Cieszkowski

rodzaj sprawy Cesja sumy (cessio summae) cessio summae

Cesja praw do sumy 15 000 złp z zapisu z 1646 r. na dobrach Kozłów i Parysów

strona czynna Franciszka Laskowska Magn. · wojskiego bracławskiego · Zbywca (cedent)

strona bierna Franciszka Laskowska Magn. · pisarza ziemskiego · Nabywca

wartość 15000

osoby we wpisie Franciszka z Laskowskich, żona Jana Borzechowskiego, wojskiego bracławskiego, córka zm. Stanisława Laskowskiego, wojskiego łukowskiego, i Joanny ze Stoińskich, wnuczka zm. Heleny z Lasków Leżeńskiej, łowczyny lubelskiej – cedująca; Hilaria z Laskowskich, wdowa po zm. Stanisławie de Lubomierz, obecnie żona Wiktoryna z Cieszkowa Cieszkowskiego, pisarza ziemskiego łukowskiego, jej siostra rodzona – nabywczyni; zm. Zygmunt z Parysowa Parys, kasztelan czerski [odczyt urzędu niepewny] – pierwotny dłużnik

miejscowości we wpisie Kozłów, Borki Piotelskie [odczyt niepewny], miasto Parysów; akta grodzkie stężyckie

uwagi i marginalia Najstarszy przywołany zapis w całym opracowanym materiale – z 16 II 1646 r., a więc sprzed niemal stu lat (data zweryfikowana: św. Walentego 14 II 1646 przypadało w środę, piątek po nim to 16 II 1646). Suma 15 000 złp jest drugą co do wysokości w roczniku. Osoby zgodne z tagami PTG do skanów 146–147; nazwy dóbr i urząd Zygmunta Parysa odczytane z wahaniem. Sprawa dotyczy dóbr w ziemi stężyckiej i czerskiej, a więc poza ziemią łukowską.

data w brzmieniu kancelarii Sabbatho pridie Festi Sancti Michaelis Archangeli Anno Domini 1743

rodzaj sprawy Darowizna dóbr i osób (donatio) donatio perpetua

Darowizna (donatio) poddanych z rodzinami, inwentarzem i sprzętem domowym

strona czynna Mateusz Kobyliński Prov. · Zbywca

strona bierna Ignacy Cieszkowski Magn. · starosta · Nabywca

osoby we wpisie Mateusz Kobyliński, syn zm. Jakuba, wnuk Jana – darczyńca; Ignacy Cieszkowski, starosta [nazwa starostwa – odczyt niepewny] – obdarowany; Andrzej Hieronim Cieciszewski, kanonik chełmski, proboszcz trzebieszowski – w którego posiadaniu poddani obecnie pozostają; Ignacy Olędzki, wojski łukowski – od którego Kobyliński poddanych nabył; pracowici (labor.) Jakub Żarniak z żoną i synem Tomaszem oraz Stanisław Szostek z żoną i synami Andrzejem (zbiegłym) i Józefem – poddani będący przedmiotem darowizny

miejscowości we wpisie Kornica Rzążew

uwagi i marginalia Tagi PTG do skanu 157 wymieniają Ignacego Cieszkowskiego i Ignacego Olędzkiego osobno – rękopis potwierdza, że to dwie różne osoby: Cieszkowski jest obdarowanym, Olędzki zbywcą. Tytuł starostwa Cieszkowskiego zapisany na styku dwóch wierszy przy zagięciu karty, czytelny tylko częściowo („Capit. …szczelovien”) – [odczyt niepewny]. Na końcu wpisu fragment przekreślony, nieczytelny. Data nabycia zweryfikowana: 7 IX 1743 to sobota, wigilia Narodzenia NMP.

