Home › Łuków extracts in the records of the Crown Tribunal of Lublin › 464/175
Entry from the Łuków extracts of the Crown Tribunal of Lublin
464/175
Szlachetny Andrzej Wierzchowski, syn Pawła, zwany Kowalowicz, dziedzic w Wierzchowinach, pozwał przed sąd ziemski łukowski pozwem króla Władysława IV z 14 XII 1643 Pawła Domańskiego zwanego Przasnek, dziedzica w Domaninzithi[?] i Kozly[?], o niewymierzenie sprawiedliwości za syna Jakuba Domańskiego, który napadł powoda i zadał mu rany głowy, odciął mały palec i część dłoni lewej ręki, zranił palec środkowy i prawe ramię; szkodę oszacował na 200 złotych[?] i drugie tyle. Na rokach ziemskich łukowskich 11 I 1644 pozwany żądał odroczenia na stawienie syna, który jest dorosły i usamodzielniony; sąd odroczenie przyznał. Powód odwołał się od tego wyroku do Trybunału Koronnego w Lublinie, pozywając wraz z nim sędziego ziemskiego łukowskiego Wojciecha Olędzkiego z Krzymoszy, przez woźnego Jana Janusza z Ułan; sędzia odwołanie przyjął.
- Legal act
- decretum (wyrok z wpisanym pozwem królewskim) i odwołanie do Trybunału Koronnego w Lublinie
- Date
- 14 XII 1643
- Place
- Łuków, sąd ziemski łukowski (in Terminis Terrestribus)
- Archival unit
- 35/16/0/3.10/464 — Ekstrakty z akt sądów ziemskich łukowskich z lat 1641–1678
Persons in the deed
| Person | Role in the deed | Relations | Place of residence | Status and notes |
|---|
| Władysław IV | wystawca pozwu (wspomniany) | | | król Polski |
| Paweł Domański | strona (pozwany) | ojciec Jakuba Domańskiego | Domaninzithi[?] (in Domaninzithi[?]), Kozly[?] — dziedzic | szlachcic (Urodzony, Nobilis); przydomek „Przasnek” |
| Jakub Domański | wspomniany (sprawca ran, obwiniony) | syn Pawła Domańskiego („filius tuus legitimus”) | | szlachcic (Urodzony, Nobilis); dorosły i usamodzielniony (wg pozwanego) |
| Andrzej Wierzchowski | strona (powód) | syn Pawła Wierzchowskiego | Wierzchowiny (in Wierzchowiny) — dziedzic, „i gdzie indziej” | szlachcic (Urodzony, Nobilis); przydomek „Kowalowicz” (zob. uwaga) |
| Paweł Wierzchowski | wspomniany | ojciec Andrzeja Wierzchowskiego | | szlachcic (Urodzony, Nobilis) |
| Wojciech Olędzki | urzędnik; pozwany w odwołaniu jako sędzia sprawy | | Krzymosze (de Krzimosze) | szlachcic (Urodzony, Generosus); sędzia ziemski łukowski (Judex Terrestris Lucoviensis) |
| Jan Janusz | woźny (ministerialis) | | Ułan (de Ulan) | woźny, „opatrzny” (providus) |
| Jaszowski | urzędnik (korektor, „correxit”) | | | |
| Jan[?] Siberski | urzędnik (podpis pod ekstraktem) | | | [?] (po nazwisku skrót „N R”[?]) |
| Domański | strona sporu | | | |
| W[?]owski[?] | strona sporu | | | |
Transcription
[s. 175] [dawna paginacja: 235; u góry późniejszy dopisek: In[?] Lublin[?] 1645]
Proposuit iudicialiter coram Generali[?] Terrestri Lucoviensi Judicio infrascriptus actor contra infranominatum citatum ex copia citationis suae, cuius tenor sequitur talis:
