Krasowski

rodzaj sprawy Kwit i kasacja zapisu (quietatio, cassatio) quietatio; cassatio inscriptionis

Kwit z sumy 10 000 złp wraz z prowizjami i karą; kasacja dekretu, manifestacji i kondemnaty; cesja praw

strona czynna Michał Lisicki Magn. · łowczy · Wierzyciel (kwitujący)

strona bierna Eustachy Potocki Illustr. · starosta tłumacki · Dłużnik

wartość 10000

osoby we wpisie Michał Lisicki, łowczy ziemi drohickiej, plenipotent ks. Michała Krasowskiego, kanonika warszawskiego – kwitujący; Eustachy Potocki, starosta tłumacki i dubieński, oraz Marianna z Kątskich Potocka, małżonkowie – kwitowani; Konstancja Szczukowa, podkanclerzyna litewska – wystawczyni skryptu; Marek Antoni hr. Butler, starosta preński – pierwszy wierzyciel; Cetner i Wiktoria ze Szczuków Cetnerowa – sukcesorzy podkanclerzyny; Potocki, starosta lwowski – opiekun

miejscowości we wpisie Radzyń; Warszawa (akta grodzkie); Drohiczyn (akta grodzkie); Trybunał Koronny w Lublinie

uwagi i marginalia Pod wpisem podpis: „Michael Lisicki, łowczy drohicki”. Jedyny w tej partii księgi wpis dotyczący wielkiej sumy magnackiej.

data w brzmieniu kancelarii Feria Secunda post Festum S. Valentini Martyris proxima Anno Domini 1743 (poniedziałek po święcie św. Walentego 1743); przed subdelegatem Pawłem Domaszowskim, wicegerentem łukowskim [(pod datą poniedziałku po św. Walentym 1743)]

rodzaj sprawy Darowizna dóbr i osób (donatio) donatio perpetua

Darowizna dóbr dziedzicznych ojczystych na rzecz córki i zięcia

strona czynna Franciszka Krasowska Nob. · Zbywca

strona bierna Łukasz Polkowski Gen. · Nabywca

osoby we wpisie Franciszka Krasowska, córka zm. Marcina Krasowskiego zwanego Pawlik [odczyt niepewny], wdowa po zm. Wojciechu Paszkowskim – darczyni; Łukasz Polkowski, zięć, oraz Magdalena Paszkowska, córka zeznającej, prawi małżonkowie, wraz z sukcesorami – obdarowani

miejscowości we wpisie Krasowy (obie wsie)

uwagi i marginalia Wpis rozpoczyna się na skanie 074 (k. 71r) i kończy na skanie 075 (k. 71v) – obie części połączono. Adnotacja pisarza: „Ignarus personae litterarum”. Wieś Krasowy zgodna z tagami do skanu 075. Przydomek Marcina Krasowskiego odczytany niepewnie; w tagach do skanu 074 występuje wpis „[?] Pawlik?”.

data w brzmieniu kancelarii [pod datą: Feria Quinta post Diem Misericordiae proxima A.D. 1743]

rodzaj sprawy Zastaw dóbr (inscriptio obligatoria) inscriptio obligatoria (oppignoratio bonorum)

Zastaw (obligacja) całej schedy w sumie 40 złp na rok

strona czynna Barbara Krasowska Nob. · Zbywca

strona bierna Łukasz Polkowski Nob. · Nabywca

wartość 40

osoby we wpisie Barbara Krasowska, córka zm. Marcina Krasowskiego, żona Jana Ryszkowskiego, zeznająca w asystencji męża – zastawiająca; Łukasz Polkowski, syn zm. Szymona Polkowskiego, oraz jego sukcesorzy – biorący w zastaw

miejscowości we wpisie Krasowy (obie wsie)

uwagi i marginalia Adnotacja pisarza: „Ignarus scribendi litterarum”. W tekście skreślono pierwotnie wpisane imię obdarowanego. Tag „Barbara Krasowska Ryszkowska” w pełni zgodny z treścią wpisu.

data w brzmieniu kancelarii [pod datą: Feria Quinta post Diem Misericordiae proxima A.D. 1743]

rodzaj sprawy Zapis sumy i oprawa posagu (inscriptio, dotalitium) inscriptio simplicis debiti; dotalitium et reformatio

