Strona główna › Księgi grodzkie / Stare źródła › Księgi grodzkie łukowskie 1743–1744 › Nazwiska › Ostroróg

Księgi grodzkie łukowskie 1743–1744

Ostroróg

osób 2 · wpisów 9 · lata 1743–1744

Drogi czytelniku, pamiętaj, że to opracowanie AI, może zawierać błędy, traktuj poglądowo i weryfikuj we własnym zakresie.

Osób (różnych imion)

Wpisów w księgach

Wystąpień w aktach

Lata

1743–1744

„Osób (różnych imion)” znaczy: różnych połączeń imienia z przydomkiem, a nie osób dowiedzionych. Dwaj imiennicy z jednej rodziny zlewają się w tej rachubie w jedną pozycję i akta nie dają czym ich rozdzielić. Wpis wymieniający kilka rodzin stoi przy każdej z nich — bo księga wymienia je razem, a rozdzielać ich nie wolno.

przydomki przy tym nazwisku hrabia

Osoby

Postacie tego nazwiska w aktach, z liczbą wpisów i z pokrewieństwami, które księga odnotowuje wprost.

OstrorógJózefMagn.4

wpisy 816 1683 1684 1729

OstrorógJózef KajetanMagn.4

wpisy 1754 1755 1772 1773

OstrorógJózef Kajetan«hrabia»1

wpisy 1946

Miejscowości i dobra

Miejscowości, przy których akta wymieniają to nazwisko — z liczbą wpisów.

Grodźwpisów 2
Kamień Wewnętrznewpisów 2
Łukówwpisów 2
Mystówwpisów 2
Bąkobodywpisów 1
Białobrzegi w powiecie radomskimwpisów 1
Drohiczynwpisów 1
Łazywpisów 1
Liwwpisów 1
Lublinwpisów 1
Pierzchatywpisów 1
Radomwpisów 1
Sobolewpisów 1
Wólanki i inne w trakcie wyrozębskimwpisów 1
Wyrzchówwpisów 1
Zwolawpisów 1

Wpisy

Wszystkie wpisy, w których akta wymieniają to nazwisko. Przy każdym: data kancelaryjna w przekładzie, karta księgi, rodzaj czynności, zarys sprawy oraz osoby i miejscowości wymienione we wpisie.

1743rok kancelaryjny

31 VII 1743wpis 816karta 127r–127vskan 56/130–131

rodzaj sprawy Zapis sumy i oprawa posagu (inscriptio, dotalitium) inscriptio simplicis debiti; dotalitium et reformatio

Zapis (inscriptio) 12 000 złp z prowizją 10% na rzecz dzieci Grotowskich

strona czynna Józef Ostroróg Magn. · podczaszy czernihowski · Dłużnik

strona bierna Józef Grotowski Gen. · podczaszego inflanckiego · Wierzyciel

wartość 12000

osoby we wpisie Józef hrabia Ostroróg, podczaszy czernihowski – zapisujący; Józef, Justyna, Elżbieta i Marianna Grotowscy, dzieci zm. Michała Grotowskiego, podczaszego inflanckiego, i Rozalii, obecnie Ogrodzińskiej – wierzyciele; Stanisław Rzewuski, stolnik łukowski – od którego sumę odebrano

Wielmożny (Magn.) Józef hrabia Ostroróg, podczaszy ziemi czernihowskiej, zdrowy będąc, zeznał, iż on urodzonym (Gen.) Józefowi, synowi, oraz Justynie, Elżbiecie i Mariannie, córkom Grotowskim – zmarłego urodzonego (Gen.) Michała Grotowskiego, podczaszego inflanckiego, z urodzoną (Gen.) Rozalią, również z Grotowskich, [obecnie] małżonką urodzonego (Gen.) Piotra Antoniego Ogrodzińskiego, rotmistrza wojsk Jego Królewskiej Mości i Rzeczypospolitej, w pierwszym łożu zrodzonym – i ich następcom sumę dwunastu tysięcy złotych polskich, w czerwonych złotych węgierskich licząc każdy po osiemnaście złotych polskich, z rąk wielmożnego (Magn.) Stanisława Rzewuskiego, stolnika ziemi łukowskiej, dnia dzisiejszego podniesioną, sposobem pewnego, prawdziwego, słusznego, płynnego i prostego długu, czyli pieniędzy pożyczonych, winien jest i powinien; którą to sumę na wszystkich i każdych z osobna dobrach swoich zapisuje i lokuje, a tęż sumę dwunastu tysięcy złotych polskich wraz z prowizją po dziesięć od stu – nie bacząc na klęski i nieprzyjacielskie czasy – (z której to prowizji za rok bieżący wypłaconej przez wielmożną (Magn.) Rozalię Ogrodzińską, jako panią prawa dożywotniego, na ręce męża jej się kwituje) – na święto Narodzenia św. Jana Chrzciciela w nadchodzącym, da Bóg, roku 1744 zapłacić i wobec akt grodzkich czernihowskich złożyć albo na dobrach czystych i wolnych ulokować się poddaje i zobowiązuje, a to pod zakładem dwunastu tysięcy złotych polskich i pod sądem urzędu grodzkiego czernihowskiego.

[Podpis własnoręczny:] Josephus Ostrorog

Co do prowizji odebranej, imieniem swoim i małżonki: [podpis własnoręczny:] P. A. Ogrodzinski

uwagi i marginalia Wpis stanowi drugą stronę operacji z pozycji poprzedniej: kapitał wypłacony przez Stanisława Rzewuskiego zostaje tego samego dnia ulokowany u Józefa Ostroroga na 10% rocznie. Klauzula „non obstante calamitate et hostilitate temporum” (bez względu na klęski i czasy nieprzyjacielskie) zabezpiecza wierzycieli na wypadek wojny. Osoby zgodne z tagami PTG do skanu 130.

data w brzmieniu kancelarii Feria Quarta pridie Festi Sancti Petri in Vinculis Anno Domini 1743

1744rok kancelaryjny

Ten wpis czeka na przekład angielski — niżej stoi przekład polski z łaciny.

