Szczawiński 70/1844

w każdym Sądzie i Urzędzie ważne i [?] nienaruszone być zastrzegam. Żegnam cię Najukochańsza Żono moja wraz z Synami, Bogu was wszechmogącemu w opiekę polecam i oddaję — Dla większej wiary wagi i waloru własnoręcznym podpisem Stwierdzam. Wawrzyniec Rozwadowski własnoręcznie Opisanie stanu powyższego testamentu z duchem art: 1007. K. Cyw. zgodne — nastąpiło w Siedlcach na posiedzeniu Praesidii Trybunału Cywilnego Gubernii Podlaskiej — dnia 20 Maja / 1. Czerwca 1844 r. [podpis nieczytelny] Prezes Majewski Sekretarz [inną ręką:] Stempel Szacunkowy ceny kopiejek 60 i karny ceny kopiejek 90. dołączony. Wypis urzędowy na papierze Stemplowym [?] i z zastrzeżeniem że jeśli Majątek [?] Publi[?] wypisów [?] będzie aby wyższy stempel stosowny został. Siedlce 23. Maja / 4 Czerwca 1844 — do N 70. 1844. do Testamentu Wawrzyńca Rozwadowskiego [pismo urzędowe, nagłówek drukowany] PREZES TRYBUNAŁU CYWILNEGO PIERWSZÉJ INSTANCJI GUBERNII PODLASKIÉJ w SIEDLCACH dnia 20/1 Mca Maja/Czerwca 1844 Roku. N° 1131. Do P. Szczawińskiego Regenta Kancelarii Ziemiańskiej Gubernii Podlaskiej. Złożony przy podaniu Agnieszki Rozwadowskiej daty 25 Stycznia / 6 Lutego r. b. testament prywatny przez Wawrzyńca Rozwadowskiego w dniu 19. Czerwca 1841 r. spisany — po opisaniu stanu onego — takowy wraz z dokassowanym do niego stemplem — P. Szczawińskiemu Regentowi do zachowania i wydania stronom urzędowych wypisów załącznie przesyła — z poleceniem; aby jeśli skasowany już stempel okaże się być niedostatecznym, stosownie do przedmiotu testamentem objętego, dodatkowy stempel dokassować, rewers zaś na otrzymanie testamentu nadesłać. — [podpis nieczytelny] Sekretarz Majewski ad 1131 Kasuje się niniejszy Stempel karny Do obok załączonego — testamentu przez Wawrzeńca Rozwadowskiego pod dniem 19 Czerwca 1841 roku zdziałanego — nadmienia się że Stempel Szacunkowy ceny kop. 30. został skasowany Siedlce dnia 25 Stycznia / 6 Lutego 1844 r. — XXX Agnieszka Rozwadowska ad 1131 Kasuje się niniejszy Stempel Szacunkowy Do obok załączonego Testamentu przez Wawrzeńca Rozwadowskiego pod dniem 19 Czerwca 1841 r. zdziałanego, nadmienia się przytem iż Stempel karny ceny kop. 90 skasowany został. — Siedlce dnia 25 Stycznia / 6 Lutego 1844 r. — XXX Agnieszka Rozwadowska [dopisek na lewym marginesie u góry: z Położeniem w Papier Stęplowy] [dopisek pionowo na lewym marginesie: [?] Stemplowego [?] Kop. 90 [?]] Działo się we Wsi Rozwadowie dnia 19. Czerwca 1841. roku. W Imie Trójcy Przenajświętszej, Ojca który mnie Stworzył, Syna który mnie Krwią swoją Przenajświętszą odkupił, i Ducha Świętego który mię poświęcił. Amen. Ja Wawrzyniec Rozwadowski po niegdy ś.p. Mateuszu i Anny z Milanowskich Małżonków Rozwadowskich Syn, Przeżywszy Sześćdziesiąt Osm, Nº 68 lat, Mając Żonę z którą Dzieci troje spłodziłem, Wiktorią Córkę, Ludwika mającego lat 17 Michała lat 13 mającego Synów. Widząc zaś o tem dobrze że kto się rodzi umierać musi, będąc zdrowym na Ciele i zmysłach a zapobiegając po życiu moim z tego Świata kłotliwym wypadkom. Te ostatniej woli mojej czynię rozporządzenie. A najprzód aby Ciało moje przy Kościele Parafialnym Sarnackim pogrzebione zostało, o które pochowanie tak Najukochańszej Żony mej jakoteż i Synów moich upraszam. Duszę moją Najdroższą Krwią Jezusa Chrystusa odkupioną Bogu a Stworzycielowi mojemu polecam i oddaję, prosząc Najświętszej Marii Panny i wszystkich Świętych o przyczynę do Miłosierdzia Boskiego. Na pogrzeb Ciała mego ile możności, Żonę i