małżonek Franciszek Rudnicki
wpisy 60 61 539

Strona główna › Księgi grodzkie / Stare źródła › Księgi grodzkie łukowskie 1743–1744 › Nazwiska › Dzierżanowski
Księgi grodzkie łukowskie 1743–1744
osób 3 · wpisów 7 · lata 1743–1744
Drogi czytelniku, pamiętaj, że to opracowanie AI, może zawierać błędy, traktuj poglądowo i weryfikuj we własnym zakresie.
„Osób (różnych imion)” znaczy: różnych połączeń imienia z przydomkiem, a nie osób dowiedzionych. Dwaj imiennicy z jednej rodziny zlewają się w tej rachubie w jedną pozycję i akta nie dają czym ich rozdzielić. Wpis wymieniający kilka rodzin stoi przy każdej z nich — bo księga wymienia je razem, a rozdzielać ich nie wolno.
formy zapisu w aktach Dzierżanowska Dzierżanowski
Postacie tego nazwiska w aktach, z liczbą wpisów i z pokrewieństwami, które księga odnotowuje wprost.
małżonek Franciszek Rudnicki
wpisy 60 61 539
małżonek Aleksander Borkowski, Marcin Borkowski
wpisy 312 319 337
wpisy 1284
Miejscowości, przy których akta wymieniają to nazwisko — z liczbą wpisów.
Wszystkie wpisy, w których akta wymieniają to nazwisko. Przy każdym: data kancelaryjna w przekładzie, karta księgi, rodzaj czynności, zarys sprawy oraz osoby i miejscowości wymienione we wpisie.
rodzaj sprawy Kwit i kasacja zapisu (quietatio, cassatio) quietatio; cassatio inscriptionis
Kwit z protestacji o zranienie (obdukcja ran) i jej kasacja
strona czynna Marcjanna Dzierżanowska Nob. · Wierzyciel (kwitujący)
strona bierna Julian Jasiński Gen. · Dłużnik
osoby we wpisie Marcjanna Dzierżanowska, wdowa po zm. Franciszku Rudnickim – kwitująca; Julian Jasiński, s. zm. Wawrzyńca – kwitowany
miejscowości we wpisie akta grodzkie łukowskie
Urodzona (Nob.) Marcjanna Dzierżanowska, pozostała wdowa po zmarłym urodzonym (Nob.) Franciszku Rudnickim, zdrowa, zeznała, iż urodzonego (Gen.) Juliana Jasińskiego, syna zmarłego urodzonego (Gen.) Wawrzyńca, i jego sukcesorów kwituje z pewnej protestacji wraz z obdukcją ran, uczynionej wobec akt obecnych, a to z powodu uczynionego zadośćuczynienia; i tęż protestację kasuje.
data w brzmieniu kancelarii Feria Secunda post Festum Purificationis BVM proxima Anno Domini 1743 (poniedziałek po święcie Oczyszczenia NMP 1743) [(pod tą samą datą)]
rodzaj sprawy Kompromis i sąd polubowny (compromissum) compromissum; electio superarbitri
Kwit wzajemny po ugodzie polubownej
strona czynna Julian Jasiński Gen. · Wierzyciel (kwitujący)
strona bierna Marcjanna Dzierżanowska Nob. · Dłużnik
osoby we wpisie Julian Jasiński – kwitujący; Marcjanna Dzierżanowska, wdowa po zm. Franciszku Rudnickim – kwitowana
miejscowości we wpisie —
Urodzony (Gen.) Julian Jasiński, zdrowy, zeznał, iż urodzoną (Nob.) Marcjannę Dzierżanowską, pozostałą wdowę po zmarłym urodzonym (Nob.) Franciszku Rudnickim, kwituje ze wszystkich i poszczególnych pretensji do niej mianych, zachodzących do dnia dzisiejszego, a to z powodu ugody polubownej [zawartej między nimi].
uwagi i marginalia Wpis stanowi drugą stronę ugody z wpisem nr 60.
