Żukowski

rodzaj sprawy Zapis sumy i oprawa posagu (inscriptio, dotalitium) inscriptio simplicis debiti; dotalitium et reformatio

Zapis (inskrypcja) sumy 30 złp na rzecz żony

strona czynna Wojciech Jastrzębski Nob. · Dłużnik

strona bierna Agnieszka Żukowska Nob. · Strona

wartość 30

osoby we wpisie Wojciech Jastrzębski zwany Dominik, syn zm. Władysława – zapisujący; Agnieszka Żukowska, jego ślubna żona – na jej rzecz zapis

uwagi i marginalia Przydomek zapisującego i nazwisko panieńskie żony przyjęte za tagami PTG („Wojciech Jastrzębski Dominik”, „Agnieszka Żukowska? Jastrzębska”); w rękopisie nazwisko żony trudne do rozstrzygnięcia. Zeznający niepiśmienny (w źródle: „Ignarus litterarum”) – wpis bez podpisu.

data w brzmieniu kancelarii Feria Tertia post Festum Sanctae Margarethae Virginis et Martyris proxima Anno Domini 1743

Ten wpis czeka na przekład angielski — niżej stoi przekład polski z łaciny.

rodzaj sprawy Kwit i kasacja zapisu (quietatio, cassatio) quietatio; cassatio inscriptionis

Kwit z sum posagowych i wierzytelności na dobrach Trojanów i Jarczów, łącznie 14 000 złp, z kasacją zapisów

strona czynna Antoni Żukowski Magn. · cześnik ciechanowski · Wierzyciel (kwitujący)

strona bierna Marcin Trojanowski Magn. · podstoli · Dłużnik

wartość 14000

osoby we wpisie Antoni Żukowski, cześnik ciechanowski – kwitujący (podpis własnoręczny); Marcin Trojanowski, podstoli ziemi stężyckiej, syn zm. Feliksa z Trojanowa Trojanowskiego, pułkownika, i zm. Teresy z Romanowiczów – kwitowany; córki zm. Piotra z Jarczowa Trojanowskiego, wojskiego ziemi stężyckiej – kwitowane; Ludwika z Kochanowskich, 1° v. Trojanowska, obecnie żona kwitującego; Barbara z Lewickich Miechowska i Mikołaj Miechowski – cedenci drugiej sumy; Felicjanna z Górskich Głowacka, żona Stanisława Głowackiego – cedentka trzeciej sumy

miejscowości we wpisie dobra Trojanów; dobra Jarczów; Stężyca; Lublin (Trybunał Koronny)

uwagi i marginalia Największa kwotowo sprawa w roczniku 1744 i jedna z największych w całym opracowaniu: rozliczenie sum na dobrach **Trojanów** i **Jarczów** w ziemi stężyckiej, sięgające zapisu z 1700 r. na 20 000 złp. Wszystkie sześć dat kalendarzowych przytoczonych we wpisie zweryfikowano i wszystkie są wewnętrznie zgodne: wtorek przed św. Jadwigą Wdową 1700 = 12 X 1700; piątek po św. Andrzeju Apostole 1727 = 5 XII 1727; czwartek nazajutrz po śś. Piotrze i Pawle 1729 = 30 VI 1729; piątek nazajutrz po śś. Piotrze i Pawle 1730 = 30 VI 1730; środa po św. Mateuszu 1743 = 25 IX 1743; sesja bieżąca (czwartek po Niedzieli Cantate 1744) = 7 V 1744. Wpis przywołuje **dwa dekrety Trybunału Koronnego w Lublinie** (1727 – w sprawie Opackich przeciw Trojanowskim, obniżający sumę z 20 000 do 15 000 złp; 1743 – w sprawie wierzycieli trojanowskich, którego zeznający wyraźnie **nie uznaje za podstawę**) oraz akta grodzkie stężyckie. **Uwaga rachunkowa:** trzy wyszczególnione sumy (2000 + 2000 + 2000 złp) nie sumują się do podanej sumy łącznej 14 000 złp; wpis nie wyjaśnia, z czego składa się reszta, i różnicy tej nie rekonstruowano. Osoby i tytuły zgodne z tagami PTG do skanów 57-068 i 57-069.

data w brzmieniu kancelarii Feria Quinta post Dominicam Cantate proxima Anno Domini 1744to

Ten wpis czeka na przekład angielski — niżej stoi przekład polski z łaciny.