Synów moich obliguję. — Majątkiem moim Szlacheckim Szczupłym, składającym się z Gruntów, Zabudowań i wszelkich ruchomości Żonie mojej jako już jest Zapisem dożywotnim ustanowioną władzenie oddaję, Ludwik i Michał Rozwadowscy Synowie moi, Matki słuchać się i szanować powinni [?] Surowo zalecam, Dział w Zabudowaniach wszelkich, w Gruntach ornych i nieornych, w sprzętach gospodarskich, Inwentarzu, &c. w połowie równej wyzna[?] bez żadnej kłotni, i Sporów Sądowych, nie szarpiąc mię z grobu, podzielą się. i żyć powinni w miłości Braterskiej o Duszy mej ratunku [?] pamię[?] Matkę swoją w życiu zostającą Szanować, w rożnych potrzebach w życiu wspierać, po życiu jej z tego Świata Religijnym obrzędem ciało pochować, pamiętając o to że Ona was zrodziła wypielęgnowała przy wszelkich kłopotach i trudach, mając i to na uwadze, jako my miarkę mierzemy, tak też nam odmierzoną zostanie. Boga się bojcie, a proście miłosierdzia Jego, w swoim pobłogosławi wam. Wiktoria Córka moja [?] Franciszka Szantowskiego Żona, jako już na posag całkowity czyli za jej Schedę złotych polskich Pięćset złotych p. 500. wybrała z mężem swym rożnemi czasy i na rożne ich potrzeby. — Zatym [?] do żadnego działu z bracią swemi, z Synami mojemi nie należy i niepowinna, bowiem Ja sam całkowicie podług przyrzeczenia mego wypłaciłem i oddałem. A że do tych czas wypłaconego posagu Kwitu nie zeznała z powodu uporczywego męża swego, i [?] małżeńskich. Więc tem ostatniej woli mej Zapisem Kwitacyjnym stanowię. Aby Wiktoria wraz z mężem swym jako zaspokojona we wszystkim jest, do niczego z bracią nie należała, które to rozporządzenie moje, aby uskutecz[?] [kustosz: Syn…] i z których użytek jedynie podług ograniczeń poniżej zamieszczonych Dozwolonym będzie.– §.2. Wydzierżawie takowe nastąpi bez wyciągu Intrat ryczałtowe, bez żadnego za jakiekolwiek bądź Dochody zaręczenia, a zatem Dzierżawcy Julian Kuszel i Józef Kuszel o żaden niedobór dopominać się niebędą mieli prawa.– §.3. Dzierżawcy nigdy i w żadnym przypadku żadnych do Dziedzica czyli zastępującej go Opieki nie mogą rościć pretensji i jakiekolwiek wynagrodzenie nawet za szkody wynikające z losowych wypadków zwyczajnych, wedle Arty: 1773. Kodeksu Cywilnego przewidzianych, co zaś do nadzwyczajnych niemogą również rościć żadnych pretensji i mogą tylko żądać remisji Czynszu Dzierżawnego w proporcji i wedle prawideł wskazanych w Artykule 1769. Kodeksu Cywilnego.– §.4. Julian Kuszel i Józef Kuszel postępują za te Dzierżawę rocznego Czynszu Sumę Złotych polskich Dziewięć Tysięcy w grubej srebrnej Kurs w Kraju mającej monecie czyli Rubli Srebrnych Tysiąc Trzysta Pięćdziesiąt, i takowy Czynsz Dzierżawny, w dwóch półrocznych Ratach to jest w dniu [podkreślone: Dwudziestym Maia] [dopisek: Pierwszym Czerwca] i w dniu [podkreślone: Dziewiętnastym Listopada] [dopisek: Pierwszym Grudnia] Każdego roku zgóry do Rąk Głównego Opiekuna lub Jego Pełnomocnika w mieście Warszawie w monecie jak wyżej, solidarnie nieodwołujące się jeden do drugiego jak najregularniej płacić obowiązują się.– Gdy zaś na takowy Czynsz Dzierżawny na Rok pierwszy do Rąk Mikołaja Szuwalskiego Głównego Opiekuna Sumę Złotych polskich Cztery tysiące Pięćset w monecie jak wyżej czyli Rubli srebrnych Sześćset Siedmdziesiąt pięć na Ratę pierwszą przypadającą przed podpisaniem Aktu tego oddali i wypłacili przeto Mikołaj Szuwalski z tak wypłaconej i do Rąk swych odebranej Sumy Złotych polskich Czterytysiące Pięćset czyli Rubli srebrnych Sześćset Siedmdziesiąt pięć, wypłacających Juliana Kuszel i Józefa Kuszel ninejszym w uroczystej formie prawa Kwituje i czynienia zarzutu z powodu jakoby nieodebrania waluty zrzeka się na zawsze.