data w brzmieniu kancelarii Feria Quarta post Festum Sancti Lucae Evangelistae proxima Anno Domini 1743 [(pod tą samą datą)]

rodzaj sprawy Urzędowe umocnienie kontraktu (roboratio) roboratio contractus

Zatwierdzenie (roboratio) kontraktu zawartego w Warszawie 1 I 1744

strona czynna Katarzyna Cieszkowska Magn. · cześniku · Strona

strona bierna Andrzej Wyszyński Magn. · subdelegat · Strona

osoby we wpisie Katarzyna z Cieszkowskich Treterowa, wdowa po zm. Józefie Treterze, cześniku nowogrodzkim – strona pierwsza; Andrzej Wyszyński, subdelegat [okręg – odczyt niepewny], i Teofila z Treterów Wyszyńska, małżonkowie – strona druga

miejscowości we wpisie Warszawa; urząd grodzki łukowski

uwagi i marginalia Zweryfikowano: Trzech Króli 6 I 1744 przypadło w poniedziałek, środa po nim to 8 I 1744. Wpis otwiera blok czterech aktów tej samej rodziny (1077–1080): zatwierdzenie kontraktu warszawskiego, zapis 3000 złp męża na rzecz żony, zatwierdzenie intercyzy lubelskiej i wzajemne dożywocie. Urząd Andrzeja Wyszyńskiego zapisany skrótem („Subdelegatus Neociv…ensis”) i odczytany niepewnie; z dalszej części wpisu 1078 wynika, że działał przy aktach grodzkich chęcińskich. Wszystkie osoby zgodne z tagami PTG do skanu 57-003.

data w brzmieniu kancelarii Feria Quarta post Festum Sanctorum Trium Regum proxima Anno Domini 1744

rodzaj sprawy Urzędowe umocnienie kontraktu (roboratio) roboratio contractus

Zatwierdzenie (roboratio) intercyzy ślubnej zawartej w Lublinie 3 VIII 1743

strona czynna Katarzyna Cieszkowska Magn. · cześniku · Strona

strona bierna Andrzej Wyszyński Magn. · Strona

osoby we wpisie Katarzyna z Cieszkowskich Treterowa, wdowa po zm. Józefie Treterze, cześniku nowogrodzkim – strona pierwsza; Andrzej Wyszyński i Teofila z Treterów Wyszyńska, małżonkowie – strona druga

miejscowości we wpisie Lublin; urząd grodzki łukowski

uwagi i marginalia Intercyza z 3 VIII 1743 poprzedza małżeństwo Teofili Treterówny z Andrzejem Wyszyńskim; zatwierdzenie w Łukowie następuje pół roku później, razem z kontraktem warszawskim (wpis 1077) i dożywociem (wpis 1080).

data w brzmieniu kancelarii Feria Quarta post Festum Sanctorum Trium Regum proxima Anno Domini 1744 [(pod tą samą datą)]

rodzaj sprawy Cesja sumy (cessio summae) cessio summae

Cesja (cessio) części sumy 11 000 złp zabezpieczonej na Kozłowie, Górkach Gołych Łąkach i połowie miasta Parysowa

strona czynna Józef Laskowski Magn. · wojskiego · Zbywca (cedent)

strona bierna Józef Laskowski Magn. · pisarza ziemskiego · Nabywca

wartość 11000

osoby we wpisie Józef Laskowski, syn zm. Stanisława Laskowskiego, wojskiego ziemi stężyckiej, i zm. Joanny ze Stoińskich – cedujący; Hilaria z Laskowskich, siostra rodzona, 1° v. żona zm. Stanisława Tretera, 2° v. żona Wiktora Aleksandra z Cieszkowa Cieszkowskiego, pisarza ziemskiego i grodzkiego liwskiego – nabywczyni cesji; Wiktor Aleksander z Cieszkowa Cieszkowski – jej drugi mąż; Stanisław Treter – jej pierwszy, zmarły mąż; Zygmunt z Parysowa Parys, kasztelan czerski [odczyt niepewny] – pierwotny zapisujący sumę; Helena z Lasków Leżeńska, łowczyna lubelska – pierwotna wierzycielka, prababka rodzeństwa; Marcin Leżeński, łowczy lubelski – jej pierwszy mąż; Stanisław Laskowski, wojski stężycki – ojciec cedującego; Joanna ze Stoińskich Laskowska – matka cedującego

miejscowości we wpisie wieś Kozłów z folwarkami; wsie Górki Gołe Łąki (w całości); połowa miasta Parysów; akta grodzkie stężyckie

uwagi i marginalia Największa suma odnotowana dotąd w roczniku 1744: 11 000 złp, zapisana jeszcze w 1646 r. i dziedziczona przez blisko sto lat. Data pierwotnego zapisu przeliczona: piątek po św. Walentym 1646 = 16 II 1646 (piątek) – zgadza się. Określenie stopnia pokrewieństwa („quartae aviae suae”) oddano jako „prababka”, ale liczba pokoleń w źródle podana jest liczebnikiem porządkowym i pozostaje niejednoznaczna [odczyt pewny, interpretacja niepewna]. Urząd Zygmunta Parysa („Castellano Cer…”) urwany przy grzbiecie oprawy – uzupełniono jako „czerski” na podstawie powtórzenia tego samego tytułu w zakończeniu wpisu. Osoby zgodne z tagami PTG do skanu 57-019 (tag podaje formę imienia „Wiktor Aleksander”, rękopis „Victorinus Alexander” – przyjęto lekcję tagu).

data w brzmieniu kancelarii Feria Quinta post Cineres proxima Anno Domini 1744to [(pod tą samą datą)]

rodzaj sprawy Kompromis i sąd polubowny (compromissum) compromissum; electio superarbitri

Zapis na sąd polubowny (compromissum) w sprawie o posag, z wyznaczeniem superarbitra

strona czynna Adam Rudzieński Magn. · podczaszy · Strona

strona bierna Dominella Sienicka Magn. · chorąży latyczowski · Strona

osoby we wpisie Adam a Mińsko Rudzieński, podczaszy ziemi stężyckiej, i jego brat [imię odczytane niepewnie] Rudzieński – synowie zm. Andrzeja Rudzieńskiego, stolnika bracławskiego – strona pierwsza; Stanisław Sienicki, chorąży latyczowski, działający też w imieniu żony – strona druga; Dominella z Rudzieńskich Sienicka, jego żona, córka zm. Andrzeja Rudzieńskiego – o której posag toczy się spór; Andrzej Rudzieński, stolnik bracławski – zmarły ojciec; Salomea Opacka – zmarła matka; Wiktor Aleksander z Cieszkowa Cieszkowski, pisarz ziemski i grodzki liwski – obrany superarbiter

miejscowości we wpisie dobra Rowy Principaliora (grunt zjazdu polubownego); Trybunał Koronny w Lublinie

uwagi i marginalia Najbardziej rozbudowany proceduralnie wpis rocznika 1744: pełny *compromissum* z opisem trybu postępowania polubownego (zjazd na grunt, zniesienie dokumentów pod przysięgą, ustalenie masy spadkowej, wyznaczenie posagu proporcjonalnego, granice orzekania wyznaczone brzmieniem terminów trybunalskich). Superarbitrem obrano Wiktora Aleksandra Cieszkowskiego, pisarza ziemskiego i grodzkiego liwskiego – tę samą osobę, która występuje we wpisie 1162 jako drugi mąż Hilarii z Laskowskich. Termin zjazdu przeliczony: poniedziałek po niedzieli Cantate 1744 = 4 V 1744. Imię drugiego z braci Rudzieńskich odczytane niepewnie („Ign…”), dlatego nie wpisano go do rekordów osobowych; w tagach PTG do skanu 57-022 go nie ma. Nie ma tam również Prusińskiego ani Leszyńskiego (dwóch poprzednich mężów Dominelli) – rozbieżność odnotowana. Tag PTG podaje imię „Dominella”; rękopis zapisuje „Domicella” – przyjęto lekcję tagu, formę rękopisu odnotowano.