data w brzmieniu kancelarii Feria Secunda post Festum Purificationis BVM proxima Anno Domini 1743 (poniedziałek po święcie Oczyszczenia NMP 1743) [(pod tą samą datą)]
rodzaj sprawy Kwit i kasacja zapisu (quietatio, cassatio) quietatio; cassatio inscriptionis
Kwit z dwóch sum po 92 złp 15 gr; zapis takiejże sumy na rzecz brata
strona czynna Franciszek Borkowski Nob. · Dłużnik
strona bierna Franciszek Borkowski Nob. · Dłużnik
wartość 92
osoby we wpisie Franciszek Borkowski, s. zm. Aleksandra Borkowskiego zwanego Sosenka i Marianny Dzierżanowskiej – kwitujący i zapisujący; Mikołaj Borkowski, s. zm. Marcina Borkowskiego i tejże Marianny Dzierżanowskiej (z pierwszego małżeństwa), brat zeznającego – kwitowany; Wawrzyniec Borkowski, brat rodzony młodszy – na jego rzecz zapis
miejscowości we wpisie dobra Jasionka
Urodzony (Nob.) Franciszek Borkowski, syn zmarłego urodzonego (Nob.) Aleksandra Borkowskiego zwanego Sosenka, spłodzony z urodzoną (Nob.) Marianną Dzierżanowską, zdrowy, zeznał, iż urodzonego (Nob.) Mikołaja Borkowskiego – syna zmarłego urodzonego (Nob.) Marcina Borkowskiego, spłodzonego z tąż urodzoną (Nob.) Marianną Dzierżanowską w pierwszym łożu, brata swego – i jego sukcesorów kwituje z dwóch sum: pierwszej dziewięćdziesięciu dwóch złotych polskich i piętnastu groszy, przypadającej osobie zeznającego, oraz drugiej, również dziewięćdziesięciu dwóch złotych polskich i piętnastu groszy, przypadającej osobie urodzonego (Nob.) Wawrzyńca Borkowskiego, brata jego rodzonego młodszego – o ile pozostaje przy życiu. Sumy te zostały zasądzone i do zapłaty nakazane dekretem kondescensyjnym, wydanym przez obecny urząd na gruncie dóbr Jasionka, a wniesionym do akt obecnego urzędu w poniedziałek po niedzieli Reminiscere wielkopostnej Roku Pańskiego 1743 – na mocy zapisu cesyjnego, uczynionego i uznanego przez wspomnianą urodzoną (Nob.) Mariannę Dzierżanowską na rzecz zmarłego urodzonego (Nob.) Aleksandra Borkowskiego, ojca zeznającego, wobec akt obecnych w piątek po niedzieli Misericordia Roku Pańskiego 1736, oraz z mocy prawa natury. Kwituje z powodu rzeczywistej zapłaty tychże sum; rygory dekretu w tym zakresie kasuje. I przeciwnie – tenże urodzony (Nob.) Franciszek Borkowski, czyniąc zadość wyżej opisanemu dekretowi kondescensyjnemu, wspomnianemu szlachetnemu (Nob.) Wawrzyńcowi Borkowskiemu, bratu swemu rodzonemu – o ile pozostaje przy życiu – winien jest i powinien sumę dziewięćdziesięciu dwóch złotych polskich i piętnastu groszy tytułem pewnego, prawdziwego, słusznego, płynnego i prostego długu; sumę tę na wszystkich i poszczególnych dobrach swoich, posiadanych i przyszłych, zapisuje i zabezpiecza, i tęż sumę na pierwsze żądanie brata swego zapłacić oraz przy aktach obecnych złożyć zobowiązuje się. A to pod zakładem dziewięćdziesięciu dwóch złotych polskich i piętnastu groszy oraz forum obecnym.
uwagi i marginalia Adnotacja: strony nie umieją pisać.
data w brzmieniu kancelarii Feria Secunda post Dominicam Judica Quadragesimalem proxima Anno Domini 1743 (poniedziałek po niedzieli Judica 1743) [(pod tą samą datą)]
rodzaj sprawy Dożywocie (advitalitas) advitalitas mutua
Zapis dożywocia (advitalitas) na rzecz żony
strona czynna Mikołaj Borkowski Nob. · Dłużnik
strona bierna Katarzyna Modrzewska Nob. · Strona
osoby we wpisie Mikołaj Borkowski, s. zm. Marcina Borkowskiego i Marianny Dzierżanowskiej – zapisujący; Katarzyna Modrzewska, c. Wojciecha Modrzewskiego, jego żona – na jej rzecz zapis
miejscowości we wpisie —
Urodzony (Nob.) Mikołaj Borkowski, syn zmarłego urodzonego (Nob.) Marcina Borkowskiego, spłodzony z urodzoną (Nob.) Marianną Dzierżanowską, zdrowy, zeznał, iż urodzonej (Nob.) Katarzynie Modrzewskiej, córce urodzonego (Nob.) Wojciecha Modrzewskiego, ślubnej swojej małżonce, zapisuje i przyznaje dożywocie na wszystkich i poszczególnych dobrach swoich dziedzicznych i zastawnych, na wszelkich sumach pieniężnych teraz posiadanych i w przyszłości nabyć się mających, tudzież na rzeczach ruchomych i żywym inwentarzu – aż do kresu jej życia.