25 VI 1744wpis 1683karta 111r–111vskan 57/112–113

rodzaj sprawy Kwit i kasacja zapisu (quietatio, cassatio) quietatio; cassatio inscriptionis

Kwit trzech chorągwi pancernych z sum przysądzonych dekretem Trybunału Skarbowego Koronnego w Radomiu (16 V 1744), wraz z karą 14 grzywien; kasacja rygoru dekretu

strona czynna Andrzej Olszewski Magn. · stolnik czernihowski · Strona

strona bierna Andrzej Terlecki Magn. · cześnik bełski · Strona

wartość 22

osoby we wpisie Andrzej Olszewski, stolnik czernihowski, towarzysz chorągwi pancernej JO Księcia Czartoryskiego, łowczego koronnego; Andrzej Terlecki, cześnik bełski, towarzysz chorągwi pancernej JO Księcia Lubomirskiego, stolnika koronnego; Antoni Szpakowski, cześnik drohicki, towarzysz chorągwi pancernej JW. Wielopolskiego, cześnika wielkiego koronnego — deputaci i pełnomocnicy

Nagłówek sesji: czwartek nazajutrz po święcie Narodzenia św. Jana Chrzciciela, Roku Pańskiego 1744.

Wielmożni (Magn.) **Andrzej Olszewski, stolnik czernihowski, [towarzysz] chorągwi pancernej Jaśnie Oświeconego Księcia Czartoryskiego, łowczego koronnego**; tudzież **Andrzej Terlecki, cześnik bełski, [towarzysz] chorągwi pancernej Jaśnie Oświeconego Księcia Lubomirskiego, stolnika koronnego**; oraz **Antoni Szpakowski, cześnik drohicki, [towarzysz] chorągwi pancernej Jaśnie Wielmożnego (Illustr.) Wielopolskiego, cześnika wielkiego koronnego** — **towarzysze (commilitones), deputaci i pełnomocnicy** własnym imieniem i imieniem wspomnianych chorągwi, za które ręczą — zdrowi będąc, zeznali, iż oni

**Jaśnie Oświeconą Izabelę z Morsztynów, po zmarłym Jaśnie Oświeconym Kazimierzu, księciu na Klewaniu i Żukowie Czartoryskim, kasztelanie wileńskim, pozostałą małżonkę [wdowę], a po tymże Jaśnie Oświeconym mężu swoim aktualną panią i posesorkę traktu dóbr siedleckich** — i jej następców —

z sum niżej opisanych, a mianowicie: Wielmożnemu (Magn.) **Ostrorogowi** — pierwszej: **tysiąc sto siedem złotych, pięć groszy i sześć denarów polskich**; drugiej: **trzydzieści sześć złotych i dziesięć groszy polskich**; Wielmożnemu (Magn.) zaś **Terleckiemu** — **czterysta dziesięć złotych i dwa grosze polskie** rachowanych; niemniej Wielmożnemu (Magn.) **Szpakowskiemu** — **tysiąc złotych polskich**;

[sum] im, zeznającym, **dekretem Sądu Trybunału Skarbowego Koronnego Radomskiego, w sobotę po Niedzieli Rogationum roku bieżącego 1744**, między Jaśnie Oświeconą kwitowaną z jednej, a nimi, występującymi, chorągwiami ich i innymi z drugiej strony, wydanym; a **do akt urzędu niniejszego w poniedziałek przed świętem Narodzenia św. Jana Chrzciciela tegoż roku przez oblatę wniesionym** — przysądzonych;

a przez Jaśnie Oświeconą kwitowaną na dzień aktu dzisiejszego do zapłacenia nakazanych, i według osnowy tegoż dekretu — każdej chorągwi, wraz z **karą [„poena luita”] czternastu grzywien polskich** — wyliczonych, a przez nich, zeznających, z rąk tejże Jaśnie Oświeconej kwitowanej rzeczywiście odebranych —

kwitują; a rygor tegoż dekretu, co do odebranych sum i kar, [kasują].

[Podpisy własnoręczne:] Andrzey Olszewski m.p.; Andrzey Terlecki m.p.; Antoni Szpakowski

