z wadium

strona czynna Franciszek Zarzecki Gen. · Strona

strona bierna Anna Świderska Gen. · Strona

osoby we wpisie Franciszek Zarzecki; Anna ze Świderskich Zarzecka (żona); Kazimierz Czerski (nabywca dóbr)

miejscowości we wpisie Jeziery; Świdry

uwagi i marginalia **Wpis ujawnia rzeczywistą cenę transakcji z wpisu 1731: 436 złp** — mimo że tam użyto formuły darowizny („dat, donat”). **Rozbieżność odnotowana, nie wygładzana.** **Rachunek zgodny:** suma główna = wadium = **436 złp**; liczebnik „Quadringentorum ~~Florenorum~~ Triginta sex Florenos Polon.” zapisany z jednym skreśleniem. ✔ Mechanizm prawny: cena za dobra żony trafia do rąk męża, który **zapisuje ją żonie z powrotem na swoich dobrach** — standardowe zabezpieczenie majątku odrębnego żony w prawie ziemskim. Nazwisko „Zarzecki” przyjęto za tagiem PTG; rękopis pisze konsekwentnie **„Zarecki”** — rozbieżność odnotowana.

data w brzmieniu kancelarii Feria Quarta in Vigilia Festi Visitationis Beatissimae Virginis Mariae A.D. 1744to [(pod tą samą datą)]

Ten wpis czeka na przekład angielski — niżej stoi przekład polski z łaciny.

rodzaj sprawy Kwit i kasacja zapisu (quietatio, cassatio) quietatio; cassatio inscriptionis

kwitacja sumy z ugody (quietatio) po dekrecie trybunalskim

strona czynna Józef Niewęgłowski Gen. · Strona

strona bierna Zofia Zarzecka Gen. · Strona

osoby we wpisie Józef Niewęgłowski i Stanisław Niewęgłowski; Zofia z Zarzeckich Niewęgłowska (matka, zm.); Maciej Zarzecki, podczaszy owrucki (wuj, zm.); Konstanty Stępowski, podsędek ziemski, i Franciszka z Zawadzkich, 1v. Zarzecka, 2v. Stępowska, małżonkowie

miejscowości we wpisie Stok; Lublin (Trybunał Koronny)

uwagi i marginalia **Rachunek wewnętrznie spójny:** 1492 złp + 1008 złp = **2500 złp** — i właśnie od tej sumy (2500 złp) wpis liczy prowizje roczne. ✔ Zgodność ta potwierdza odczyt wszystkich trzech liczebników. **Weryfikacja kalendarzowa:** • „Feria Sexta pridie Festi Exaltationis S. Crucis Anno 1743” — Podwyższenie Krzyża = 14 IX; *pridie* = **13 IX 1743**, a to **piątek** ✔; • „Sabbatho in [Crastino] Festi S. Margarethae V. et M. A.D. 1725” — św. Małgorzata = 13 VII 1725 (**piątek**), więc **sobotą był 14 VII 1725**; odczyt „in Crastino” (nazajutrz) usuwa sprzeczność, natomiast lektura „in ipso die” byłaby z dniem tygodnia niezgodna. **Odnotowano oba warianty, przyjęto zgodny z rachubą.** **Ugoda z 1725 r. zawarta na gruncie — w dobrach Stok**, w dniu **3 VII 1725** (wtorek; data podana kalendarzowo, bez formuły świątecznej — brak sprzeczności). **Terminologia pokrewieństwa:** bracia Niewęgłowscy są **„sororini germani”** zmarłego Macieja Zarzeckiego, tj. **synami jego rodzonej siostry Zofii** — kolejny termin z zakresu pokrewieństwa rozróżniany przez tę kancelarię (obok amita, patruelis, avunculus, sobrinus). **Kwitacja częściowa przed Trybunałem Koronnym w Lublinie (1743)** poprzedza niniejszą, dopełniającą — łańcuch dwuetapowy. Osoby i wieś zgodne z tagami PTG do skanu 57-145 („Józef Niewęgłowski”, „Stanisław Niewęgłowski”, „Zofia Zarzecka Niewęgłowska”, „Maciej Zarzecki”, „Konstanty Stępowski”, „Franciszka Zawadzka Stępowska”, „Stok”). ✔ **Nazwy ziemi, której podsędkiem był Stępowski, rękopis nie podaje czytelnie** — **nie uzupełniano domysłem**.