uwagi i marginalia Adnotacja: strony nie umieją pisać.
data w brzmieniu kancelarii Feria Secunda post Dominicam Judica Quadragesimalem proxima Anno Domini 1743 (poniedziałek po niedzieli Judica 1743) [(pod tą samą datą)]
rodzaj sprawy Zamiana dóbr (commutatio) commutatio bonorum
Wieczysta zamiana (commutatio) gruntów – dobra za dobra, grunt za grunt
strona czynna Mikołaj Borkowski Nob. · Strona
strona bierna Mikołaj Borkowski Nob. · Strona
osoby we wpisie Mikołaj Borkowski, syn zm. Marcina Borkowskiego i zm. Marianny z Dzierżanowskich – strona pierwsza; Marcin Borkowski, syn zm. Floriana Borkowskiego – strona druga; Piotr Borkowski zwany Bartoszewicz, Jan Borkowski oraz Agnieszka Borkowska, wdowa po zm. Stanisławie Borkowskim – sąsiedzi miedzą
miejscowości we wpisie Borki Paduchy (wieś); uroczysko Ługi albo Błota; role zwane Sigurska i Zahowiczowska [odczyty niepewne]; droga wiejska
Przed aktami niniejszymi grodzkimi łukowskimi stawiwszy się osobiście urodzony (Nob.) Mikołaj Borkowski, syn zmarłego urodzonego (Nob.) Marcina Borkowskiego, spłodzony ze zmarłą urodzoną (Nob.) Marianną Dzierżanowską, z jednej strony, oraz urodzony (Nob.) Marcin Borkowski, syn zmarłego urodzonego (Nob.) Floriana Borkowskiego, z drugiej strony, zdrowi będąc na ciele i umyśle, zeznali, iż dając sobie wzajemnie dobra za dobra, grunt za grunt, dziedzictwo za dziedzictwo, czynią między sobą taką oto wieczystą zamianę: a mianowicie urodzony (Nob.) Mikołaj Borkowski rzeczonemu urodzonemu (Nob.) Marcinowi Borkowskiemu — po pierwsze: półczwarta (trzy i pół) zagona placu, poczynające się od drogi wiejskiej a ku uroczysku zwanemu Ługi albo Błota się ciągnące, między miedzami tegoż urodzonego (Nob.) Marcina Borkowskiego, zamieniającego, z jednej a urodzonego (Nob.) Piotra Borkowskiego zwanego Bartoszewicz z drugiej strony; po wtóre zaś: półczwarta zagona placu zwanego Sigurska [odczyt niepewny], podobnej długości, między miedzami rzeczonego urodzonego (Nob.) Marcina Borkowskiego z jednej a urodzonego (Nob.) Jana Borkowskiego z drugiej strony [daje i wiecznie ustępuje]. W zamian zaś za powyższe dobra rzeczony urodzony (Nob.) Marcin Borkowski temuż urodzonemu (Nob.) Mikołajowi Borkowskiemu i jego sukcesorom daje półczwarta (trzy i pół) zagona placu zwanego Zahowiczowska [odczyt niepewny], poczynające się od drogi wiejskiej a ku uroczysku zwanemu Ługi albo Błoto się ciągnące, między miedzami tegoż urodzonego (Nob.) Mikołaja Borkowskiego z jednej a urodzonej (Nob.) Agnieszki Borkowskiej, pozostałej wdowy po zmarłym urodzonym (Nob.) Stanisławie Borkowskim, z drugiej strony, w dziedzictwie wsi Borki Paduchy leżące i położone, ze wszystkimi przynależnościami. Tak jedni, jak i drudzy dają, darują, czyli zamieniają, i w posiadanie odtąd wprowadzają, zrzekając się wszelkiego prawa swego, pod karami ziemskimi, poddając się forum urzędu niniejszego.
uwagi i marginalia Wpis rozpoczyna się na skanie 056 (k. 53r) i kończy na skanie 057 (k. 53v) – obie części połączono; kustosz u dołu k. 53r: „Semi quatuor”. „Semi quatuor sulcos” = półczwarta (3½) zagona. W tekście skreślono przydomek przy nazwisku Marcina Borkowskiego oraz pierwotnie wpisaną nazwę wsi, poprawioną na „Borki Paduchy”. Pod wpisem adnotacja pisarza: „Ignarus personae litterarum” – zeznający nie umie pisać.
data w brzmieniu kancelarii Sabbatho post Dominicam Judica Quadragesimalem proxima A.D. 1743
rodzaj sprawy Darowizna dóbr i osób (donatio) donatio perpetua
Darowizna pięciu zagonów placu
strona czynna Marcjanna Dzierżanowska Nob. · Zbywca
strona bierna Wojciech Kowieski Nob. · Nabywca
osoby we wpisie Marcjanna z Dzierżanowskich, wdowa po zm. Franciszku Rudnickim – darczyni; Wojciech Kowieski, syn zm. Tomasza Kowieskiego, oraz jego sukcesorzy – obdarowany; Szymon Jasiński i Mikołaj Borkowski – sąsiedzi miedzą
miejscowości we wpisie Jasionka (wieś); droga wiejska; uroczysko
Przed aktami niniejszymi grodzkimi łukowskimi stawiwszy się osobiście urodzona (Nob.) Marcjanna z Dzierżanowskich, pozostała wdowa po zmarłym urodzonym (Nob.) Franciszku Rudnickim, zdrowa będąc, zeznała, iż urodzonemu (Nob.) Wojciechowi Kowieskiemu, synowi zmarłego urodzonego (Nob.) Tomasza Kowieskiego, oraz jego sukcesorom, dobra swoje dziedziczne macierzyste, to jest pięć zagonów placu, poczynających się od drogi wiejskiej a ku uroczysku się ciągnących, między miedzami urodzonego (Nob.) Szymona Jasińskiego z jednej a urodzonego (Nob.) Mikołaja Borkowskiego z drugiej strony, w dziedzictwie wsi Jasionka leżących i położonych, ze wszystkim — daje i daruje; wwiązanie odtąd, prawa cywilnego, a to pod karami ziemskimi, przed forum urzędu niniejszego.
uwagi i marginalia Adnotacja pisarza: „Ignarus personae litterarum”. Tag „Marcjanna Dzierżanowska Rudnicka” oraz wieś Jasionka zgodne z tagami do skanu 085.
data w brzmieniu kancelarii [pod datą: Feria Sexta post Diem Rogationum proxima A.D. 1743]
rodzaj sprawy Kwit i kasacja zapisu (quietatio, cassatio) quietatio; cassatio inscriptionis
Skwitowanie ze sprawy o gwałty i z kondemnaty
strona czynna Adam Dzierżanowski Nob. · Wierzyciel (kwitujący)
strona bierna Stanisław Pogonowski Nob. · Dłużnik
osoby we wpisie Marcjanna z Dzierżanowskich, 1° v. Rudnicka, 2° v. Jastrzębska – kwitująca; Stanisław i Kazimierz Pogonowscy, synowie zm. Michała, oraz Mateusz Pogonowski, ojciec Michała i dziad obu braci – kwitowani; zm. Adam Dzierżanowski – brat stryjeczny kwitującej [stopień pokrewieństwa: odczyt niepewny], pokrzywdzony gwałtem; Franciszek Borkowski – asystent; Jakub Jastrzębski – mąż kwitującej, obłożnie chory
miejscowości we wpisie —
