Strona główna › Księgi grodzkie / Stare źródła › Księgi grodzkie łukowskie 1743–1744 › Nazwiska › Waśniewski
Księgi grodzkie łukowskie 1743–1744
osób 6 · wpisów 7 · lata 1743–1744
Drogi czytelniku, pamiętaj, że to opracowanie AI, może zawierać błędy, traktuj poglądowo i weryfikuj we własnym zakresie.
„Osób (różnych imion)” znaczy: różnych połączeń imienia z przydomkiem, a nie osób dowiedzionych. Dwaj imiennicy z jednej rodziny zlewają się w tej rachubie w jedną pozycję i akta nie dają czym ich rozdzielić. Wpis wymieniający kilka rodzin stoi przy każdej z nich — bo księga wymienia je razem, a rozdzielać ich nie wolno.
formy zapisu w aktach Waśniewska Waśniewski
Postacie tego nazwiska w aktach, z liczbą wpisów i z pokrewieństwami, które księga odnotowuje wprost.
ojciec Karol Marcin Waśniewski, Karol Waśniewski
matka Marianna Ocieszalska
Ta pozycja na pewno łączy kilka osób: akta wymieniają przy tym imieniu 2 różnych rodziców tego samego stopnia, a jeden człowiek ma jednego ojca i jedną matkę. Rozdzielenia ich kartoteka nie daje — trzeba iść do wpisów niżej.
wpisy 318 325 703 1006
ojciec Karol Waśniewski
matka Marianna Ocieszalska
małżonek Michał Kośmiński, Michał Koźmiński
wpisy 1006 2127 2128
ojciec Józef Waśniewski
małżonek Elżbieta Zdanowska
wpisy 318 325
małżonek Marianna Ocieszalska
wpisy 1006
wpisy 703
małżonek Michał Chromiński
wpisy 200
Miejscowości, przy których akta wymieniają to nazwisko — z liczbą wpisów.
Fragmenty rodzin złożone z pokrewieństw, które akta wymieniają wprost. Jeden fragment to tyle, ile jeden wpis albo grupa wpisów pozwala powiązać bez domysłu — nie całe drzewo rodu, tylko pewny jego kawałek.
pewność A — jeden akt
Cała struktura pochodzi z jednego aktu (wpis 1006). Rodzaj czynności: Cesja dwóch sum posagowych.
pewność B — 2 akty
Linia złożona z 2 aktów, powiązanych osobami o zapisanej filiacji. Przeważające czynności: Kwit z sumy 20 złp i kasacja zapisu zastawnego; Wzajemne kwitowanie ze sprawy o szkody w zbożach i wycięcie sadu oraz z sumy 48 złp i kary 3 grzywien.
318 · sygn. 56/054, k. 50v, 1 IV 1743 325 · sygn. 56/055, k. 52r, 2 IV 1743
pewność A — jeden akt
Cała struktura pochodzi z jednego aktu (wpis 703). Rodzaj czynności: Darowizna.
Wszystkie wpisy, w których akta wymieniają to nazwisko. Przy każdym: data kancelaryjna w przekładzie, karta księgi, rodzaj czynności, zarys sprawy oraz osoby i miejscowości wymienione we wpisie.
rodzaj sprawy Kwit i kasacja zapisu (quietatio, cassatio) quietatio; cassatio inscriptionis
Kwit z kary 14 grzywien i sumy 34 złp za zabrane żyto
strona czynna Andrzej Radzikowski Nob. · Wierzyciel (kwitujący)
strona bierna Michał Chromiński Nob. · Dłużnik
wartość 34
osoby we wpisie Andrzej Radzikowski zwany Buyno – kwitujący; Michał Chromiński i Kunegunda z Waśniewskich Chromińska, małżonkowie – kwitowani
miejscowości we wpisie dobra Radzików Stopki [odczyt]
Urodzony (Nob.) Andrzej Radzikowski zwany Buyno, zdrowy, zeznał, iż urodzonych (Nob.) Michała i Kunegundę z Waśniewskich Chromińskich, małżonków, oraz ich sukcesorów kwituje z kary prostej czternastu grzywien polskich, tudzież z sumy trzydziestu czterech złotych polskich za zabrane żyto, zasądzonych – wraz z karą (lucta) trzech grzywien polskich – dekretem kondescensyjnym wydanym przez obecny urząd na gruncie dóbr Radzików Stopki między zeznającym a kwitowanymi; a to dlatego, że zostały mu one obecnie wypłacone.