uwagi i marginalia **Wpis wojskowy o najwyższej randze w całym opracowaniu.** Występują trzej **towarzysze chorągwi pancernych** trzech magnackich rot: **księcia Czartoryskiego (łowczego koronnego), księcia Lubomirskiego (stolnika koronnego) i Wielopolskiego (cześnika wielkiego koronnego)**, działający jako **deputaci i pełnomocnicy** — zapewne całych chorągwi, w sprawie hiberny, leż zimowych albo zaległego żołdu. To czwarta i najobszerniejsza wzmianka o wojsku komputowym w tej partii księgi (por. wpisy 1591, 1618, 1645). Każdy z nich nosi nadto urząd tytularny: **stolnik czernihowski, cześnik bełski, cześnik drohicki**. Weryfikacja kalendarzowa: **25 VI 1744 (nazajutrz po św. Janie Chrzcicielu) przypadał w czwartek** — formuła „Feria Quinta in Crastino” zgadza się dokładnie. **Wpis o randze ponadregionalnej.** Dotyczy roszczeń trzech chorągwi pancernych wobec **Jaśnie Oświeconej Izabeli z Morsztynów Czartoryskiej**, wdowy po **Kazimierzu księciu Czartoryskim na Klewaniu i Żukowie, kasztelanie wileńskim** (zm. 1741), i aktualnej posesorki **traktu dóbr siedleckich**. Podstawą jest **dekret Sądu Trybunału Skarbowego Koronnego w Radomiu** — instancji rozstrzygającej sprawy żołdu i hiberny — z **16 V 1744**, wniesiony do grodu łukowskiego przez oblatę **22 VI 1744** i wykonany **25 VI 1744**. **Rachunek sum:** Ostroróg 1107 zł 5 gr 6 den. + 36 zł 10 gr; Terlecki 410 zł 2 gr; Szpakowski 1000 zł. Razem **2553 zł 17 gr 6 den.**, nie licząc kary 14 grzywien polskich (= 22 zł 12 gr) przypadającej każdej chorągwi. Weryfikacja kalendarzowa: dekret „Sabbatho post Dominicam Rogationum pro Anno praesenti 1744” = **16 V 1744** (Rogate 10 V 1744); oblata „Feria Secunda ante Festum Nativitatis S. Joannis Baptistae” = **22 VI 1744** — ta sama data, którą nosi nagłówek sesji z wpisu 1664. Obie zgodne. Jest to **jedyny w opracowaniu wpis dotyczący rozliczeń wojska komputowego z dobrami magnackimi**, a zarazem jedyny powołujący Trybunał Skarbowy Koronny. Osoby zgodne z tagami PTG do skanów 57-112 i 57-113 („Andrzej Olszewski”, „Andrzej Terlecki”, „Antoni Szpakowski”, „Izabela Morsztyn Czartoryska”, „Kazimierz Czartoryski”, „Józef Ostroróg”).

data w brzmieniu kancelarii Feria Quinta in Crastino Festi Nativitatis S. Joannis Baptistae A.D. 1744to

Ten wpis czeka na przekład angielski — niżej stoi przekład polski z łaciny.

25 VI 1744wpis 1684karta 112rskan 57/113

rodzaj sprawy Kwit i kasacja zapisu (quietatio, cassatio) quietatio; cassatio inscriptionis

Kwit z sumy 87 złp 6 gr przysądzonej dekretem Trybunału Skarbowego Koronnego w Radomiu, wraz z karą 14 grzywien; kasacja rygoru dekretu

strona czynna Andrzej Olszewski Magn. · stolnik czernihowski · Wierzyciel (kwitujący)

strona bierna Józef Ostroróg Magn. · cześnik czerski · Dłużnik

wartość 87

osoby we wpisie Andrzej Olszewski, stolnik czernihowski – kwitujący (podpis własnoręczny); Józef hrabia Ostroróg, cześnik czerski [odczyt urzędu niepewny] – kwitowany; Izabela z Morsztynów Czartoryska, kasztelanowa wileńska – strona dekretu

miejscowości we wpisie Radom

Wielmożny (Magn.) Andrzej Olszewski, stolnik czernihowski, zdrowy będąc, zeznał, iż on Wielmożnego (Magn.) **Józefa hrabiego Ostroroga, cześnika czerskiego** [odczyt urzędu niepewny], i jego następców —

z sumy **osiemdziesięciu siedmiu złotych i sześciu groszy polskich**, dekretem Sądu Trybunału Skarbowego Koronnego Radomskiego, **w sobotę po Niedzieli Rogationum roku bieżącego 1744**, między Jaśnie Oświeconą Księżną Czartoryską, kasztelanową wileńską, z jednej, a nim, występującym, chorągwią jego i innymi chorągwiami oraz Wielmożnym (Magn.) kwitowanym i innymi z drugiej strony, wydanym; a do akt urzędu niniejszego, w poniedziałek przed świętem Narodzenia św. Jana Chrzciciela tegoż roku, przez oblatę wniesionym — przysądzonej;

a na dzień dzisiejszy, przed aktami niniejszymi, przez Wielmożnego (Magn.) kwitowanego jemu, występującemu, wraz z **karą [„poena luita”] czternastu grzywien polskich**, tymże dekretem nakazanych, według osnowy tegoż dekretu rzeczywiście i skutecznie wypłaconej —

kwituje; a dekret, co do odebranej sumy, wraz z jego rygorem, kasuje.

[Podpis własnoręczny:] Andrzey Olszewski m.p.

uwagi i marginalia Wpis stanowi rozliczenie wewnątrz grupy wierzycieli z wpisu 1683: **Olszewski kwituje Ostroroga** z części sumy przysądzonej tym samym dekretem Trybunału Skarbowego Koronnego — najwyraźniej Ostroróg odebrał całość i rozdzielał ją między pozostałych. Kara „poena luita” czternastu grzywien polskich = **22 złp 12 gr** — ta sama, którą wymienia wpis 1683. Urząd Józefa Ostroroga („Pocillator Czern[ensis]”) odczytany niepewnie — może oznaczać cześnika czerskiego albo czernihowskiego.

data w brzmieniu kancelarii Feria Quinta in Crastino Festi Nativitatis S. Joannis Baptistae A.D. 1744to [(pod tą samą datą)]

Ten wpis czeka na przekład angielski — niżej stoi przekład polski z łaciny.