Urodzona (Nob.) Marcjanna z Dzierżanowskich, w pierwszym małżeństwie zmarłego urodzonego (Gen.) Franciszka Rudnickiego, w drugim, obecnym, urodzonego (Nob.) Jakuba Jastrzębskiego małżonka — z powodu nieobecności męża, który leży złożony chorobą, w asystencji urodzonego (Gen.) Franciszka Borkowskiego, dobrowolnie — zdrowa będąc, zeznała, iż ona urodzonych (Nob.) Stanisława i Kazimierza Pogonowskich — synów zmarłego urodzonego (Nob.) Michała Pogonowskiego, a tenże [był] synem urodzonego (Nob.) **Mateusza Pogonowskiego** [w rękopisie „quondam Mathiae”; zob. uwagi] — oraz ich następców kwituje z powództwa i akcji urzędowej, do urzędu niniejszego wytoczonej i wniesionej z powodu dopuszczenia się gwałtów wobec zmarłego urodzonego (Nob.) Adama Dzierżanowskiego, jej brata stryjecznego [odczyt niepewny: „sui Fratris Patruelis”, możliwe też „Parentis” — zob. uwagi], przez rzeczonych oraz przez **tegoż urodzonego (Nob.) Mateusza Pogonowskiego, dziada ich**, jako teraźniejszych kwitowanych; tudzież z kondemnaty w tej sprawie uzyskanej, oraz ze wszystkich i poszczególnych pretensji trwających aż do dnia dzisiejszego, a przy tej sposobności powstałych — a to dla zawartej między sobą ugody i dla uczynionego zaspokojenia; protestację przeciw tymże kwitowanym oraz kondemnatę kasuje.
uwagi i marginalia Wpis przechodzi ze skanu 57-036 (k. 35r) na 57-037 (k. 35v); łączony w jedną pozycję. Drugi tego dnia wpis tej samej Marcjanny Jastrzębskiej zeznającej w zastępczej asystencji z powodu choroby męża (por. 1265, 1268). **Filiacja i imię sprawdzone trzykrotnie na skanie 57-036 (powiększenia pojedynczych wyrazów).** Rękopis czyta: „N.N. Stanislaum et Casimirum Pogonowskie, **ol. N. Michaelis quondam Mathiae Pogonowski filij, filios**”, a dalej: „per praefatos et **N. Mathaeum Pogonowski**, modernos Quietatos”. **Przyjęto lekcję: Maciej i Mateusz to JEDNA osoba — Mateusz Pogonowski, ojciec Michała i dziad obu kwitowanych braci.** Przemawiają za tym cztery niezależne racje: 1. **Arytmetyka wpisu.** Formuła „per praefatos **et** N. Mathaeum Pogonowski, **modernos Quietatos**” zakłada **trzech** sprawców i trzech kwitowanych, podczas gdy nagłówek wymienia imiennie dwóch braci. Trzecim jest właśnie ów Mateusz — a nie nigdzie niewprowadzony czwarty Pogonowski. 2. **Brak „olim” przy drugiej wzmiance.** Przy „N. Mathaeum Pogonowski” nie ma znaku zgonu, więc osoba ta **żyje** i mogła dopuścić się gwałtu w 1744 r. 3. **„Quondam” w tej kancelarii nie dowodzi śmierci, lecz oznacza pokolenie dziadka.** Wzorzec „ol. [ojciec] quondam [dziad] filii filios” powtarza się trzykrotnie w jednym wyliczeniu wpisu nr 1575 („ol. Joannis quondam Alberti filij; ol. Gregorij quondam Nicolai; ol. Joannis quondam Laurentij **filij filij**”), gdzie „quondam” jest wyłącznie ogniwem łańcucha pokoleń. Zgon znaczy tam kontekst, nie samo słowo. Formuła we wpisie 1284 jest tej samej budowy, więc **nie przesądza, że ojciec Michała nie żyje**. 4. **Rozstrzyga przypadek gramatyczny.** Dopełniacz **„Mathiae”** jest wieloznaczny (dopełniacz *Matthias* brzmi Mathiae, *Matthaeus* — Mathaei, a obie zbitki są w tej ręce podobne), ale **biernik „Mathaeum” jest diagnostyczny**: biernik *Matthaeus* to Mathaeum, biernik *Matthias* to Mathiam. Skoro w rękopisie stoi **Mathaeum**, imię brzmi **Mateusz**, a zapis dopełniacza „Mathiae” jest zwykłym uproszczeniem pisarza. **Szkielet pokrewieństwa jest przy tym pewny:** *filios* (biernik l.mn.) odnosi się do Stanisława i Kazimierza, *Michaelis … filij* (dopełniacz l.poj.) do ich ojca, a *Mathiae Pogonowski* do ojca Michała. Ciąg pokoleń