Skip to content
Let us seek what unites us, and avoid what divides us

Home › Łuków extracts in the records of the Crown Tribunal of Lublin › 461/293

Entry from the Łuków extracts of the Crown Tribunal of Lublin

461/293

14 VI 1712 w grodzie łukowskim woźny generalny Jan Kulański zeznał relację z doręczenia pozwu króla Augusta II przed Trybunał Koronny w Lublinie. Pozwani to dziedzice i posesorzy dóbr wsi Zakrzew: Jan Ostrowski, Franciszek Dębowski, Zakrzewscy (Piotr, Tomasz, Wojciech, Michał, Mikołaj, Adam, drugi Piotr), Andrzej Niewęgłowski, Jan Wojciechowski, Kazimierz Rozwadowski, wdowa po Januszu Domańskim, Bartłomiej i Ludwik Domańscy oraz Adam Gorazdowski. Pozew wniósł instygator trybunalski na żądanie delatora Marcina z Szaniaw Szaniawskiego, towarzysza chorągwi pancernej wojewody lubelskiego, o spustoszenie jego części w Zakrzewie: spasione łąki, rozebrane budynki, wycięty sad, zabrane lasy i ziemia, nasłani żołnierze. Jana Ostrowskiego oskarżono ponadto o zbrojny najazd z czeladzią na dobra Szaniawy Matysy, posiadane przez Reginę Szaniawską, matkę, oraz o zajęcie krów i zagnanie ich do Zakrzewa.

Legal act
relacja woźnego (relatio ministerialis) z wpisanym pozwem trybunalskim (citatio)
Date
14 VI 1712
Place
Łuków, gród („in Curia Regali Lucoviensi”)
Archival unit
35/16/0/3.10/461 — Ekstrakty z akt sądów grodzkich łukowskich z lat 1687–1728

Persons in the deed

PersonRole in the deedRelationsPlace of residenceStatus and notes
Jan Kulańskiwoźny (ministerialis)Łuków (zeznaje w grodzie łukowskim)woźny generalny Królestwa, „Providus” (Opatrzny)
August IIurzędnik (wystawca pozwu)Lublinkról polski, wielki książę litewski, elektor saski
Jan Ostrowskistrona (pozwany; główny oskarżony o najazd na Szaniawy Matysy)Zakrzew (dziedzic i posesor)szlachcic (Urodzony)
Franciszek Dębowskistrona (pozwany)Zakrzewszlachcic
Piotr Zakrzewskistrona (pozwany)Zakrzewszlachcic
Tomasz Zakrzewskistrona (pozwany)Zakrzewszlachcic
Andrzej Niewęgłowskistrona (pozwany)Zakrzewszlachcic
Wojciech Zakrzewskistrona (pozwany)Zakrzewszlachcic
Jan Wojciechowskistrona (pozwany)Zakrzewszlachcic
Kazimierz Rozwadowskistrona (pozwana)Zakrzewszlachcic
— Domańska (bez imienia)strona (pozwana)wdowa („consors derelicta”) po Januszu DomańskimZakrzewszlachcianka (Szlachetna, „Nobilis”)
Janusz Domańskiwspomniany (zmarły)mąż pozwanej Domańskiejszlachcic (Szlachetny, „Nobilis”)
Michał Zakrzewskistrona (pozwany)Zakrzewszlachcic
Mikołaj Zakrzewskistrona (pozwany)Zakrzewszlachcic
Bartłomiej Domańskistrona (pozwany)Zakrzewszlachcic
Ludwik Domańskistrona (pozwany)Zakrzewszlachcic
Adam Zakrzewskistrona (pozwany)Zakrzewszlachcic
Piotr Zakrzewski (drugi)strona (pozwany)Zakrzewszlachcic
Adam Gorazdowskistrona (pozwany)Zakrzewszlachcic
Marcin Szaniawskistrona (powód, delator instygatora)Szaniawy („in Szaniawy”); jego część w Zakrzewie („Sors in Zakrzew haerens”)szlachcic (Urodzony); towarzysz chorągwi pancernej wojewody lubelskiego
Regina Szaniawskawspomnianamatka („Matrem” — czyja, tekst nie dopowiada; z układu zdania zapewne powoda Marcina?)Szaniawy Matysy (posiada te dobra)szlachcianka (Urodzona)

Transcription

[s. 293] Actum in Curia Regali Lucoviensi feria tertia pridie festi Sanctorum Viti et Modesti Martyrum, Anno Domini Millesimo Septingentesimo Decimo Secundo. Ministerialis Regni Generalis Providus Joannes Kulanski, authenticus et juratus, Officio praesenti notus, ad Officium et Acta praesentia Capitanealia Castrensia Lucoviensia personaliter veniens, in vim suae verae ac fidelis Relationis ubivis locorum faciendae publice recognovit se citationis infrascriptae tenoris talis: Augustus Secundus Dei gratia Rex Poloniae, Magnus Dux Lithuaniae, Russiae, Prussiae, Masoviae, Samogitiae, Kijoviae, Volhyniae, Podlachiae, Podoliae, Smolensciae, Severiae Czerniechoviaeque, nec non haereditarius Dux Saxoniae, Princeps et Elector. Vobis Generosis ac Nobilibus Joanni Ostrowski, Francisco Dębowski, Petro Zakrzewski, Thomae Zakrzewski, Andreae Niewęgłowski, Alberto Zakrzewski, Joanni Woyciechowski, Casimiro Rozwadowski, tum Nobili Domańska, olim Nobilis Domański Janusz consorti derelictae, Michaeli Zakrzewski, Nicolao Zakrzewski, Bartholomaeo, Ludovico Domańskiem, Adamo Zakrzewski, Petro Zakrzewski, Adamo Gorazdowski, Bonorum Villae Zakrzew Haeredibus et Possessoribus, de Personis Bonisque vestris [s. 294L] generaliter omnibus mandamus, ut coram Nobis seu Judicio Ordinario Generali Tribunali Regni Lublinensi tum, dum et quando causa[?] inciderit ex Regestro causae competenti adiudicandae acclamata, personaliter legitime peremptorieque compareatis ad Instantiam Instigatoris Judicii Nostri eiusque Delatoris Generosi Martini in Szaniawy Szaniawski, commilitonis Cohortis Loricatae Illustris et Magnifici Palatini Lublinensis, Sacrae Regiae Maiestatis Colonelli, Marschalci Tribunalis Regni, Actoris. Qui Vos, inhaerendo Protestationibus binis contra Vos coram Actis Authenticis factis atque Visionibus ratione devastationis Sortis in Zakrzew haerentis tam in Aula quam ubique factis, citat pro poenis per Vos succumbendis[?]. Quia Vos, immemores poenarum Legibus Regni contra violatores sancitarum, ausi estis et temere praesumpsistis varias injurias Actori facere, prata depascere, aedificia diruere, diruta in rem et commodum vestrum convertistis, pomarium exsecare, comburere ac sepimenta, omnia aedificia existentia similiter in nihilum redigere. Tu vero, Generose Ostrowski, in Bona Villae Szaniawy Matysy per Generosam Reginam Szaniawska Matrem possessa, ad quae nullam praeten- [s. 294P] tensionem formare potes, privata Authoritate, usurpata Lege, tumida quadam ductus praesumptione violentissime cum tuis famulis inequitasti et invasisti, nulla habita securitatis publicae bonorumque alienorum ratione, vaccas indebite violentissime intercipere te resolvisti et ad Bona Villae Zakrzew reduxisti, fame et inedia per aliquod tempus macerasti; sylvas ex sortibus Actoris omnes excidisti, pro velle et libitu vestro contulistis, agriculturam omnibusque concurrentibus aliunde prohibuistis, vobismet solis eandem appropriare studuistis. Milites varios ad devastandam sortem praemissam informastis et superinduxistis, sortem eandem penitus devastatam et desertam effecistis, omni commodo et emolumento privastis, et alias injurias, violentias et damna inquisitione enucleanda in Sorte Actoris executi estis. Quo vestro indebito progressu contra Leges Regni et constitutiones excessistis, securitatem publicam violastis, poenas in Vos Legum [?]traxistis. Pro quibus super Vos decernendis et exequendis[?] praesentibus citamini: sitis Termino parituri et ad praemissa judicialiter responsuri. Datum Lublini (słowo na dole strony, kustosz; dalszy tekst na kartach, których tu nie odczytano)

Translation

[s. 293] Działo się w Dworze Królewskim Łukowskim, we wtorek w wigilię święta Świętych Wita i Modesta Męczenników, roku Pańskiego tysiąc siedemsetnego dwunastego. Woźny generalny Królestwa, Opatrzny Jan Kulański, autentyczny i przysięgły, urzędowi niniejszemu znany, przybywszy osobiście do urzędu i akt niniejszych starościńskich grodzkich łukowskich, mocą swojej prawdziwej i wiernej relacji, którą wolno czynić w jakimkolwiek miejscu, publicznie zeznał, że pozew niżej wpisany takiej treści: August Drugi, z Bożej łaski Król Polski, Wielki Książę Litewski, Ruski, Pruski, Mazowiecki, Żmudzki, Kijowski, Wołyński, Podlaski, Podolski, Smoleński, Siewierski i Czernihowski, a także dziedziczny Książę Saski, Książę Elektor. Wam, Urodzonym i Szlachetnym: Janowi Ostrowskiemu, Franciszkowi Dębowskiemu, Piotrowi Zakrzewskiemu, Tomaszowi Zakrzewskiemu, Andrzejowi Niewęgłowskiemu, Wojciechowi Zakrzewskiemu, Janowi Wojciechowskiemu, Kazimierzowi Rozwadowskiemu, a także Szlachetnej Domańskiej, pozostałej małżonce niegdyś Szlachetnego Domańskiego Janusza, Michałowi Zakrzewskiemu, Mikołajowi Zakrzewskiemu, Bartłomiejowi, Ludwikowi Domańskim, Adamowi Zakrzewskiemu, Piotrowi Zakrzewskiemu, Adamowi Gorazdowskiemu, dziedzicom i posesorom dóbr wsi Zakrzew, z osób i dóbr waszych [s. 294L] ogólnie wszystkim nakazujemy, abyście przed Nami albo Sądem Ordynaryjnym Generalnym Trybunału Królestwa w Lublinie wtedy, gdy i kiedy sprawa[?] przypadnie z rejestru, wywołana do przysądzenia właściwej sprawie, osobiście, prawnie i zawiście stanęli na żądanie instygatora Sądu Naszego i jego delatora, Urodzonego Marcina z Szaniaw Szaniawskiego, towarzysza chorągwi pancernej Jaśnie Wielmożnego wojewody lubelskiego, pułkownika Jego Królewskiej Mości, marszałka Trybunału Koronnego, powoda. Który was, trzymając się dwóch protestacji, uczynionych przeciwko wam przed aktami autentycznymi, oraz wizji [oględzin] z powodu spustoszenia części [dóbr] leżącej w Zakrzewie, uczynionych tak we dworze, jak wszędzie, pozywa o kary, którym macie ulec[?]. Albowiem wy, niepomni kar ustanowionych prawami Królestwa przeciwko gwałcicielom, ośmieliliście się i zuchwale poważyliście się wyrządzać powodowi różne krzywdy, spasać łąki, rozwalać budynki — rozwalone obróciliście na swoją rzecz i pożytek — wycinać sad, palić, a płoty i wszystkie istniejące budynki podobnie obracać wniwecz. Ty zaś, Urodzony Ostrowski, w dobra wsi Szaniawy Matysy, posiadane przez Urodzoną Reginę Szaniawską, matkę, do których żadnej [s. 294P] pretensji rościć nie możesz, własną władzą, z uzurpacją prawa, wiedziony jakąś nadętą zuchwałością, najgwałtowniej z twoją czeladzią wjechałeś i wtargnąłeś, nie mając żadnego względu na bezpieczeństwo publiczne i na dobra cudze; krowy bezprawnie najgwałtowniej zająć postanowiłeś i zagnałeś do dóbr wsi Zakrzew, głodem i niedojadaniem przez jakiś czas morzyłeś; lasy z części powoda wszystkie wycięliście, według waszej woli i upodobania oddaliście, uprawy roli wszystkim, także przychodzącym skądinąd, zabroniliście, ją samym sobie przywłaszczyć usiłowaliście. Różnych żołnierzy do spustoszenia wspomnianej części namówiliście i wprowadziliście, tę część całkiem spustoszoną i opuszczoną uczyniliście, wszelkiego pożytku i dochodu pozbawiliście, a inne krzywdy, gwałty i szkody, które mają być wyjaśnione śledztwem, na części powoda wykonaliście. Tym waszym bezprawnym postępowaniem wykroczyliście przeciw prawom Królestwa i konstytucjom, naruszyliście bezpieczeństwo publiczne, kary praw na siebie [?]ściągnęliście. O te [kary], mające być na was orzeczone i wykonane[?], niniejszym jesteście pozywani: bądźcie na terminie, aby stanąć i na powyższe sądownie odpowiedzieć. Dano w Lublinie (dalej na kartach, których tu nie odczytano).

The [?] mark denotes an uncertain reading; the record itself is given in the language of the edition (Polish, or the original with a Polish translation).

Manuscript pages

461/293, s. 1
1
461/293, s. 2
2
461/293, s. 3
3

Scans in the Szukaj w Archiwach service

This record in the edition — with search, relations between persons and neighbouring records