1 VII 1744wpis 1729karta 123rskan 57/124

rodzaj sprawy Zapis sumy i oprawa posagu (inscriptio, dotalitium) inscriptio simplicis debiti; dotalitium et reformatio

zapis długu z cesją sumy legatowej (transportatio) i czynszem rocznym, z wadium

strona czynna Józef Ostroróg Magn. · podczaszy · Strona

osoby we wpisie Józef hrabia Ostroróg, podczaszy ziemi czernihowskiej; kolegium pijarów w Łukowie; Antoni Rozwadowski, chorąży ziemi łukowskiej

miejscowości we wpisie Sobole; Łuków; ziemia łukowska

Wielmożny (Magn.) **Józef hrabia Ostroróg, podczaszy ziemi czernihowskiej** [odczyt: „Pocillator Terrae Cernech…"], zdrowy będąc, zeznał, iż on

**kolegium łukowskiemu Szkół Pobożnych [pijarów]** —

**sumę czterech tysięcy złotych ~~monetą w Królestwie bieżącą~~**, **z rąk wielmożnego (Magn.) Antoniego Rozwadowskiego, chorążego ziemi łukowskiej, w dniu dzisiejszego aktu z dóbr wsi Sobole podniesioną i przeniesioną (transportatam)**,

sposobem pewnego, prawdziwego, słusznego, płynnego oraz prostego długu winien jest i powinien;

którą to [sumę] **na wszystkich dobrach swoich tu, w ziemi łukowskiej, leżących — wraz z czynszem rocznym od tejże sumy, płaconym po siedem od stu — zapisuje, zabezpiecza i lokuje**,

a tęż sumę **odtąd i na nazajutrz po święcie Narodzenia św. Jana Chrzciciela, przypadające — da Bóg — w nadchodzącym roku 1745, zapłacić i przy niniejszych aktach złożyć poddaje się i zobowiązuje**,

i to **pod podobnym wadium czterech tysięcy złotych polskich** [oraz pod rygorem] praw urzędu niniejszego.

*[Podpis własnoręczny:] **Josephus C[omes] Ostroróg P[ocillator] T[errae] C[ernechoviensis]***

uwagi i marginalia **Wpis bezpośrednio powiązany z 1728: ta sama suma 4000 złp tego samego dnia zmienia dłużnika.** Rozwadowski spłaca legat z dóbr Sobole, a pijarzy natychmiast **lokują kapitał u Józefa hr. Ostroroga** na tych samych warunkach (**7 % rocznie = 280 złp czynszu**). Rachunek zgodny z wpisem 1728. ✔ Wadium równe sumie głównej (4000 złp). **Termin: „in crastino Festi Nativitatis S. Joannis Baptistae 1745” = 25 VI 1745.** Skreślenie kancelaryjne: pisarz napisał „currenti in Regno moneta” (monetą w Królestwie bieżącą), po czym wyraz przekreślił. **Tytuł zeznającego [odczyt niepewny w części nazwy ziemi]:** „Pocillator Terrae Cernech…” — **podczaszy czernihowski**, urząd tytularny (ziemia czernihowska od 1667 r. poza granicami Rzeczypospolitej, urzędy nadawane honorowo). Nazwisko i imię zgodne z tagiem PTG („Józef Ostroróg”). ✔ Formuła **„inscribit et assecurat ac locat”** — trzeci człon („locat”) wskazuje wprost na **lokatę kapitału kościelnego**, nie zwykły dług.

data w brzmieniu kancelarii Feria Quarta in Vigilia Festi Visitationis Beatissimae Virginis Mariae A.D. 1744to [(pod tą samą datą)]

Ten wpis czeka na przekład angielski — niżej stoi przekład polski z łaciny.

4 VII 1744wpis 1754karta 129vskan 57/131

rodzaj sprawy Urzędowe umocnienie kontraktu (roboratio) roboratio contractus

urzędowe umocnienie kontraktu obligatoryjnego (roboratio contractus)

strona czynna Józef Kajetan Ostroróg Magn. · podczaszy · Strona

strona bierna Józef Spytecki Magn. · podstoli derpski · Strona

osoby we wpisie Józef Kajetan hrabia Ostroróg, podczaszy ziemi czernihowskiej; Józef Gozdawa Spytecki, podstoli derpski

miejscowości we wpisie Łazy; Mystów(?); Kamień Wewnętrzne(?); Grodź(?)

Wielmożni (Magn.) **Józef Kajetan hrabia Ostroróg, podczaszy ziemi czernihowskiej**, z jednej, oraz **Józef Gozdawa Spytecki, podstoli derpski**, z drugiej strony — zdrowi będąc, zeznali, iż oni

**kontrakt pewien obligatoryjny, względem dóbr Mystowa(?), Kamienia Wewnętrznego(?) i Grodzi(?) zastawionych** oraz **pewnych rzeczy i warunków w tymże kontrakcie wyrażonych**,

**z daty i aktu jego w Łazach, dnia 4 lipca roku bieżącego 1744, spisany**, **rękami ich własnymi, zeznających, podpisany**, **wadium czterdziestu tysięcy złotych polskich utwierdzony** —

**we wszystkim urzędowo umacniają**, i to **pod podobnym wadium czterdziestu tysięcy złotych polskich, [pod jurysdykcją] sądu Trybunału Koronnego lubelskiego albo urzędu niniejszego**.

*[Podpisy własnoręczne:] **Josephus Cajetanus C[omes] Ostroróg P[ocillator] T[errae] C[ernechoviensis]**, **Jozef Spytecki P[odstoli] D[erpski]***

uwagi i marginalia **Najwyższe wadium odnotowane dotąd w tym opracowaniu: 40 000 złp** — i taka sama suma stanowi we wpisie 1755 sumę zastawną. Rachunek spójny. ✔ **Kontrakt spisano i umocniono tego samego dnia — 4 VII 1744**; miejsce spisania: **Łazy** (nazwa potwierdzona tagiem PTG do skanu 57-131 ✔). **Wyjątkowa klauzula jurysdykcyjna:** rygor poddany **„Fori Judicii Tribunalis Regni Lublinensis aut Officii praesentis”** — sądowi **Trybunału Koronnego w Lublinie** albo urzędowi grodzkiemu łukowskiemu. W dotychczas opracowanym materiale odwołanie do Trybunału Koronnego pojawia się po raz pierwszy; odpowiada randze sumy i stron. **Nazwy dóbr [odczyt niepewny]** — „Mystow, Kamien Wewnętrzne et Grodź”; **tagi PTG do skanu 57-131 ich nie wymieniają** (podają jedynie „Łazy”). Rozbieżność odnotowana; **nazw nie identyfikowano domysłem**. Józef Kajetan Ostroróg występuje tu z **dwoma imionami** (por. wpis 1729, gdzie tylko „Josephus”) — tag PTG do skanu 57-131 podaje „Józef Kajetan Ostroróg”. ✔ Oba podpisy własnoręczne, z sygnaturami urzędów.