Zapis (inskrypcja) 40 złp męża na rzecz żony

strona czynna Jan Ryszkowski Nob. · Dłużnik

strona bierna Barbara Krasowska Nob. · Wierzyciel

wartość 40

osoby we wpisie Jan Ryszkowski, syn zm. Michała Ryszkowskiego – zapisujący; Barbara Krasowska, małżonka zeznającego, oraz jej sukcesorzy – wierzycielka; Łukasz Polkowski – od niego suma została podniesiona

miejscowości we wpisie —

uwagi i marginalia Adnotacja pisarza: „Ignarus scribendi litterarum”. Wpis bezpośrednio powiązany z zastawem z wpisu nr 469.

data w brzmieniu kancelarii [pod datą: Feria Quinta post Diem Misericordiae proxima A.D. 1743]

rodzaj sprawy Dożywocie (advitalitas) advitalitas mutua

Wzajemne dożywocie (advitalitas) małżonków

strona czynna Jan Ryszkowski Nob. · Strona

osoby we wpisie Jan Ryszkowski i Barbara Krasowska, prawi małżonkowie

miejscowości we wpisie —

uwagi i marginalia Adnotacja pisarza: „Ignarus scribendi litterarum”.

data w brzmieniu kancelarii [pod datą: Feria Quinta post Diem Misericordiae proxima A.D. 1743]

rodzaj sprawy Kwit i kasacja zapisu (quietatio, cassatio) quietatio; cassatio inscriptionis

Kwit z 200 złp posagu babki i cesja praw z dekretu na rzecz płacących

strona czynna Wojciech Krasowski Gen. · Wierzyciel (kwitujący)

strona bierna Stanisław Rozwadowski Nob. · Dłużnik

wartość 200

osoby we wpisie Wojciech Krasowski, Łukasz Polkowski z żoną Magdaleną z Pajkowskich oraz Franciszek Kiełpiński, także imieniem matki Marianny z Pajkowskich Kiełpińskiej – kwitujący; Stanisław Rozwadowski i Marianna z Sobolów, małżonkowie, oraz Jan Mościcki i Urszula z Niewęgłowskich (pierwszego ślubu żona zm. Sebastiana Sobola), małżonkowie – kwitowani; zm. Elżbieta Sobolówna, córka zm. Marcina Sobola, żona zm. Jana Paszkowskiego – babka kwitujących, po której posag

miejscowości we wpisie wieś Krasów Wielki

uwagi i marginalia Wpis zaczyna się na k. 4r (skan 57-005) i kończy na k. 4v (skan 57-006). Obie daty zweryfikowane: św. Idzi Opat 1 IX 1743 przypadł w niedzielę, piątek po nim to 6 IX 1743; poniedziałek po św. Tomaszu Apostole 1743 to 23 XII 1743 – ta sama sesja, pod którą zapisano ostatnie wpisy rocznika 1743 (1070–1074). Konstrukcja rzadka: kwit połączony z cesją praw dekretowych na rzecz tych, którzy zapłacili (subrogacja). Wszystkie osoby oraz wieś Krasów Wielki zgodne z tagami PTG do skanu 57-005.

data w brzmieniu kancelarii Feria Secunda post Festum Sanctorum Trium Regum proxima Anno Domini 1744 [(pod tą samą datą)]

rodzaj sprawy Kwit i kasacja zapisu (quietatio, cassatio) quietatio; cassatio inscriptionis

Kwit (quietatio) z sumy 200 złp, przechodzącej przez trzy ręce

strona czynna Andrzej Domański Gen. · Wierzyciel (kwitujący)

strona bierna Andrzej Domański Gen. · Dłużnik

wartość 200

osoby we wpisie Andrzej Domański zwany Siemion, syn zm. Wawrzyńca – kwitujący; Zofia z Domańskich Zaleska, żona Wojciecha Zaleskiego – kwitowana; Wojciech Zaleski – jej mąż; Antoni Krasowski [odczyt niepewny] – pierwotny zapisujący sumę; Anna z Obrąpalskich Gilowska, żona Franciszka Gilowskiego – pierwsza wierzycielka; Franciszek Gilowski – jej mąż

miejscowości we wpisie —

uwagi i marginalia Wpis przechodzi ze skanu 57-017 strony lewej (k. 15v) na prawą (k. 16r). Nazwisko „Krasowski” odczytane wyraźnie, ale nie ma go w tagach PTG do skanu 57-017 (tagi notują w tym miejscu m.in. Antoniego Oknińskiego, który występuje jednak dopiero we wpisie 1156) – rozbieżność odnotowana, lekcji nie wygładzano. Nazwisko panieńskie Anny Gilowskiej w rękopisie zapisane niewyraźnie („de Ob[rą]palskie” albo „de Ostrzepalskie”); tag PTG podaje „Anna Obrąpalska?? Gilowska” z własnym znakiem zapytania indeksującego – przyjęto lekcję tagu. Zeznający podpisał się własnoręcznie po polsku. Data cesji z 1738 r. („w wigilię św. Jakuba Apostoła”) = 24 VII 1738, czwartek – zgodna rachunkowo.

