Krasiński

rodzaj sprawy Kwit i kasacja zapisu (quietatio, cassatio) quietatio; cassatio inscriptionis

Kwitacja ze spraw urzędowych o gwałty i wymuszenia na organiście, kasacja protestacji i relacji

strona czynna Michał Ryszkowski Perillustr. et Adm. Rev. · prepozyt tuchowicki · Wierzyciel (kwitujący)

strona bierna Michał Krasiński Magn. · starostowie · Dłużnik

osoby we wpisie ks. Michał in Ryszki Ryszkowski, prepozyt tuchowicki [odczyt urzędu niepewny], także w imieniu Michała Całczyńskiego, swojego organisty – kwitujący; Michał Krasiński i Aleksander Załuski, starostowie [odczyt niepewny] – kwitowani

miejscowości we wpisie Tuchowicz

uwagi i marginalia Wpis rozpoczyna się na k. 103r (skan 106), kończy u góry k. 103v (skan 107) – połączony. Sprawa dotyczy gwałtów i wymuszeń na organiście kościoła tuchowickiego. Drugi podpis pod wpisem nieczytelny. Tytulatura i urząd zeznającego odczytane częściowo niepewnie.

data w brzmieniu kancelarii pod datą sesji: Sabbatho in Vigilia Festi Nativitatis S. Joannis Baptistae Anno Domini 1743

rodzaj sprawy Kompromis i sąd polubowny (compromissum) compromissum; electio superarbitri

Kwit z grzywien i kar zredukowanych ugodą polubowną do 70 złp, wraz z przelaniem prawa ich odbioru

strona czynna Andrzej Jaszowski Gen. · wicegerent łukowski · Wierzyciel (kwitujący)

strona bierna Michał Krasiński Magn. · starosta · Wierzyciel

wartość 70

osoby we wpisie Andrzej Jaszowski, wicegerent łukowski [odczyt niepewny] – kwitujący; Michał Krasiński, starosta [odczyt niepewny] – na rzecz którego kwit; Karol Załuski, starosta [odczyt niepewny] – strona pierwotnego dekretu; Antoni Modrzewski, subdelegat – przed którym zeznano

miejscowości we wpisie —

uwagi i marginalia Wpis przechodzi ze skanu 57-033 strony lewej (k. 31v) na prawą (k. 32r). Nazwisko zeznającego w rękopisie wygląda na „Zapowski/Zapolski”, ale jego **własnoręczny podpis pod wpisem brzmi „Andreas Jaszowski”**, co zgadza się z tagiem PTG – rozbieżność rozstrzygnięta podpisem, nie domysłem. Starostwa obu magnatów (Krasiński, Załuski) zapisane skrótowo i nieczytelne – nie uzupełniano ich. Pojawia się nowy urzędnik przyjmujący wpisy: subdelegat Antoni Modrzewski.

data w brzmieniu kancelarii Feria Quinta post Diem Oculi Quadragesimalem proxima Anno Domini 1744 [(pod tą samą datą)]

rodzaj sprawy Zastaw dóbr (inscriptio obligatoria) inscriptio obligatoria (oppignoratio bonorum)

Wzajemne skwitowanie: 576 złp ze skryptów ręcznych i 100 złp prowizji od sumy 1000 złp; zwrot zastawionego pierścienia

strona czynna Józef Spytecki Magn. · podstoli dorpacki · Strona

strona bierna Michał Krasiński Magn. · starosta · Strona

wartość 1000

osoby we wpisie Józef Spytecki, podstoli dorpacki – strona pierwsza; Michał Krasiński, starosta [odczyt niepewny], działający też w imieniu żony, za którą ręczy – strona druga; Aleksandra z Załuskich Krasińska [odczyt niepewny] – jego żona

miejscowości we wpisie —

uwagi i marginalia Jedyny w tej partii wpis magnacki z sumami rzędu tysiąca złotych. Data przywołanego dekretu: poniedziałek po Reminiscere 1744 = 2 III 1744 – ta sama sesja, którą otwiera wpis 1203, co potwierdza rachubę wewnętrzną księgi. Rzadki przedmiot zabezpieczenia: **pierścień oddany w zastaw** (annulus invadiatus), którego zwrot nakazał dekret. Starostwo Michała Krasińskiego i nazwisko panieńskie jego żony odczytane niepewnie; tag PTG podaje „Aleksandra Załuska?” z własnym znakiem zapytania.

