464/56

[s. 56] Proposuit iudicialiter coram praesenti Terrestri Lucoviensi infrascribendus actor contra infranominatam citatam ex copia[?] citationis suae, cuius tenor sequitur talis. Vladislaus Quartus Dei Gratia Rex Poloniae etc. Tibi Nobili Annae Szestrzewitowska[?], olim Nobilis Adami Szarnecki relictae consorti, de bonis tuis generaliter omnibus, mandamus quatenus in terminis communibus[?] Terrestribus Lucoviensibus proxime celebrandis, ad instantiam Nobilis Stanislai Szarnecki, olim Generosi Joannis Szarnecki de Blogo[?] haeredis, personaliter peremptorie compareas, qui te citat secundo post obtentam poenam contumaciae, pro eo quia tu temporibus diversis anno praesenti multis [?] viabus[?], immissis famulis subditisque tuis, in borram actoris propriam et haereditariam in haereditate villa Blogasza[?] sitam, actori inter fratres ex vi amicabilis divisionis cessam, ibique arbores pinaceas[?] pro aedificiis aptas in numero quadraginta, minores ad [?] sepes[?] aptas in numero ducentas, arbores quercineas et betulineas pro reparandis [?] aptas ad currus quinquaginta, pro foco et alia necessitate aptas ad currus sexaginta, citra vel ultra, modo violento excidisti, et pro sua utilitate[?] in domum tuam in villa B[?]zo[?] sitam [?], partimque diversis [?] divendidisti in praeiudicium actoris [na dole strony współczesna liczba ołówkiem „1642”] [s. 57L] actoris praemissa faciendo, quod sibi contra te taxat[?] ducentis marcis [?] et damni tantidem, vel ita prout ius decernet, iudicialiter [?] responsura. Datum Lucoviae Feria secunda post Festum Sancti Francisci Confessoris proxima Anno Domini Millesimo Sexcentesimo Quadragesimo secundo. Et post propositionem suam modo praedicto factam deductoque parti citatae legitimo de termino et contentis citationis suae verificatis, petiit pars actorea citatam ad procedendum compelli. E contra plenipotens citatae declaravit Iudicio praesenti causam praesentem principali sed[?] reconventionaliter institutam esse, siquidem ipsemet actor borram et gaium in Blogosza[?] sitam, Nobilis Stanislai Szarnecki filii citatae, cuius tutoriam citata gerit, propriam et haereditariam devastat, divendit et penitus desolat, suamque culpam in personam citatae redundat[?], petiitque principalem suam a causa praesenti actionis reconventionalis liberam pronunciari, aliis iuris beneficiis salvis principali suae praecustoditis. Actor vero omnibus beneficiis exceptionum[?] aliisque iuris causae suae necessariis salvis sibi reservatis praecustoditis, causam suam, quae est propriae iniuriae et damni per citatam sibi illati, reconventionalem [s. 57P] non esse dixit, siquidem pro sua iniuria cuivis[?] licitum est agere, causamque suam retardare non potest, quapropter non esse reconventionalem admittendam[?], et ad procedendum citatam compelli petiit, iuris beneficiis salvis. Parte praefata utraque, actorea personaliter, citata vero per Nobilem Christophorum Szestrzewitowski comparente et controvertente, Iudicium praesens Terrestre Lucoviense, eo considerato quoniam unicuique pro iniuria sua licitum est agere et indemnitati bonorum suorum providere, ideo non esse reconventionalem actionem adinvenit et citatam in causa praesenti procedere mandavit. Quo decreto citata pro Iudicio non suscepto, ab eodem et cum eodem Generosum Albertum Olendzki de Krzymosze, causae huius Iudicem, ad Iudicia ordinaria Generalia Tribunalis Regni Lublinensis per Ministerialem Regni Generalem Providum Joannem Janosz de Ulan debito modo et prout iuris est movit. Cuius