– §.5. Oprócz takowej opłaty Czynszu Dzierżawcy Julian Kuszel i Józef Kuszel bez żadnego z Czynszu potrącenia, obowiązują się solidarnie, opłacać i uiszczać wszelkie podatki teraźniejsze i jakieby w czasie Dzierżawy postanowione zostały, oraz ciężary gruntowe, posługi Rządowe, Dziesięciny Składkę ogniową za Kościół i za zabudowania Kościelne i wszelkie opłaty z gruntu wymagane jakie teraz istnieją lub jakie na przyszłość bądź w naturze bądź w pieniądzach wymaganemi będą, i żadnej z tytułu tego do Dominium rościć niebędą mogli pretensji– Opłata tylko do Towarzystwa Kredytowego, opłata [parafy u dołu strony: M: S: [?] / J.K. / J.K. [?] / [?]] do Towarzystwa Ogniowego za zabudowanie Dworskie i Włościańskie oraz procenta od Długów gdyby te istniały niebędą ciężyć Dzierżawców Juliana Kuszla i Józefa Kuszla i sama Opieka uiszczać je będzie.– §.6. Julianowi Kuszel i Józefowi Kuszel Dzierżawcom niewolno będzie wyciągać od Włościan większych powinności nad te jakie są Inwentarzem Urzędownie sporządzonym wskazane i zwyczajem miejscowym upowszechnione, zastrzega się nadto przyzwoite z Włościanami obchodzenie się tak iżby względem nich żadne przeciążenie i nadużycie miejsca niemiało.– §.7. Gdy Julian Kuszel i Józef Kuszel, zostawać będą w Dzierżawnym posiadaniu Dóbr ninejszym Im wydzierżawionych przeto po Ekspiracji Kontraktu tego Ciż Julian Kuszel i Józef Kuszel Dzierżawcy nietylko powinni oddać Dobra w takim stanie w jakim Je podług sporządzonego Inwentarza obejmą ale nadto powinni zostawić zasiewy Dworskie, Kompletne, i dopilnować uskutecznienia zasiewów Włościańskich.– Reperacją wszelką, Chłapkiem, Kołkiem gliną i snopkiem jakaby była dziś potrzebna lub potrzebna będzie Dzierżawcy Julian Kuszel i Józef Kuszel w ciągu Dzierżawy bez żadnej bonifikacji dopełnić są w obowiązku.– Co się zaś tycze większych Reperacji jakie wedle prawa Dziedzica są obowiązkiem, takowych natychmiast w razie potrzeby Opiekunowi Głównemu Mikołajowi Szuwalskiemu Dzierżawcy doniosą bez Jego zaś wiedzy takowych reperacji czynić nie są mocni chyba na własne ryzyko i stratę. Budowli nowych w ciągu Dzierżawy Julianowi Kuszel i Józefowi Kuszel Dzierżawcom stawiać nie wolno– Gdyby zaś konieczna i niezbędna tego zachodziła potrzeba w takim razie Julian Kuszel i Józef Kuszel Dzierżawcy powinni rzecz tę do Decyzji Opiekuna Głównego przedstawić– Za które to reperacje większe i Budowle nowe na które Główny Opiekun zezwoli, Główny Opiekun tylko wynagrodzenie w stosunku dziesiątego procentu od sta z Czynszu Dzierżawnego Dzierżawcom Julianowi Kuszel i Józefowi Kuszel najwyżej zabezpiecza, którego funduszu dysponowanie do Głównego Opiekuna należeć będzie– Załogi winni Dzierżawcy po ekspiracji oddać w tym stanie w jakim Im oddane będą i żadnym przewidzianym lub nieprzewidzianym wypadkiem od ich oddania wymówić się nie mogą.– §.8. Słomy Julianowi Kuszel i Józefowi Kuszel Dzierżawcom niewolno będzie sprzedawać ani wywozić gdyż prosta na dachy użytą, targana zaś Inwentarzem spasioną być winna.– §.9. Przez ciąg trwającej Dzierżawy, Dzierżawcy Julian Kuszel i Józef Kuszel pełnić będą obowiązki Zastępcy Wójta Gminy, a Opiekun Główny, odpowiednie dla jednego z nich upoważnienia postara się. z tytułu zaś tego żadnej pod jakimkolwiek bądź względem bonifikacji domagać się niebędą mieli prawa.