data w brzmieniu kancelarii Feria Quinta in Crastino Festi S. Mariae Magdalenae A.D. 1744to [(pod tą samą datą)]

Ten wpis czeka na przekład angielski — niżej stoi przekład polski z łaciny.

rodzaj sprawy Zastaw dóbr (inscriptio obligatoria) inscriptio obligatoria (oppignoratio bonorum)

kwitacja z sumy 20 złp z zastawu sprzed 38 lat i kasacja inskrypcji (quietatio)

strona czynna Jan Rola Nob. · Wierzyciel (kwitujący)

strona bierna Dominik Zarzecki Nob. · Dłużnik

wartość 20

osoby we wpisie Jan Rola, syn zm. Józefa Roli – kwitujący; Dominik Zarzecki, syn zm. Józefa Zarzeckiego i zm. Teresy z Tchórzewskich, córki zm. Piotra Tchórzewskiego zwanego Łubek – kwitowany; zm. Piotr Tchórzewski zwany Łubek – dziad kwitowanego, pierwotny zapisujący

miejscowości we wpisie wieś dziedziczna Wierzchowiny

uwagi i marginalia **Zastaw trwał trzydzieści osiem lat — od 1706 do 1744 r.** i przeszedł po obu stronach na następne pokolenie: zapisał go **Piotr Tchórzewski Łubek** na rzecz **Józefa Roli**, a kwitują się **wnuk** zapisującego (Dominik Zarzecki) i **syn** wierzyciela (Jan Rola). To jeden z najdłuższych cykli zastaw–wykup uchwyconych w tym roczniku. **Data zweryfikowana:** „Feria Secunda post Diem Exaudi proxima A.D. 1706” — niedziela Exaudi (Wielkanoc + 42 dni) w 1706 r. przypadła **16 V**, więc poniedziałek po niej to **17 V 1706** ✔. Wielkanoc 1706 r. wypadła 4 IV. **Pokrewieństwo podane wprost i jednoznacznie:** rękopis nazywa Piotra Tchórzewskiego **„moderni Quietati Avum”** — **dziadem** teraźniejszego kwitowanego, i osobno wymienia **matkę** Dominika, **Teresę z Tchórzewskich**, jako córkę tegoż Piotra. Linia **Piotr Tchórzewski Łubek → Teresa → Dominik Zarzecki** jest więc udokumentowana w jednym zdaniu, bez potrzeby rekonstrukcji. **Rachunek:** suma **20 złp**; do statystyki wartości przyjęto tę kwotę. Wpis nie wspomina o prowizji ani o karach — po 38 latach wykupiono sumę nominalną. **Zgodność z tagami PTG do skanu 57-190** („Jan Rola”, „Józef Rola”, „Dominik Zarzecki”, „Józef Zarzecki”, „Teresa Tchórzewska Łubek”, „Piotr Tchórzewski Łubek”, „Wierzchowiny”) ✔ — komplet osób i nazwa wsi. Przydomek **Łubek** tagi przypisują zarówno Piotrowi, jak i Teresie ✔.

data w brzmieniu kancelarii [wpis w tej samej sesji co nr 2009:] Feria Secunda in C^no Festi OO. SS. A.D. 1744to

Ten wpis czeka na przekład angielski — niżej stoi przekład polski z łaciny.

