Zawadzki

rodzaj sprawy Kwit i kasacja zapisu (quietatio, cassatio) quietatio; cassatio inscriptionis

Wzajemne kwitowanie po ugodzie (gwałty, szkody, rany sługi); kasacja dekretów inkwizycyjnych

strona czynna Antoni Paskudzki Gen. · Strona

strona bierna Ludwik Domański Gen. · Strona

osoby we wpisie Antoni Paskudzki – strona pierwsza; Ludwik Domański zwany Dunaj, w imieniu własnym i sługi, sławetnego Andrzeja Ossowskiego – strona druga; Petronella Zawadzka – także kwitowana

miejscowości we wpisie urząd grodzki łukowski

uwagi i marginalia Pod wpisem podpis: „Anto. Paskudzki”; Domański nie umie pisać.

data w brzmieniu kancelarii Feria Quarta post Dominicam Laetare Quadragesimalem proxima Anno Domini 1743 (środa po niedzieli Laetare 1743) [(pod tą samą datą)]

rodzaj sprawy Kwit i kasacja zapisu (quietatio, cassatio) quietatio; cassatio inscriptionis

Kwit Żyda-mieszczanina łukowskiego z 10 czerwonych złotych i 10 tynfów; podniesienie sekwestru

strona czynna Lejbus Chaimowicz Infid. · Wierzyciel (kwitujący)

strona bierna Franciszka Zawadzka Illustr. · podsędkowie · Dłużnik

osoby we wpisie Lejbus Chaimowicz, mieszczanin i mieszkaniec Łukowa – kwitujący; Konstanty i Franciszka z Zawadzkich Szempowscy [odczyt nazwiska niepewny], małżonkowie, podsędkowie [odczyt urzędu niepewny], deputaci na Trybunał Koronny z województwa rawskiego – kwitowani; ks. Franciszek Niewęgłowski – składający manifestację

miejscowości we wpisie Łuków

uwagi i marginalia Drugi w tym roczniku wpis z podpisem hebrajskim (po wpisie nr 786). Tagi PTG do skanu 140 wymieniają tylko Lejbusa Chaimowicza – nazwisko i urząd kwitowanych odczytane wyłącznie z rękopisu i oznaczone jako niepewne. Data manifestacji zweryfikowana: św. Wawrzyńca 10 VIII 1740 przypadało w środę, piątek po nim to 12 VIII 1740. Sekwestr urzędowy jako zabezpieczenie należności żydowskiego kupca to rzadko dokumentowana praktyka.

data w brzmieniu kancelarii Feria Secunda in Crastino Festi Sancti Aegidii Abbatis Anno Domini 1743

Ten wpis czeka na przekład angielski — niżej stoi przekład polski z łaciny.

rodzaj sprawy Kwit i kasacja zapisu (quietatio, cassatio) quietatio; cassatio inscriptionis

kwitacja sumy z ugody (quietatio) po dekrecie trybunalskim

strona czynna Józef Niewęgłowski Gen. · Strona

strona bierna Zofia Zarzecka Gen. · Strona

osoby we wpisie Józef Niewęgłowski i Stanisław Niewęgłowski; Zofia z Zarzeckich Niewęgłowska (matka, zm.); Maciej Zarzecki, podczaszy owrucki (wuj, zm.); Konstanty Stępowski, podsędek ziemski, i Franciszka z Zawadzkich, 1v. Zarzecka, 2v. Stępowska, małżonkowie

miejscowości we wpisie Stok; Lublin (Trybunał Koronny)