uwagi i marginalia Pod wpisem podpis: „A. Radzikowski”.
data w brzmieniu kancelarii Feria Secunda post Dominicam Reminiscere Quadragesimalem proxima Anno Domini 1743 (poniedziałek po niedzieli Reminiscere 1743) [(pod tą samą datą)]
rodzaj sprawy Zastaw dóbr (inscriptio obligatoria) inscriptio obligatoria (oppignoratio bonorum)
Kwit z sumy 20 złp i kasacja zapisu zastawnego
strona czynna Piotr Obrębski Nob. · Wierzyciel (kwitujący)
strona bierna Józef Waśniewski Nob. · Dłużnik
wartość 20
osoby we wpisie Piotr Obrębski, w imieniu własnym i żony Heleny Zdanowskiej, c. Kazimierza Zdanowskiego – kwitujący; Józef Waśniewski i jego syn Marcin – kwitowani
miejscowości we wpisie wieś Danysze [odczyt niepewny]
Urodzony (Nob.) Piotr Obrębski, w imieniu własnym i urodzonej (Nob.) Heleny Zdanowskiej, córki urodzonego (Nob.) Kazimierza Zdanowskiego, ślubnej swojej małżonki, za której ratyfikację ręczy, zeznał, iż urodzonego (Nob.) Józefa Waśniewskiego i urodzonego (Nob.) Marcina, syna, oraz ich sukcesorów kwituje z sumy dwudziestu złotych polskich – zapisanej przez tegoż kwitowanego wspomnianemu urodzonemu (Nob.) Kazimierzowi Zdanowskiemu, ojcu małżonki zeznającego, sposobem zastawnym, wobec akt obecnych w sobotę w wigilię święta świętych Szymona i Judy Apostołów Roku Pańskiego 1737, na pewnych dobrach leżących w dobrach dziedzicznych wsi Danysze [odczyt niepewny] – a to z powodu rzeczywistej zapłaty tejże sumy; i tenże zapis kasuje.
uwagi i marginalia Adnotacja: zeznający nie umie pisać.
data w brzmieniu kancelarii Feria Secunda post Dominicam Judica Quadragesimalem proxima Anno Domini 1743 (poniedziałek po niedzieli Judica 1743) [(pod tą samą datą)]
rodzaj sprawy Kwit i kasacja zapisu (quietatio, cassatio) quietatio; cassatio inscriptionis
Wzajemne kwitowanie ze sprawy o szkody w zbożach i wycięcie sadu oraz z sumy 48 złp i kary 3 grzywien
strona czynna Józef Waśniewski Nob. · Strona
strona bierna Piotr Obrębski Nob. · Strona
wartość 48
osoby we wpisie Józef Waśniewski i Marcin Waśniewski, syn, działający także w imieniu Elżbiety Zdanowskiej, małżonki – z jednej strony; Piotr Obrębski – z drugiej strony; Katarzyna Zdanowska, wdowa po zm. Kazimierzu Zdanowskim – również kwitowana; zastrzeżono pretensje Stanisława Ługowskiego
miejscowości we wpisie —
Przed aktami niniejszymi grodzkimi łukowskimi stawiwszy się osobiście urodzeni (Nob.) Józef Waśniewski oraz Marcin, syn jego, tenże Marcin działając także w imieniu urodzonej (Nob.) Elżbiety Zdanowskiej, małżonki swojej, z jednej strony, a urodzony (Nob.) Piotr Obrębski z drugiej strony, zeznali, iż z wszelkiej sprawy i akcji urzędowej toczącej się między nimi o szkody w zbożach uczynione, tudzież o zdewastowanie i wycięcie sadu, jako też z wszelkich protestacji, relacji i dekretów w tej sprawie zapadłych, a w szczególności z sumy czterdziestu ośmiu złotych polskich oraz z kary trzech grzywien, zasądzonych dekretem kondescensyjnym po wykonanej przysiędze (expleto juramento), wzajemnie się nawzajem kwitują, uwalniają i wieczyście zwalniają. Kwitują przy tym również szlachetną (Nob.) Katarzynę, pozostałą wdowę po zmarłym urodzonym (Nob.) Kazimierzu Zdanowskim. Nadto urodzony (Nob.) Piotr Obrębski kwituje urodzonych (Nob.) Waśniewskich ze wszystkich wzajemnych pretensji, jakie do nich miał lub mieć mógł, po zawartej między stronami ugodzie polubownej — z zachowaniem wszakże w całości i nienaruszeniu pretensji urodzonego (Nob.) Stanisława Ługowskiego. Wszystkie zaś protestacje, relacje i dekrety w tej sprawie zapadłe strony niniejszym kasują, umarzają i za nieważne uznają, wieczne o to milczenie sobie nakazując.