– Ze swej zaś strony Opiekun Główny wynagradzając pełnienie powyższego obowiązku odstępuje Dzierżawcom Julianowi Kuszel i Józefowi Kuszel wszelkie od Włościan przez cały ciąg Dzierżawy przynależne osępy.– §.10. Do pilnowania Lasów ustanowionym będzie z ramienia Opiekuna Leśniczy i nadleśniczy, tym Dzierżawcy Julian Kuszel i Józef Kuszel obowiązani będą wydzielić oznaczoną ilość Ordynarii, półtory morgi gruntu na Ogród i pomieszkanie stosownie do tego jak w umowie z niemi oznaczonem będzie, zasługi zaś pobierać będą z Rąk Opiekuna.– §.11. Gdyby przez nadzwyczajny wypadek który z Włościan potrzebował zapomogi na żywność lub zasiew takowa, sami Dzierżawcy Julian Kuszel i Józef Kuszel udzielić będą obowiązani.– Co do Wołów zaś gdyby takowe nie z winy Dzierżawców upadły Dzierżawcy o tej koniecznej potrzebie Opiekunowi donieść obowiązani będą, który właściwe ku temu środki przedsięweźmie. §.12. Niewolno Julianowi Kuszel i Józefowi Kuszel Dzierżawcom nikomu poddzierżawiać Dóbr w Dzierżawę wziętych. §.13. Po ekspiracji Kontraktu Dzierżawy Julian Kuszel i Józef Kuszel natychmiast z Dóbr ustąpić winni z dozwoleniem jedynie czasu ośmiodniowej rumacji a to pod eksmisją z tymczasową exekucyą i pod żadnym pozorem Dóbr zatrzymywać dalej niebędą mocni.– §.14. Na przypadek możności żądania remisji Czynszu wedle §. 3. Kontraktu remisja takowa następować niemoże z rat bieżących lecz dopiero w tenczas gdy prawnie przysądzona zostanie i to tylko z raty roku trzeciego.– §.15. Z Lasów dozwolonem będzie Julianowi Kuszel i Józefowi Kuszel Dzierżawcom użyć na potrzebę Domową Drzewa leżałego i suszy, które wywozić będą mogli w pewne dni jakie sami oznaczą. Zastrzega się zaś najmocniej iż ani na browar ani na gorzelnią drzewa wybierać niemożna. Także gdyby drzewo potrzebnem było na drobne lub mniejsze reperacje za asygnacją Opiekuna lub Jego Pełnomocnika [parafy u dołu strony: M: S: / J.K. / J.K[?] / [?] / [?] / [?]] Pełnomocnika będzie mogło bydź wydane.— § 16. Pańszczyzny niebędzie wolno Dzierżawcom Julianowi Kuszel i Józefowi Kuszel z Tygodnia na tydzień zaciągać ani naprzód wybierać.— § 17. Niedopełnienie którego kolwiek z przepisanych warunków ze strony Dzierżawców Juliana Kuszel i Józefa Kuszel pociągać za sobą będzie rozwiązanie Kontraktu i eksmisją pod tymczasową Exekucją, tudzież odpowiedzialność za wszelkie szkody i Prawne Koszta.— Od składania Kaucji Mikołaj Szuwalski Główny Opiekun z mocy Uchwały Rady familijnej wyżej z daty powołanej i dołączonej działający Juliana Kuszel i Józefa Kuszel Dzierżawców uwalnia.—.— § 18. Wszelkie Koszta spisania ninejszego Kontraktu jak niemniej i Stemple do Dzierżawców należą i takowe Dzierżawcy Julian Kuszel i Józef Kuszel zapłacić obowiązują się.—.— Nadstatek Stawający Kontrakt ninejszy we wszystkiem nawzajem dotrzymać przyrzekają, a w przypadku niedotrzymania poddają się rygorowi gotowej Sądowej prawnej bez procesu Exekucji— Wyrzekając się wszelkich ninejszemu Aktowi przeciwnych wyłączeń oświad- czeń i środków prawa.—.— Mocą ninejszego swojego Dobrowolnego zeznania.— Zastrzegając iżby Wypis Główny pierwszy Mikołajowi Szuwalskiemu Głównemu Opiekunowi a Wypis Urzędowy drugi z Klauzulą Exekucyjną Julianowi Kuszel i Józefowi Kuszel Dzierżawcom wydanemi były.— Który to Akt Zeznający mając sobie w obecności dwóch Świadków zwolna głośno i wyraźnie przeczytany takowy we wszystkiem za zgodne z swą wolą i myślą napisany przyznali i przyjęli a dowód stwierdzenia własnoręcznie wraz z Świadkami jakoto Franciszkiem Piotrem Raiborskim i Jakubem Szybalskim w Mieście Gubernialnem Siedlcach w Gubernii Podlaskiej mieszkającemi i zemną Regentem podpisali jak następuje.