data w brzmieniu kancelarii Sabbatho post Festum Visitationis Beatissimae Virginis Mariae proximo, et die 4ta [Julii], A.D. 1744to [(pod tą samą datą)]

Ten wpis czeka na przekład angielski — niżej stoi przekład polski z łaciny.

4 VII 1744wpis 1755karta 129v–130rskan 57/131

rodzaj sprawy Zastaw dóbr (inscriptio obligatoria) inscriptio obligatoria (oppignoratio bonorum)

zastaw dóbr (obligatio bonorum) na trzy lata z odnawianiem, z wadium

strona czynna Józef Kajetan Ostroróg Magn. · podczaszy · Strona

strona bierna Józef Spytecki Magn. · podstoli derpski · Strona

osoby we wpisie Józef Kajetan hrabia Ostroróg, podczaszy ziemi czernihowskiej; Józef Gozdawa Spytecki, podstoli derpski

miejscowości we wpisie Mystów(?); Kamień Wewnętrzne(?); Grodź(?) — w ziemi łukowskiej

Wielmożny (Magn.) **Józef Kajetan hrabia Ostroróg, podczaszy [ziemi] czernihowskiej**, zdrowy będąc, zeznał, iż on

**Józefowi Gozdawie Spyteckiemu, podstolemu derpskiemu**, i jego następcom —

**dobra swoje dziedziczne niżej opisane**,

**ze wszystkim: z budynkami, budowlami jakimikolwiek, ogrodami, sadami, rolami, polami, łąkami, lasami, borami, gajami, dąbrowami, zaroślami, ostępami, jeziorami, bagnami, rzekami i strumieniami, z poszczególnymi spadkami wód, sadzawkami i stawkami rybnymi, młynami i młynarzami wraz z ich miarami, karczmami i karczmarzami, browarami; dalej z poddanymi, rzemieślnikami, ogrodnikami, komornikami, ich żonami, dziećmi, bydłem i trzodą oraz całym ich sprzętem domowym, robociznami dziennymi, czuwaniami dziennymi i nocnymi, daninami, opłatami i wszelkimi dochodami, oraz z całym posłuszeństwem poddańczym, od dawna przez nich zwyczajowo świadczonym; nadto z chałupami, rolami i łąkami przez nich samych od dawna trzymanymi i posiadanymi** —

**nic sobie ani następcom swoim nie zachowując i nie wyłączając** —

**w dziedzicznych wsiach Mystowie(?), Kamieniu Wewnętrznym(?) i Grodzi(?), tu w ziemi łukowskiej leżących**,

**w sumie czterdziestu tysięcy złotych polskich, odtąd na trzy lata, to jest na dzień czwarty miesiąca lipca w roku — da Bóg — nadchodzącym 1747 przypadający — zastawia (obligat)**, a **potem z trzechlecia na trzechlecie i na tenże dzień**;

wwiązanie (intromissio) **od zaraz**, zrzekając się praw ogólnych; i to **pod podobnym wadium czterdziestu tysięcy złotych polskich** […].

uwagi i marginalia **Zastaw wykonujący kontrakt umocniony we wpisie 1754** — ta sama suma **40 000 złp** i to samo wadium. Rachunek spójny. ✔ **Termin liczony kalendarzowo, nie świętem:** „hinc ad triennium et pro diem quartam mensis Julii in Anno venturo 1747” — od 4 VII 1744 do **4 VII 1747**, z klauzulą **„de triennio ad triennium et diem eandem”** (odnawianie z trzechlecia na trzechlecie w tę samą datę). Rachunek dat wewnętrznie zgodny. ✔ **Nazwy dóbr [odczyt niepewny]** — jak we wpisie 1754; **nie identyfikowano ich domysłem**. Wpis potwierdza natomiast, że leżą **w ziemi łukowskiej**. Formuła przynależności obejmuje **młyny z miarami, karczmy z karczmarzami, browary i rzemieślników** — dobra o charakterze pełnowsiowym, nie drobnoszlacheckie działy. Sigla: obie strony **Magn.**

data w brzmieniu kancelarii Sabbatho post Festum Visitationis Beatissimae Virginis Mariae proximo, et die 4ta [Julii], A.D. 1744to [(pod tą samą datą)]

Ten wpis czeka na przekład angielski — niżej stoi przekład polski z łaciny.