data w brzmieniu kancelarii Feria Secunda post Festum Sanctae Dorotheae Virginis et Martyris Anno Domini 1744to

Ten wpis czeka na przekład angielski — niżej stoi przekład polski z łaciny.

rodzaj sprawy Zrzeczenie się dóbr (abrenuntiatio) abrenuntiatio et abdicatio bonorum

Zrzeczenie się dóbr ojczystych obciążonych długami, z zachowaniem praw do dóbr macierzystych

strona czynna Kacper Paszkowski Nob. · Strona

strona bierna Franciszek Kiełpiński Nob. · Strona (małżonek)

osoby we wpisie Kacper i Anna Paszkowscy, dzieci Jana Paszkowskiego i zm. Zofii z Krasowskich (córki zm. Pawła Krasowskiego zwanego Chocim i zm. Marianny ze Stockich) – zrzekający się; Franciszek Kiełpiński – mąż Anny, w którego asystencji działa

uwagi i marginalia **Zrzeczenie się spadku ojczystego z powodu jego zadłużenia** — instytucja funkcjonalnie odpowiadająca dzisiejszemu odrzuceniu spadku: dzieci wyrzekają się dóbr ojca, „aby do tychże ciężarów jako spadkobiercy nie należeli”, zachowując jednak wyraźnie prawa do **dóbr macierzystych**, prawnie odrębnych. Wpis ten łączy się treściowo z wpisem **1617** (zrzeczenie się opieki nad pupilami z powodu zadłużenia ich majątku) — obie czynności pokazują, że w akcie grodzkim rejestrowano również **ucieczkę przed długami spadkowymi**. Ojciec zeznających, Jan Paszkowski, **żył w chwili aktu** (brak formuły „olim”), a mimo to dzieci zrzekały się jego dóbr — świadectwo, że czynność miała charakter zapobiegawczy. Osoby zgodne z tagami PTG do skanu 57-101 („Kacper Paszkowski”, „Anna Paszkowska”, „Jan Paszkowski”, „Zofia Krasowska Paszkowska”, „Paweł Krasowski Chocim”, „Franciszek Kiełpiński”).

data w brzmieniu kancelarii Feria Tertia in Crastino Festi SS. Viti et Modesti Martyrum A.D. 1744to

Ten wpis czeka na przekład angielski — niżej stoi przekład polski z łaciny.

rodzaj sprawy Darowizna dóbr i osób (donatio) donatio perpetua

Darowizna dóbr dziedzicznych (donatio bonorum haereditariorum)

strona czynna Jakub Krasuski Nob. · Osoba wzmiankowana

strona bierna Jakub Krasuski Nob. · Strona

osoby we wpisie Jakub Krasuski Chudziak i Zofia Krasuska, żona Piotra Krasowskiego Ścibora — dzieci zm. Marcina Krasuskiego Chudziaka i zm. Agnieszki Krasuskiej; Szymon Krasuski, s. Stanisława Krasuskiego Kijka i zm. Anny Krasuskiej; Aleksander, Adam, Franciszka (żona Adama Krasuskiego Przezdomy) i Ewa (żona Antoniego Krasuskiego) — dzieci zm. Jakuba Krasuskiego Zychowicza i zm. Marianny Krasuskiej — darczyńcy; Jan, Wojciech i Łukasz Celińscy zwani Spodarek oraz Sebastian i Marcin Celińscy zwani Oleksik wraz z sukcesorami — obdarowani; zm. Jadwiga z Celińskich Krasuska, babka darczyńców, oraz zm. Maciej Celiński Sędek, jej brat zmarły bezpotomnie — osoby, po których spadek

miejscowości we wpisie Celiny (wieś dziedziczna)