— Działo się jak wyżej.— Mikołaj Szuwalski Julian Kuszel Józef Kuszel Jako świadek Franciszek Piotr Raiborski Jako świadek Jakub Szybalski Augustyn Szczawiński Regent Kancelarii Ziemiańskiej Gubernii Podlaskiej Wypis Urzędowy drugi na papierze Stempla [?] Ceny Kopiejek 7½ z Klauzulą Exekucyjną dla Juliana Kuszel i Józefa Kuszel na ręce Józefa Kuszel [?] dnia 1/13 Czerwca 1844 roku. A. Szczawiński Alegat A. ad N 72. 1844. Wypis Urzędowy. Działo się w Sądzie pokoju Okręgu Siedleckiego w Mieście Gubernialnem Siedlcach na posiedzeniu Rady Familijnej dnia Dwudziestego Siódmego Maja / Ósmego Czerwca Tysiąc Ośmset Czterdziestego Czwartego roku.— Na skutek podanej przez JW. Mikołaja Szuwalskiego Radzcy Najwyższej Izby Obrachunkowej Królestwa Polskiego Opiekuna Głównego pod dniem Dziesiątym / Dwudziestym drugim Maja bieżącego roku N° 41. prośby celem zwołania Rady familijnej w Interesie bezwłasnowolnej Apolonii Rudzińskiej, wyznaczony został termin do zwołania Rady familijnej pomienionej na dzień dzisiejszy, w skutek więc Decyzji Sądowej na dzień dzisiejszy termin do zwołania Rady familijnej wyznaczającej zawezwanemi zostali następujący Członkowie tęż Radę składający, którym to Członkom zapozwy w właściwym czasie doręczone zostały a mianowicie.— 1o W. Księdzu Janowi Słupeckiemu Kanonikowi Katedry podlaskiej proboszczowi parafii Niwisk.— 2o W. Marcinowi Mleczko pisarzowi Ziemskiemu podlaskiemu w Siedlcach zamieszkałemu.— 3o Antoniemu Moczulskiemu Patronowi Trybunału Cywilnego Gubernii podlaskiej w Siedlcach zamieszkałemu.— 4o W. Tomaszowi Horoch w dobrach własnych Jałówki.— 5o W. Gracjanowi Izdebskiemu w Dobrach własnych Patkowie [?] obu w Okręgu Łosickim zamieszkałym.— 6o JW. Ignacemu Kuszel w dobrach własnych Nowawieś.— 7. JW. Antoniemu Józefowi de Rosenwerth w dobrach własnych Kossowie.— 8. JW. Józefowi Paderewskiemu również we wsi Kossowie wszystkim w Okręgu Węgrowskim zamieszkałym.— 9. JW. Kazimierzowi de Rosenwerth w dobrach własnych Woli Radzięckiej w Okręgu Tarnogrodzkim Gubernii Lubelskiej zamieszkałemu.— 10. JW. Sewerynowi Wężyk oraz 11. JW. Julianowi Kuszel obu w Dobrach Chotyckich i Toporowskich w Okręgu Łosickim zamieszkałym.— Pierwszym pięciu jako Członkom poprzedniej Rady Familijnej bezwłasnowolnej Apolonii z Ossolińskich Rudzińskiej, zaś następnym jako Krewnym najbliższym tejże bezwłasnowolnej.— 12. JW. Janowi Wiesiołowskiemu Rzeczywistemu Radzcy Stanu Członkowi Warszawskich Departamentów Rządzącego Senatu w Warszawie zamieszkałemu, jako Opiekunowi przydanemu bezwłasnowolnej Rudzińskiej— Oprócz powyższych Członków Radę familijną składających zawezwany został również 13. JW. Władysław Wężyk jako jeden z najbliższych Krewnych rzeczonej bezwłasnowolnej, w Królestwie pruskiem zamieszkały, a na teraz we wsi Toporowie Okręgu Łosickim przebywający.— W dniu więc dzisiejszym jako terminie do zwołania w mowie będącej Rady familijnej przez Sąd oznaczonym stawili się wszystkie powyżej wymienione osoby oprócz JW. Józefa Paderewskiego który do stawienia za siebie upoważnił plenipotencją na stemplu wydaną Józefa Nurzyńskiego, ten zaś takową plenipotencją upoważnił do stawiennictwa Feliksa Gumowskiego Patrona Trybunału Cywilnego Gubernii Podlaskiej, który to W. Gumowski stawił się — oprócz JW. Józefa Paderewskiego nie stawił się jescze JW. Kazimierz Rosenwerth który według oświadczenia JW. Antoniego Józefa Rosenwerth brata rodzonego, dla słabości stawić się w terminie dzisiejszym niemoże a nikogo do stawiennictwa za siebie nieupoważnił.