uwagi i marginalia **Rachunek wewnętrznie spójny:** 1492 złp + 1008 złp = **2500 złp** — i właśnie od tej sumy (2500 złp) wpis liczy prowizje roczne. ✔ Zgodność ta potwierdza odczyt wszystkich trzech liczebników. **Weryfikacja kalendarzowa:** • „Feria Sexta pridie Festi Exaltationis S. Crucis Anno 1743” — Podwyższenie Krzyża = 14 IX; *pridie* = **13 IX 1743**, a to **piątek** ✔; • „Sabbatho in [Crastino] Festi S. Margarethae V. et M. A.D. 1725” — św. Małgorzata = 13 VII 1725 (**piątek**), więc **sobotą był 14 VII 1725**; odczyt „in Crastino” (nazajutrz) usuwa sprzeczność, natomiast lektura „in ipso die” byłaby z dniem tygodnia niezgodna. **Odnotowano oba warianty, przyjęto zgodny z rachubą.** **Ugoda z 1725 r. zawarta na gruncie — w dobrach Stok**, w dniu **3 VII 1725** (wtorek; data podana kalendarzowo, bez formuły świątecznej — brak sprzeczności). **Terminologia pokrewieństwa:** bracia Niewęgłowscy są **„sororini germani”** zmarłego Macieja Zarzeckiego, tj. **synami jego rodzonej siostry Zofii** — kolejny termin z zakresu pokrewieństwa rozróżniany przez tę kancelarię (obok amita, patruelis, avunculus, sobrinus). **Kwitacja częściowa przed Trybunałem Koronnym w Lublinie (1743)** poprzedza niniejszą, dopełniającą — łańcuch dwuetapowy. Osoby i wieś zgodne z tagami PTG do skanu 57-145 („Józef Niewęgłowski”, „Stanisław Niewęgłowski”, „Zofia Zarzecka Niewęgłowska”, „Maciej Zarzecki”, „Konstanty Stępowski”, „Franciszka Zawadzka Stępowska”, „Stok”). ✔ **Nazwy ziemi, której podsędkiem był Stępowski, rękopis nie podaje czytelnie** — **nie uzupełniano domysłem**.

data w brzmieniu kancelarii Feria Quinta in Crastino Festi S. Mariae Magdalenae A.D. 1744to [(pod tą samą datą)]

Ten wpis czeka na przekład angielski — niżej stoi przekład polski z łaciny.

rodzaj sprawy Dożywocie (advitalitas) advitalitas mutua

dożywocie wzajemne małżonków z wyliczeniem ruchomości (advitalitas mutua)

strona czynna Mateusz Radzikowski Gen. · regent · Strona

strona bierna Franciszka Szaniawska Magn. · wojskiego lubelskiego · Strona (małżonek)

osoby we wpisie Mateusz Radzikowski, wiceregent grodzki łukowski, syn zm. Wawrzyńca Radzikowskiego, wicenotariusza ziemskiego i grodzkiego liwskiego, i Anny Kossowskiej – obecnie żony Franciszka Rembielińskiego, łowczego […]; Franciszka Szaniawska, córka zm. Stanisława Szaniawskiego, wojskiego lubelskiego, i zm. Doroty Zawadzkiej – małżonkowie

miejscowości we wpisie —

uwagi i marginalia **Wpis wyjątkowo bogaty prozopograficznie** — podaje **trzy pokolenia i dwa urzędy** po stronie męża oraz urząd po stronie żony: • **Mateusz Radzikowski — wiceregent grodzki łukowski (Viceregens Castrensis Lucoviensis)**, a więc urzędnik tej właśnie kancelarii, w której wpis powstał; • jego ojciec **Wawrzyniec Radzikowski — wicenotariusz ziemski i grodzki liwski**; • jego matka **Anna Kossowska**, obecnie — co kancelaria odnotowuje dopiskiem na marginesie ze znakiem wstawki „#” — **żona Franciszka Rembielińskiego, łowczego**; nazwa łowczostwa ucięta przy krawędzi karty i **nieuzupełniana**; • teść **Stanisław Szaniawski — wojski lubelski (Tribunus Lublinensis)**; teściowa **Dorota Zawadzka**. **Wpis nie podaje żadnej sumy** — dożywocie obejmuje majątek jako całość. **Wyliczenie ruchomości jest tu pełniejsze niż w typowym dożywociu tej księgi** (por. wpis 1888, gdzie kancelaria poprzestała na formule skróconej): *vestes, vestimenta, clenodia, aes, equi, pecora, pecudes, totaque supellex domestica* — szaty, odzienie, klejnoty, spiż, konie, bydło, trzoda i cały sprzęt domowy. Jest to jedno z najlepszych w tej partii księgi świadectw **wyposażenia dworu szlacheckiego**. **Oboje małżonkowie podpisali własnoręcznie**, żona **po polsku** („Franciszka Radzikowska”), mąż **po łacinie** („Mathaeus Radzikowski m.p.”) — różnica typowa dla urzędnika kancelaryjnego i jego małżonki. **Rozbieżność z tagami PTG — odnotowana:** tagi do skanu 57-160 nie wymieniają **Anny Kossowskiej**; pozostałe osoby zgodne („Mateusz Radzikowski”, „Wawrzyniec Radzikowski”, „Franciszka Radzikowska”, „Stanisław Szaniawski”, „Dorota Zawadzka Szaniawska”, „Franciszek Rembieliński”). ✔

data w brzmieniu kancelarii [pod nagłówkiem:] Feria Secunda post Festum Assumptionis in Coelum [BVM] [1744]