rodzaj sprawy Zastaw dóbr (inscriptio obligatoria) inscriptio obligatoria (oppignoratio bonorum)

kwitacja z sumy 16 złp z zastawu sprzed 40 lat i kasacja inskrypcji (quietatio)

strona czynna Jan Rola Nob. · Wierzyciel (kwitujący)

strona bierna Dominik Zarzecki Nob. · Dłużnik

wartość 16

osoby we wpisie Jan Rola, syn zm. Józefa – kwitujący; Dominik Zarzecki, spłodzony ze zm. Teresą z Tchórzewskich – kwitowany; zm. Wojciech Tchórzewski – pierwotny zapisujący

miejscowości we wpisie wieś dziedziczna Wierzchowiny

uwagi i marginalia **Drugi tego dnia akt między tymi samymi stronami** — por. nr 2010, gdzie ten sam **Jan Rola** kwitował tegoż **Dominika Zarzeckiego** z **20 złp** zapisanych w 1706 r. przez **Piotra Tchórzewskiego Łubka**. Tutaj chodzi o **inną sumę (16 złp)** i **innego zapisującego (Wojciecha Tchórzewskiego)**, ale te same dobra — **Wierzchowiny**. Oba wpisy razem porządkują całość obciążeń, jakie rodzina Tchórzewskich zostawiła na tych dobrach na rzecz Rolów. **Zastaw trwał czterdzieści lat** — od 21 VII 1704 do 4 XI 1744. To **najdłuższy cykl zastaw–wykup dotąd uchwycony w tym roczniku**, dłuższy nawet niż 38 lat we wpisie nr 2010. **Data zweryfikowana:** „Feria Secunda pridie Festi S. Mariae Magdalenae A.D. 1704” — św. Maria Magdalena (22 VII) w 1704 r. wypadła we **wtorek**, więc wigilia to **poniedziałek 21 VII 1704** ✔. Feria i wigilia zgadzają się co do dnia, co potwierdza zarazem odczyt roku. **Odniesienie zaimka „sui” jest niejasne.** Rękopis ma „per ol. N. Albertum Tchórzewski, **quondam sui Parentem**”. Jeśli „sui” odnosi się do kwitowanego (Dominika Zarzeckiego), Wojciech byłby jego przodkiem po matce — ale matką Dominika była **Teresa, córka Piotra** Tchórzewskiego (nr 2010), nie Wojciecha. Jeśli odnosi się do zeznającego, kłóci się to z filiacją „ol. Josephi filius”. **Sprzeczności nie rozstrzygnięto** — możliwe, że Wojciech był dalszym krewnym Tchórzewskich, a formuła jest skrótem myślowym pisarza. Oznaczono w przekładzie. **Rachunek:** suma **16 złp** („Sedecem Florenos Polt.” — liczebnik zapisany rozdzielnie, zgodnie z praktyką tej kancelarii). Do statystyki wartości przyjęto tę kwotę. **Zgodność z tagami PTG do skanu 57-190** („Jan Rola”, „Józef Rola”, „Dominik Zarzecki”, „Teresa Tchórzewska Łubek”, „Wojciech Tchórzewski”, „Wierzchowiny”) ✔ — komplet osób.

data w brzmieniu kancelarii [wpis w tej samej sesji co nr 2011–2012:] Feria Quarta post [Festum] OO. SS. proxima A.D. 1744to

Ten wpis czeka na przekład angielski — niżej stoi przekład polski z łaciny.

rodzaj sprawy Darowizna dóbr i osób (donatio) donatio perpetua

Darowizna sumy zasądzonej na rzecz konwentu bernardynów łukowskich, na sufragia za duszę (donatio ad pias causas)

strona czynna Antoni Popławski Gen. · towarzysz chorągwi · Zbywca

osoby we wpisie Antoni Popławski, towarzysz chorągwi, brat cioteczny i sukcesor zm. Stanisława Zbysława – darczyńca; Ojcowie Zakonu Braci Mniejszych Obserwantów św. Franciszka, konwent łukowski – obdarowani; zm. Stanisław Zbysław, towarzysz tejże chorągwi – po nim suma; zm. Mateusz Zarzecki, cześnik owrucki, rotmistrz chorągwi – pierwotny dłużnik; Franciszka z Zawadzkich, wdowa po Zarzeckim, obecnie żona Stempowskiego, podsędka ziemskiego – strona pozwana w dekrecie