brzmi **Mateusz → Michał → Stanisław i Kazimierz**, a kwitowani to **dwaj bracia i ich dziad**. Wcześniejsze brzmienie tłumaczenia („urodzonego Michała, niegdyś Macieja Pogonowskiego, synów”) dopuszczało błędny odczyt, jakoby bracia byli synami dwóch różnych osób, dlatego zdanie przeredagowano. **Lekcja alternatywna, odnotowana i odrzucona:** gdyby „quondam” czytać jako znak zgonu, ojciec Michała byłby osobą zmarłą, a „N. Mathaeum Pogonowski” — czwartym, nigdzie niewprowadzonym krewnym. Tag PTG do skanu 57-036 notuje jedną z osób jako **„Maciej lub Mateusz Pogonowski”**, a więc indeksujący miał tę samą wątpliwość co do imienia; **rozbieżności nie wygładzano**. **Problem pary imion ma charakter systemowy** — zob. notę „Matthias czy Matthaeus (Maciej czy Mateusz)” w arkuszu „O źródle i metodzie”. **Rewizja po ponownym odczycie skanu 57-036 (na prośbę Użytkownika):** (1) **Filiacja Pogonowskich potwierdzona w całości** — w rękopisie: „NN. Stanislaum et Casimirum Pogonowskie ol. N. Michaelis quondam Mathiae Pogonowski filij filios”, a niżej biernik **„N. Mathaeum Pogonowski”** (powiększenie początku 5. wiersza); lekcja **Mateusz → Michał → Stanisław i Kazimierz** oraz tożsamość „Mathiae”/„Mathaeum” pozostają w mocy. (2) **Adam Dzierżanowski jest w rękopisie zmarły**: „intentata **ol.** N. Adami Dzierżanoski” — skrót „ol.” ma tę samą budowę co w „ol. N. Michaelis” dwa wiersze wyżej; poprzednio przeoczony. Rękopis nie mówi, czy śmierć miała związek z gwałtem — **nie domniemywano**. (3) **Stopień pokrewieństwa**: poprzednie „jej krewnego” było uogólnieniem. Rękopis: „sui Fratris Pa[…]is”. Pierwszy wyraz to *Fratris* (po inicjale dwie niskie litery przed wysokim „t”: F-ra-tris, nie Pa-tris). Drugi wyraz kończy się wysoką literą z pętlą przed „-is”, co odpowiada „l” w **„Patruelis”** — *frater patruelis* = **brat stryjeczny**, termin używany przez tę kancelarię wielokrotnie (wpisy 1770, 1806, 1843, 1942, 1961, 2039). Lekcja alternatywna **„Parentis”** (wysoka litera = „t”) dałaby zwrot „sui Fratris Parentis” — gramatycznie kulawy, ale niewykluczony; **odczyt oznaczono jako niepewny, oba warianty zapisano**. (4) Franciszek Rudnicki, pierwszy mąż, także ze skrótem „ol.” („primarum ol. N. Francisci Rudnicki”) — zgodnie z wpisami 60, 61, 539 z rocznika 1743, gdzie Marcjanna występuje jako wdowa po nim; dopisano „zmarłego”. (5) Sigla: Marcjanna — **N.**; Franciszek Borkowski (asystent) — **G.**; Stanisław i Kazimierz — **NN.**; zm. Michał, Mateusz, zm. Adam Dzierżanowski — **N.** Formuła przy Borkowskim: „in assistentia G. Francisci Borkowski et spontanee” — asystencja i dobrowolność. (6) Nieodczytany pewnie fragment formuły po „modernos Quietatos” (koniec 5. wiersza: „Actione concep…” / początek 6.: „…nis violentiae attentationis instituta et intentata”) — dotyczy określenia akcji, nie osób; oddano ogólnie jak dotąd.
data w brzmieniu kancelarii Feria Tertia post Diem Laetare Quadragesimalem proxima Anno Domini 1744 [(pod tą samą datą)]
To nazwisko w pełnym opracowaniu ksiąg grodzkich — razem z wyszukiwarką po wszystkich wpisach, kartami rodzinnymi z drzewami, prozopografią i studium źródła.