Ten wpis czeka na przekład angielski — niżej stoi przekład polski z łaciny.

rodzaj sprawy Cesja sumy (cessio summae) cessio summae

cesja wszelkich praw do sum i ruchomości spadkowych (cessio iurium)

strona czynna Zofia Szaniawska Magn. · stolniku wieluńskim · Strona

strona bierna Mateusz Radzikowski Gen. · regent · Nabywca

osoby we wpisie Zofia Szaniawska, córka zm. Pawła Szaniawskiego i zm. Marianny Rozwadowskiej (córki Jana Zwadońskiego, kamerarza Trybunału Lubelskiego), trzykrotna wdowa: 1° po Danielu Zdziekońskim, 2° po Franciszku Ryszkowskim, 3° po Kazimierzu Zawadzkim, stolniku wieluńskim – cedentka (podpis własnoręczny); Mateusz Radzikowski, wiceregent grodzki łukowski, i Franciszka Szaniawska, małżonkowie – cesjonariusze; Zofia z Rozwadowskich, 1° [Przerębska], chorążyna sieradzka, 2° Morsztynowa, kasztelanowa sądecka (zm.) – osoba, po której idą pretensje

miejscowości we wpisie —

uwagi i marginalia **Wpis nie podaje kwoty** — cesja jest **otwarta**: obejmuje sumę „taką i tak wielką, jaka z dokumentów i zapisów się okaże” (*quae et quanta ex documentis et inscriptionibus apparebit*). Konstrukcja rzadka i prawnie interesująca: cedentka przenosi **całość roszczeń spadkowych o nieustalonej jeszcze wysokości**. **Trzy kolejne małżeństwa cedentki wymienione wprost:** 1° Daniel Zdziekoński, 2° Franciszek Ryszkowski, 3° **Kazimierz Zawadzki, stolnik wieluński** — pod nazwiskiem trzeciego męża złożyła też **własnoręczny podpis („Zofia Zawadzka”)**. Tagi PTG do skanu 57-166 potwierdzają („Daniel Zdziekoński?”, „Franciszek Ryszkowski”, „Kazimierz Zawadzki”, „Zofia Szaniawska”) ✔. **Osoba spadkodawczyni podana z dwoma kolejnymi tytułami mężowskimi:** **Zofia z Rozwadowskich, primo voto [Przerębska], chorążyna sieradzka, secundo voto Morsztynowa, kasztelanowa sądecka** — dokładnie tak, jak ujmuje to tag PTG **„Zofia Rozwadowska pv Przerębska sv Morsztyn”** ✔. **Nazwiska pierwszego męża rękopis w tym miejscu nie powtarza czytelnie — nie uzupełniano go domysłem**, podano sam urząd (chorąży sieradzki). **ROZBIEŻNOŚĆ WEWNĘTRZNA KSIĘGI — odnotowana, nie wygładzona:** rodzice **Franciszki Szaniawskiej, żony Mateusza Radzikowskiego**, są w dwóch wpisach tej samej księgi podani **odmiennie**: • **wpis 1896 (17 VIII 1744)**: „Francisca Szaniawska, olim Magn. **Stanislai Szaniawski, Tribuni Lublinensis, filia**, cum olim Magn. **Dorothea Zawadzka** procreata” — a więc **córka Stanisława i Doroty Zawadzkiej**; • **wpis niniejszy (9 IX 1744)**: „Franciscae Szaniawska, olim Magn. Stanislai Szaniawski, Tribuni Lublinensis, **et suprascripti Gen. Pauli Szaniawski cum memorata olim Gen. Marianna Rozwadowska procreati filii, filiae**” — a więc **córka Pawła Szaniawskiego, syna Stanisława, i Marianny Rozwadowskiej**, czyli **wnuczka** wojskiego lubelskiego. Oba odczyty sprawdzono powtórnie na skanach (57-160 i 57-166) i **oba są w rękopisie wyraźne**. **Sprzeczności nie rozstrzygano** — źródło jej nie usuwa. **Urzędy:** wiceregent grodzki łukowski (Mateusz Radzikowski), wojski lubelski (Stanisław Szaniawski), stolnik wieluński (Kazimierz Zawadzki), chorąży sieradzki i kasztelan sądecki (mężowie Zofii z Rozwadowskich), **kamerarz Trybunału Lubelskiego** (Jan Zwadoński) — ten ostatni urząd pojawia się w opracowaniu po raz pierwszy. **Nazwa urzędu drugiego męża cedentki („Poculator/Postulator Lucoviensis”) czytana niepewnie**; forma *Poculator* (cześnik) występuje w następnym wpisie przy Michale Zyrzyńskim, co przemawia za tym odczytem, **lecz go nie przesądzono**.