miejscowości we wpisie Łuków (konwent bernardynów)

uwagi i marginalia **Wpis wyjątkowy w tym roczniku pod trzema względami.** **(1) Środowisko wojskowe.** Zarówno darczyńca, jak i zmarły, po którym suma, są **towarzyszami chorągwi** (*commilitones cohortis*), a pierwotnym dłużnikiem jest **rotmistrz tejże chorągwi** (*praefectus cohortis*), noszący zarazem urząd ziemski **cześnika owruckiego**. Cała sprawa toczy się więc **wewnątrz jednej jednostki wojskowej**: żołnierz pozwał swojego rotmistrza (a po jego śmierci — jego wdowę) o zaległą należność, zapewne żołd albo pożyczkę. Takie sprawy trafiają do ksiąg grodzkich rzadko i tym cenniejszy jest ten ślad. **(2) Darowizna na cele pobożne** (*ad pias causas*). Suma nie zostaje sprzedana ani scedowana odpłatnie, lecz **darowana bernardynom łukowskim** — *Ordo Fratrum Minorum de Observantia S. Francisci, Conventus Lucoviensis* — wprost **„dla pomnożenia czci Bożej, na sufragia za duszę”** zmarłego Zbysława. Zakonnicy dostają nie gotówkę, lecz **wierzytelność wraz z prawem jej dochodzenia**: mogą sumę windykować, kwitować z niej i procesować się o nią. Jest to typowa w XVIII w. forma legatu — **darowizna roszczenia zamiast pieniędzy**. **(3) Trzykrotnie zamężna kobieta jako strona pozwana.** Franciszka z Zawadzkich występuje jako żona kolejno **trzech mężów** (drugim był Mateusz Zarzecki, trzecim — Stempowski, podsędek ziemski), a w chwili wydania dekretu **była wdową** (*pro tunc in viduali statu existens*). Kancelaria śledzi jej stan cywilny z drobiazgową dokładnością, bo od niego zależało, **czy i w czyjej asystencji mogła odpowiadać przed sądem**. **Pokrewieństwo:** *frater amitalis* — **brat cioteczny**, czyli spokrewniony przez siostrę ojca. Ten sam termin z rodziny *amita* pojawia się we wpisie nr 2034 (tam: *amita* — ciotka rodzona). **Odczyty niepewne — wyliczone jawnie:** nazwa chorągwi i nazwisko jej pana; **imię świętej** w datacji dekretu (odczytuję *S. Bro[s]chae V. et Martyris*, **nie rozwiązuję**); **rok dekretu w tekście nie występuje**, więc **datacji tej nie da się zweryfikować rachubą** — podaję ją tak, jak stoi, i **niczego nie domyślam**; urząd Stempowskiego (*Subjudicis Terrestris …ensis*) odczytuję jako **łukowski**, ale bez pewności; imienia Stempowskiego rękopis nie podaje. **Wpis przechodzi z kolumny na kolumnę** — kończy się w prawej kolumnie skanu 57-195 (k. 194r), gdzie po tekście widnieje **podpis własnoręczny Antoniego Popławskiego** oraz dopisek wzmiankujący **gwardiana konwentu**, częściowo zalany atramentem i **nieodczytany**. **Zgodność z tagami PTG do skanu 57-195** ✔: „Antoni Popławski”, „Stanisław Zbysław ?” (tag z znakiem zapytania — rękopis potwierdza formę **Zbysław**), „Mateusz Zarzecki”, „Franciszka Zawadzka Zarzecka”. **Stempowskiego tagi nie notują** — rozbieżność odnotowana.

data w brzmieniu kancelarii [wpis w tej samej sesji co nr 2031–2034:] Feria Sexta post Festum S. Martini Pontificis proxima A.D. 1744to