9 VII 1744wpis 1772karta 133rskan 57/134

rodzaj sprawy Urzędowe umocnienie kontraktu (roboratio) roboratio contractus

urzędowe umocnienie kontraktu (roboratio contractus)

strona czynna Karol Wieszczycki Magn. · podczaszy wiski · Strona

strona bierna Józef Kajetan Ostroróg Magn. · podczaszy czernihowski · Strona

osoby we wpisie Karol Wieszczycki, podczaszy wiski; Józef Kajetan hrabia Ostroróg, podczaszy czernihowski

miejscowości we wpisie Łuków

**[Nagłówek sesji:] Czwartek nazajutrz po święcie św. Kiliana Męczennika Roku Pańskiego 1744.**

Wielmożni (Magn.) **Karol Wieszczycki, podczaszy wiski**, z jednej, oraz **Józef Kajetan hrabia Ostroróg, podczaszy [czernihowski]**, z drugiej strony — zdrowi będąc, zeznali, iż oni

**kontrakt pewien, dotyczący pewnych rzeczy i warunków w tymże kontrakcie wyrażonych**,

**z aktu i daty jego tu w Łukowie, dnia 9 lipca roku bieżącego 1744, sporządzony i spisany**, **rękami ich własnymi, zeznających, podpisany**, **wadium szesnastu tysięcy złotych polskich utwierdzony** —

**we wszystkim urzędowo umacniają**, i to **pod podobnym wadium szesnastu tysięcy złotych polskich, [pod jurysdykcją] sądu Trybunału Koronnego lubelskiego albo urzędu grodzkiego drohickiego**.

*[Podpisy własnoręczne:] **Carolus Wieszczycki**, **Josephus C[omes] Ostroróg P[ocillator] T[errae] C[ernechoviensis]***

uwagi i marginalia **Data sesji zweryfikowana:** św. Kilian Męczennik = 8 VII; *in crastino* = **9 VII 1744**, a to **czwartek** ✔ (6 VII 1744 był poniedziałkiem — por. wpis 1756). Kontrakt **spisano i umocniono tego samego dnia w Łukowie**. **Wadium 16 000 złp**; klauzula jurysdykcyjna wskazuje **Trybunał Koronny w Lublinie albo urząd grodzki drohicki** — drugie w tym opracowaniu odwołanie do Trybunału (por. wpis 1754, gdzie alternatywą był urząd łukowski). **Treści majątkowej kontraktu wpis nie streszcza** — ujawnia ją dopiero wpis następny (1773). **Nie uzupełniano domysłem.** Liczebnik **„Sexdecem” (sedecim) = 16** zapisany w tej kancelarii rozłącznie — por. analogiczne „octo decem” = 18 we wpisach 1725, 1739 i 1757. Oba podpisy własnoręczne.

data w brzmieniu kancelarii Feria Quinta in Crastino Festi S. Kiliani Martyris A.D. 1744to

Ten wpis czeka na przekład angielski — niżej stoi przekład polski z łaciny.

9 VII 1744wpis 1773karta 133r–133vskan 57/134–135

rodzaj sprawy Cesja sumy (cessio summae) cessio summae

cesja praw i sum wierzytelnościowych (cessio jurium et summarum) ze zstąpieniem z dóbr i ewikcją

strona czynna Karol Wieszczycki Magn. · podczaszy wiski · Strona

strona bierna Joanna Boratyńska Magn. · podczaszyna wiska · Strona

osoby we wpisie Karol Wieszczycki, podczaszy wiski; Joanna z Boratyńskich Wieszczycka, podczaszyna wiska (żona); Walenty Boratyński, skarbnik sanocki (jej ojciec, zm.); Józef Boratyński, skarbnik sanocki (jej brat); Anna z Boratyńskich Skarszewska (siostra); Franciszek Skarszewski, skarbnik sieradzki (jej mąż); Józef Kajetan hrabia Ostroróg, podczaszy czernihowski (cesjonariusz); książęta Sanguszkowie, miecznicy W.Ks.Lit., i książęta Czartoryscy, wojewodowie ruscy (współwierzyciele masy Denhoffowskiej)

miejscowości we wpisie Bąkobody(?), Wyrzchów(?), Pierzchaty(?), Wólanki(?) i inne w trakcie wyrozębskim, ziemia drohicka, województwo podlaskie; Białobrzegi [rkps „Beatobrzegi”] w powiecie radomskim, województwo sandomierskie; Liw; Drohiczyn; Lublin

Wielmożny (Magn.) **Karol Wieszczycki, podczaszy wiski**, zdrowy będąc, zeznał, iż on

wielmożnemu (Magn.) **Józefowi Kajetanowi hrabiemu Ostrorogowi, podczaszemu ziemi czernihowskiej**, i jego następcom —

**sumę szesnastu tysięcy złotych polskich**,

**dekretem sądu zjazdowego (judicium condescensionale), wydanym na mocy dekretu Trybunału Koronnego lubelskiego — zapadłego między jaśnie oświeconymi książętami Sanguszkami, miecznikami Wielkiego Księstwa Litewskiego, a najjaśniejszymi książętami Czartoryskimi, wojewodami ziem ruskich, oraz innymi wierzycielami zbiegającymi się do substancji [masy majątkowej] Denhoffowskiej, w poniedziałek po święcie św. Piotra w Okowach roku 1738** [odczyt roku niepewny] —

**zasądzoną wielmożnemu (Magn.) Walentemu Boratyńskiemu, skarbnikowi sanockiemu, rodzicowi najmilszemu wielmożnej (Magn.) Joanny z Boratyńskich Wieszczyckiej, podczaszyny wiskiej, małżonki zeznającego — jako wierzycielowi Denhoffowskiemu — na dobrach Bąkobodach, Wyrzchowie, Pierzchatych, Wólankach i innych, do traktu wyrozębskiego należących, w ziemi drohickiej, w województwie podlaskim leżących**;

