Entry from the Łuków extracts of the Crown Tribunal of Lublin
461/383
W grodzie łukowskim (prawdopodobnie 26 II 1728) Urodzona Marianna Żyrzyńska, córka zmarłego Aleksandra Żyrzyńskiego, wdowa po Aleksandrze Drzewulskim[?], manifestuje przeciwko Urodzonemu Leonowi[?] Żyrzyńskiemu, skarbnikowi [?], jako pożądliwcowi dóbr w Żyrzynie i przyległościach (Żerdź, Jaworów, Borysów, Kotliny[?]). Zarzuca mu, że wraz z jej synami Janem i Antonim Drzewulskimi[?], z poduszczenia Urodzonego Kazimierza Jerowskiego[?], doprowadził ją, niczego nieświadomą, do akt grodu lubelskiego[?] i zmusił do zobowiązań bez wynagrodzenia szkód, a gromadą poddanych zagarnął zasiewy przed urzędowym wprowadzeniem w posiadanie, wyrzucił ją z dóbr męża, wykopywał warzywa z ogrodów i wywoził drewno. Zastrzega sobie dochodzenie zwykłą drogą prawa oraz prawo do uzupełnienia manifestacji i poprawienia pozwu.
Legal act
manifestatio
Date
26 II 1728
Place
Łuków, dwór królewski (gród łukowski)
Archival unit
35/16/0/3.10/461 — Ekstrakty z akt sądów grodzkich łukowskich z lat 1687–1728
Persons in the deed
Person
Role in the deed
Relations
Place of residence
Status and notes
Marianna Żyrzyńska
strona (manifestująca, powódka)
córka zmarłego Aleksandra Żyrzyńskiego; wdowa po Aleksandrze Drzewulskim[?]; matka (Matre sua[?]) Jana i Antoniego Drzewulskich[?]
Żyrzyn i przyległości
szlachcianka (Urodzona, Generosa)
Aleksander Żyrzyński
wspomniany (zmarły, „olim”)
ojciec Marianny Żyrzyńskiej
Żyrzyn, Żerdź, Jaworów, Borysów, Kotliny (dobra)
szlachcic (Urodzony)
Aleksander Drzewulski[?]
wspomniany (zmarły)
mąż Marianny Żyrzyńskiej
szlachcic (Urodzony)
Leon Żyrzyński
strona przeciwna
— (pokrewieństwo z Marianną w tekście nieodczytane)
[s. 383]
Actum in Curia Regali Lucoviensi Feria Quinta in Crastino Sancti Matthiae[?] Anno Domini 1728vo.
Ad Officium et Acta [?] Capitanealia[?] Lucoviensia praesentia[?] veniens Generosa Marianna Żyrzyńska, olim Generosi Alexandri Żyrzyński in Bonis villa[?] Żyrzyn, [?], Żerdź, Jaworów, Borysów et Kotliny[?] sortem certam[?] haeredis[?] filia, olim Generosi Alexandri Drzewulski[?] Consortis decessi[?] Vidua, et ab eo[?] marito suo[?] gaudens, [?] veniendo[?] sui integritati et [?] fraternitati[?] Ipso[?] attentis[?], nimirum[?] Generosum Leonem[?] Żyrzyński Thesaurarium [?], alienorum Bonorum ac fortunarum in dictis Bonis Żyrzyn adtinentiis Appetitorem, et tam sui Mariti quondam et Legitimorum[?] Successorum ruinatorem[?], questa et manifestata est in eo: quia ipse, licet tam Legis publicae quam [?] ignarus, Decreti[?] praedictorum[?] Bonorum appetitu, non contentus primitivis[?] Iniuriis, damnis et oppressionibus[?] coram actis Castrensibus[?], et expressis[?] in contrarium cuius Legis [?]endo, qua neminem[?] in propria[?] iniuriare, multo magis quidquam alienum appetere, imo sua fortuna contentum esse vult, [?] commissi[?] et attentati[?], insuper se Manifestantem [?] cum Generosis Joanne et Antonio Drzewulskie[?] Filiis, non extincto [?] Sententiae[?], Matre sua finibus[?] gaudente, ex subordinatione Generosi Casimiri Jerowski[?], praedicti Generosi Joannis Drzewulski[?] Senioris ac facto[?] suo[?] proprio[?] Filiis, [?] ad Acta Officii Castrensis Capitanealis Lublinensis[?] Se[?] Matrem[?] omnis rei ignaram conducere, conductam ad quaedam[?] damnationes[?] maxima cum Iniuria tam sui Mariti quam Legitimorum Successorum, nulla facta pro commissis damnis recompensa et satisfactione, conductam adigere et cogere, aliis[?] quoque[?] innodare et insuper[?] periurare; inseminationes varii grani et seminis omnes, aggregata Subditorum suorum caterva, nec dum de Iure observanda[?] est Officiose expedita Intromissione, committere[?], et ante aliquam satisfactionem [?] sibi[?] in possessionem[?] apprehendere, de eisdem[?] Bonis sui[?] Mariti[?] collectis inseminationibus expellere, nec mansione aliqua cum victu[?] et amictu[?] se obligare, quinimo[?] eludere, tum denique de Hortis olera effodere, ligna pro [?] usu ex fundo ad suum[?] fundum devehere, aliaque fere[?] insolita pro velle et [?]
