Dekret Trybunału z apelacji od sądu grodzkiego łukowskiego w sprawie o zabójstwo Andrzeja Zwolskiego w domu Wojciecha Chojeckiego we wsi Siarnów[?]. Oskarżali instygator oraz bracia zabitego (Remigian[?], Jan, Aleksander, Kazimierz Zwolscy) i wdowa Marianna Moniaczkowska; pozwani byli bracia Kazimierz i Piotr Orzeszkowie, synowie zmarłego Andrzeja Orzeszki, podsędka mielnickiego, oraz Wojciech Chojecki. Trybunał uznał, że Zwolski sprowokował bójkę i godził w życie Kazimierza Orzeszki, a Piotr zabił go w obronie brata — uwolnił Orzeszków od kary publicznej, a powodów od wszelkich kar; dalszy ciąg orzeczenia na następnej stronie. Końcowa część dekretu w sprawie przeciw Urodzonym Orzeszkom: pozwani mają zapłacić stronie powodowej karę 60 grzywien. Piotr Orzeszko, który przekroczył granice obrony życia swego brata, ma odsiedzieć pół roku w wieży grodu łukowskiego oraz zapłacić wadium główne stronie i sądowi, pod karą infamii. Wojciech Chojecki zostaje uwolniony od sprawy.
The deed is summarised; there is no full transcription.
[s. 1104P]
Dekret między Zwolskimi a [?] Orzeszkami. W sprawie toczącej się przed sądem grodzkim starościńskim łukowskim między instygatorem tegoż sądu i jego delatorami, Urodzonymi Remigianem[?], Janem, Aleksandrem i Kazimierzem Zwolskimi, braćmi rodzonymi zmarłego Urodzonego Andrzeja Zwolskiego, okrutnie i tyrańsko zabitego przez niżej wymienionych pozwanych, oraz Marianną Moniaczkowską, żoną pozostałą po tymże zabitym, którzy trzymając się swej protestacji z powodu niżej opisanych [czynów], uczynionej przed aktami grodzkimi łukowskimi przeciw tymże pozwanym, są powodami, a Urodzonymi Kazimierzem i Piotrem Orzeszkami, synami zmarłego Urodzonego Andrzeja Orzeszki, podsędka ziemi mielnickiej, braćmi między sobą rodzonymi, niżej opisanego umyślnego zabójstwa popełnionego na wyżej wymienionym zabitym ręcznymi sprawcami i wykonawcami, czyli głównymi [sprawcami], a także Wojciechem Chojeckim, tegoż umyślnego zabójstwa współgłównym sprawcą i wspólnikiem, pozwanymi z osób i dóbr ich wszystkich w ogólności po raz drugi, po uzyskaniu pierwszego
[s. 1105L]
[wyroku] zaocznego, o to: że oni, a mianowicie Urodzeni Orzeszkowie, nie bacząc na kary konstytucji Królestwa przeciw umyślnym zabójcom należycie[?] i surowo ustanowione, owszem, temuż [?] czasu, sposobem i w miejscu w protestacji opisanym, gdy zmarły Urodzony Andrzej Zwolski do wsi Siarnów[?], domu zamieszkania jednego z obwinionych, mianowicie Urodzonego Chojeckiego, w przyjaźni[?] — mając ją tyle razy zaświadczoną za pewną — wolny od wszelkiego niebezpieczeństwa na chwilę zajechał i tamże między przebywających w przyjacielskim posiedzeniu [?] przybył, wówczas oni wyżej wspomnianego zmarłego Urodzonego Zwolskiego pod pozorem przyjaźni do swego posiedzenia przyciągnęli, inne jednak rzeczy zamierzając, i na tegoż w taki sposób do siebie przyciągniętego człowieka niewinnego, najpierw słowami obelżywymi go znieważając, gwałtownym natarciem powstali, niespodziewanie napadłszy na niczego złego się po nich niespodziewającego, a mianowicie Orzeszkowie raną w głowę od tyłu ogromną i śmiertelną go zadali, od której to rany na miejscu przestępstwa (pozbawiony wszelkiej pomocy i ratunku) życie ze śmiercią zamienił. Tym swoim czynem podpadli pod kary opisane w konstytucji Królestwa przeciw umyślnym zabójcom. O które to [kary] na nich i na ich dobrach mają być orzeczone, zostali pozwani. Pozew sam o powyższym szerzej opiewa. Sąd ów grodzki starościński łukowski, wysłuchawszy sporów obu wspomnianych stron przed sobą prowadzonych, uznał, że delatorzy są obowiązani stawić się dla popierania tejże sprawy. A apelacji od tegoż dekretu przez stronę powodową do Sądów Trybunalskich Królestwa w Lublinie wniesionej, z [?] zachowaniem terminu, dla popierania i kontynuowania tejże apelacji i sprawy między sprawami wojewódz-