data w brzmieniu kancelarii Feria Secunda post Dominicam Invocavit Quadragesimalem Anno Domini 1744to [(pod tą samą datą)]

Ten wpis czeka na przekład angielski — niżej stoi przekład polski z łaciny.

rodzaj sprawy Darowizna dóbr i osób (donatio) donatio perpetua

Darowizna poddanego wraz z dobytkiem (donatio subditi)

strona czynna Ignacy Sarnecki Gen. · Zbywca

strona bierna Wiktor Cieszkowski Magn. · pisarz ziemski · Nabywca

osoby we wpisie Ignacy Sarnecki (ten sam zeznający, co w nr 2036) – darczyńca; Wiktoryn [w tagach: Wiktor] Cieszkowski, pisarz ziemski i grodzki liwski, oraz jego sukcesorzy – obdarowany; Piotr Skurzak, poddany z dóbr Wola Wodyńska – przedmiot darowizny

miejscowości we wpisie Wola Wodyńska (dobra)

uwagi i marginalia **Wpis dokumentuje przeniesienie własności człowieka.** Przedmiotem czynności jest **poddany** (*subditus*) **Piotr Skurzak z dóbr Wola Wodyńska**, określony jako **własny i dziedziczny** (*proprium et haereditarium*), przekazany **wraz z bydłem i całym sprzętem domowym** tą samą formułą (*dat, donat*), którą kancelaria stosuje do gruntów. Klauzula wykonawcza mówi wprost o prawie **odebrania go, osadzenia w dobrach nabywcy i obrócenia na własny użytek**. Jest to najbardziej dosłowne w tej partii księgi świadectwo **prawnej pozycji chłopa poddanego w Rzeczypospolitej połowy XVIII w.**: człowiek jest tu przedmiotem obrotu razem z inwentarzem. Oddaję treść wiernie i bez łagodzenia, bo taka jest wymowa źródła. **Kontekst prawny.** Zbiegostwo chłopów było w tym czasie zjawiskiem masowym, a prawo dawało panu roszczenie o **wydanie zbiegłego poddanego**. Formuła *recuperandi* („odebrać”) wskazuje, że Skurzak najpewniej **nie przebywał w dobrach darczyńcy** — darowizna dotyczyła więc raczej **roszczenia o jego wydanie** niż faktycznego przesiedlenia. Wpis tego jednak nie mówi wprost i **niczego tu nie dopowiadam**. **Obdarowany spoza ziemi łukowskiej.** Wiktoryn Cieszkowski jest **pisarzem ziemskim i grodzkim liwskim** (*Notarius Terrestris et Castrensis Liwensis*) — urzędnikiem ziemi liwskiej, sąsiadującej z łukowską od północy. Jego obecność w księdze łukowskiej wskazuje na **powiązania majątkowe Sarneckich poza granicami ziemi**. **Rozbieżność z tagami.** Rękopis podaje formę **Victorinus** (Wiktoryn); **tagi PTG do skanu 57-195 notują „Wiktor Cieszkowski”**. W wykazie osób idę za tagami, odczyt rękopisu podaję w przekładzie. **Sigla.** Zeznający — **G. (Generosus)**, Cieszkowski — **M.**, Skurzak — bez siglum, określony wyłącznie jako *subditus*; w wykazie osób przypisuję mu stan **Labor. (laboriosus)**, zgodnie ze stałą praktyką kancelaryjną wobec poddanych, i **odnotowuję, że w tym miejscu rękopis siglum nie podaje**. **Podpis własnoręczny z datą roczną** — *Ignacy Sarnecki 1744* — zeznający podpisał obydwa swoje wpisy tej sesji (por. nr 2036). **Zgodność z tagami PTG do skanu 57-195** ✔: „Wiktor Cieszkowski”, „Piotr Skurzak”, „Wola Wodyńska”, „Ignacy Sarnecki”.

data w brzmieniu kancelarii [wpis w tej samej sesji co nr 2031–2036:] Feria Sexta post Festum S. Martini Pontificis proxima A.D. 1744to