rodzaj sprawy Kwit i kasacja zapisu (quietatio, cassatio) quietatio; cassatio inscriptionis

Kwit z 3000 złp z sumy posagowej, z odwołaniem do zapisu z 1700 r. i dekretów trybunalskich

strona czynna Ludwika Kochanowska Magn. · cześnika · Wierzyciel (kwitujący)

strona bierna Piotr Trojanowski Magn. · podstoli · Dłużnik

wartość 3000

osoby we wpisie Ludwika z Kochanowskich, córka zm. Jana Kochanowskiego, cześnika ziemi mielnickiej, 1° v. żona zm. Piotra Trojanowskiego, wojskiego ziemi stężyckiej, 2° v. żona Antoniego Żukowskiego, cześnika ciechanowskiego, w asystencji męża – kwitująca (podpis własnoręczny); Marcin Trojanowski, podstoli ziemi stężyckiej – kwitowany

miejscowości we wpisie dobra Trojanów; Stężyca; Lublin (Trybunał Koronny)

uwagi i marginalia Wpis stanowi odpowiednik kwitu z wpisu 1457, tym razem zeznany przez samą wdowę po Piotrze Trojanowskim. Podpis własnoręczny kobiety – w tym opracowaniu rzadkość; w rękopisie odczytany jako „Ludwina Żukowska”, przyjęto formę Ludwika zgodnie z tekstem wpisu i tagami PTG („Ludwika Kochanowska pv Trojanowska sv Żukowska”). Drugie imię ojca (Jan […] Kochanowski, cześnik mielnicki) w rękopisie nieczytelne – nie rekonstruowano; tagi PTG podają tylko „Jan Kochanowski”. Daty zweryfikowane: 12 X 1700, 5 XII 1727, 25 IX 1743 – wszystkie zgodne z formułami feryjnymi.

data w brzmieniu kancelarii Feria Quinta post Dominicam Cantate proxima Anno Domini 1744to [(pod tą samą datą)]

Ten wpis czeka na przekład angielski — niżej stoi przekład polski z łaciny.

rodzaj sprawy Zapis sumy i oprawa posagu (inscriptio, dotalitium) inscriptio simplicis debiti; dotalitium et reformatio

Zapis 3000 złp na dobrach Trojanów, z prowizją 10 od sta na wypadek niezapłacenia w terminie

strona czynna Marcin Trojanowski Magn. · podstoli · Dłużnik

strona bierna Ludwika Kochanowska Magn. · cześnika ciechanowskiego · Strona

wartość 3000

osoby we wpisie Marcin Trojanowski, podstoli ziemi stężyckiej, syn zm. Feliksa z Trojanowa Trojanowskiego, pułkownika JKM – zapisujący (podpis własnoręczny); Ludwika z Kochanowskich Żukowska, żona Antoniego Żukowskiego, cześnika ciechanowskiego – uprawniona

miejscowości we wpisie dobra Trojanów; Stężyca (urząd grodzki)

uwagi i marginalia **Jedyny w tym opracowaniu wpis podający wprost stopę procentową**: „provisionem per decem a centum pendens”, a więc 10 od sta (10 % rocznie) na wypadek niezapłacenia sumy w terminie. W ówczesnej praktyce prawnej dopuszczalna prowizja od sum wynosiła zwykle 7 od sta (7 %), stopa 10 % była więc podwyższona i zastrzegana jako sankcja za zwłokę — źródło nie nazywa tego wprost i nie należy tego domniemywać ponad zapis. Uwagę zwraca też **wskazanie sądu właściwego: urząd grodzki stężycki**, nie łukowski — mimo że wpis zeznano w Łukowie. Termin zapłaty: wigilia św. Jana Chrzciciela 1745, czyli 23 VI 1745.

data w brzmieniu kancelarii Feria Quinta post Dominicam Cantate proxima Anno Domini 1744to [(pod tą samą datą)]

Ten wpis czeka na przekład angielski — niżej stoi przekład polski z łaciny.