— Sąd Pokoju Okręgu Siedleckiego. Po rozpoznaniu prośby JW. Szuwalskiego Opiekuna Głównego o zwołanie Rady familijnej w dniu Dziesiątym / Dwudziestym Drugim Maja bieżącego roku do Sądu podanej, i wniosków w tejże prośbie zamieszczonych po ustanie[?] wszelkich przeszkód z Interesów familijnych wypływających, następujących Członków dziś w Sądzie obecnych na teraźniejszą i przyszłe Rady ustanawia.— 1o Ignacego Kuszel — 2. Seweryna Wężyka — 3o Juliana Kuszel — 4. Antoniego Józefa Rosenwerth — 5. Józefa Paderewskiego przez Feliksa Gumowskiego reprezentowanego — 6o Kazimierza Rosenwerth a dziś w miejsce jego X. Jana Słupeckiego Kanonika Podlaskiego— Dawniejsi zaś Członkowie Radę familijną składający [?] tem samem do stawienia się na przyszłych obradach familijnych niebędą obowiązani— Którym Rada familijna w dzisiejszym Komplecie, składając podziękowanie swoją wdzięczność za nieodmówienie posługi Obywatelskiej publicznie oświadcza.—.— W tym Komplecie ustanowionej Radzie familijnej pod prezydencją JW. Teodora Kosińskiego Sędziego pokoju działającej, odczytaną została prośba JW. Mikołaja Szuwalskiego Głównego Opiekuna do Sądu przez niego podana.—.— Następnie JW. Opiekun Główny ze swej strony następujące zrobił przedstawienie.—.— Celem zgromadzenia Szanow: Rady familijnej, jest ulokowanie bezwłasnowolnej Apolonii Rudzińskiej, oraz wydzierżawienie Dóbr Dziadkowskie, a to z powodu nastąpionej śmierci w dniu Siedmnastym Maja r. b. JW. Karoliny z Kuszlów Wężykowej u której bezwłasnowolna Rudzińska zostawała.—.— Tu w tym miejscu Opiekun Główny ma za obowiązek donieść Szan: Radzie Familijnej że odebrawszy w dniu Dwudziestym Maja r. b. wieczorem przez Sztafetę zawiadomienie że JW. Wężykowa do wieczności przeniosła się, natychmiast Kurierskiemi Końmi nazajutrz pospieszył do Toporowa miejsca zamieszkania bezwłasnowolnej dla zapewnienia tejże wszelkich potrzeb życia oraz usługi i Dozoru, jakoż tegoż samego dnia to jest Dwudziestego pierwszego Maja r. b. przybyłem do Toporowa znalazłem bezwłasnowolną otoczoną familią która do pielęgnowania Jej przybrała JW. Lenkteler[?] wdowę— Po naocznym więc przekonaniu się że bezwłasnowolna ani na dozorze ani na wygodach życia i usłudze w pierwszych tych chwilach niezbywa— takową więc w Toporowie zostawiłem aż do czasu zwołania Rady Familijnej i porozumienia się gdzie bezwłasnowolną na przyszłość ulokować mam— tem szczególniej że Synowie zmarłej JW. Wężykowej to jest Władysław i Seweryn oświadczyli iż dotychczasowy Dozór bezwłasnowolnej ich Ojciec JW. Ignacy Wężyk Prezes Komitetu Towarzystwa Kredytowego Ziemskiego w bliskości Dóbr Toporowa zamieszkały na siebie przyjmuje.— W tym sposobie zabezpieczywszy bezwłasnowolną udałem się na powrót do Siedlec podałem dnia 10/22 Maja b. r. prośbę do Sądu pokoju Okręgu Siedleckiego o zwołanie Członków Rady familijnej tudzież Krewnych i domniemanych Sukcesorów— który przez Rezolucją w tymże dniu wydaną oznaczył termin do zgromadzenia się na dzień Dwudziesty Siódmy Maja / Ósmy Czerwca 1844 roku— Po dopełnieniu tej Czynności wypisanie wezwań i doręczenie przez woźnych zostawiłem W. Raiborskiemu Patronowi, uiszczone zostało, jak składające się Oryginały powyższe dowodzą, dalej. Co do ulokowania bezwłasnowolnej Apolonii Rudzińskiej ponieważ Rada familijna postanowiła, aby ta niebyła umieszczana w takowych Instytutach lecz