77/1049P

Środa, nazajutrz po święcie św. Mateusza Apostoła i Ewangelisty, roku Pańskiego 166[…]. Krasuscy ze strony Wysokińskiej. Infamisi (wyjęci spod prawa). W sprawie toczącej się przed urzędem grodzkim starościńskim łukowskim z pozwu następującej treści: Kazimierz Domaszewski, namiestnik[?] starostwa łukowskiego. Wam, Urodzonym: Mikołajowi Krasuskiemu zwanemu Lasota, synowi zmarłego Pawła Krasuskiego, Walerianowi Krasuskiemu Synowczykowi[?] i Albrychtowi Krasuskiemu zwanemu Magdalon, Janowi Krasuskiemu zwanemu Stryczek[?], gwałtów i czynów niżej opisanych gwałtownym współsprawcom i głównym sprawcom, tobie[?] Wojciechowi, powinowatemu, i Andrzejowi Krasuskim zwanym Magdalenami[?], synom Albrychta, Andrzejowi Krasuskiemu Stryczkowi[?] oraz Maciejowi Krasuskiemu Przezdomie[?], synowi Jana, wspólnikom wspomnianych gwałtów, z dóbr waszych wszelkich i wszystkich, powagą Królewską i naszego urzędu nakazujemy, abyście przed nami, czyli naszym urzędem starościńskim grodzkim łukowskim, na rokach urzędowych, czyli skargowych, w poniedziałek po święcie Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny najbliżej przypadający, w Dworze Królewskim w Łukowie odprawiać się mających, a gdyby się nie odbyły — na innych najbliższych, na żądanie instygatora tegoż naszego urzędu starościńskiego grodzkiego łukowskiego i jego delatorów, Urodzonych Grzegorza Wysokińskiego, syna zmarłego Urodzonego Liliana[?] zwanego Piestrzyńskim[?], i Jadwigi Szamańskiej[?] [?], małżonków, każdy z osobna osobiście i zawiticie stanęli. Którzy was — a to małoletnich, jeśli są i opieki potrzebują, z opiekunami z prawa wam prawnie przysługującymi, z powodów zaś zamężną z jej mężem jako opiekunem małżeńskim jej asystującym — trzymając się dekretu uwolnienia, którym z pewnych przyczyn i racji w tymże dekrecie opisanych zostaliście uwolnieni tylko od terminu, nie zaś od sprawy, teraz ponownie, poprawiając tę samą sprawę i powództwo i uzupełniając wszelkie jej braki, a trzymając się protestu i okazania ran przed aktami publicznymi przeciw wam uczynionych, pozywają do gotowych spraw i do osądzenia ich powództwa, zawiticie, na termin z tegoż powództwa po przypozwaniu do przeniesienia [?] zawiticie dekretem postanowiony. Za to, że wy, i to główni sprawcy, nie lękając się kar na najeźdźców domów szlacheckich i przechowywaczy rzeczy cudzych albo [?] w granicach praw opisanych, które nikomu nie pozwalają wyrządzać krzywdy i zakazują, by ktokolwiek drugiemu gwałt zadawał, a na postępujących inaczej surowe kary ustanowiły — wy, obwinieni, wbrew prawu pospolitemu, na obciążenie i uszczuplenie majątku delatorów, chcąc ich do szczętu nie tylko z dorobku, ale i z majątku wyniszczyć, dowiedziawszy się[?], że wspomniana[?] w stanie [?] — jeden z obwinionych, mianowicie Mikołaj Lasota, w pozwie i doniesieniu nazwany głównym sprawcą, nadszedłszy, zwłaszcza ty, Urodzony Mikołaju Krasuski, do dóbr wsi Krasusza[?] Zembry i do części dziedzicznej delatorów zwanej [?], tamże leżącej, do jednego z delatorów, w czasie i miejscu w proteście opisanych, z pogróżkami tam[?] do niego przyszedłeś i przemówiłeś tymi słowy: „Kto[ś][?] mi moje gryki[?] pobrał”, i zaraz [?] snopki niezwiązane, inaczej kaczek[?] [?], w sposób niedozwolony zabrałeś, potem z Urodzonym Wojciechem Krasuskim, twoim powinowatym, pospieszyłeś