data w brzmieniu kancelarii [pod nagłówkiem:] Feria Quarta in Crastino Festi Nativitatis BVM A.D. 1744to

Ten wpis czeka na przekład angielski — niżej stoi przekład polski z łaciny.

rodzaj sprawy Dożywocie (advitalitas) advitalitas mutua

dożywocie wzajemne małżonków (advitalitas mutua)

strona czynna Antoni Szaniawski Magn. · skarbnik dobrzyński · Strona

strona bierna Antoni Szaniawski Magn. · cześnika lubelskiego · Strona

osoby we wpisie Antoni Szaniawski, skarbnik dobrzyński [odczyt nazwy skarbnikostwa niepewny], syn zm. Stanisława Szaniawskiego, wojskiego lubelskiego, i zm. Doroty Zawadzkiej – strona pierwsza (podpis własnoręczny); Sylwia Szaniawska, córka Jerzego Szaniawskiego, cześnika lubelskiego, i Anny z Rozwadowskich – strona druga (podpis własnoręczny)

miejscowości we wpisie —

uwagi i marginalia **Wpis nie podaje żadnej sumy** — dożywocie obejmuje majątek jako całość. **Wyliczenie ruchomości równie pełne jak we wpisie 1907** (złoto, srebro, **miedź, mosiądz, cyna**, klejnoty, konie, **stadniny**, bydło, cały sprzęt domowy) — trzeci w tej partii księgi tak szczegółowy spis wyposażenia dworu (por. wpisy 1896 i 1907). **ISTOTNE DLA ROZBIEŻNOŚCI ODNOTOWANEJ PRZY WPISACH 1896 I 1918:** wpis niniejszy podaje, że **Antoni Szaniawski, skarbnik dobrzyński, jest synem Stanisława Szaniawskiego, wojskiego lubelskiego, i Doroty Zawadzkiej** — a więc **dokładnie tej samej pary rodziców, jaką wpis 1896 przypisuje Franciszce Szaniawskiej**, żonie Mateusza Radzikowskiego. Świadectwo to **wzmacnia wersję wpisu 1896** (Franciszka jako córka Stanisława i Doroty), przeciwko wersji wpisu 1918 (Franciszka jako córka Pawła Szaniawskiego i Marianny Rozwadowskiej). **Sprzeczności jednak nie rozstrzygano** — źródło zawiera oba przekazy i oba zostały odnotowane. **Nowe osoby i urzędy:** **Jerzy Szaniawski, cześnik lubelski (Pincerna Lublinensis)**, i jego żona **Anna z Rozwadowskich** — rodzice panny młodej; **Antoni Szaniawski, skarbnik dobrzyński (Thesaurarius Dobrinensis)** — nazwa skarbnikostwa czytana niepewnie, **nie przesądzano jej**. **Oboje małżonkowie podpisali własnoręcznie**, żona po polsku („Sylwia Szaniawska”). Osoby zgodne z tagami PTG do skanu 57-174 („Antoni Szaniawski”, „Stanisław Szaniawski”, „Dorota Zawadzka Szaniawska”, „Sylwia Szaniawska”, „Jerzy Szaniawski”, „Anna Rozwadowska Szaniawska”). ✔

data w brzmieniu kancelarii [pod nagłówkiem:] Feria Quarta post Festum S. Matthaei Apostoli et Evangelistae proxima [A.D. 1744to]

Ten wpis czeka na przekład angielski — niżej stoi przekład polski z łaciny.

rodzaj sprawy Darowizna dóbr i osób (donatio) donatio perpetua

Darowizna sumy zasądzonej na rzecz konwentu bernardynów łukowskich, na sufragia za duszę (donatio ad pias causas)

strona czynna Antoni Popławski Gen. · towarzysz chorągwi · Zbywca

osoby we wpisie Antoni Popławski, towarzysz chorągwi, brat cioteczny i sukcesor zm. Stanisława Zbysława – darczyńca; Ojcowie Zakonu Braci Mniejszych Obserwantów św. Franciszka, konwent łukowski – obdarowani; zm. Stanisław Zbysław, towarzysz tejże chorągwi – po nim suma; zm. Mateusz Zarzecki, cześnik owrucki, rotmistrz chorągwi – pierwotny dłużnik; Franciszka z Zawadzkich, wdowa po Zarzeckim, obecnie żona Stempowskiego, podsędka ziemskiego – strona pozwana w dekrecie

miejscowości we wpisie Łuków (konwent bernardynów)

uwagi i marginalia **Wpis wyjątkowy w tym roczniku pod trzema względami.** **(1) Środowisko wojskowe.** Zarówno darczyńca, jak i zmarły, po którym suma, są **towarzyszami chorągwi** (*commilitones cohortis*), a pierwotnym dłużnikiem jest **rotmistrz tejże chorągwi** (*praefectus cohortis*), noszący zarazem urząd ziemski **cześnika owruckiego**. Cała sprawa toczy się więc **wewnątrz jednej jednostki wojskowej**: żołnierz pozwał swojego rotmistrza (a po jego śmierci — jego wdowę) o zaległą należność, zapewne żołd albo pożyczkę. Takie sprawy trafiają do ksiąg grodzkich rzadko i tym cenniejszy jest ten ślad. **(2) Darowizna na cele pobożne** (*ad pias causas*). Suma nie zostaje sprzedana ani scedowana odpłatnie, lecz **darowana bernardynom łukowskim** — *Ordo Fratrum Minorum de Observantia S. Francisci, Conventus Lucoviensis* — wprost **„dla pomnożenia czci Bożej, na sufragia za duszę”** zmarłego Zbysława. Zakonnicy dostają nie gotówkę, lecz **wierzytelność wraz z prawem jej dochodzenia**: mogą sumę windykować, kwitować z niej i procesować się o nią. Jest to typowa w XVIII w. forma legatu — **darowizna roszczenia zamiast pieniędzy**. **(3) Trzykrotnie zamężna kobieta jako strona pozwana.** Franciszka z Zawadzkich występuje jako żona kolejno **trzech mężów** (drugim był Mateusz Zarzecki, trzecim — Stempowski, podsędek ziemski), a w chwili wydania dekretu **była wdową** (*pro tunc in viduali statu existens*). Kancelaria śledzi jej stan cywilny z drobiazgową dokładnością, bo od niego zależało, **czy i w czyjej asystencji mogła odpowiadać przed sądem**. **Pokrewieństwo:** *frater amitalis* — **brat cioteczny**, czyli spokrewniony przez siostrę ojca. Ten sam termin z rodziny *amita* pojawia się we wpisie nr 2034 (tam: *amita* — ciotka rodzona). **Odczyty niepewne — wyliczone jawnie:** nazwa chorągwi i nazwisko jej pana; **imię świętej** w datacji dekretu (odczytuję *S. Bro[s]chae V. et Martyris*, **nie rozwiązuję**); **rok dekretu w tekście nie występuje**, więc **datacji tej nie da się zweryfikować rachubą** — podaję ją tak, jak stoi, i **niczego nie domyślam**; urząd Stempowskiego (*Subjudicis Terrestris …ensis*) odczytuję jako **łukowski**, ale bez pewności; imienia Stempowskiego rękopis nie podaje. **Wpis przechodzi z kolumny na kolumnę** — kończy się w prawej kolumnie skanu 57-195 (k. 194r), gdzie po tekście widnieje **podpis własnoręczny Antoniego Popławskiego** oraz dopisek wzmiankujący **gwardiana konwentu**, częściowo zalany atramentem i **nieodczytany**. **Zgodność z tagami PTG do skanu 57-195** ✔: „Antoni Popławski”, „Stanisław Zbysław ?” (tag z znakiem zapytania — rękopis potwierdza formę **Zbysław**), „Mateusz Zarzecki”, „Franciszka Zawadzka Zarzecka”. **Stempowskiego tagi nie notują** — rozbieżność odnotowana.

data w brzmieniu kancelarii [wpis w tej samej sesji co nr 2031–2034:] Feria Sexta post Festum S. Martini Pontificis proxima A.D. 1744to