przy familii albowiem posiada majątek znakomity z którego Intrata może bydź [kustosz: przyzwoity[?]] przyzwoicie utrzymywana, gdy przez lat kilkadziesiąt ciągle familia Kuszlów ją pielęgnowała, a teraz po śmierci JW. Karoliny z Kuszlów Wężykowej dozorowanie bezwłasnowolnej ustało. — Gdy pozostali Synowie stosownie do zasad prawem przepisanych dozorowaniem bezwłasnowolnej kobiety zatrudniać się niemogą z powodu że Starszy Syn JW. Władysław Wężyk z tego Kraju ekspatriował się i tudaj tylko za paszportem Kraju pruskiego przybył i do tegoż na mieszkanie powraca — drugi zaś Syn JW. Seweryn Wężyk acz kolwiek po matce swej Dobra Toporów objął przecież jako bezżennemu dozór Kobiety słabej i bezwłasnowolnej powierzony być nie może, dalej — Gdy W. Ignacy Kuszel Siostrzeniec bezwłasnowolnej jest wdowcem a ztąd również jako bezżennemu opieki nad bezwłasnowolną Kobietą oddać niewypada, bo ta potrzebuje macierzyńskiej troskliwości i starania. — wostatku. Pozostały Syn W. Julian Kuszel po Ojcu swym W. Michale Kuszlu wysłanym z Kraju, którego majątek skonfiskowany na skarb przeszedł nietylko że jest bezżennym ale nadto nieposiada żadnego stałego zamieszkania zatem z linii Kuszlów niemasz nikogo komuby dozór bezwłasnowolnej powierzony być mógł. — Po drugiej siostrze bezwłasnowolnej Rudzińskiej jest również troje Rodzeństwa to jest JW. Józef Rosenwerth żonaty mający familią i mieszkający w swych dziedzicznych Dobrach Kossowie odległych od Warszawy mil dziesięć a od Dóbr Nurskich dziedzicznych bezwłasnowolnej Rudzińskiej mil pięć. — Drugi brat Kazimierz Rosenwerth zamieszkały w Gubernii Lubelskiej powiecie Tarnogrodzkim we wsi dziedzicznej Smoryn — Trzecia Siostra zamężna Paderewska mieszka w Warszawie — z tych przeto trojga rodzeństwa JW. Józef Rosenwerth kwalifikuje się aby przy nim bezwłasnowolną Rudzińską ulokować jako mający żonę — a ztąd zaradzając nagłej potrzebie gdy nikt z krewnych linii pierwszej powyżej cytowanych niezgłosił się z chęcią przyjęcia obowiązku dozorowania bezwłasnowolnej, Opiekun Główny z uwagi wyżej przytoczonej starał się znieść z JW. Rosenwerthem który powodowany przywiązaniem do swej Ciotki bezwłasnowolnej Rudzińskiej przyjęcie nad nią dozoru i pielęgnowania w swym domu gotowość oświadczył. — Aczkolwiek podług Artykułu 422 Kodeksu Cywilnego powinnością jest Opiekuna Głównego mieć szczególne staranie o osobie bezwłasnowolnej i jej zapewnić dozór i utrzymanie, co sam z siebie działać jest mocen — z tem wszystkim powodując się delikatnością projekt ulokowania bezwłasnowolnej Szanow. Członkom Rady familijnej składającym pod Ich rozwagę i decyzję poddaje — w tem przekonaniu że takowy na słuszności opierający się przyjęty i potwierdzony będzie, szczególniej zaś że JW. Rosenwerth oznaczonym funduszem rocznie po złotych polskich Dwanaście tysięcy obowiązuje się bezwłasnowolną utrzymać przyzwoicie czuwać nad jej zdrowiem i wszystkie potrzeby do życia usługi i ubrania potrzebne dostarczać oraz życie jej stosownie do stanu i majątku uprzyjemniać — a nadto od zdania jakie gwarantowane było ś. p. JW. Wężykowej że Dobra Dziadkowskie ze złotych polskich Dziewięć tysięcy rocznie dopóki bezwłasnowolna żyje będzie, ma[?] Dzierżawie, odstępuje — z tego ta korzyść spodziewana być może że Dobra Dziadkowskie więcej Czynszu rocznego przyniosą, tem bardziej że Opieka dość znaczne fundusze na ulepszenie tych Dóbr wyłożyła — Co do Wydzierżawienia Dóbr Dziadkowskie lubo na ostatnim posiedzeniu w dniu 10/22 Lutego b. r. odbytym