do stada wiejskiego i tamże krowy własne powodów: jedną maści pstrej, drugą maści płowej, trzecią maści czarnej łysej[?], dojne[?], każdą z nich wartości po trzydzieści złotych, w sposób gwałtowny ze stada wyłączone zabrałeś i kazałeś[?] spędzić do twojego [?] we wsi Krasusze i Zembrach; nie poprzestając na tym, z innymi twoimi głównymi sprawcami, pomocnikami i wspólnikami, tegoż dnia nadszedłszy do domu delatorów we wspomnianej wsi Krasusza Zembry położonego, tamże zamknięte w chlewie czarnym[?] dwa cielęta, jedno maści pstrej, drugie maści pstrej, otworzywszy, czyli wyłamawszy[?] i wybiwszy drzwi do powodów[?] i chlewu[?], wspomniane dwa czarne[?] cielęta, a także dwa sery znajdujące się w skrzyni, masło z garnkiem i gotowe pieniądze w skrzyni, trzy złote polskie, czapkę, inaczej czapkę [?] adamaszkową[?] czerwoną z [?] w [?] [?], zabraliście i podzieliliście między siebie po głowie, przy obecności[?] i nieobecności[?] delatorów, cielęta zaś i krowy spasaliście i do domów mieszkalnych wspomnianego Mikołaja [?], a nie poprzestając na tym, nazajutrz, to jest w czasie i miejscu w proteście określonych, z wszelką nieokiełznaną swawolą przyszedłszy do stodoły delatorów, znalezionej w niej tychże delatorów żyta ozimego półtorej kopy[?] wartości dziesięciu złotych polskich, jęczmienia kopę i dziesięć snopków, owsa pięćdziesiąt snopków, w stodole się znajdujących, w sposób gwałtowny zabraliście i podzieliliście między siebie, a także jedną z delatorów, mianowicie Jadwigę Szamańską[?], czyli Wysokińską, w obecności[?] męża[?] broniącą i nie pozwalającą zabrać, tak ty, wspomniany Urodzony Mikołaju, jak i ty, Wojciechu, po różnych członkach jej ciała [?] i [?] targaliście[?], włosy jej, kołtuny z głowy wyrwaliście i inne gwałty według swej woli popełniliście, a krów wymienionych na żądanie delatorów wydać ani ich według przepisu prawa przed naszym urzędem okazać nie chcieliście. Które[?] po pozwie są przy was zatrzymane; rany Urodzonej Jadwidze Szamańskiej[?], czyli Wysokińskiej, małżonce, w prawą nogę poniżej uda, dwie stłuczone, sine, długie, częściowo krwią nabiegłe, siłą i gwałtem, mianowicie ty, wyżej wymieniony Walerianie Krasuski, zadałeś i wyrządziłeś. Którym czynem pokój i bezpieczeństwo domów szlacheckich naruszyliście, przeciw prawom Królestwa wykroczyliście i na kary za taki występek, odpowiadające rodzajowi waszego czynu, godne, z uznania urzędu wydać się mające, zasłużyliście. O które, czyli o ich na was orzeczenie, jesteście pozwani zawiticie; bądźcie na terminie [?] i odpowiadajcie urzędowi. Dan w Dworze Królewskim w Łukowie we wtorek najbliższy po święcie św. Tomasza Apostoła roku Pańskiego tysiąc sześćset sześćdziesiątego piątego. Ów urząd grodzki starościński łukowski, po przeczytaniu sporów stron z obu stron i rozważeniu inkwizycji: co się tyczy zabrania zboża — ponieważ z inkwizycji wynika, że pozwani [?] jeden wóz zboża, mianowicie żyta ozimego, jęczmienia i owsa, zabrali — przeto uznał[?] stronę powodową za bliższą do udowodnienia przez przysięgę cielesną i [nałożył] na nią rotę przysięgi. Ponieważ wspomniane zboże własnej[?] pracy i zasiewu [?] [?], a co do zwrotu tegoż zboża swego taksy sześciu złotych nieprzekraczającej[?] mają być zobowiązani. Co się zaś tyczy zabranego bydła — ponieważ z tychże inkwizycji jest jawne, że