data w brzmieniu kancelarii Feria Tertia post Diem Laetare Quadragesimalem proxima Anno Domini 1744

rodzaj sprawy Ugoda i komplanacja (complanatio) complanatio amicabilis

Zatwierdzenie (roboratio) komplanacji spisanej w Warszawie, pod zakładem 7200 złp

strona czynna Michał Hieronim Krasiński Magn. · Strona

strona bierna Józef Spytecki Magn. · podstoli dorpacki · Strona

osoby we wpisie Michał (Hieronim) Krasiński, kapitan wojsk Królestwa i Rzeczypospolitej, działający też w imieniu żony – strona pierwsza; Józef Spytecki, podstoli dorpacki, działający też w imieniu żony – strona druga; Aleksandra z Załuskich Krasińska – jego żona; Teodora […] Spytecka – żona Spyteckiego

miejscowości we wpisie Warszawa (miejsce spisania komplanacji) [odczyt niepewny]

uwagi i marginalia **Najwyższa kwota w całym roczniku 1744**: zakład 7200 złp przy urzędowego umocnienia (roboratio) ugody magnackiej spisanej w Warszawie. Podpis własnoręczny odsłania pełne imię strony – „M[ichał] Hieronim Krasiński” – podczas gdy w tekście wpisu pisarz podał tylko „Michael”; tag PTG do skanu 57-045 notuje „Michał Krasiński”. Ten sam Michał Krasiński występuje we wpisie 1257 (12 III 1744) jako odbiorca sumy z dekretu; Józef Spytecki, podstoli dorpacki – we wpisie 1277 (17 III 1744). Miejsce spisania komplanacji odczytane niepewnie.

data w brzmieniu kancelarii Feria Sexta post Festa Solemnia Sacri Paschatis proxima Anno Domini 1744to [(pod tą samą datą)]

Ten wpis czeka na przekład angielski — niżej stoi przekład polski z łaciny.

rodzaj sprawy Urzędowe umocnienie kontraktu (roboratio) roboratio contractus

Urzędowe umocnienie (roboratio) kontraktu spisanego w dobrach Stanin 3 VI 1744, pod zakładem 7200 złp

strona czynna Michał Hieronim Krasiński Magn. · starosta · Strona

strona bierna Antoni Chotkowski Magn. · cześnik kijowski · Strona

osoby we wpisie Michał Hieronim Krasiński z Kraśnej Woli, starosta [odczyt urzędu niepewny], i Aleksandra z Załuskich Krasińska, małżonkowie (żona w asystencji męża) – strona pierwsza; Antoni Chotkowski, cześnik kijowski [odczyt niepewny] – strona druga

miejscowości we wpisie dobra Stanin; Kraśna Wola

uwagi i marginalia **Najwyższy zakład w tej partii księgi — 7200 złp** — i jedyny wpis z udziałem osoby o randze ogólnokrajowej: **Michała Hieronima Krasińskiego** (podpisanego własnoręcznie pełnym imieniem), późniejszego marszałka generalnego konfederacji barskiej, oraz jego żony **Aleksandry z Załuskich**. Kontrakt spisano w **dobrach Stanin** (pow. łukowski) 3 VI 1744, a do grodu łukowskiego wniesiono go po sześciu dniach, 9 VI 1744 — czas obiegu typowy dla roboracji. Nazwa starostwa Krasińskiego odczytana niepewnie (wyraz wchodzi w grzbiet); urząd Chotkowskiego odczytano jako **cześnika kijowskiego** — również niepewnie. **Nie uzupełniano domysłem.** Klauzula forum obejmuje urząd grodzki łukowski oraz — na wypadek bezkrólewia — sąd kapturowy; ta sama konstrukcja co we wpisie 1552 (kahał radzyński), charakterystyczna dla lat poprzedzających spodziewane interregnum. **Uwaga terminologiczna:** czynność ta w źródle nosi nazwę *roboratio*; w niniejszym opracowaniu oddaję ją konsekwentnie jako **urzędowe umocnienie**. Osoby zgodne z tagami PTG do skanu 57-096 („Michał in Kraśna Wola Krasiński” i „Michał Hieronim Krasiński” — obie formy odnoszą się do **tej samej osoby**, co potwierdza własnoręczny podpis; „Aleksandra Załuska Krasińska”, „Antoni Chotkowski”).

data w brzmieniu kancelarii Feria Tertia intra Octavas Festi Sanctissimi Corporis Christi Domini A.o eiusdem 1744to [(pod tą samą datą)]

Ten wpis czeka na przekład angielski — niżej stoi przekład polski z łaciny.