uwagi i marginalia Zastrzeżenie pretensji Stanisława Ługowskiego wpisane wyraźnie w tekście (salvis manentibus praetensionibus).
data w brzmieniu kancelarii [wpis pod datą: Feria Tertia post Dominicam Laetare A.D. 1743]
rodzaj sprawy Darowizna dóbr i osób (donatio) donatio perpetua
Darowizna (donacja) całej schedy
strona czynna Józef Waśniewski Nob. · Zbywca
strona bierna Józef Jasiński Gen. · regent · Nabywca
osoby we wpisie Józef Waśniewski, syn zm. Karola Marcina (dwuimiennego) Waśniewskiego – darczyńca; Józef Jasiński, regent akt niniejszych, syn Jana Jasińskiego – obdarowany
miejscowości we wpisie Jasionka
Urodzony (Nob.) Józef Waśniewski, zmarłego urodzonego (Nob.) Karola Marcina (dwojga imion) Waśniewskiego syn, zdrowy będąc, zeznał, iż on urodzonemu (Gen.) Józefowi Jasińskiemu, regentowi akt niniejszych, urodzonego (Nob.) Jana Jasińskiego synowi, i jego następcom dobra owe dziedziczne ojczyste, w jakikolwiek sposób zeznającego dotyczące – to jest całą i nienaruszoną schedę swoją w siedliskach, rolach, polach, łąkach, lasach, borach i innych [pożytkach] do tychże dóbr przyległych i należących, w dziedzicznej wsi Jasionka leżącą i położoną, wolną od obciążeń – ze wszystkim [prawem] daje, darowuje i zapisuje. Intromisję od zaraz przyzwala i obronę prawną przyrzeka, a to pod szkodami ziemskimi oraz pod jurysdykcją urzędu niniejszego.
[Podpis własnoręczny:] JOZEF WASNIEWSKI (tak w oryginale – własna pisownia zeznającego; w tekście wpisu i w indeksie: Waśniewski)
uwagi i marginalia Osoby i wieś Jasionka zgodne z tagami. Józef Jasiński występuje tu z urzędem regenta akt grodzkich łukowskich.
data w brzmieniu kancelarii Feria Quarta in Crastino Festi Visitationis Beatae Virginis Mariae Anno Domini 1743
rodzaj sprawy Zapis sumy i oprawa posagu (inscriptio, dotalitium) inscriptio simplicis debiti; dotalitium et reformatio
Cesja dwóch sum posagowych (300 + 350 = 650 złp) zapisanych przez pierwszego męża
strona czynna Teresa Waśniewska Gen. · Zbywca (cedent)
wartość 650
osoby we wpisie Teresa Waśniewska, córka zm. Karola Waśniewskiego i Marianny z Ocieszalskich, pierwszego ślubu żona zm. Jakuba Borkowskiego, obecnie żona Michała Koźmińskiego, zeznająca w asystencji brata rodzonego Józefa Waśniewskiego (mąż nieobecny, przebywa w województwie wołyńskim) – cedująca; Jan Ła…wowski [nazwisko – odczyt niepewny], syn zm. Wojciecha – cesjonariusz
miejscowości we wpisie województwo wołyńskie; akta grodzkie łukowskie
[Nagłówek sesji:] Czwartek nazajutrz po święcie św. Leonarda Wyznawcy roku Pańskiego 1743 [7 listopada 1743].