Vladislaus Quartus Dei Gratia Rex Poloniae etc. Tibi Nobili Paulo Domanski dicto Przasnek in Domaninzithi[?] et Kozly[?] heredi, de bonis tuis quibus omnibus mandamus, ut coram Judicio nostro Terrestri Lucoviensi vel in positione Actorum Terrestrium Lucoviensium proxime celebrandorum, ad instantiam Nobilis Andreae Wierzchowski, Nobilis Pauli Wierzchowski filii, dicti Kowalowicz, in Wierzchowiny et alibi heredis, personaliter peremptorie compareas. Qui te citat pro eo, quia tu non vis nec curas debitam et competentem iustitiam facere et administrare de et cum Nobili Jacobo Domanski, filio tuo legitimo, qui praenominatus filius tuus tempore certo nuper praeterito ipsum actorem sine ulla causa legitima impetuose irruendo vulnera: primum in parte capitis sinistra sectum cruentum magnum et longum, aliud in cornu capitis dextro sectum cruentum, abscissa digiti totius auricularis manus sinistrae et cum abscissione magnae partis extremitatis manus eiusdem circa unum digitum, ad haec ac in digito
[s. 176L] [dawna paginacja: 236]
medio manus eiusdem sectum cruentum, nec non in humero dextro vulnus sectum cruentum vi[?] et[?] violenter[?] intulit et inflixit, prout protestatio eo nomine contra ipsum facta latius enarrat. In quibus vulneribus idem actor vult te et filium tuum iure convincere, nullis sibi iuribus obmittendo, quam tuam non administrationem iustitiae de filio tuo pensat sibi contra te ducentis florenis[?] pecuniae polonicalis et damni totidem, vel ita prout Judicium nostrum decreverit, ad causam iudicialiter[?] responsurus. Datum Lucoviae feria secunda post festum Sanctae Luciae Virginis proxima Anno Domini Millesimo Sexcentesimo Quadragesimo Tertio.
Et post propositionem suam modo praemisso factam deductoque parti citatae legitimo de termino et contentis citationis suae verificatis petiit actor partem citatam[?] ad procedendum compelli.
Partes praefatae utraque, actor et citatus, personaliter comparentes et controvertentes. Judicium praesens Terrestre Lucoviense, quoniam actor docuit citato de termino praesenti, ideo partibus utrisque causam praesentem prosequi mandat.
Citatus vero, reservatis sibi omnibus iuris beneficiis ad causam praesentem necessariis,
[s. 176P] [dawna paginacja: 237]
adhaerendo legibus Regni et statutis praxique in talibus servari solitis, petiit a Judicio praesenti dilationem statutionis pro futuris terminis filii sui nomine Jacobi Domanski, qui est adultus et emancipatus, ex cuius statura colligetur se non teneri administrare iustitiam, quem ad praesens circa se non habet, et iuribus suis gaudet. Quibus sic deductis et declaratis petiit citatus tandem dilationem sibi de iure publico suadente, reservatis de iure reservandis, concedi.
A contrario actor exceptionem citati minus iuridicam refutando dixit et Judicio praesenti declaravit dilationem pro citato ad statuendum inculpatum filium ipsius de iure inconcessibilem esse, siquidem in causis administrationis iustitiae nullae dilationes procedunt, petiitque hanc exceptionem in partem reiici et citatum ad faciendam iustitiam stringi, caeteris iuris beneficiis salvis sibi praecustoditis.
In prosecutione[?] Judicium hocce Terrestre Lucoviense ad affectationem citatae partis dedit et concessit citato iuridicam dilationem ad statuendum filium inculpatum, ex cuius statura apparebit, utrum sit adultus necne, idque in proximis Terminis Terrestribus Lucoviensibus, in quibus parti utrique terminum peremptorium ad praemissa agendum et iure ulterius ea in causa coram se procedendum conservavit.
[s. 177] [dawna paginacja: 238]
Quo decreto actor pro iure non suscepto[?] ab eodem et cum eodem Generosum Albertum Olendzki de Krzimosze, causae huius iudicem, ad Judicia ordinaria Generalia Tribunalis Regni Lublinensis per ministerialem providum Joannem Janusz de Ulan debito modo [?] est movit.