rodzaj sprawy Urzędowe umocnienie kontraktu (roboratio) roboratio contractus

Urzędowe umocnienie (roboratio) skryptu ręcznego z 9 VI 1744, pod zakładem 2800 złp

strona czynna Michał Hieronim Krasiński Magn. · starosta · Strona

strona bierna Antoni Żukowski Magn. · Wierzyciel

osoby we wpisie Michał Hieronim Krasiński z Kraśnej Woli, starosta [odczyt urzędu niepewny], i Aleksandra z Załuskich Krasińska, małżonkowie (żona w asystencji męża) – wystawcy; Antoni Żukowski – na rzecz którego skrypt

miejscowości we wpisie dobra Stanin

uwagi i marginalia Drugie w ciągu jednej sesji urzędowe umocnienie dokonane przez **Krasińskich ze Stanina** (por. wpis 1615, zakład 7200 złp) — tym razem skryptu z **tego samego dnia, 9 VI 1744**, wystawionego w Staninie i tego samego dnia wniesionego do grodu łukowskiego. Zestawienie obu wpisów pokazuje, że dobra stanińskie były w czerwcu 1744 r. przedmiotem intensywnych operacji kredytowych: łącznie 7200 + 2800 = **10 000 złp zakładów w ciągu sześciu dni**. Urząd Krasińskiego odczytany niepewnie (wyraz przy grzbiecie); urząd Antoniego Żukowskiego w rękopisie zapisany skrótowo i **nieczytelny** — nie uzupełniano go domysłem. Osoby zgodne z tagami PTG do skanu 57-097 („Michał Krasiński”, „Aleksandra Załuska Krasińska”, „Antoni Żukowski”).

data w brzmieniu kancelarii Feria Tertia intra Octavas Festi Sanctissimi Corporis Christi Domini A.o eiusdem 1744to [(pod tą samą datą)]

Ten wpis czeka na przekład angielski — niżej stoi przekład polski z łaciny.

rodzaj sprawy Cesja sumy (cessio summae) cessio summae

cesja sum wierzytelnościowych (cessio summarum) z wwiązaniem i prawem procesowym

strona czynna Anna Lasocka Gen. · stolniku zakroczymskim · Strona

strona bierna Anna Lasocka Gen. · Strona

osoby we wpisie Anna z Lasockich Górska, wdowa po Antonim Górskim, stolniku zakroczymskim; Konstanty z Głewa Lasocki (jej ojciec, zm.); Antoni Górski, stolnik zakroczymski (jej mąż, zm.); Jan Kobylański, burgrabia mielnicki, i Magdalena z Górskich Kobylańska (córka i zięć); Michał Krasiński (cesjonariusz); Józef Lasocki, Zuzanna Lasocka (panna), Cecylia Lasocka, Konstancja Lasocka

miejscowości we wpisie Turzec (województwo sandomierskie); Gęszko(?); akta grodzkie stężyckie; Trybunał Koronny w Piotrkowie

uwagi i marginalia **Obserwacja kodykologiczna:** kancelaria **zaczęła wpisywać ten akt, przerwała, przekreśliła całą redakcję i napisała go od nowa** — na lewym marginesie karty 139v widnieje adnotacja **„Cassatum”**, a obie redakcje rozdziela pozioma kreska. Pierwsza, skasowana redakcja podawała sumę zbiorczą **„in unum simul juncta tredecim Millium Florenorum Polonicalium” (13 000 złp)**, podczas gdy redakcja ważna wylicza **6000 + 5000 złp**. **Rozbieżność odnotowana i niewygładzona**; jest prawdopodobne — lecz **nieudowodnione** — że właśnie błąd w sumie zbiorczej był powodem kasacji. **Weryfikacja kalendarzowa — wszystkie trzy daty trafione:** • „Sabbatho ipso die Festi S. Francisci Confessoris A.D. 1721” — św. Franciszek = 4 X; **4 X 1721 wypadał w sobotę** ✔; • „Feria Sexta ante Festum S. Priscae Virginis et Martyris A.D. 1723” — św. Pryska = 18 I 1723 (poniedziałek); piątek przed = **15 I 1723** ✔; • „Sabbatho ante Festum S. Catharinae Virginis et Martyris A.D. 1743” — św. Katarzyna = 25 XI 1743 (poniedziałek); sobota przed = **23 XI 1743** ✔. **Wpis ponadregionalny:** dobra **Turzec w województwie sandomierskim**, akta grodzkie **stężyckie**, dekret **Trybunału Koronnego w Piotrkowie** (nie lubelskiego — Piotrków sądził sprawy Wielkopolski i Mazowsza). Kolejne świadectwo, że księga łukowska rejestruje czynności dotyczące dóbr odległych. **Urzędy:** Antoni Górski — **stolnik zakroczymski**; Jan Kobylański — **burgrabia mielnicki**; Konstanty Lasocki — **z Głewa** (gniazdo Lasockich herbu Dołęga). **Nazwa miejscowości, w której spisano kontrakt 1721 r. [odczyt niepewny]** — „in Gęszko”; **nie identyfikowano domysłem**. Osoby zgodne z tagami PTG do skanu 57-141 („Anna Lasocka Górska”, „Antoni Górski”, „Magdalena Górska Kobylańska”, „Jan Kobylański”, „Michał Krasiński”, „Józef Lasocki”, „Zuzanna Lasocka”, „Cecylia Lasocka”, „Konstancja Lasocka”, „Turzec”). ✔ **Petronela Lasocka, wymieniona w dekrecie z 1723 r., nie występuje w tagach** — rozbieżność odnotowana. **Rola Cecylii i Konstancji Lasockich** (obecnych w tagach PTG) w tej partii tekstu **nie jest czytelna** — **nie przypisywano im ról domysłem**. Siglum przed nazwiskiem Lasockiego w przytoczeniu dekretu trybunalskiego z 1723 r. nie zostało odczytane ze skanu — pozostawiono skrót łączny „Nob./Gen.”; pozostałe sigla we wpisie odczytane.