motioni memoratus Iudex [?] non detulit nec eandem interpositam suscepit. De qua non delata, [?] prosequenda eadem motione, contra Iudicium praesens protestata est. Iudicium quoque nil temere ea in causa egisse, [s. 58L] verum iure communi id suadente fecisse reprotestatum est. Tandem plenipotens citatae declaravit Iudicio praesenti causam praesentem principali suae incompetenter esse institutam ex rationibus: Prima, quia actor bona omnia filii citatae occupavit eademque tenet, nullum victum et amictum filiastro suo pupillo dat, cuius citata tutoriam gerit et fungitur, nullaque bona ipsius tenet. Altera, quod citata nullam excisionem et desolationem borrae fecit, quinimo ipsemet actor gaium et borram eiusdem filiastri sui pupilli devastat, alias[?] gaii divendit, ad extraneas villas amicis suis extradit, quod et inquisitione probare[?] se offert. His[?] deductis petiit se a causa praesenti utpote incompetenti liberam pronunciari, aliis iuris beneficiis sibi reservatis. Deinde causam suam competentem competenterque [?] institutam esse dixit, quandoquidem ratione propriae iniuriae et damni per citatam illati egit. Citata namque nullo iuris praetextu et proprietate [?] nullatenus[?] bona actoris [?] habendo maximam desolationem borrae actoris fecit. Cum itaque causa [s. 58P] praesens est iniuriae propriae et damni, pro sua licitum est cuivis in persona[?] agere, petiit causam praesentem competentem esse adinveniri et citatam ad procedendum compelli, iuris beneficiis salvis permanentibus nullisque abruptis. Tandem Iudicium [?] Terrestre Lucoviense competenti actione actoris adinventa citatam in causa praesenti respondere mandat. Quo decreto citata pro Iudicio non suscepto, ab eodem et cum eodem causae huius Iudice ad Iudicia ordinaria Generalia Tribunalis Regni Lublinensis modo ut supra movit. Cuius motioni memoratus Iudex detulit et eandem interpositam suscepit. Partibus praenominatis utrisque terminum expurgandae sententiae suae, prosequendae vero et continuandae motionis eiusdem in praeallegatis Iudiciis ordinariis Generalibus Tribunalis Regni Lublinensis, videlicet tum dum et quando causae Palatinatus Lublinensis et districtus Lucoviensis ad iudicandum legitime incident, ut iuris est, peremptorium praefigendo et conservando iuxta acta. [?] continenti coram eodem Iudicio [s. 59L] Terrestri Lucoviensi personaliter stans Ministerialis Regni Generalis Providus Stanislaus Iuśnio[?] de Gol[?]ze[?] publice recognovit, quia ipse in causa praesenti citationes binas [?]: primam, super quam poena contumaciae stetit, Feria Secunda infra octavas Corporis Christi proxime praeteritas, alteram secundo editam Feria secunda post Festum Sancti Francisci Confessoris, utrasque anno praesenti Millesimo Sexcentesimo Quadragesimo Secundo, in bonis villa Bzoa[?] curiaque citatae ibidem sita posuit, et positionem earundem citationum ipsimet citatae publicavit, et ad notitiam [?] deduxit[?]. De quo relatio praesens. Actum Lucoviae in terminis Terrestribus Feria Secunda post Festum Sancti Lucae Evangelistae proxima Anno Domini Millesimo Sexcentesimo Quadragesimo Secundo. Ex Actis Terrestribus Lucoviensibus [?]. Correxit [?]. Joannes Je[?]ski N. T.[?] [pieczęć] [pieczęć] [odwrocie: tytuł sprawy] [s. 60] Inter Szarneckie Matia[?] 1642 Ratione excisionis[?] [wiersz blady, częściowo starty] Cit[ata][?] nra[?] Ratione excisionis arborum. Competens actio [?] [skrót „vnde'”] [dopiski, przekreślone pionową kreską:] Ad De[?]tum[?] Zalesky[?] [podpis z zakrętasem] Inducta[?] R.[?] Eva[?]