Rada familijna Kontrakt na dalsze lat trzy JW. Wężykowej przedłużyć postanowiła — Opiekun Główny dla słabości tejże a później nastąpionej Śmierci, Kontraktu Urzędowego zawrzeć niemógł — a nawet zdziałany, przez śmierć JW. Wężykowej ustać by musiał — tak jak dozorowanie bezwłasnowolnej Rudzińskiej do którego przywiązana była Dzierżawa Dóbr Dziadkowskie teraz więc rzeczone Dobra w Dzierżawę wypuście należy — ze względu atoli tak krótkiego zbyt czasu wnoszę aby Rada familijna Dobra Dziadkowskie z wolnej ręki wypuście poleciła i do zawarcia Kontraktu Urzędowego na lat trzy Opiekuna Głównego upoważniła — Poczem Rada Familijna Rozsądzając przedstawiony sobie obecnie wniosek JW. Opiekuna Głównego. — Zważywszy. — Że mieszkanie JW. Antoniego Józefa Rosenwerth jest najbliższe teraźniejszego pobytu bezwłasnowolnej Apolonii Rudzińskiej a nadto tenże JW. Rosenwerth będąc Siostrzeńcem bezwłasnowolnej jako jeden z najbliższych krewnych z samych związków natury starać się nie omieszka o wszelkie wygody bezwłasnowolnej — Zważywszy dalej. Że JW. Józef Rosenwerth ma żonę która znana będąc z dobroci swojej nie zaniedba starać się o osłodzenie przykrego losu JW. Rudzińskiej — Zważywszy wreszcie Że lubo W. Feliks Gumowski plenipotent JW. Józefa Paderewskiego przedstawił aby bezwłasnowolna Żonie JW. Józefa Paderewskiego jako Siostrzenicy tejże Apolonii Rudzińskiej była pod dozór oddaną, gdy jednak JWW. Paderewscy za odległe od miejsca teraźniejszego pobytu bezwłasnowolnej Rudzińskiej mieszkają, a do tego w Warszawie gdzie powietrze miejskie i nieznany nawet hałas mogłyby za sobą pociągnąć złe skutki co do zdrowia JW. Rudzińskiej, zatem — Rada familijna powodowana jedynie dobrem bezwłasnowolnej jednomyślnie prócz głosu W.go Gumowskiego, osobę JW. Apolonii Rudzińskiej bezwłasnowolnej pod dozór JW. Antoniemu Józefowi Rosenwerth oddaje — a to za opłatą roczną złotych polskich Dwanaście tysięcy w ratach Kwartalnych z góry uiszczać się mających to jest za Sumę taką jaka ś. p. JW. Wężykowej opłacaną bywała — przyczem nadmienia Rada familijna że JW. Antoni Józef de Rosenwerth obowiązany jest przy przeprowadzeniu własnym kosztem bezwłasnowolnej Rudzińskiej z wsi Toporowa do mieszkania swego, również kosztem swoim sprowadzić dwóch lekarzy którzy wydadzą opinią czy bezwłasnowolna Rudzińska bez narażenia zdrowia i życia swego z powodu wrażeń jakie nowe mieszkanie na nią wywrze przeprowadzona być może. — Tu Rada familijna i to nadmienia że obecny dzisiejszym obradom JW. Seweryn Wężyk w którego Dobrach Toporowie bezwłasnowolna Rudzińska teraz się znajduje, za pierwszym się zgłoszeniem tęż [skreślone: tt] bezwłasnowolną do Rąk JW. Antoniego Józefa Rosenwerth wyda. — W rozwinięciu następnego wniosku JW. Opiekuna Rada familijna. Zważywszy. Że JWW. Julian i Józef Kuszlowie są jedni z najbliższych Krewnych bezwłasnowolnej i że Dobra Dziadkowskie z powodu już nadchodzącego terminu dzierżawy to jest S. Jana przez publiczną Licytacją dla krótkości czasu wydzierżawionemi być niemogą zatem. — Rada Familijna Dobra Dziadkowskie w Dzierżawę na dalsze lat trzy za Sumę złotych polskich Dziewięć tysięcy rocznie opłacać się winną JWW. Julianowi i Józefowi Kuszlom wypuście i od złożenia Kaucji uwolnie dozwala, i do zawarcia Urzędowego Kontraktu Dzierżawnego z temi JWW. Julianem i Józefem Kuszlami JW. Opiekuna upoważnia, który to Kontrakt ma być kosztem nowych Dzierżawców pod takiemi jak z W. Wieryńskim[?] o Dobra Nurskie warunkami zdziałany z tą jednak wzmianką że JWW. