Home › Łuków extracts in the records of the Crown Tribunal of Lublin › 463/263
Entry from the Łuków extracts of the Crown Tribunal of Lublin
463/263
Na roku ziemskim łukowskim (zachowanym z dekretu o dowodzie przysięgą w sprawie ran) pracowity Jan Pytczyk[?] ze wsi Królowa Niwa, poddany Urodzonego Adama Krzeskiego, przedstawił pozew króla Władysława IV z 7 V 1640 przeciw Urodzonemu Jerzemu Krzeskiemu o niewymierzenie sprawiedliwości na jego poddanym Stanisławie Mazuraku z Królowej Niwy, który zadał powodowi pięć ran (trzy w głowę, dwie w prawą rękę); szkodę oszacowano na 60 grzywien i tyleż szkody. Strona Jerzego Krzeskiego zaprzeczała doręczeniu pozwu i oświadczyła, że Mazurak nie był jej własnym, osiadłym poddanym, i wyrzekła się go; powód, powołując się na wcześniejsze dekrety, domagał się szybkiego wykonania i dopuszczenia go do przysięgi. Ciąg dalej na kartach, których tu nie odczytano. Końcowa część dekretu sądu ziemskiego łukowskiego w sprawie o rany zadane poddanemu pozwanego (strony nienazwane w zachowanej części): sąd, wobec nakazanej wcześniej przysięgi powoda, nakazał pozwanemu postępować w sprawie. Pozwany wniósł od tego dekretu apelację do Trybunału Koronnego w Lublinie od sędziego tej sprawy Krzysztofa Zelińskiego, przez woźnego generalnego Jana Janusa[?]; sędzia apelację przyjął, a powód zaprotestował. Akt datowany w Łukowie 7 I 1641; ekstrakt z akt ziemskich łukowskich z podpisem Jana Jarskiego[?] i dwiema pieczęciami.
- Legal act
- propositio z wpisanym pozwem i zarzutami stron (sprawa o rany)
- Date
- 7 V 1640
- Place
- Łuków, sąd ziemski
- Archival unit
- 35/16/0/3.10/463 — Ekstrakty z akt sądów ziemskich łukowskich z lat 1574–1640
Persons in the deed
| Person | Role in the deed | Relations | Place of residence | Status and notes |
|---|
| Jerzy Krzeski | strona (pozwany) | pan Stanisława Mazuraka (wg pozwu: „subdito tuo”); jego strona wypiera się Mazuraka jako własnego poddanego | | szlachcic (Urodzony, Generosus) |
| Jan Pytczyk[?] | strona (powód) | poddany Adama Krzeskiego | Królowa Niwa (villa Krolowa Niwa) | pracowity (laboriosus), chłop |
| Adam Krzeski | wspomniany (pan powoda, z asystencją pozywa) | pan Jana Pytczyka[?] | | szlachcic (Urodzony, Generosus) |
| Stanisław Mazurak | wspomniany (sprawca ran) | poddany Jerzego Krzeskiego (wg pozwu) | Królowa Niwa (villa Krolowa Niwa) | pracowity (laboriosus), chłop |
| Krzysztof Zeliński | urzędnik — sędzia tej sprawy; od niego i z nim pozwany apeluje do Trybunału | | ziemia łukowska (sąd ziemski łukowski) | szlachcic (Urodzony, Generosus); „causae huius Iudex” — sędzia w tej sprawie (tytuł urzędu ziemskiego niepodany) |
| Jan Janus | woźny (ministerialis) | | z Bl[?]n[?] | opatrzny (providus), woźny generalny Królestwa |
| Jan Jarski | urzędnik — podpis pod ekstraktem | | ziemia łukowska | „N. T. Luc.” — prawdopodobnie pisarz ziemski łukowski[?] |
| Górecki | urzędnik — poprawiający ekstrakt („Correxit”[?]) | | | |
Transcription
[s. 263] (paginacja poprawiana, nieczytelna — 305[?])
In Termino hodierno conservato ex decreto comprobationis Iuratoriae super Vulnera actori in ante actis Terminis in multis Conservationibus ipsius [?] proveniente et incidente.
Proposuit Iudicialiter [?] praesenti Terrestri Lucoviensi Iudicio infrascriptus Actor contra infranominatum Citatum ex Copia Citationis suae, cuius tenor sequitur talis:
Vladislaus Quartus Dei gratia Rex Poloniae. Tibi Generoso Georgio Krzeski de bonis tuis generaliter omnibus mandamus, ut coram Iudicio nostro Terrestri Lucoviensi in Terminis Terrestribus Lucoviae proxime Celebrandis ad instantiam laboriosi Ioannis Pytczyk[?] de villa Krolowa Niwa, generosi Adami Krzeski subditi, personaliter et peremptorie compareas. Qui te cum praefati Domini sui assistentia pro poena sua circa se iuxta Statuta [?]stantibus citat pro eo, quia tu nondum[?] neque unquam debitam et competentem administrare seu facere Iustitiam de et cum laborioso Stanislao Mazurak de villa Krolowa Niwa subdito tuo, qui citatione praesenti apud te arestatur. Qui subditus tempore certo in protestatione nominato eidem Actori vulneravit[?] videlicet: Primum in partem capitis sinistram percussum[?] cruentum profundam, Aliud in partem capitis dextram percussum[?] cruentum, Tertium sub [?] concussum
[s. 264L] (paginacja 306)
ad Cruorem, Quartum in fistulam[?] manus dextrae concussum lividum, Quintum in superficie palmae manus eiusdem Concussum tumefactum, [?] ac violenter intulit et inflixit. In quibus Vulneribus vult ipsum convincere, nullum Ius sibi omittendo. Quam tuam non administrationem Iustitiae taxat sibi contra te Sexaginta Marcarum pecuniae Polonicalis et damni totidem vel ita prout Iudicium decernet. Sis ad praemissa Iudicialiter responsurus et Terminum attentaturus. Datum Lucoviae Feria Secunda post Dominicam Cantate proxima Anno Domini Millesimo Sexcentesimo Quadragesimo.
Et post propositionem suam modo praemisso factam deductoque parti citatae legitimo de Termino et contentis citationis suae verificatis petiit Actor citatum ad procedendum decreto Iudicii sui[?] stringi.
Citata pars reservatis sibi omnibus iuris beneficiis ad causam praesentem necessariis, audita sui acclamatione ex Registro causarum vocandarum ad Iudicium praesens, Iudicio dixit et declaravit se non teneri ad prosecutionem causae [kustosz: istius]
[s. 264P] (paginacja 307)
istius, siquidem citatio nulla ex parte Actoris contra se posita est nec ad notitiam sibi devenit. Licet quoque plenipotens suus ratione cuius causae litem contestatus est, verum id ignorabat, quod iste subditus, de qua Iustitia ad praesens requiritur, non erat proprius et possessionatus, quapropter ab ipso subdito in facie Iudicii tamquam Dominus recedit et abdicat et a causa se liberum decreto suo pronuntiari expostulat, reservatis de Iure reservandis.
Actorea Pars omnibus beneficiis Iuris ad causam praesentem necessariis sibi in toto permanentibus salvis, reproductis in medium Iudicii praesentibus decretis in causa hac ex summissione plenipotentis Citati in Iudicio praesenti latis, videlicet administrationis Iustitiae atque sequentis in Termino administrationis loco eiusdem comprobationis Iuratoriae, Actor [?] eiusdem sufficienter docuit non posse Citatum illis diffugiis laborare, quoniam causa ministrationis secundum praescriptum legum [?] ullam prolongationem, verum celerem executionem urget. Quo sic deducto Iuramentum Comprobationis Actori [kustosz: Super]
[s. 265L] (dawna paginacja 308)
super vulnera decretum attentare iniungi, citatum vero, ex quo renuit[?] Iusticiam temere de subdito insultato ministrare, ad solutionem vulnerum decreto Iudiciali, luitis penis, iniungi et sententiari, ceteris Iuris remediis salvis, nullis exclusis[?] [ubytek].
Parte praefata utraque, Actorea per se, citata quoque per se comparente et controvertente.
[na lewym marginesie: Decret(um)]
Iudicium praesens Terrestre Lucoviense, eo considerato, quoniam ex litis contestatione decretum Iuramenti Actori super vulnera iniunctum intercessit, quo obstante Citatus in Termino praestandi Iuramenti a subdito, e quo Iusticia petitur, recedere non potest, et renuntiatio[?] eiusdem subditi ad praesens Citati sequi non potest, Ideo in causa praesenti citato procedere decrevit.
Quo decreto Citatus pro Iuridico non suscepto ab eodem et cum eodem Generosum Christophorum Zelinski, causae huius Iudicem, ad Iudicia ordinaria Generalia Tribunalis Regni Lublinensia per Ministerialem
[kustosz: Regni]
[s. 265P] (dawna paginacja 309)
Regni generalem providum Ioannem Ianus[?] de Bl[?]n[?] debito modo ut Iuris est movit.
Cuius motioni memoratus Iudex detulit[?] ac eandem interpositam suscepit.
Partibus praenominatis utrisque Terminum expurgando[?] sententiae suae[?], prosequendo vero ac continuandae motionis eiusdem in praeallegatis Iudiciis Tribunalis Regni Lublinensibus, tunc dum et quando causa palatinatus Lublinensis et districtus Lucoviensis ad Iudicandum legitime inciderit, ut Iuris est, peremptoriam praefigendo et conservando.
Et in continenti protestatur Actoria pars contra Iudicium praesens de gravamine ex admissa motione citato sibi illato.
Iudicium Iure communi suadente id egisse reprotestatur.
Actum Lucoviae in Ter[ubytek]minis Terrestribus Feria Secunda post Festum Sanctorum
[s. 266L] (dawna paginacja 310)
Trium Regum proxima Anno Domini Millesimo Sexcentesimo Quadragesimo Primo.
Ex Actis Terrestribus Lucoviensibus Rescriptum[?] Correxit[?] Gorecki[?]
Ioannes Iarski[?] N(otarius)[?] T(errestris)[?] Luc(oviensis)[?]
[pieczęć] [pieczęć]
Translation
[s. 263] Na dzisiejszym roku, zachowanym z dekretu o dowodzie przysięgą w sprawie ran, [przysądzonym] powodowi na wcześniejszych rokach, po wielu zachowaniach (odroczeniach) tegoż [?] przypadającym i wypadającym. Przedstawił sądownie [?] niniejszemu sądowi ziemskiemu łukowskiemu niżej opisany powód przeciw niżej wymienionemu pozwanemu z odpisu swojego pozwu, którego treść jest taka: Władysław Czwarty, z łaski Bożej król Polski. Tobie, Urodzonemu Jerzemu Krzeskiemu, z wszystkich w ogólności twoich dóbr nakazujemy, abyś przed naszym sądem ziemskim łukowskim na rokach ziemskich w Łukowie najbliżej odbyć się mających, na żądanie pracowitego Jana Pytczyka[?] ze wsi Królowa Niwa, poddanego Urodzonego Adama Krzeskiego, osobiście i zawiście stanął. Który pozywa cię, wraz z asystencją wspomnianego swego pana, o karę swoją według statutów [?], za to, że ty dotąd[?] ani nigdy należytej i właściwej sprawiedliwości wymierzyć czy uczynić [—] z pracowitym Stanisławem Mazurakiem ze wsi Królowa Niwa, twoim poddanym, który niniejszym pozwem jest u ciebie zatrzymany (aresztowany). Który to poddany w pewnym czasie, wymienionym w proteście, temuż powodowi zadał rany[?], mianowicie: pierwszą w lewą część głowy — uderzenie krwawe, głębokie; drugą w prawą część głowy — uderzenie krwawe; trzecią pod [?] — stłuczenie [s. 264L] do krwi; czwartą w kość[?] prawej ręki — stłuczenie sine; piątą na wierzchu dłoni tejże ręki — stłuczenie opuchnięte; [które] [?] i gwałtownie zadał i wyrządził. Z tych ran chce go przekonać (dowieść mu winy), żadnego prawa sobie nie opuszczając. To twoje niewymierzenie sprawiedliwości szacuje sobie przeciw tobie na sześćdziesiąt grzywien monety polskiej i tyleż szkody, albo tak, jak sąd orzeknie. Będziesz na powyższe sądownie odpowiadał i roku pilnował. Dan w Łukowie w poniedziałek najbliższy po niedzieli Cantate, roku Pańskiego tysiąc sześćset czterdziestego. A po przedstawieniu swoim, uczynionym w powyższy sposób, i po wykazaniu stronie pozwanej prawnego roku oraz po sprawdzeniu treści swojego pozwu powód żądał, aby pozwany został dekretem sądu [?] zobowiązany do postępowania (w sprawie). Strona pozwana, zastrzegłszy sobie wszystkie dobrodziejstwa prawa potrzebne w niniejszej sprawie, po wywołaniu jej z rejestru spraw przywoływanych przed niniejszy sąd, powiedziała sądowi i oświadczyła, że nie jest zobowiązana do prowadzenia sprawy [s. 264P] tej, ponieważ żaden pozew ze strony powoda przeciw niej nie został złożony ani nie doszedł do jej wiadomości. Choć też jej pełnomocnik wdał się w spór w tej sprawie, to jednak nie wiedział tego, że ten poddany, o którego (sprawiedliwość) obecnie się żąda, nie był jej własnym i osiadłym (posesjonatem); dlatego od tego poddanego przed obliczem sądu jako pan odstępuje i wyrzeka się go, i domaga się, by sąd dekretem swoim uznał ją za wolną od sprawy, z zastrzeżeniem tego, co prawem zastrzec należy. Strona powodowa, zachowując sobie w całości wszystkie dobrodziejstwa prawa potrzebne w niniejszej sprawie, przedłożywszy przed sąd niniejszy dekrety wydane w tej sprawie na skutek poddania się (submisji) pełnomocnika pozwanego w niniejszym sądzie, mianowicie [dekret] o wymierzenie sprawiedliwości oraz następny, [wydany] na roku wymiaru, w miejsce tegoż dowodu przysięgą — powód [?] tegoż wystarczająco wykazał, że pozwany nie może posługiwać się tymi wybiegami, ponieważ sprawa o wymiar [sprawiedliwości] według przepisu praw [?] żadnej zwłoki, lecz domaga się szybkiego wykonania. Po takim wywodzie przysięgę dowodową powodowi
[…] w sprawie ran nakazać dekretem attentare (przeprowadzenie[?]), pozwanemu zaś, ponieważ odmówił[?] wymierzenia sprawiedliwości w sprawie zuchwale napadniętego poddanego, nakazać i wyrokować dekretem sądowym zapłatę za rany, z poniesieniem kar, z zachowaniem innych środków prawnych, żadnych nie wyłączając[?] [ubytek].
Gdy obie wspomniane strony, powodowa osobiście, pozwana również osobiście, stawiły się i spierały,
sąd niniejszy ziemski łukowski, zważywszy, że z wdania się w spór zapadł dekret nakazujący powodowi przysięgę w sprawie ran, wobec którego pozwany w terminie złożenia przysięgi nie może odstąpić od poddanego, o którego sprawiedliwość się żąda, a zrzeczenie się[?] tego poddanego przez pozwanego na teraz nastąpić nie może — przeto nakazał pozwanemu postępować w niniejszej sprawie.
Od tego dekretu pozwany, nie uznając go za prawny, od tegoż i wraz z tymże Urodzonym Krzysztofem Zelińskim, sędzią tej sprawy, do zwyczajnych sądów generalnych Trybunału Królestwa w Lublinie przez woźnego generalnego Królestwa, opatrznego Jana Janusa[?] z Bl[?]n[?], należycie, jak prawo każe, wniósł apelację.
Na tę apelację wspomniany sędzia przystał[?] i wniesioną przyjął.
Obu wymienionym stronom wyznaczając i zachowując termin zawity do oczyszczenia[?] swego[?] wyroku, popierania zaś i kontynuowania tej apelacji w powołanych sądach Trybunału Królestwa w Lublinie wtedy, kiedy sprawy województwa lubelskiego i powiatu łukowskiego prawnie przypadną do sądzenia, jak prawo każe.
I zaraz strona powodowa protestuje przeciwko sądowi niniejszemu z powodu krzywdy wyrządzonej jej przez dopuszczenie apelacji pozwanemu.
Sąd z kolei oświadcza (reprotestatur), że uczynił to za radą prawa pospolitego.
Działo się w Łukowie na rokach ziemskich, w poniedziałek najbliższy po święcie Trzech Króli, roku Pańskiego tysiąc sześćset czterdziestego pierwszego.
Z akt ziemskich łukowskich przepisano[?]. Poprawił[?] Gorecki[?].
Jan Jarski[?], pisarz[?] ziemski[?] łukowski[?].
[pieczęć] [pieczęć]
The [?] mark denotes an uncertain reading; the record itself is given in the language of the edition (Polish, or the original with a Polish translation).
Scans in the Szukaj w Archiwach service
This record in the edition — with search, relations between persons and neighbouring records