[s. 79] Actum in Curia Regali Lucoviensi in Terminis Judicialibus Feria secunda ante festum Sancti Martini Pontificis proxima Anno Domini Millesimo Sexcentesimo Quadragesimo Tertio.
Proposuit Judicialiter coram praesenti Capitaneali Castrensi Lucoviensi Judicio infrascripta Actorea pars contra infrascriptam citatam partem ex copia citationis suae tenoris talis. Joannes Dominicus a Kazanow Kazanowski Lucoviensis etc. Capitaneus. Tibi Nobili Jacobo Grochowski Kossut[?] in Wysokinin Maciejowice haeredi de his ac aliis bonis tuis generaliter omnibus mandamus vigore Regio et nostra qua in hac parte fungimur Capitaneali authoritate mandamus, ut coram nobis seu Judicio nostro Capitaneali Castrensi Lucoviensi in terminis Judicialibus feria secunda post festum Visitationis Beatissimae Virginis Mariae proxime ventura in Curia Regali Lucoviensi celebrandis vel his deficientibus in aliis tandem subsequentibus proximis, ad instantiam Instigatoris Justitiae nostri tum et eius delatricis Nobilis Euae Wysokinska, consortis primarum olim Nobilis Mathiae Grochowski Ptaszczyk, secundarum vero nuptiarum olim[?] Nobilis Felicis Zub[?] relictae consortis, ipsa peremptorie
[s. 80L] compareas. Quia[?] te inhaerens legibus Regni ratione infrascriptorum sancitis et inhaerens Decreto libertatis, quo ob certam rationem in eodem Decreto descriptam liber pronunciatus fuisti a termino tantum non vero a causa, tandem meliorando citationem suam citat secundo post obtentam poenam contumaciae ad Baniendum et de Regno Poloniae dominiisque eidem annexis proscribendum, ex eo quoniam tu in contrarium poenarum legum publicarum ausus es cum Nobili Gregorio olim Nobilis Nicolai Kossut[?] Wysokinski filio in Maciejowice et Grochowka haerede Banito et proscripto ex instantia instigatoris officii Capitanealis Castrensis Lucoviensis ac Nobilis Barbarae matris Actricis in officio Capitaneali Castrensi Lucoviensi obtenta et publicata conversari, prout cum ipso conversaris, foves, patrocinaris, bona ipsius tenes et possides, per quod in poenam Banitionis merito incurristi et incidisti, ad quam super te et bonis tuis omnibus decernendam perque Ministerialem publicandam praesens Citaris. Scis ad praemissa Judicialiter responsurus. Datum in Curia Regali Lucoviensi feria quinta post festa solennia sacri Pentecostes proxima Anno Domini Millesimo Sexcente-
[s. 80P] simo Quadragesimo Tertio.
Et post propositionem suam modo praemisso factam deductoque partis citatae de ultimo termino et contentis citationis suae verificatis petiit pars Actorea citatam partem ad iuridicam responsionem stringi et compelli.
[na marginesie: dopisek wyblakły, nieczytelny]
Citatus vero circa[?] quadam Banitione in Judicio Capitaneali Millesimo Quingentesimo Nonagesimo secundo obtenta et non publicata dixit iudicioque praesenti declaravit eos banitos in praefata banitione expressos in vivis non esse, bonaque ipsorum per successionem in diversas personas devoluta, nonnullaque circa Actricem ex vi successionis esse, banitionemque assertam publicatam non esse, et exinde prout citatis minus nocere, sic per consequens neminem complicitatis argui minime posse, causamque prioritatis iuris non evict[?] per executionem iurevicti[?] possessione bonorum, ex qua facile quisnam sit eorum, et pro iure possessa dare non posse. His declaratis se ad prosequutionem in causa praesenti minime teneri dixit et ab impetitione Actorea liberari petiit, salvis de iure salvandis nullis omissis.