[dobra te] **przez wspomniany sąd zjazdowy w posesję jemu podane**, a **wwiązanie — po zeznaniu wspomnianych dekretów i czynności urzędowej przed aktami grodzkimi głównymi liwskimi oraz po podaniu ich przez oblatę do akt grodzkich drohickich w piątek po niedzieli Misericordia najbliższy Roku Pańskiego 1739 — należycie odprawione**;

a [suma ta] **spadła na małżonków Wieszczyckich tak prawem naturalnej sukcesji i dyspozycji ojcowskiej i macierzyńskiej, jak i na mocy ugody (complanatio) z pozostałymi współspadkobiercami, w dobrach Białobrzegach [rkps „Beatobrzegi”] dnia 29 listopada Roku Pańskiego 1742 spisanej**, a **przed aktami grodzkimi głównymi liwskimi w sobotę po niedzieli Wszystkich Świętych Roku Pańskiego 174[3] zeznanej i w zamku królewskim drohickim podanej**;

nadto **na mocy kwitacji na osobę wielmożnego (Magn.) rodzica, co do sumy pięciu tysięcy złotych, stosownie do wspomnianej ugody, przez wielmożną (Magn.) Annę z Boratyńskich Skarszewską, w asystencji męża jako opiekuna małżeńskiego, we czwartek przed świętem świętych Szymona i Judy Apostołów najbliższy Roku Pańskiego 1743 uczynionej**;

oraz **na mocy ugody zawartej także z wielmożnym (Magn.) Józefem Boratyńskim, skarbnikiem sanockim, spośród współspadkobierców, synem zmarłego wielmożnego (Magn.) Walentego Boratyńskiego, skarbnika sanockiego — w Lublinie, w sądach trybunalskich zwyczajnych Królestwa, w sobotę w wigilię święta świętych Apostołów Piotra i Pawła Roku Pańskiego bieżącego 1744** [por. uwagi];

a także **na mocy egzekucji przez wielmożnego (Magn.) Franciszka Skarszewskiego, skarbnika sieradzkiego, tamże na dobrach swoich zapisanej** —

**z powodu uczynionej mu, zeznającemu, w dniu dzisiejszego aktu wypłaty wspomnianej sumy i pełnego zadośćuczynienia co do tejże sumy szesnastu tysięcy złotych polskich z rąk wielmożnego (Magn.) Ostroroga** —

**z całym i nienaruszonym prawem sobie do powyższego służącym, nic sobie ani następcom swoim nie zachowując — ustępuje (cedit) i z dóbr zstępuje (condescendit)**;

**całe zaś i nienaruszone to swoje prawo, wszelkie dekrety i całą dotychczasową czynność — na osobę wspomnianego wielmożnego (Magn.) Ostroroga i jego następców przenosi, przelewa i wciela**;

**części (sortes) we wspomnianych dobrach traktu wyrzchowskiego, dotąd w spokojnej posesji zeznającego zostające, w rzeczywistą posesję wspomnianemu wielmożnemu (Magn.) hrabiemu Ostrorogowi, cesjonariuszowi, wraz z natychmiastowym i swobodnym wwiązaniem, oddaje**;

a **ewikcję (evictio) z rzeczy i z osoby wszystkich współspadkobierców Boratyńskich, także najmilszej małżonki swojej, zabezpiecza i zapisuje na dobrach dziedzicznych Białobrzegach, w powiecie radomskim, w województwie sandomierskim leżących**.

I to **pod podobnym wadium szesnastu tysięcy złotych polskich, wyznaczając do odpowiedzi sąd Trybunału Koronnego lubelski albo drohicki**.

*[Podpis własnoręczny:] **Carolus Wieszczycki***

uwagi i marginalia **Najbardziej złożony wpis w dotychczas opracowanym materiale — dokumentuje udział szlachty łukowskiej i podlaskiej w podziale masy majątkowej Denhoffów, prowadzonym przed Trybunałem Koronnym w Lublinie, z udziałem książąt Sanguszków i Czartoryskich.** Suma **16 000 złp** odpowiada wadium kontraktu umocnionego wpisem 1772 tego samego dnia. Rachunek spójny. ✔ **Weryfikacja kalendarzowa — trafienia:** • „Feria Sexta post Dominicam Misericordiae proxima A.D. 1739” — Misericordia 1739 = **12 IV 1739 (niedziela)**; piątek po niej = **17 IV 1739** ✔; • „Feria Quinta ante Festum SS. Simonis et Judae Apostolorum proxima A.D. 1743” — święto = 28 X 1743 (poniedziałek); najbliższy czwartek przed = **24 X 1743** ✔. **Sprzeczność kalendarzowa odnotowana:** „Sabbatho in Vigilia Festi SS. Petri et Pauli Apostolorum A.D. praesenti 1744to” — wigilia świętych Piotra i Pawła to **28 VI 1744, a ten dzień wypadał w niedzielę**, nie w sobotę (29 VI 1744 = poniedziałek, co potwierdza nagłówek sesji z 30 VI, „feria tertia in crastino festi SS. Petri et Pauli”). Sobotą był **27 VI 1744**. **Formuły nie poprawiano.** **Rok dekretu trybunalskiego [odczyt niepewny]:** „Feria Secunda post Festum S. Petri in Vinculis proxima A.D. 1738” — cyfry zatarte; dla 1738 poniedziałek po 1 VIII wypada **4 VIII 1738**, dla 1739 — 3 VIII 1739; **formuła jest poprawna dla obu lat, więc daty nie rozstrzygnięto**. **Nazwy dóbr podlaskich [odczyty niepewne]:** „Bąkobody, Wyrzchow, Pierzchaty, Wólanki … ad Tractum Wyrozębski spectantibus”. **Tagi PTG do skanów 57-134 i 57-135 ich nie wymieniają** — rozbieżność odnotowana; **nie identyfikowano domysłem**. **Dobra ewikcyjne:** rękopis pisze **„Beatobrzegi”**; położenie (powiat radomski, województwo sandomierskie) odpowiada **Białobrzegom**, lecz **identyfikacji nie przyjęto za pewną** — w przekładzie zachowano zapis źródła. **Urzędy:** Wieszczycki — podczaszy wiski (Wizna); Boratyńscy — skarbnikowie sanoccy; Skarszewski — skarbnik sieradzki; Ostroróg — podczaszy czernihowski. Wszystkie **tytularne lub ziemskie**, zapisane w formie łacińskiej (Pocillator, Thesaurarius). Osoby zgodne z tagami PTG („Karol Wieszczycki”, „Joanna Boratyńska Wieszczycka”, „Walenty Boratyński”, „Franciszek Skarszewski”, „Józef Kajetan Ostroróg”). ✔ **Józef Boratyński i Anna z Boratyńskich Skarszewska w tagach nie występują** — rozbieżność odnotowana, podstawą rękopis.

data w brzmieniu kancelarii Feria Quinta in Crastino Festi S. Kiliani Martyris A.D. 1744to [(pod tą samą datą)]

Ten wpis czeka na przekład angielski — niżej stoi przekład polski z łaciny.

30 IX 1744wpis 1946karta 175rskan 57/176

rodzaj sprawy Kompromis i sąd polubowny (compromissum) compromissum; electio superarbitri

kompromis na superarbitra i arbitrów (compromissum in superarbitrum)

strona czynna Andrzej Wierzbowski Perillustr. et Adm. Rev. · prepozyt płoński · Strona

strona bierna Feliks Dąbrowski Gen. · Strona

osoby we wpisie Andrzej z Wielkiego Chrząstowa Wierzbowski, kantor warszawski, prepozyt płoński – strona pierwsza; Feliks Dąbrowski – strona druga; Józef Kajetan hrabia Ostroróg, cześnik ziemi czerskiej – obrany superarbiter

miejscowości we wpisie Zwola [odczyt nazwy niepewny]

Przewielebny (Adm. Rev.) i wielce czcigodny (Perillustr. et Adm. Rev.) **Andrzej z Wielkiego Chrząstowa Wierzbowski, kantor warszawski, prepozyt płoński**, z jednej, oraz urodzony (Gen.) **Feliks Dąbrowski** z drugiej strony, zdrowi będąc, zeznali, iż oni

**celem uśmierzenia i ostatecznego rozstrzygnięcia spraw, jakie między sobą mają, z jakiegokolwiek źródła powstałych**,

**na sędziego najwyższego i superarbitra obierają wielmożnego (Magn.) Józefa Kajetana hrabiego Ostroroga, cześnika ziemi czerskiej**;

który to wielmożny (Magn.) superarbiter — **na dzień i czas przez siebie wyznaczony**, **wraz z urodzonymi (Gen.) arbitrami, po dwóch z każdej strony obranymi** — **ma zjechać (condescendere) do dóbr wsi Zwola** [odczyt nazwy niepewny],

a tam **z dokumentów, terminów i manifestacji przez obie strony zniesionych — o wszelkie pretensje obu stron się wypyta, prawa stron rozpozna, zlikwiduje i rozstrzygnie; zapłatę sum, komu i od kogo będzie się należeć, nakaże; o spustoszenie (desolatio) albo naprawę dóbr się dopyta i wynagrodzenie, komu i od kogo wypadnie, zarządzi; wszystkie zaś i poszczególne gwałty między stronami zaszłe, jeśliby się okazały, po uprzednich dochodzeniach (inquisitiones) rozpozna** —

**niczego w rzeczy samej nie zostawiając, w całości i zupełnie rozezna, rozstrzygnie i umiarkuje**;

**której to decyzji obie strony winny będą się poddać i na niej poprzestać, a wyrok znieść obowiązane będą** —

a to **pod szkodami ziemskimi**, dla których **forum urzędu niniejszego wyznacza się**.

*[Podpisy własnoręczne:] Andreas de Magna Chrząstów Wierzbowski, kantor i prepozyt; Felix Dąbrowski*

uwagi i marginalia **Wpis typu compromissum** — najbogatszy w tej partii roczniku formularz sądu polubownego: strony oddają całość wzajemnych pretensji jednemu superarbitrowi wspieranemu przez **czterech arbitrów (po dwóch z każdej strony)**, wyliczając jego uprawnienia punkt po punkcie (rozpoznanie praw, likwidacja, nakaz zapłaty, dochodzenie o spustoszenie i naprawę dóbr, rozpoznanie gwałtów po uprzednich inkwizycjach). **Sigla odczytane wprost:** superarbiter **M. (Magnificus)**, arbitrzy **GG. (Generosi)**, Feliks Dąbrowski **G. (Generosus)**; duchowny kontrahent nosi tytuł **Perillustris et Admodum Reverendus** — najwyższy w tej księdze stopień tytulatury duchownej. **Skład stron nietypowy:** po jednej stronie **duchowny wysokiej rangi** (kantor kapituły warszawskiej i prepozyt płoński), po drugiej szlachcic — spór dotyczy zapewne dóbr beneficjalnych; **treści sporu kancelaria nie streściła**, a formuła „ex quovis fonte emergentes” (z jakiegokolwiek źródła powstałych) świadczy o zamiarze objęcia kompromisem wszystkiego naraz. **Nazwy dóbr, do których ma nastąpić zjazd, nie odczytano pewnie** („Zwola”) — **luki nie uzupełniano**; nie potwierdzają jej też tagi PTG do skanu 57-176. Osoby zgodne z tagami PTG do skanu 57-176 („Andrzej de Magna Chrząstów Wierzbowski”, „Feliks Dąbrowski”, „Józef Kajetan Ostroróg”) ✔.

data w brzmieniu kancelarii [wpis w tej samej sesji co nr 1943–1945:] Feria Quarta in Crastino Festi S. Michaelis Archangeli A.D. 1744to

To nazwisko w pełnym opracowaniu ksiąg grodzkich — razem z wyszukiwarką po wszystkich wpisach, kartami rodzinnymi z drzewami, prozopografią i studium źródła.