Urodzona (Gen.) Teresa Waśniewska, zmarłego urodzonego (Gen.) Karola Waśniewskiego z urodzoną (Gen.) Marianną Ocieszalską spłodzona córka, pierwszego ślubu zmarłego urodzonego (Gen.) Jakuba Borkowskiego, drugiego zaś, obecnego, urodzonego (Gen.) Michała Koźmińskiego małżonka – z powodu nieobecności męża swego, przebywającego w województwie wołyńskim, a przeto nie mogącego udzielić jej asystencji, w asystencji urodzonego (Gen.) Józefa Waśniewskiego, brata swego rodzonego – zdrowa będąc, zeznała, iż ona sumy, mianowicie:
pierwszą trzystu złotych polskich, którą rzeczony zmarły urodzony (Gen.) Jakub Borkowski, poprzedni jej mąż, przed zawarciem ślubów małżeńskich, biorąc posag w pożyczkę, przed aktami niniejszymi grodzkimi łukowskimi w poniedziałek w wigilię święta św. Elżbiety Królowej roku Pańskiego 1715 [18 listopada 1715] zapisał;
drugą zaś trzystu pięćdziesięciu złotych polskich, sposobem prostego długu, z podniesionego posagu, przed tymiż aktami w środę w wigilię oktawy święta Najświętszego Ciała Chrystusa Pana roku tegoż 1726 [26 czerwca 1726] jej zeznał i ówczesnej małżonce swojej zapisał –
a więc obie te sumy, razem czyniące sześćset pięćdziesiąt złotych polskich, wraz ze wszystkimi ich prawami – z prawem podnoszenia ich, kwitowania z podniesionych i dochodzenia zwyczajną drogą prawa – ustępuje i ceduje urodzonemu (Gen.) Janowi Ła…wowskiemu [nazwisko – odczyt niepewny], zmarłego urodzonego (Gen.) Wojciecha synowi, i jego następcom. Nadto zeznająca wraz z bratem swoim zobowiązuje się i wpisuje, iż w oznaczonym terminie tygodni stawi zapis cesyjny albo inny podobny do jakichkolwiek akt autentycznych Królestwa i doprowadzi do wykonania obietnicy.
[Podpisy własnoręczne:] IOZEFF WASNIEWSKI; Teresa […] [drugi podpis nieczytelny]
uwagi i marginalia **Niekonsekwencja siglum w rękopisie — odnotowana, nie ujednolicona:** ten sam **Jakub Borkowski**, pierwszy mąż zeznającej, opatrzony jest w tym wpisie dwa razy różnym siglum — przy głównej wzmiance **G. (Generosus)**, a przy powołaniu zapisu posagowego z 1715 r. **N. (Nobilis)**. W indeksie przyjęto siglum z głównej wzmianki (Gen.), zgodnie z zasadą przyjętą w całym opracowaniu; sam fakt rozbieżności zapisano tutaj. Obie daty zweryfikowane i zgodne z formułami: św. Elżbieta Królowa 19 XI 1715 przypadła we wtorek, więc wigilia to poniedziałek 18 XI 1715 („Feria Secunda pridie”); Boże Ciało 1726 wypadło 20 VI, oktawa 27 VI, a wigilia oktawy to środa 26 VI 1726 („Feria Quarta pridie Octavae”). Sumy zgadzają się rachunkowo: 300 + 350 = 650 złp. Tag PTG do skanu 162 podaje matkę jako „Marcjanna Ocieszalska Waśniewska”; rękopis czyta się jako „Marianna” – rozbieżność odnotowana. Nazwisko cesjonariusza dopisano w rękopisie międzywierszowo i jest nieczytelne (końcówka „…wowski”); w tagach PTG go nie ma. Wpis dokumentuje rzadką sytuację: mężatka działa w asystencji brata, bo mąż przebywa poza województwem.
data w brzmieniu kancelarii Feria Quinta in Crastino Festi Sancti Leonardi Confessoris Anno Domini 1743
Ten wpis czeka na przekład angielski — niżej stoi przekład polski z łaciny.
rodzaj sprawy Kwit i kasacja zapisu (quietatio, cassatio) quietatio; cassatio inscriptionis
Kwit pasierba z manifestacji ojcowskich wobec macochy (quietatio)
strona czynna Franciszek Borkowski Nob. · Wierzyciel (kwitujący)
strona bierna Teresa Waśniewska Gen. · Dłużnik
osoby we wpisie Franciszek Borkowski, s. zm. Jakuba Borkowskiego i zm. Marianny z Dąbrowskich – kwitujący; Teresa z Waśniewskich, 1° v. żona zm. Jakuba Borkowskiego (ojca zeznającego), 2° v. obecnie żona Michała Kośmińskiego, macocha zeznającego – kwitowana
Urodzony (Nob.) **Franciszek Borkowski**, zmarłego urodzonego (Nob.) **Jakuba Borkowskiego** syn, **a ze zmarłą urodzoną (Gen.) Marianną z Dąbrowskich spłodzony syn**, zdrowy będąc, **zeznał**, iż on
urodzoną (Gen.) **Teresę z Waśniewskich** — **z pierwszego małżeństwa zmarłego urodzonego (Nob.) Jakuba Borkowskiego, rodzica swego, z drugiego zaś, obecnego, urodzonego (Gen.) Michała Kośmińskiego małżonkę**, **macochę swoją (novercam suam)** — oraz jej następców
**z manifestacji jakichkolwiek, przez rzeczonego zmarłego urodzonego (Nob.) Jakuba Borkowskiego, rodzica jego, uczynionych**, **tudzież ze spraw wniesionych do akt** *[opis częściowo zniszczony]* **oraz ze wszystkich pretensji** —
**dla uczynionego mu wystarczającego zadośćuczynienia** — **kwituje**; **manifestacje** *[te]* **kasuje** &c.
uwagi i marginalia **Pasierb kwituje macochę — pełna, trójstopniowa filiacja.** Wpis nazywa wszystkie trzy relacje wprost: zeznający jest synem **Jakuba Borkowskiego** i **Marianny z Dąbrowskich**; **Teresa z Waśniewskich** była **drugą żoną jego ojca**, a obecnie jest żoną **Michała Kośmińskiego**; wobec zeznającego określona jest terminem ***noverca*** — **macocha**. Taki komplet danych (dwie żony ojca, dwa małżeństwa macochy, termin pokrewieństwa) należy w tej księdze do najlepszych źródeł genealogicznych. **Termin *noverca*** pojawia się w tym opracowaniu po raz pierwszy; dopisuję go do słownika pokrewieństw obok *filiaster*, *patruus*, *amita*, *avunculus*, *patrueles*, *frater amitalis*, *frater germanus*, *frater uterinus*. **Przedmiotem kwitu są manifestacje ojca** — a więc formalne oświadczenia protestacyjne, które zmarły Jakub Borkowski wnosił do akt; syn zrzeka się wynikających z nich roszczeń wobec macochy. **Tag PTG „Teresa Waśniewska?” ze znakiem zapytania** — rękopis potwierdza formę *de Waśniewskie* ✔; niepewność PTG dotyczyła zapewne właśnie tej formy. **Wpis przechodzi z karty na kartę** — dalszy ciąg w pierwszych wierszach k. 211v (skan 57/214), których prawa część jest zniszczona ubytkiem papieru; formuła kwitacyjna odczytana tylko częściowo. **Zgodność z tagami PTG do skanu 57-213 pełna** ✔: „Franciszek Borkowski”, „Jakub Borkowski”, „Marianna Dąbrowska”, „Teresa Waśniewska?”, „Michał Kośmiński”.