Pars Actorea exceptiones citati par-
[s. 81L] tis refutans dixit eiusmodi exceptionibus causam praesentem Citatum evitare non posse pro incompetentiaque allegare. Primum ex eo, quod transactionis nullam notam relaxationemque et cassationem poenae banitionis pars citata non producat, sed nude ea intervenisse affirmat. Secundo inveteratae Banitionis incuius[?] est robur quam recentis, quia illa diuturnitate firmatur, haec vero ignorantia excusatur. Quod autem allegat pars citata actionem suam incompetentem et per indirectum sibi instituisse ex eo, quod per executionem finalem non est prosequuta nec continuata, respondetur, quod eiusmodi intermissio non mera negligentia, sed imbecillitate valetudinis matris suae ubi iure vincens part[is] tum postmodum morte eiusdem subsequente id stetit, intermissio quoque ad prosequendam hanc causam non obstat, quia res est iam iudicata, tum quoque eiusmodi exceptio non moderno citato, sed ipsi iure victo, respectu cuius complicitatis arguitur, quod cum ipso conversari audeat et eidem patrocinari manifeste, nam ab eo non
[s. 81P] pridem donationem super bona omnia, circa quam manifestationem suam Actrix cum protestatione de nullitate inscriptionis et complicitate Banito fecit, servivit[?]. Petiit igitur eiusmodi exceptiones partis citatae utpote iniuridicas et diffugiosas reiici et actionem suam incompetentem adinveniri, caeteris iuris remediis salvis nullis omissis.
[na marginesie: Decretum; pod spodem dopisek wyblakły, nieczytelny]
Judicium praesens Capitaneale Castrense Lucoviense controversiis[?] partium praefatarum utrarumque per se ipsos pro termino praesenti comparentium et iudicialiter controvertentium, Amputata exceptione citati, eidem in causa praesenti procedere mandat.
Quo Decreto citatus pro iuridico non suscepto ab eodem et cum eodem Magnificum Joannem Dominicum a Kazanow Kazanowski Lucoviensem Capitaneum causae huius iudicem ad Judicia ordinaria Generalia Tribunalia Regni Lublinensia per Ministerialem Regni Generalem providum Bartholomaeum Markowicz[?] debito modo[?] ut iuris est movit.
Cui motioni memoratus Magnificus Capitaneus detulit et eandem interpositam suscepit.
Partibus suprascriptis utrisque terminum expurgandae sententiae suae, prosequendae vero et continuandae
[s. 82L] motionis praefatae ac iure ulterius contra se ea in causa procedendum in praeallegatis iudiciis ordinariis Generalibus Tribunalibus Regni Lublinensibus, tunc videlicet dum et quando causa praesens inter alias causas Pallatinatus Lublinensis et Districtus huius Lucoviensis ex Registro competenti ad Judicandum ultimo[?] inciderit, peremptorium praefigendo et conservando vigore praesentis motionis terminique conservationis et iuxta Acta.
Et incontinenti coram eodem Judicio Capitaneali Castrensi Lucoviensi personaliter stans Ministerialis Regni Generalis providus Albertus Wozniaczek[?] palam recognovit, quia ipse Citationem esse superius contentam feria secunda ante festum Sanctissimae et Individuae Trinitatis proxime praeterita in villa Wysokinin Maciejowice curiaque citati ibidem sita consortique eius[?] notificando posuit.
Ex Actis Capitanealibus Castrensibus Lucoviensibus Extractum[?]. Correxit Jasienski[?]
[pieczęć]
Samuel Sambor[?]ki Vicecapitaneus et Judex Causarum Officii Castrensis Lucoviensis manu propria
Lecta per[?] Jastrzebski cum Actis. Solut[?]
Działo się w Dworze Królewskim Łukowskim, w Rokach Sądowych, w poniedziałek najbliższy przed świętem św. Marcina Biskupa, Roku Pańskiego tysiąc sześćset czterdziestego trzeciego. Przedłożyła sądownie przed niniejszym Sądem Starościńskim Grodzkim Łukowskim niżej opisana strona powodowa przeciw niżej opisanej stronie pozwanej z kopii swego pozwu, tej treści: Jan Dominik z Kazanowa Kazanowski, starosta łukowski itd. Tobie, Urodzony Jakubie Grochowski Kossut[?], dziedzicu w Wysokinin Maciejowice, z tych i innych dóbr twoich wszystkich w ogólności, nakazujemy mocą Królewską i naszą starościńską, którą w tej mierze sprawujemy, nakazujemy, abyś przed nami, czyli przed Sądem naszym Starościńskim Grodzkim Łukowskim, w Rokach Sądowych w poniedziałek najbliżej przyszły po święcie Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny, w Dworze Królewskim Łukowskim odprawiać się mających, albo gdyby te nie doszły, w innych wreszcie najbliższych po nich następujących, na wniosek Instygatora naszej Sprawiedliwości, a także jego donosicielki, Urodzonej Ewy Wysokińskiej, z pierwszego małżeństwa żony zmarłego Urodzonego Macieja Grochowskiego Ptaszczyka, z drugiego zaś małżeństwa [?] Urodzonego Feliksa Zub[?] pozostałej wdowy, sam zawicie stawił się. [?] ciebie, trzymając się praw Królestwa ustanowionych w sprawie rzeczy niżej opisanych i trzymając się Dekretu uwolnienia, którym z pewnej przyczyny opisanej w tymże Dekrecie zostałeś ogłoszony wolnym jedynie od terminu, a nie od sprawy, wreszcie poprawiając swój pozew, pozywa po raz drugi, po uzyskaniu kary za niestawiennictwo, do skazania na banicję i wywołania z Królestwa Polskiego i przyłączonych do niego państw, z tej przyczyny, że ty, wbrew karom praw publicznych, ośmieliłeś się przestawać z Urodzonym Grzegorzem, synem zmarłego Urodzonego Mikołaja Kossuta[?] Wysokińskiego, dziedzicem w Maciejowicach i Grochówce, banitą i wywołańcem [z banicji] uzyskanej i ogłoszonej w urzędzie starościńskim grodzkim łukowskim na wniosek instygatora urzędu starościńskiego grodzkiego łukowskiego i Urodzonej Barbary, matki powódki, tak jak z nim przestajesz, wspierasz go, bronisz, jego dobra trzymasz i posiadasz, przez co słusznie popadłeś i wpadłeś w karę banicji, do której orzeczenia przeciw tobie i wszystkim twoim dobrom i do ogłoszenia jej przez woźnego niniejszym jesteś pozywany. Wiesz, że na powyższe masz sądownie odpowiadać. Dan w Dworze Królewskim Łukowskim w czwartek najbliższy po uroczystych świętach Zesłania Ducha Świętego, Roku Pańskiego tysiąc sześćset czterdziestego trzeciego. A po swoim przedłożeniu, uczynionym w powyższy sposób, i po przywiedzeniu strony pozwanej z ostatniego terminu oraz po stwierdzeniu treści swego pozwu strona powodowa prosiła, aby stronę pozwaną zobowiązać i przymusić do prawnej odpowiedzi. Pozwany zaś, [powołując się] [?] na pewną banicję, uzyskaną w Sądzie Starościńskim w tysiąc pięćset dziewięćdziesiątym drugim [roku] i nieogłoszoną, powiedział i oświadczył niniejszemu sądowi, że banici wymienieni w rzeczonej banicji nie żyją, a ich dobra przez sukcesję przeszły na różne osoby, niektóre zaś są przy powódce z mocy sukcesji, i że rzekoma banicja nie została ogłoszona, a stąd tym mniej szkodzi pozwanym; tak więc w konsekwencji nikogo w żaden sposób nie można obwiniać o współudział; a sprawy pierwszeństwa prawa nie [?] przez egzekucję [?] posiadaniem dóbr, z którego łatwo, kto z nich jest, i za prawo posiadanych dać nie może[?]. Po tych oświadczeniach powiedział, że w niniejszej sprawie wcale nie jest obowiązany do dalszego postępowania, i prosił o uwolnienie od pozwu powodowego, z zachowaniem tego, co prawem ma być zachowane, niczego nie pomijając. Strona powodowa, odpierając zarzuty strony pozwanej, powiedziała, że takimi zarzutami pozwany nie może uchylić się od niniejszej sprawy ani powoływać się na niewłaściwość. Po pierwsze dlatego, że strona pozwana nie przedstawia żadnego śladu ugody ani zwolnienia i kasacji kary banicji, lecz gołosłownie twierdzi, że one zaszły. Po drugie, [?] jest moc dawnej banicji niż świeżej, ponieważ tamta umacnia się długotrwałością, ta zaś bywa usprawiedliwiana nieświadomością. Co zaś strona pozwana twierdzi, że [powódka] swoje powództwo wniosła jako niewłaściwe i okólną drogą, z tego powodu, że nie było prowadzone ani kontynuowane aż do egzekucji ostatecznej, odpowiada się, że takie zaniechanie stało się nie z czystego niedbalstwa, lecz ze słabości zdrowia jej matki, strony prawem wygrywającej, a potem wskutek jej śmierci, która nastąpiła; zaniechanie też nie przeszkadza prowadzeniu tej sprawy, bo rzecz jest już osądzona; a także taki zarzut [przysługuje] nie obecnemu pozwanemu, lecz samemu prawem przegranemu, względem którego [pozwany] jest obwiniany o współudział, że ośmiela się z nim przestawać i jawnie go wspierać, albowiem od niego niedawno darowiznę na wszystkie dobra, w związku z którą powódka uczyniła swoje oświadczenie z protestacją o nieważności zapisu i o współudziale z banitą, [?]. Prosiła więc, aby takie zarzuty strony pozwanej, jako niezgodne z prawem i wykrętne, odrzucić, a jej powództwo uznać za niewłaściwe [tak w tekście], z zachowaniem innych środków prawnych, niczego nie pomijając. Sąd niniejszy Starościński Grodzki Łukowski, [po sporach][?] obu wymienionych stron, stających osobiście na niniejszy termin i sądownie się spierających, odrzuciwszy zarzut pozwanego, nakazuje mu w niniejszej sprawie postępować dalej. Od którego to Dekretu pozwany, jako nieprzyjętego za prawny, od tegoż i wraz z tymże Wielmożnym Janem Dominikiem z Kazanowa Kazanowskim, starostą łukowskim, sędzią tej sprawy, do sądów zwyczajnych Generalnych Trybunalskich Królestwa w Lublinie przez woźnego generalnego Królestwa, Opatrznego Bartłomieja Markowicza[?], należytym sposobem[?], jak prawo każe, wniósł [odwołanie]. Któremu odwołaniu wspomniany Wielmożny Starosta się przychylił i wniesione przyjął. Obu wyżej opisanym stronom termin do oczyszczenia swojego wyroku, do popierania zaś i kontynuowania rzeczonego odwołania i do prawnego dalszego postępowania przeciw sobie w tej sprawie w powołanych sądach zwyczajnych Generalnych Trybunalskich Królestwa w Lublinie, wtedy mianowicie, gdy i kiedy niniejsza sprawa pośród innych spraw Województwa Lubelskiego i Powiatu tego Łukowskiego z właściwego Rejestru do sądzenia ostatecznie[?] przypadnie, jako zawity wyznaczając i zachowując mocą niniejszego odwołania i zachowania terminu, i według akt. I zaraz przed tymże Sądem Starościńskim Grodzkim Łukowskim, stając osobiście, woźny generalny Królestwa, Opatrzny Wojciech Wozniaczek[?], jawnie zeznał, że on pozew wyżej zawarty w poniedziałek najbliżej przeszły przed świętem Najświętszej i Nierozdzielnej Trójcy we wsi Wysokinin Maciejowice i w dworze pozwanego tamże położonym, oraz żonie jego[?], obwieszczając, położył. Z Akt Starościńskich Grodzkich Łukowskich wypisano[?]. Poprawił Jasieński[?]. [pieczęć] Samuel Sambor[?]ki, wicestarosta i sędzia spraw urzędu grodzkiego łukowskiego, ręką własną. Czytano z aktami — przez[?] Jastrzębskiego. Zapłacono[?].
The [?] mark denotes an uncertain reading; the record itself is given in the language of the edition (Polish, or the original with a Polish translation).