[s. 384]
[?]cessit, ac in poenas incurrit, et merito succubuit; tum et Sententiae de eadem Mariti[?] tam sui olim quondam[?] Legitimorum[?] Successorum [?] de nullitate praeallegatae[?], atque invaliditate earundem[?] aggravando quo supra, Actrix[?] atque iterum[?] quam solemnissime praesenti coram Officio protestatur et manifestatur. Offerendo se ratione praemissae Iniuriae ordinaria Iuris via procedere, salva eiusdem Manifestationis augendae, meliorandae, et quamvis[?] in termino etiam [?] Citationis corrigendi, pleno in robore reservata atque custodita facultate,
Translation
Działo się w dworze królewskim łukowskim, w czwartek nazajutrz po [święcie] Świętego Macieja[?], roku Pańskiego 1728.
Przybywszy do urzędu i do akt [?] starościńskich[?] łukowskich niniejszych[?], Urodzona Marianna Żyrzyńska, córka zmarłego Urodzonego Aleksandra Żyrzyńskiego, w dobrach wsi[?] Żyrzyn, [?], Żerdź, Jaworów, Borysów i Kotliny[?] pewną część[?] dziedzica[?], wdowa po zmarłym[?] Urodzonym Aleksandrze Drzewulskim[?], małżonku, i od tegoż[?] męża swego[?] korzystająca, [?] swojej nienaruszalności i [?] braterstwu[?] wobec niego[?] uważywszy[?], mianowicie[?] na Urodzonego Leona[?] Żyrzyńskiego, skarbnika [?], pożądliwca cudzych dóbr i majętności w rzeczonych dobrach Żyrzyn i przyległościach oraz niszczyciela[?] [praw] tak jej zmarłego męża, jak prawowitych[?] następców, żaliła się i manifestowała w tym: że on, choć tak prawa publicznego, jak [?] nieświadom, z żądzy dekretu[?] [na] wspomniane[?] dobra, nie zadowoliwszy się dawniejszymi[?] krzywdami, szkodami i uciskami[?] przed aktami grodzkimi[?], i wyrażonymi[?] wbrew temu prawu [?], które nakazuje nikogo[?] we własnym[?] [majątku] nie krzywdzić, tym bardziej niczego cudzego nie pożądać, owszem, poprzestawać na swojej fortunie, [?] popełnionego[?] i usiłowanego[?], ponadto [sprawił, że] manifestująca [?] wraz z Urodzonymi Janem i Antonim Drzewulskimi[?], synami, nie wygasłszy [?] wyroku[?], gdy matka ich korzysta z [?] granic[?], z poduszczenia Urodzonego Kazimierza Jerowskiego[?] i wspomnianego Urodzonego Jana Drzewulskiego[?] starszego oraz z własnego[?] czynu[?] synów, [?] do akt urzędu grodzkiego starościńskiego lubelskiego[?] [kazał] matkę[?], niczego nieświadomą, zaprowadzić, a zaprowadzoną do pewnych[?] skazań[?], z największą krzywdą tak jej męża, jak prawowitych następców, bez żadnego wynagrodzenia i zadośćuczynienia za wyrządzone szkody, zaprowadzoną przymusić i zmusić, innymi[?] też[?] [zobowiązaniami] związać, a nadto[?] do krzywoprzysięstwa [doprowadzić]; wszystkie zasiewy rozmaitego zboża i ziarna, zebrawszy gromadę swoich poddanych, gdy jeszcze nie odbyło się urzędowo, jak prawem przestrzegać należy[?], wprowadzenie w posiadanie, popełnić[?], i przed jakimkolwiek zadośćuczynieniem [?] sobie[?] w posiadanie[?] zagarnąć, z tychże[?] dóbr jej[?] męża[?], po zebraniu zasiewów, wyrzucić, i nie zobowiązać się do żadnego mieszkania wraz z wyżywieniem[?] i odzieżą[?], owszem[?] wykręcać się, wreszcie z ogrodów warzywa wykopywać, drewno na [?] użytek z gruntu na swój[?] grunt wywozić i inne niemal[?] niezwykłe [rzeczy] według woli i [?] [ostatnia linijka nieczytelna]
[s. 384] [?] ustąpił[?], i popadł w kary, i słusznie przegrał; a także [przeciw] wyrokom w tejże [sprawie] tak jej[?] zmarłego męża[?], jak prawowitych[?] następców [?] o nieważności przytoczonego[?] i o nieważności tychże[?], obciążając jak wyżej, powódka[?] i ponownie[?] jak najuroczyściej wobec niniejszego urzędu protestuje i manifestuje. Ofiarując się z powodu wyżej opisanej krzywdy postępować zwyczajną drogą prawa, z zachowaniem w pełnej mocy i zastrzeżeniem prawa do powiększenia i poprawienia tejże manifestacji, a także[?] w terminie również [?] pozwu poprawienia.
The [?] mark denotes an uncertain reading; the record itself is given in the language of the edition (Polish, or the original with a Polish translation).