data w brzmieniu kancelarii [wpis w tej samej sesji co nr 2126:] Feria Quinta pridie Festi Circumcisionis Christi Anno eiusdem 1744to
Ten wpis czeka na przekład angielski — niżej stoi przekład polski z łaciny.
rodzaj sprawy Zastaw dóbr (inscriptio obligatoria) inscriptio obligatoria (oppignoratio bonorum)
Zastaw (obligatio) połowy wszystkich dóbr za 300 złp, do wykupu
strona czynna Franciszek Borkowski Nob. · Zbywca
strona bierna Teresa Waśniewska Gen. · Nabywca
wartość 300
osoby we wpisie Franciszek Borkowski (ten sam zeznający co we wpisie nr 2127) – zastawiający; Teresa z Waśniewskich, wdowa po zm. Jakubie Borkowskim, macocha zeznającego – biorąca w zastaw
miejscowości we wpisie wieś Borki Suwerce [drugi człon nazwy odczytany niepewnie]
**Ten sam zeznający**, zdrowy będąc, **zeznał**, iż on ⟦*nad wierszem dopisano:* **rzeczonej małżonce**⟧ **zmarłego** *[Jakuba]* **Borkowskiego i jej następcom**
**połowę wszystkich i każdego z osobna dóbr swoich** — **w siedliskach, ogrodach, sadach, polach, łanach, łąkach, lasach, gajach, zaroślach i strumieniach** —
**we wsi dziedzicznej Borki Suwerce** *[drugi człon nazwy odczytany niepewnie]* **położonych i leżących, odłogiem stojących**, ze wszystkim &c. —
**w sumie trzystu złotych polskich, odtąd aż do wykupu — zastawia**;
**intromisję od zaraz i obronę prawną** &c., **pod podobnym zakładem trzystu złotych polskich**. **Sąd urzędu niniejszego.**
uwagi i marginalia **Zabezpieczenie praw macochy na połowie majątku pasierba.** Wpisy nr 2126–2128 tworzą **jeden ciąg rozliczeniowy**: najpierw Jan Karwowski kwituje Franciszka Borkowskiego z sum (w tym trzystu złotych), potem Franciszek kwituje macochę z manifestacji ojca, a wreszcie **zastawia jej połowę swoich dóbr za te same trzysta złotych**. Zbieżność sumy nie jest przypadkowa, choć źródło związku nie nazywa — **odnotowuję ją jako obserwację, nie jako ustalenie**. **Zastaw bezterminowy — *hinc ad coemptionem***, „odtąd aż do wykupu”, bez oznaczenia terminu świętem. W tej partii jest to forma rzadsza od zastawów rocznych i trzyletnich; oznacza, że wierzycielka trzyma połowę dóbr **do skutku**. **Rachunek spójny:** suma **300 złp**, zakład **300 złp** ✔. **Poprawka kancelaryjna:** określenie odbiorczyni (*Consorti* — małżonce) dopisano **nad wierszem**; zostawiam ją widoczną. **Nazwa wsi *Borki Suwerce*** — drugi człon odczytany niepewnie; **nie występuje w tagach PTG** do skanu 57-214 (tagi do tego skanu wymieniają tylko wieś „Niewęgłosz”). Odnotowuję rozbieżność. **Stan zachowania:** karta 211v ma w górnej prawej części **duży ubytek papieru**, który zniszczył zakończenia pierwszych kilkunastu wierszy. Imię odbiorczyni odczytano z kontekstu wpisów sąsiednich, nie z tego wiersza — i tak to oznaczam.
data w brzmieniu kancelarii [wpis w tej samej sesji co nr 2126–2127:] Feria Quinta pridie Festi Circumcisionis Christi Anno eiusdem 1744to
To nazwisko w pełnym opracowaniu ksiąg grodzkich — razem z wyszukiwarką po wszystkich wpisach, kartami rodzinnymi z drzewami, prozopografią i studium źródła.