[s. 56] Przedstawił sądownie przed niniejszym [sądem] ziemskim łukowskim niżej opisany powód przeciw niżej wymienionej pozwanej z odpisu[?] swego pozwu, którego treść jest następująca. Władysław Czwarty, z Bożej łaski król Polski itd. Tobie, Urodzonej Annie Szestrzewitowskiej[?], pozostałej małżonce (wdowie) po zmarłym Urodzonym Adamie Szarneckim, [i] ze wszystkich twoich dóbr w ogólności, nakazujemy, abyś na najbliższych roczkach wspólnych[?] ziemskich łukowskich, na żądanie Urodzonego Stanisława Szarneckiego, dziedzica zmarłego Urodzonego Jana Szarneckiego z Błogo[?], osobiście i zawicie stanęła; [on] pozywa cię powtórnie, po uzyskaniu [przeciw tobie] kary za niestawiennictwo, za to, że ty w różnych czasach roku bieżącego wielu [?] drogami[?], nasławszy swych czeladników i poddanych, w bór powoda, własny i dziedziczny, położony w dziedzictwie wsi Błogasza[?], który przypadł powodowi między braćmi na mocy działu polubownego, i tam drzewa sosnowe[?] zdatne na budynki w liczbie czterdziestu, mniejsze, zdatne na [?] płoty[?], w liczbie dwustu, drzewa dębowe i brzozowe zdatne do naprawy [?] — na pięćdziesiąt wozów, zdatne na opał i na inną potrzebę — na sześćdziesiąt wozów, mniej lub więcej, gwałtownie wycięłaś, i dla swego pożytku[?] do twojego domu we wsi B[?]zo[?] położonego [?], a częściowo różnym [?] rozprzedałaś, ze szkodą powoda; [s. 57L] tym, co wyżej, czyniąc [szkodę] powodowi, którą sobie przeciw tobie szacuje[?] na dwieście grzywien [?] i tyleż szkody, albo tak, jak prawo rozstrzygnie — sądownie [?] masz odpowiadać. Dan w Łukowie w poniedziałek najbliższy po święcie św. Franciszka Wyznawcy, roku Pańskiego tysiąc sześćset czterdziestego drugiego. A po przedstawieniu swej sprawy w sposób wyżej podany i po wywiedzeniu wobec strony pozwanej prawnego terminu oraz po stwierdzeniu prawdziwości treści swego pozwu, strona powodowa żądała, by pozwaną zmusić do stawania w sprawie. Przeciwnie, pełnomocnik pozwanej oświadczył przed niniejszym sądem, że niniejsza sprawa została wniesiona przeciw jego mocodawczyni, lecz[?] [jest] wzajemna (reconventionaliter), ponieważ sam powód bór i gaj położony w Błogoszy[?], własny i dziedziczny Urodzonego Stanisława Szarneckiego, syna pozwanej, nad którym pozwana sprawuje opiekę, pustoszy, rozprzedaje i doszczętnie niszczy, a swoją winę przerzuca[?] na osobę pozwanej; i żądał, by jego mocodawczynię uznać za wolną od niniejszej sprawy powództwa wzajemnego, z zachowaniem innych dobrodziejstw prawa zastrzeżonych dla jego mocodawczyni. Powód zaś, zachowawszy i zastrzegłszy sobie wszystkie dobrodziejstwa zarzutów[?] i inne [środki] prawa potrzebne w swojej sprawie, oświadczył, że jego sprawa, która jest [sprawą] o własną krzywdę i szkodę wyrządzone mu przez pozwaną, [s. 57P] nie jest wzajemna, ponieważ o swoją krzywdę każdemu[?] wolno dochodzić, a swojej sprawy nie może [on] odwlekać; dlatego nie należy przyjmować[?] [powództwa] wzajemnego; i żądał, by pozwaną zmusić do stawania, z zachowaniem dobrodziejstw prawa. Gdy obie wspomniane strony — powodowa osobiście, pozwana zaś przez Urodzonego Krzysztofa Szestrzewitowskiego — stawały i spierały się, niniejszy sąd ziemski łukowski, zważywszy, że każdemu wolno dochodzić swej krzywdy i dbać o nienaruszalność swoich dóbr, uznał, że nie jest to powództwo wzajemne, i nakazał pozwanej stawać w niniejszej sprawie. Od tego dekretu pozwana, nie przyjąwszy go, od tegoż [sądu] i wraz z nim Urodzonego Wojciecha Olędzkiego z Krzymoszy, sędziego tej sprawy, do sądów zwyczajnych generalnych Trybunału Królestwa w Lublinie przez woźnego generalnego Królestwa, opatrznego Jana Janosza z Ulana, należycie i jak jest w prawie, odwołała