uwagi i marginalia **Wpis bliźniaczy do nr 2014 — druga część tej samej darowizny.** Ta sama wieś (**Celiny**), ci sami obdarowani (**Celińscy**) i ten sam tytuł spadkowy; różnią się tylko darczyńcy. W nr 2014 zbywają **dzieci** Jakuba Krasuskiego Główki i Jadwigi z Celińskich (Maciej, Stanisław, Józef) wraz z wnukiem Piotrem; tutaj — pozostali **wnukowie**, potomstwo trzech córek tejże pary: **Agnieszki** (za Marcinem Krasuskim Chudziakiem), **Anny** (za Stanisławem Krasuskim Kijkiem) i **Marianny** (za Jakubem Krasuskim Zychowiczem). Oba wpisy razem wyczerpują krąg spadkobierców. **Rozstrzygnięcie wątpliwości z nr 2014.** Tam Maciej Celiński Sędek nazwany był naraz „**Avunculum et Avum**” (wujem i dziadem), co dla jednej osoby jest sprzeczne i zostało oznaczone jako niejasne. Niniejszy wpis mówi jednoznacznie: **„post ol. N. Matthiam Celinski Sędek quondam fratrem steriliter defunctum”** — był on **bratem Jadwigi z Celińskich Krasuskiej**. Stąd dla jej **synów** był istotnie **wujem** (bratem matki), dla **wnuków** zaś — **dziadem** w znaczeniu szerszym (bratem babki). Sprzeczność z nr 2014 zostaje tym samym wyjaśniona, a nie zatarta. **Trzy pokolenia w jednym zdaniu.** Pokolenie I: **Jakub Krasuski Główka** i **Jadwiga Celińska** (w nr 2014 z przydomkiem **Sędkówna**). Pokolenie II: ich córki **Agnieszka**, **Anna**, **Marianna**, wydane kolejno za **Marcina Krasuskiego Chudziaka**, **Stanisława Krasuskiego Kijka** i **Jakuba Krasuskiego Zychowicza** — wszyscy trzej mężowie to **Krasuscy o odrębnych przydomkach**, co jest typowe dla wsi drobnoszlacheckiej i dlatego przydomek, a nie nazwisko, pełni tu funkcję rozróżniającą. Pokolenie III: **Jakub i Zofia** (Chudziakowie), **Szymon** (Kijek), **Aleksander, Adam, Franciszka i Ewa** (Zychowiczowie). **Odczyt niepewny.** Po słowach „Jacobi Krasuski et Hedvigis Celinska **Krasuskich**” pisarz dodał wyraz odczytywany jako **„Benedic^to”** (z nadpisanym *to*). Litery są pewne od trzeciej wzwyż, majuskuła i druga litera — nie. Wyraz stoi w miejscu, w którym w tym samym wpisie dwukrotnie pojawia się przydomek **„Główkow”**, a w nr 2014 — **„Sędkówna”**; **nie uzupełniam go domysłem**. Tagi PTG do skanu 57-191 notują matkę po prostu jako **„Marianna Krasuska”**, bez przydomka — co pośrednio potwierdza, że i indeksujący tego wyrazu nie rozwiązał. **Rozbieżność z tagami PTG.** Tagi podają **„Aleksander Krasuski Przezdoma”** i **„Adam Krasuski Przezdoma”**. Gramatyka rękopisu przypisuje przydomek **Przezdoma** wyłącznie **mężowi Franciszki** („Francisca **N. Adami Krasusky Przezdoma** … Consortes”), a **Aleksander i Adam** są **synami Jakuba Krasuskiego Zychowicza** i noszą przydomek ojca. W wykazie osób idę za rękopisem; rozbieżność odnotowuję. Zbieżność imion — **Adam** syn Zychowicza i **Adam Przezdoma**, mąż jego siostry — jest w tym wpisie realna i mogła być źródłem pomyłki indeksu. **Wzbogacenie wobec nr 2014.** Obdarowani, w nr 2014 wymienieni bez przydomków, tutaj występują jako **Jan, Wojciech i Łukasz Celińscy zwani *Spodarek*** oraz **Sebastian i Marcin Celińscy zwani *Oleksik*** — zgodnie z tagami PTG do skanu 57-191 ✔. **Datacja zweryfikowana:** *Sabbatho in Crastino Festi S. Leonardi Confessoris* — św. Leonard Wyznawca przypada **6 XI**, w roku 1744 w piątek; nazajutrz to **sobota 7 XI 1744** ✔ (zgodność ferii ze świętem potwierdzona rachubą kalendarzową). **W tekście dwa wyrazy skreślone**: jeden w wyliczeniu przynależności (przed „Rivis”) i jeden przed „Celinskim”; skreśleń nie odtwarzam.

data w brzmieniu kancelarii Sabbatho in C^no [in Crastino] Festi S. Leonardi Confessoris A.D. 1744to