data w brzmieniu kancelarii Sabbatho post Festum S. Margarethae Virginis et Martyris proximo A.D. 1744to [(pod tą samą datą)]

Ten wpis czeka na przekład angielski — niżej stoi przekład polski z łaciny.

rodzaj sprawy Zapis sumy i oprawa posagu (inscriptio, dotalitium) inscriptio simplicis debiti; dotalitium et reformatio

zapis długu na dobrach (inscriptio debiti) z prowizją, z wadium

strona czynna Michał Krasiński Magn. · Strona

strona bierna Anna Lasocka Gen. · Strona

osoby we wpisie Michał Krasiński; Anna z Lasockich Górska, wdowa po Antonim Górskim; Jan Kobylański i Magdalena z Górskich Kobylańska

miejscowości we wpisie Gózdka(?) i Wróblina(?); Stężyca (urząd grodzki)

uwagi i marginalia **Wpis stanowi drugą stronę transakcji z wpisu 1803:** Krasiński, przejąwszy cesją prawa Górskich i Kobylańskich do sum obciążających Turzec, **zaciąga wobec nich własne zobowiązanie na 9000 złp**, zabezpieczone na swoich dobrach, z prowizją wedle ugody. **Rachunek — rozbieżność odnotowana:** wpis 1803 wylicza sumy cedowane jako **6000 + 5000 = 11 000 złp** (a skasowana redakcja mówiła o **13 000 złp**), tymczasem świadczenie wzajemne wynosi **9000 złp**. **Źródło nie wyjaśnia różnicy** — nie podaje ani potrącenia, ani dopłaty. **Niczego nie dopowiadano.** **Prowizji nie wyrażono liczbowo** — odesłano do treści ugody („ad mentem Complanationis”). **Nie uzupełniano domysłem.** **Nazwy dóbr Krasińskiego [odczyty niepewne]** — „in Bonis suis Gózdka et Wróblina”; **tagi PTG do skanu 57-142 ich nie wymieniają** (podają tylko „Radzików Wielki”, należący do wpisu następnego) — rozbieżność odnotowana. Klauzula jurysdykcyjna: **urząd grodzki stężycki albo łukowski** — spójna z wpisem 1803, gdzie ugoda z 1742 r. była umocniona właśnie w Stężycy. Podpis własnoręczny z formułą **„manu propria”**.

data w brzmieniu kancelarii Sabbatho post Festum S. Margarethae Virginis et Martyris proximo A.D. 1744to [(pod tą samą datą)]

Ten wpis czeka na przekład angielski — niżej stoi przekład polski z łaciny.

rodzaj sprawy Ugoda i komplanacja (complanatio) complanatio amicabilis

urzędowe umocnienie ugody (roboratio complanationis)

strona czynna Anna Lasocka Gen. · stolniku zakroczymskim · Strona

strona bierna Jan Kobylański Gen. · Strona

osoby we wpisie Anna z Lasockich Górska, wdowa po Antonim Górskim, stolniku zakroczymskim; Jan Kobylański i Magdalena z Górskich Kobylańska; Michał Krasiński, kapitan JKM; Aleksandra z Załuskich Krasińska (jego żona)

miejscowości we wpisie Tchórzew(?); Stężyca (urząd grodzki)

uwagi i marginalia **Trzeci akt tej samej transakcji tego dnia** — po cesji sum (wpis 1803) i zapisie długu 9000 złp (wpis 1804) strony **umacniają w grodzie samą ugodę**, której wadium (9000 złp) odpowiada sumie z wpisu 1804. Rachunek w tej parze spójny. ✔ **Żona Michała Krasińskiego — [Aleksan]dra z Załuskich** — wymieniona tylko tutaj i tylko przez formułę poręczenia („pro qua pacem cavet”); **imię częściowo zasłonięte, odczyt niepewny**, a **tagi PTG do skanu 57-142 jej nie wymieniają** — rozbieżność odnotowana. **Miejsce i dzień spisania ugody [odczyty niepewne]** — „in Tchórzew… die […] Julii Anno praesenti”; **dnia miesiąca nie da się odczytać** i **nie uzupełniano go domysłem**. Klauzula jurysdykcyjna jak we wpisie 1804: **urząd grodzki stężycki albo łukowski**. Czterech sygnatariuszy, wszystkie podpisy własnoręczne.

data w brzmieniu kancelarii Sabbatho post Festum S. Margarethae Virginis et Martyris proximo A.D. 1744to [(pod tą samą datą)]

Ten wpis czeka na przekład angielski — niżej stoi przekład polski z łaciny.

rodzaj sprawy Zastaw dóbr (inscriptio obligatoria) inscriptio obligatoria (oppignoratio bonorum)

zastaw poddanego wraz z gospodarstwem i powinnościami za 40 czerwonych złotych (obligatio subditi)

strona czynna Michał Krasiński Magn. · starosta · Zbywca

strona bierna Michał Ryszkowski Perillustr. et Adm. Rev. · prepozyt wodyński · Nabywca

osoby we wpisie Michał Krasiński, starosta [odczyt urzędu niepewny], i Aleksandra z Załuskich, małżonkowie – zastawiający; ks. Michał Ryszkowski, prepozyt wodyński – zastawnik; Paweł […], poddany, mieszkający w dobrach miasteczka Wodynie – przedmiot zastawu

miejscowości we wpisie Wodynie; pola: Celiny, Gozd, Jeleniec

uwagi i marginalia **Data zweryfikowana:** święto św. Jadwigi (15 X) w 1744 r. przypadło w czwartek, więc „Feria Secunda ante Festum S. Hedvigis proxima” = **poniedziałek 12 X 1744** ✔. **Najdokładniejszy w tym roczniku opis powinności poddańczych.** Kancelaria wylicza nie tylko osobę poddanego i jego dobytek, lecz także **wymiar pańszczyzny: trzy dni w tygodniu przez gospodarza i [jeden dzień] przez kobietę** („hebdomada per tres dies per subditum et [unum diem] per feminam praestare solita et debita”). Takie ujęcie — zastaw **człowieka wraz z jego robocizną jako źródłem dochodu** — jest w księgach grodzkich rzadkie i cenne dla historii gospodarczej. **Rachunek spójny:** suma zastawna **40 czerwonych złotych węgierskich**, zakład **„sub simili Vadio Quadraginta Aureos Hungaricalium” = 40 czerwonych złotych** ✔. Przy kursie stosowanym konsekwentnie w tej księdze (**1 czerwony złoty = 18 złp**) daje to **720 złp** — jedną z wyższych sum zastawnych rocznika. **Przeliczenia kancelaria nie podaje**; podano je tu jako obliczenie własne. **Nazwy niw zapisane po polsku w łacińskim tekście:** *Gorzchowska*, *Matejska*, *Jurazowska*, *Owczarska*, *Andrulewska* [odczyt niepewny], *Wojciekowska*, *Ząbkowskie*, a pola: **Celiny**, **Gozd**, **Jeleniec**. Nazwy ról urobione od nazwisk dawnych posiadaczy — typowy dla tej okolicy sposób oznaczania schedy. **Rozbieżność odnotowana:** Wodynie występują tu jako **oppidum (miasteczko)**, podczas gdy we wpisie 1957 z sesji trzy dni wcześniejszej — jako **villa (wieś)**; **lekcji nie ujednolicano**. Nazwa zgodna z tagami PTG do skanu 57-179 ✔, podobnie Michał Krasiński, Aleksandra Załuska Krasińska i Michał Ryszkowski ✔. **Luki:** nazwisko poddanego (urwane przy grzbiecie oprawy) oraz nazwa urzędu Michała Krasińskiego — **nie uzupełniano ich domysłem**.

data w brzmieniu kancelarii [nagłówek sesji:] Feria Secunda ante Festum S. Hedvigis electa proxima A.D. 1744to