się. Na tę apelację wspomniany sędzia [?] nie przystał ani jej wniesionej nie przyjął. Wobec tego, że [apelacja] nie została przyjęta, [?] dla popierania tejże apelacji, [pozwana] złożyła protestację przeciw niniejszemu sądowi. Sąd zaś złożył kontrprotestację, że w tej sprawie nic nie uczynił pochopnie, [s. 58L] lecz uczynił to za radą prawa pospolitego. Następnie pełnomocnik pozwanej oświadczył przed niniejszym sądem, że niniejsza sprawa została wniesiona przeciw jego mocodawczyni niewłaściwie, z [następujących] powodów. Pierwszy: że powód zajął wszystkie dobra syna pozwanej i trzyma je, a swemu pasierbowi (filiastro suo), sierocie, nie daje żadnego wyżywienia ani odzienia; nad nim pozwana sprawuje i pełni opiekę, a żadnych jego dóbr nie trzyma. Drugi: że pozwana nie dokonała żadnego wyrębu ani spustoszenia boru, przeciwnie, sam powód pustoszy gaj i bór tegoż swego[?] pasierba, sieroty, część[?] gaju rozprzedaje, do obcych wsi swoim przyjaciołom wydaje, co też ofiaruje się dowieść[?] śledztwem (inquisitione). Po wywiedzeniu tego[?] żądał, by uznać go[?] za wolnego od niniejszej sprawy jako niewłaściwej, z zastrzeżeniem dla siebie innych dobrodziejstw prawa. Potem [powód] oświadczył, że jego sprawa jest właściwa i właściwie [?] wniesiona, ponieważ wszczął ją z racji własnej krzywdy i szkody wyrządzonych przez pozwaną. Pozwana bowiem, bez żadnego tytułu prawnego i własności [?], wcale[?] dóbr powoda [?] nie mając, dokonała największego spustoszenia boru powoda. Skoro więc niniejsza sprawa [s. 58P] jest [sprawą] o własną krzywdę i szkodę, a o swoją [krzywdę] każdemu wolno dochodzić osobiście[?], żądał, by niniejszą sprawę uznać za właściwą, a pozwaną zmusić do stawania, przy zachowaniu dobrodziejstw prawa, które pozostają w mocy i żadne nie są uchylone. W końcu sąd [?] ziemski łukowski, uznawszy powództwo powoda za właściwe, nakazuje pozwanej odpowiadać w niniejszej sprawie. Od tego dekretu pozwana, nie przyjąwszy go, od tegoż [sądu] i wraz z nim z sędzią tej sprawy do sądów zwyczajnych generalnych Trybunału Królestwa w Lublinie w sposób jak wyżej odwołała się. Na tę apelację wspomniany sędzia przystał i wniesioną przyjął. Obu wymienionym stronom [wyznaczył] termin do obrony swego zdania (expurgandae sententiae), do popierania zaś i kontynuowania tejże apelacji we wspomnianych sądach zwyczajnych generalnych Trybunału Królestwa w Lublinie, mianowicie wtedy, gdy sprawy województwa lubelskiego i powiatu łukowskiego prawnie przypadną do sądzenia, jak jest w prawie, zawity, wyznaczając go i zachowując według akt. [?] niezwłocznie przed tymże sądem [s. 59L] ziemskim łukowskim, stając osobiście, woźny generalny Królestwa, opatrzny Stanisław Juśnio[?] z Gol[?]ze[?], publicznie zeznał, że on w niniejszej sprawie dwa pozwy [?]: pierwszy, na podstawie którego zapadła kara za niestawiennictwo, w poniedziałek w oktawie Bożego Ciała ostatnio minionej, drugi, wydany powtórnie, w poniedziałek po święcie św. Franciszka Wyznawcy, oba w roku bieżącym tysiąc sześćset czterdziestym drugim, w dobrach, we wsi Bzoa[?], i we dworze pozwanej tamże położonym położył (doręczył), a położenie tychże pozwów samej pozwanej ogłosił i do wiadomości [?] podał[?]. O czym niniejsza relacja. Działo się w Łukowie na roczkach ziemskich w poniedziałek najbliższy po święcie św. Łukasza Ewangelisty, roku Pańskiego tysiąc sześćset czterdziestego drugiego. Z akt ziemskich łukowskich [?]. Poprawił [?]. Jan Je[?]ski, N. T.[?] [pieczęć] [pieczęć] [odwrocie, s. 60: tytuł sprawy] Między Szarneckimi [?] 1642. Z powodu wycięcia[?]. Pozwana[?]. Z powodu wycięcia drzew. Powództwo właściwe [?]. Do [?]. Zaleski[?] [podpis]. Wpisana[?]. R.[?] Eva[?].