rodzaj sprawy Ugoda i komplanacja (complanatio) complanatio amicabilis

Wzajemne umorzenie wszelkich pretensji (quietatio mutua) po komplanacji zawartej w Jarczowie

strona czynna Antoni Żukowski Magn. · cześnik ciechanowski · Strona

osoby we wpisie Antoni Żukowski, cześnik ciechanowski, i Ludwika z Kochanowskich Żukowska, w asystencji męża, z jednej oraz Marcin Trojanowski, podstoli stężycki, z drugiej strony

miejscowości we wpisie dobra Jarczów; dobra Trojanów; Lublin (Trybunał Koronny)

uwagi i marginalia Wpis zamyka wzajemne rozliczenie Żukowskich z Marcinem Trojanowskim: po kwitach z sum (1457, 1458) i nowym zapisie 3000 złp (1459) następuje generalne umorzenie wszelkich pretensji z obu stron, oparte na komplanacji spisanej w Jarczowie 6 V 1744 – a więc dzień przed sesją. Komplanację tę urzędownie umocniono w kolejnym wpisie (1461).

data w brzmieniu kancelarii Feria Quinta post Dominicam Cantate proxima Anno Domini 1744to [(pod tą samą datą)]

Ten wpis czeka na przekład angielski — niżej stoi przekład polski z łaciny.

rodzaj sprawy Ugoda i komplanacja (complanatio) complanatio amicabilis

Urzędowe umocnienie (roboratio) komplanacji z Jarczowa, warowanej zakładem 19 000 złp

strona czynna Marcin Trojanowski Magn. · podstoli stężycki · Strona

osoby we wpisie Marcin Trojanowski, podstoli stężycki, z jednej oraz Antoni Żukowski, cześnik ciechanowski, i Ludwika z Kochanowskich Żukowska, w asystencji męża, z drugiej strony

miejscowości we wpisie dobra Jarczów; Stężyca (urząd grodzki)

uwagi i marginalia **Najwyższy zakład (vadium) w roczniku 1744: 19 000 złp** – przewyższa dotychczasowy rekord 7200 złp (wpis 1328) i 4500 złp (wpisy 1428–1430). Jak we wpisie 1459, strony wskazują jako właściwy **urząd grodzki stężycki**, nie łukowski. Trzy podpisy własnoręczne, w tym Ludwiki Żukowskiej („L. Żukowska”).

data w brzmieniu kancelarii Feria Quinta post Dominicam Cantate proxima Anno Domini 1744to [(pod tą samą datą)]

Ten wpis czeka na przekład angielski — niżej stoi przekład polski z łaciny.

rodzaj sprawy Urzędowe umocnienie kontraktu (roboratio) roboratio contractus

Urzędowe umocnienie (roboratio) skryptu ręcznego z 9 VI 1744, pod zakładem 2800 złp

strona czynna Michał Hieronim Krasiński Magn. · starosta · Strona

strona bierna Antoni Żukowski Magn. · Wierzyciel

osoby we wpisie Michał Hieronim Krasiński z Kraśnej Woli, starosta [odczyt urzędu niepewny], i Aleksandra z Załuskich Krasińska, małżonkowie (żona w asystencji męża) – wystawcy; Antoni Żukowski – na rzecz którego skrypt

miejscowości we wpisie dobra Stanin

uwagi i marginalia Drugie w ciągu jednej sesji urzędowe umocnienie dokonane przez **Krasińskich ze Stanina** (por. wpis 1615, zakład 7200 złp) — tym razem skryptu z **tego samego dnia, 9 VI 1744**, wystawionego w Staninie i tego samego dnia wniesionego do grodu łukowskiego. Zestawienie obu wpisów pokazuje, że dobra stanińskie były w czerwcu 1744 r. przedmiotem intensywnych operacji kredytowych: łącznie 7200 + 2800 = **10 000 złp zakładów w ciągu sześciu dni**. Urząd Krasińskiego odczytany niepewnie (wyraz przy grzbiecie); urząd Antoniego Żukowskiego w rękopisie zapisany skrótowo i **nieczytelny** — nie uzupełniano go domysłem. Osoby zgodne z tagami PTG do skanu 57-097 („Michał Krasiński”, „Aleksandra Załuska Krasińska”, „Antoni Żukowski”).

data w brzmieniu kancelarii Feria Tertia intra Octavas Festi Sanctissimi Corporis Christi Domini A.o eiusdem 1744to [(pod tą samą datą)]

Ten wpis czeka na przekład angielski — niżej stoi przekład polski z łaciny.

rodzaj sprawy Urzędowe umocnienie kontraktu (roboratio) roboratio contractus

urzędowe umocnienie kontraktu obligatoryjnego (roboratio contractus)

strona czynna Władysław Drzewiecki Gen. · Strona

strona bierna Agnieszka Żukowska Gen. · Strona

osoby we wpisie Władysław Drzewiecki; Agnieszka z Żukowskich Grabowska, wdowa; Andrzej Grabowski (jej mąż, zm.)

miejscowości we wpisie Łuków

uwagi i marginalia Kontrakt spisano w **Łukowie 2 VII 1744**, a umocniono **27 VII 1744** — dwadzieścia pięć dni później. **Wadium 250 złp**; liczebnik „Ducentos ^Quinquaginta” z „Quinquaginta” **nadpisanym nad wierszem** — poprawka pisarza, powtórzona konsekwentnie w klauzuli wadialnej. Rachunek zgodny w obu miejscach. ✔ **Treści majątkowej kontraktu wpis nie streszcza** — **nie uzupełniano domysłem**. **Oboje zeznający podpisali się własnoręcznie**, w tym wdowa — w tej księdze rzadkie. Osoby zgodne z tagami PTG do skanu 57-152 („Władysław Drzewiecki”, „Agnieszka Żukowska Grabowska”, „Andrzej Grabowski”). ✔

data w brzmieniu kancelarii Feria Secunda in Crastino Festi Divae Annae Matris [Beatissimae Virginis Mariae], die 27 Julii 1744 [(pod tą samą datą)]

Ten wpis czeka na przekład angielski — niżej stoi przekład polski z łaciny.

rodzaj sprawy Zapis sumy i oprawa posagu (inscriptio, dotalitium) inscriptio simplicis debiti; dotalitium et reformatio

Zapis długu tysiąca pięciuset złotych na rzecz własnej żony (inscriptio summae Consorti)

strona czynna Ignacy Sarnecki Gen. · Dłużnik

strona bierna Marcjanna Żukowska Gen. · Strona

osoby we wpisie Ignacy Sarnecki, s. zm. Michała Sarneckiego – zapisujący; Marcjanna Żukowska, c. zm. Jana Żukowskiego, jego małżonka, oraz jej sukcesorzy – na jej rzecz zapis; Antoni Żukowski, stryj małżonki – z jego rąk wypłacono tysiąc złotych

uwagi i marginalia **Zapis męża na rzecz żony — zabezpieczenie posagowe.** Konstrukcja jest klasyczna: mąż **uznaje dług** wobec żony (*modo certi, veri, justi, liquidi et simplicis debiti*) i **oprawia go na całym swoim majątku** (*in omnibus et singulis Bonis suis inscribit et assecurat*), z obowiązkiem zapłaty **na pierwsze żądanie** i pod **zakładem równym sumie**. W praktyce staropolskiej taki zapis służył **zabezpieczeniu posagu albo wiana**: żona uzyskiwała pozycję wierzyciela hipotecznego wobec dóbr męża, co chroniło ją na wypadek wdowieństwa lub jego niewypłacalności. **Ślad przepływu posagu.** Wpis rozbija sumę na części i wskazuje, skąd wzięła się większość: **tysiąc złotych** zeznający odebrał **z rąk urodzonego (Gen.) Antoniego Żukowskiego, stryja żony** (*patrui ejusdem Consortis suae*). Jest to typowa sytuacja, gdy posag panny wypłaca **opiekun z jej własnego rodu**, a nie ojciec — tutaj ojciec, Jan Żukowski, już nie żył. Pozostałe **pięćset złotych** wpis pozostawia bez wskazania źródła. **Wysokość sumy** — 1500 złp — jest **wielokrotnie wyższa** od typowych kwot tej sesji (10, 16, 24, 100 złp przy zastawach chłopskich zagonów) i sytuuje Sarneckich oraz Żukowskich w **zamożniejszej warstwie szlachty**, co potwierdza także konsekwentne siglum **G. (Generosus)** przy wszystkich osobach wpisu. **Pokrewieństwo:** *patruus* — **stryj**, brat ojca. Warto zestawić z terminami z sąsiednich wpisów: *amita* (ciotka ze strony ojca, nr 2034) i *frater amitalis* (brat cioteczny, nr 2035). Kancelaria łukowska posługuje się pełnym klasycznym aparatem terminów pokrewieństwa i **rozróżnia linie ojcowską od macierzystej** — to informacja bezcenna przy rekonstrukcji rodzin. **Zgodność z tagami PTG do skanu 57-195** ✔: „Ignacy Sarnecki”, „Michał Sarnecki”, „Marcjanna Żukowska”, „Jan Żukowski”, „Antoni Żukowski”.

data w brzmieniu kancelarii [wpis w tej samej sesji co nr 2031–2035:] Feria Sexta post Festum S. Martini Pontificis proxima A.D. 1744to