Cuius motioni memoratus dominus Judex Terrestris Lucoviensis detulit, partibus praenominatis[?] utrisque terminum expurgandae sententiae suae, prosequendae vero et continuandae motionis eiusdem et iure ulterius eam in causa coram se procedendi praefigendo et conservando, ut iuris est, peremptorium, vigore praesentis motionis terminique conservationis et iuxta acta.
Actum Lucoviae in Terminis Terrestribus feria secunda post festum Sanctorum Trium Regum proxima Anno Domini Millesimo Sexcentesimo Quadragesimo Quarto.
Ex Actis Terrestribus Lucoviensibus tradidit[?]. Correxit Jeżowski[?]. Joannes[?] Siberski[?] [podpis/parafa]
[pieczęć] [pieczęć] [dwa ślady dawnych pieczęci, napisy nieczytelne]
[niżej, inną ręką:] [?] — In Aresto[?] dependet. [?] 1644 [?]
[na prawym marginesie pionowo, inną ręką:] [?] — nieczytelne
[dalej na stronie tytuł sprawy pisany odwrotnie — odczyt po obróceniu przy odwrociu]
[odwrocie: tytuł sprawy]
[s. 0177, górna krawędź, częściowo ucięte:] Inter W[?]owskie[?] et Domansk[i] / Mot[a][?]
[pośrodku:] Actori
[niżej, z zakrętasem:] Ad Decr[etum]
[na lewym marginesie, pionowo:] [?] Decr[?] recepit actor[?]
Translation
Przedłożył sądownie przed walnym[?] sądem ziemskim łukowskim niżej wypisany powód przeciw niżej wymienionemu pozwanemu z odpisu swego pozwu, którego treść jest następująca:
Władysław Czwarty, z Bożej łaski król Polski itd. Tobie, Urodzonemu Pawłowi Domańskiemu zwanemu Przasnek, dziedzicowi w Domaninzithi[?] i Kozly[?], z dóbr twoich wszystkich, rozkazujemy, abyś przed naszym sądem ziemskim łukowskim albo na najbliższych odbyć się mających posiedzeniach akt ziemskich łukowskich, na żądanie Urodzonego Andrzeja Wierzchowskiego, syna Urodzonego Pawła Wierzchowskiego, zwanego Kowalowicz, dziedzica w Wierzchowinach i gdzie indziej, stawił się osobiście i zawityście. Który cię pozywa za to, że nie chcesz ani nie dbasz uczynić i wymierzyć należytej i właściwej sprawiedliwości z Urodzonym Jakubem Domańskim, twoim prawym synem, i co do niego, który to wymieniony syn twój w pewnym czasie niedawno minionym, napadłszy gwałtownie bez żadnej prawnej przyczyny na samego powoda, zadał mu rany: pierwszą w lewej części głowy, ciętą, krwawą, wielką i długą; drugą w prawym rogu głowy, ciętą, krwawą; z odcięciem całego małego palca lewej ręki i z odcięciem wielkiej części końca tejże ręki przy jednym palcu; nadto i na
[s. 176L]
środkowym palcu tejże ręki ranę ciętą, krwawą, a także na prawym ramieniu ranę ciętą, krwawą, przemocą[?] zadał i wyrządził, jak szerzej opowiada protestacja z tego tytułu przeciw niemu uczyniona. W tych ranach tenże powód chce ciebie i twego syna prawem przekonać, nie pomijając żadnych swoich praw, a to twoje niewymierzenie sprawiedliwości co do twego syna szacuje sobie przeciw tobie na dwieście złotych[?] w pieniądzu polskim i drugie tyle szkody, albo tak, jak sąd nasz postanowi; [stawisz się] w sprawie sądownie[?] odpowiedzieć mający. Dan w Łukowie w najbliższy poniedziałek po święcie św. Łucji Dziewicy Roku Pańskiego tysiąc sześćset czterdziestego trzeciego.
A po swoim przedłożeniu uczynionym w opisany sposób i po wykazaniu stronie pozwanej prawnego terminu oraz sprawdzeniu treści swego pozwu powód żądał, aby stronę pozwaną[?] przymuszono do postępowania.
Obie wspomniane strony, powód i pozwany, stanęły osobiście i spierały się. Niniejszy sąd ziemski łukowski, ponieważ powód wykazał pozwanemu niniejszy termin, przeto nakazuje obu stronom prowadzić niniejszą sprawę.
Pozwany zaś, zastrzegłszy sobie wszystkie dobrodziejstwa prawa potrzebne do niniejszej sprawy,
[s. 176P]
trzymając się praw Królestwa i statutów oraz praktyki w takich sprawach zwykle zachowywanej, żądał od niniejszego sądu odroczenia na stawienie na przyszłe terminy swego syna, imieniem Jakuba Domańskiego, który jest dorosły i usamodzielniony, z którego postury wynika, że on [pozwany] nie jest obowiązany wymierzać sprawiedliwości; którego obecnie przy sobie nie ma i [który] cieszy się swoimi prawami. Po takim przedstawieniu i oświadczeniu tego pozwany żądał w końcu, aby mu udzielono odroczenia, jak doradza prawo pospolite, z zastrzeżeniem tego, co prawem zastrzec należy.
Przeciwnie, powód, odpierając zarzut pozwanego jako mniej prawny, mówił i oświadczył niniejszemu sądowi, że odroczenie dla pozwanego na stawienie jego obwinionego syna jest z prawa niedopuszczalne, ponieważ w sprawach o wymierzenie sprawiedliwości żadne odroczenia nie przysługują, i żądał, aby ten zarzut odrzucić i pozwanego zobowiązać do uczynienia sprawiedliwości, z zachowaniem sobie pozostałych dobrodziejstw prawa.
W toku sprawy[?] ten sąd ziemski łukowski na usilne żądanie strony pozwanej dał i przyznał pozwanemu prawne odroczenie na stawienie obwinionego syna, z którego postury okaże się, czy jest dorosły, czy nie, a to na najbliższych rokach ziemskich łukowskich, na których obu stronom zachował termin zawity do działania w powyższej sprawie i do dalszego postępowania przed sobą prawem w tej sprawie.
[s. 177]
Od tego wyroku powód, jako od nieprzyjętego prawa[?], od tegoż i wraz z tymże Urodzonym Wojciechem Olędzkim z Krzymoszy, sędzią tej sprawy, do sądów zwyczajnych głównych Trybunału Koronnego Lubelskiego przez opatrznego woźnego Jana Janusza z Ułan należytym sposobem [?] odwołał się.
Któremu odwołaniu wspomniany pan sędzia ziemski łukowski przychylił się, wyznaczając i zachowując obu wymienionym[?] stronom termin zawity, jak prawo każe: [sędziemu] do usprawiedliwienia swego wyroku, [powodowi] zaś do popierania i kontynuowania tegoż odwołania i do dalszego postępowania prawem w tej sprawie przed nim, na mocy niniejszego odwołania i zachowania terminu oraz według akt.
Działo się w Łukowie na rokach ziemskich w najbliższy poniedziałek po święcie Trzech Króli Roku Pańskiego tysiąc sześćset czterdziestego czwartego.
Z akt ziemskich łukowskich wydał[?]. Poprawił Jeżowski[?]. Jan[?] Siberski[?] [podpis/parafa]
[pieczęć] [pieczęć]
[dopiski innej ręki:] [?] — pozostaje w rejestrze aresztowym[?] (In Aresto[?] dependet). [?] … 1644 [?]
[odwrocie, s. 177: tytuł sprawy] Między W[?]owskim[?] a Domańskim. Wniesiona[?]. Powodowi [tj. odpis dla powoda]. Do dekretu. [Na marginesie:] [?] dekret[?] otrzymał powód[?].
The [?] mark denotes an uncertain reading; the record itself is given in the language of the edition (Polish, or the original with a Polish translation).
Manuscript pages
Scans in the Szukaj w Archiwach service
This record in the edition — with search, relations between persons and neighbouring records