461/317

[s. 317] Actum in Curia Regali Lucoviensi in Terminis Querelarum seu Iudiciis Causarum Officii, Feria secunda post festum Sanctorum Trium Regum proxima, Anno Domini Millesimo Septingentesimo Vigesimo. In Termino hodierno conservato ex Decreto anteriori Dilationis Inquisitionis inter partes infrascriptas per Officium praesens lato, in diem praesentem legitime proveniente et incidente. In Causa et Actione Officiana coram Officio praesenti Castrensi Capitaneali Lucoviensi vertente et agitata inter Instigatorem Officii praesentis eiusque Delatorem Generosum Andream Szaniawski, Haeredem[?] Bonorum Villarum Szaniawy, Poniaty et Ryndy Possessorem, Dominum[?] et Infidelem Leyba Chedykowicz eiusdem Arendatorem, actores, et Generosos ac Nobiles Bartholomaeum et Alexandrum Fratres germanos, Antonium patruelem[?], Watenowski[?] et Mariannam Pychowska[?] coniuges, Franciscum Pierog, Laurentium Lemak[?], Antonium Morawiec, Szaniawskie, aliosque Bonorum Szaniawy, Poniaty et Ryndy Haeredes ac Possessores, actoris iniuriosos vicinos, in genere et specie omnes, [?] Bonisque ipsius [?] omnibus[?], inhaerendo Protestationibus et obductionibus vulnerum [coram] coram actis publicis contra ipsos factis citatos, Pro eo, quia ipsi non contentando tot anterioribus iniuriis et oppressionibus toties quoties actori subditis arendatorique illatis, verum in meram actoris ac eius fortunarum[?] procedendo ruinam tot calamitosis temporibus et retroactis annis, absente pro tunc in praedictis Bonis actore, in Castris Regni Opereque bellico existente, taliter processerunt summumque in dictis Bonis inferendo damnum, utpote Milites Svecicos, Saxonicos ac exoticos aliosque cuiusvis gentis, tum et Polonos multoties informarunt ac in praedicta Bona subordinarunt, qui ab ipsis subordinati ad inferendum damnum boves in numero tredecim laboratiles Svecici Milites [ubytek]erunt, Valachici vero unum ad Bona Villae Olszewnica eductum, Saxones vero secundum pro tota Villa acceperunt. Supranominati vero Haeredes et Possessores in fraudem actoris faciendo inscio actoris administra- [s. 318L] tore, Condicta[?] tamen cum Quatermagistris, nullam notitiam eidem administratori dando, pro tota Villa in complanationem in[?]verunt[?], nec quantum constitutum sit pretium[?] notificarunt, quinimo damni causa ex[?]erunt, eiusque[?] Structuras varias et sepimenta desolarunt, combusserunt, damnumque acsi per hostes Patriae esse illatum promulgarunt, sylvas ad Possessionem actoris [?] nonnullas ipsimet exciderunt, alias variis vicinis in Villis prope commanentibus divendiderunt, et eandem sylvam penitus desolarunt, nec praemissis satiati, imo maiores faciendo ruinas, iniurias et oppressiones in segetibus variis grani et seminis pecoribus pec[?]ibus et equis intulerunt, prata a Possessione actoris nonnulla ipsimet confalcastrarunt[?], alia depabularunt, mercatoribus boves pellentibus ad pascendum plurimis vicibus, accepto ab eisdem solario[?], permiserunt, ad varias Contributiones, ut ipsis placuit, administratorem praedictorum Bonorum sollicitarunt, aggravarunt, ac ab eodem indebite extorserunt; Subditos nonnullos, ut in fugam abeant, fomentarunt, nonnullos convulneraverunt, scientes de eorum fuga non notificarunt, imo Milites ad concutiendum et plagandum laboriosum Ioannem cum Matre ipsius et Vitrico, cmethonem iam[?] ultimum in praefatis Bonis existentem[?], scilicet Raytares informarunt, qui informati eundem Vitricum[?] ceciderunt, castigaverunt, vulneribus variis affecerunt, eundemque taliter ab omni supellectili domestica et inseminatione in fugam abire fecerunt; post quem in fugam conversum res omnes ac totam supellectilem domesticam tam post eundem quam et alios interceperunt; apud Arendatorem actoris Infidelem Leyba Chedykowicz in Brzazowic[?] manerij[?] summas ad sopiendas Contributiones [ubytek] varias propter Milites [?]stante[s?] existentes[?], tum et liquores [ubytek]torserunt, Quietationes inscio actoris administratore et absque consensu administratoris arendatori dederunt, summamque non mediocrem tam pro liquoribus quam et aliis ad victualia necessariis apud eundem Infide- [s. 318P] lem Arendatorem contraxerunt, indebiteque actorem ad solutionem praemissae summae per ipsos contractae involverunt, eundemque Arendatorem concusserunt[?], a Taberna fugare causarunt, prout intentum ipsorum impositum fuerat, nonnullis Bonis usufructu privarunt, damnumque plus vel minus ad summam Quatuor Millium Florenorum Polonicalium in Bonis memoratis intulerunt et per ipsorum malevolum progressum causarunt. Citatione eadem de praemissis latius existente. Officium praesens Castrense Capitaneale Lucoviense, controversiis partium citatarum utrarumque, Actoreae videlicet Generosi Andreae Szaniawski et aliorum per eundem Generosum Szaniawski suo et aliorum actorum nomine praesentis, Citatae vero scilicet Haeredum ac Possessorum Bonorum Villarum Szaniawy, Poniaty et Ryndy per Nobiles Laurentium et Lucam Szaniawskie suo et aliorum citatorum nomine praesentis, coram se factis exauditis, ad lectionem Inquisitionum per utramque partem in Causa praesenti eductarum et Iuramento corporali super incorruptionem Testium comprobatarum praesentique in Termino repositarum condescendit. Quibus lectis et discussis, potiorem ex eisdem Inquisitionibus Generosum Andream Szaniawski actorem in Causa praesenti ad comprobationem iuratoriam esse adinvenit et decrevit, quatenus valorem quinque boum per Milites varios subditis ex sorte eiusdem actoris pro tota Villa acceptorum ac alia damna in sylvis et pratis per citatos eidem causata, salvo moderamine Officii sui, comprobet medio corporali Iuramento. Idque in proxima Iudiciorum suorum Cadentia, et conservatur partibus Terminus [?] peremptorie Decreti praesentis vigore. Ex Actis Castrensibus Capitanealibus Lucoviensibus extractum. Correxit Ra[?]ski[?]. [pieczęć] [?] Sobieszowski[?]

Działo się w Dworze Królewskim łukowskim, na rokach skarg, czyli sądach spraw urzędowych, w poniedziałek najbliższy po święcie Świętych Trzech Królów, roku Pańskiego tysiąc siedemsetnego dwudziestego. Na roku dzisiejszym, zachowanym z dawniejszego dekretu odroczenia [dla przeprowadzenia] inkwizycji, wydanego między stronami niżej wypisanymi przez urząd niniejszy, na dzień dzisiejszy prawnie przypadającym i wypadającym. W sprawie i powództwie urzędowym, przed urzędem niniejszym grodzkim starościńskim łukowskim toczącym się i prowadzonym między instygatorem urzędu niniejszego i jego delatorem, Urodzonym Andrzejem Szaniawskim, dziedzicem[?] dóbr wsi Szaniawy, Poniaty i Ryndy posesorem, panem[?], oraz niewiernym Lejbą Chedykowiczem, jego arendarzem, powodami, a Urodzonymi i Szlachetnymi Bartłomiejem i Aleksandrem, braćmi rodzonymi, Antonim, stryjecznym[?], Watenowskim[?] i Marianną Pychowską[?], małżonkami, Franciszkiem Pierogiem, Wawrzyńcem Lemakiem[?], Antonim Morawcem, Szaniawskimi, i innymi dziedzicami i posesorami dóbr Szaniawy, Poniaty i Ryndy, krzywdzącymi powoda sąsiadami, wszystkimi w ogólności i w szczególności, [?] i dobrami jego [?] wszystkimi[?], pozwanymi w nawiązaniu do protestacji i obdukcji ran, uczynionych przeciw nim przed aktami publicznymi — o to, że oni, nie zadowalając się tyloma wcześniejszymi krzywdami i uciskami, ilekroć zadanymi poddanym powoda i arendarzowi, lecz zmierzając do zupełnej ruiny powoda i jego majętności[?], w tak klęskowych czasach i w latach ubiegłych, gdy powód był wówczas nieobecny w rzeczonych dobrach, przebywając w obozie Rzeczypospolitej i w działaniach wojennych, tak postąpili i, wyrządzając w rzeczonych dobrach największą szkodę, mianowicie żołnierzy szwedzkich, saskich i cudzoziemskich, i innych jakiegokolwiek narodu, a także Polaków wielokrotnie poinformowali i na rzeczone dobra nasłali; ci zaś, przez nich nasłani dla wyrządzenia szkody, wołów roboczych w liczbie trzynastu — żołnierze szwedzcy [?], Wołosi zaś jednego, wyprowadzonego do dóbr wsi Olszewnica, Sasi zaś drugiego za całą wieś zabrali. Wyżej wymienieni zaś dziedzice i posesorowie, działając na szkodę powoda, bez wiedzy administratora powoda, [s. 318L] umówiwszy się[?] jednak z kwatermistrzami, nie dając temu administratorowi żadnej wiadomości, za całą wieś na wyrównanie [?] i nie powiadomili, jaka została ustalona cena[?]; owszem, w celu szkody [?] i różne jego[?] zabudowania oraz ogrodzenia spustoszyli, spalili, a szkodę rozgłosili, jakoby była wyrządzona przez nieprzyjaciół Ojczyzny; lasy w posiadaniu powoda [?] niektóre sami wycięli, inne różnym sąsiadom mieszkającym w pobliskich wsiach rozprzedali i ten las do szczętu spustoszyli; a nie nasyciwszy się tym, co wyżej, owszem, czyniąc większe zniszczenia, krzywdy i uciski w zasiewach różnego zboża i ziarna bydłem, [?] i końmi wyrządzili; łąki z posiadania powoda niektóre sami skosili[?], inne wypasali; kupcom pędzącym woły pozwalali je paść bardzo wiele razy, przyjąwszy od nich zapłatę[?]; administratora rzeczonych dóbr do różnych kontrybucji, jak im się podobało, nakłaniali, obciążali i od niego bezprawnie wymuszali; niektórych poddanych do ucieczki podżegali, niektórych poranili, a wiedząc o ich ucieczce, nie zawiadomili; owszem, żołnierzy, mianowicie rajtarów, poinformowali, aby szarpali i bili pracowitego Jana z jego matką i ojczymem, kmiecia już[?] ostatniego, który pozostał[?] w rzeczonych dobrach; ci zaś, poinformowani, tegoż ojczyma[?] zbili, skarcili, różnymi ranami okryli i tak go od wszelkiego sprzętu domowego i zasiewu zmusili do ucieczki; a po jego ucieczce wszystkie rzeczy i cały sprzęt domowy, tak po nim, jak i po innych, przejęli; u arendarza powoda, niewiernego Lejby Chedykowicza, w Brzazowic[?] sumy na zaspokojenie różnych kontrybucji [?] z powodu żołnierzy [?] stojących[?], a także trunki [?]musili; kwity bez wiedzy administratora powoda i bez zgody administratora arendarzowi dawali, a niemałą sumę tak za trunki, jak i za inne rzeczy potrzebne do wyżywienia u tegoż niewiernego [s. 318P] arendarza zaciągnęli i powoda bezprawnie w zapłatę owej sumy przez nich zaciągniętej uwikłali; tegoż arendarza poturbowali[?], z karczmy spowodowali jego wygnanie, jak to było ich zamierzeniem; niektóre dobra pozbawili użytku, a szkodę w przybliżeniu do sumy czterech tysięcy złotych polskich w rzeczonych dobrach wyrządzili i swoim złośliwym postępowaniem spowodowali. Jak to w tymże pozwie o powyższe obszerniej się zawiera. Urząd niniejszy grodzki starościński łukowski, wysłuchawszy sporów obu stron pozwanych, uczynionych przed nim — mianowicie strony powodowej, Urodzonego Andrzeja Szaniawskiego i innych, obecnej przez tegoż Urodzonego Szaniawskiego w imieniu własnym i innych powodów, strony zaś pozwanej, mianowicie dziedziców i posesorów dóbr wsi Szaniawy, Poniaty i Ryndy, obecnej przez Szlachetnych Wawrzyńca i Łukasza Szaniawskich w imieniu własnym i innych pozwanych — przystąpił do odczytania inkwizycji przeprowadzonych przez obie strony w sprawie niniejszej, potwierdzonych przysięgą cielesną co do nieprzekupności świadków i złożonych na roku niniejszym. Po ich odczytaniu i rozważeniu uznał i orzekł, że Urodzony Andrzej Szaniawski, powód w sprawie niniejszej, jest z tychże inkwizycji bliższy do dowodu przysięgą, tak aby wartość pięciu wołów, zabranych przez różnych żołnierzy poddanym z działu tegoż powoda za całą wieś, oraz inne szkody w lasach i łąkach wyrządzone mu przez pozwanych, z zastrzeżeniem umiarkowania [ze strony] swego urzędu, udowodnił przez przysięgę cielesną. I to na najbliższej kadencji swoich sądów; i zachowuje się stronom termin [?] zawity mocą niniejszego dekretu. Z akt grodzkich starościńskich łukowskich wypisano. Poprawił Ra[?]ski[?]. [pieczęć] [?] Sobieszowski[?]