[s. 1105P]
twa i powiatu łukowskiego przed tymiż Sądami Trybunalskimi Królestwa w Lublinie obu stronom [termin] wyznaczył, tejże stronie powodowej przyznał. Strona pozwana zaprotestowała co do popierania tejże apelacji między sprawami przyjętymi kryminalnymi[?] od [?] tego. Poza tym[?] sama apelacja o powyższym szerzej opiewa[?]. Przeto w terminie dzisiejszym, na mocy[?] przypuszczenia tejże apelacji i zachowania samego terminu oraz z powodu[?] rozporządzenia sądów [?] obecnie z aresztu wynikającej i przychodzącej, gdy strona powodowa przez Urodzoną Mariannę Zwolską — swoim i następców zmarłego Urodzonego Zwolskiego imieniem — osobiście, pozwana zaś, mianowicie Urodzeni Orzeszkowie przez Urodzonego Piotra Orzeszkę swoim i brata swego imieniem osobiście, [a] Urodzony Chojecki również osobiście stawali i spór prowadzili, Sąd niniejszy Ordynaryjny Generalny Trybunału Królestwa Lubelski, przeczytawszy badania (skrutynia) przez obie strony przeprowadzone i rozważywszy je dojrzale we wszystkich okolicznościach, z których, choć jawnie wynika, że zmarły Urodzony Andrzej Zwolski, zabity, dał wiele powodów do sporu i bójki w domu Urodzonego Wojciecha Chojeckiego i przeciw Urodzonemu Kazimierzowi Orzeszce na jego życie powstał, i w tymże sporze ten sam zmarły Urodzony Zwolski z tego właśnie powodu został zgładzony przez Urodzonego Piotra Orzeszkę, brata rodzonego tegoż Kazimierza, w obronie życia brata swego. Przeto Sąd niniejszy, trzymając się prawa publicznego i sprawiedliwości, tychże Urodzonych Orzeszków pozwanych od kary publicznej wolnymi czyni i ogłasza. Powodów również od wszelkich kar tak samo wolnymi czyni. Orzekając
[…] ci sami Urodzeni Orzeszkowie, pozwani, zgodnie ze Statutem Królestwa niech zapłacą karę sześćdziesięciu grzywien polskich do rąk strony powodowej. Niemniej jednak, ponieważ z tych samych dochodzeń wynika, że tenże Urodzony Piotr Orzeszko przekroczył miarę i czyn obrony życia swego brata, przeto, rozważywszy rodzaj czynu i przekroczenia, Sąd niniejszy nakazuje, aby Urodzony Piotr Orzeszko w ciągu sześciu[?] tygodni najbliższych od niniejszego aktu wszedł do wieży grodu łukowskiego i to siedzenie przez pół roku bez przerwy ciągnął i odbył, a także zapłacił wadium główne stronie i tyleż Sądowi niniejszemu — Sądowi wprawdzie natychmiast, stronie zaś przy wyjściu z wieży — tak to wadium główne, jak i karę sześćdziesięciu grzywien polskich wyżej nałożoną, a to pod karą infamii. Na wypadek naruszenia niniejszego dekretu przez tegoż pozwanego Urodzonego Orzeszkę [kara] jak wyżej [?] i na wszystkich ich dobrach przez Sąd niniejszy jest orzekana, a termin ogłoszenia tejże kary infamii stronom przed urzędem grodzkim łukowskim przez Sąd niniejszy wyznacza się i ustanawia jako zawity. Co zaś dotyczy Urodzonego Wojciecha Chojeckiego, ponieważ z tych samych badań nie dowodzi się, że jest winny, przeto Sąd niniejszy tegoż Urodzonego Chojeckiego od niniejszej sprawy wolnym czyni i ogłasza, a stronę powodową od kar [?] wobec niego wolną ogłasza.
The [?] mark denotes an uncertain reading; the record itself is given in the language of the edition (Polish, or the original with a Polish translation).