jeden z pozwanych, mianowicie Mikołaj Krasuski, jedną krowę powodów zabrał — przeto postanowił, aby tenże wspomniany Mikołaj Krasuski tę samą krowę powodom zwrócił albo za nią taksę, sumę piętnastu złotych polskich, przez powodów przysięgą stwierdzoną[?], rzeczywiście zapłacił i odliczył. Dalej, co się tyczy ran przez jednego z pozwanych, mianowicie Urodzonego Waleriana Krasuskiego, jednej z powodów zadanych i [?], uznał ją za bliższą do udowodnienia tych swoich ran przed swoim urzędem. Co się zaś tyczy zabrania rzeczy tymże powodom, uznał pozwanych za bliższych do uwolnienia się przysięgą cielesną od tego, co zawiera pozew strony powodowej, i to na rokach skargowych grodzkich łukowskich najbliższych od tego aktu, na których [?] do wykonania i do dalszej egzekucji niniejszej sprawy [?] [?] wyznaczył i zachował obu stronom termin zawity. A apelację od tegoż dekretu, przez obie strony do sądów Trybunału Królestwa Lubelskiego założoną, z zachowaniem dalszego terminu, [?] tejże apelacji przeniósł do spraw województwa lubelskiego i ziemi łukowskiej, jak akta wspomnianej apelacji obszerniej wykładają. W dniu więc dzisiejszym, mocą wspomnianej apelacji przyjętej i z zachowaniem terminu, a zwłaszcza[?] porządku[?] sądów wówczas i obecnie[?] z kolei przypadającego i przychodzącego, w kontumacji Urodzonych Waleriana i Macieja Krasuskich, pozwanych, do niniejszego sądu przez woźnego generalnego Królestwa, Urodzonego Wawrzyńca Lachowskiego[?], czterokrotnie ponad formę prawa pospolitego wywołanych i niestawających, Sąd niniejszy Ordynaryjny Generalny Trybunału Królestwa Lubelski wyroki owego urzędu grodzkiego łukowskiego wówczas wydane częściowo zatwierdza, częściowo uchyla. Niemniej w dalszym toku tejże sprawy zawieszona strona powodowa wspomniana Urodzonych Waleriana i Macieja Krasuskich, pozwanych, ponownie do niniejszego sądu przez tego samego woźnego w sposób jak wyżej wywołanych i niestawających, na [?] kar praw, mianowicie infamii, zaś po [?] [?] wcześniejszego skazania przez Urodzonego [puste miejsce] nałożonego, za przyzwoleniem niniejszego sądu, sądownie skazała. Mocą zaś tego[?], w sposób wyżej opisany, w kontumacji wyżej wypisanych pozwanych Urodzonych Waleriana i Macieja Krasuskich, na uzyskane[?] żądanie strony powodowej, Sąd niniejszy Ordynaryjny Generalny Trybunału Królestwa Lubelski na często wspomnianych Urodzonych Waleriana i Macieja Krasuskich, pozwanych, kary praw, mianowicie infamii, orzeka i ogłasza ich infamisami i wywołanymi z Królestwa Polskiego i z przyłączonych do niego państw. I do ogłoszenia tychże kar infamii przydał woźnego generalnego Królestwa, Urodzonego Adama[?] Kośmiana, a sprawę niniejszą do starostów łukowskich i do ich właściwych urzędów, którym jurysdykcji wspomniani pozwani Urodzeni Walerian i Maciej Krasuscy, infamisi, wraz ze swymi dobrami podlegają, dla dalszej i ostatecznej egzekucji z tytułu powyższego, do wykonania i rozciągnięcia odsyła. Który to woźny, wspomniany Urodzony Kośmian, wróciwszy z miejsca ogłoszenia, przed niniejszym sądem osobiście stojąc, publicznie zeznał, że wspomniane kary infamii, na pozwanych Urodzonych Waleriana i Macieja Krasuskich w sposób wyżej opisany orzeczone, w ratuszu lubelskim w obecności bardzo licznej szlachty ogłosił, obwołał i, jak prawo każe, do wiadomości wszystkich podał.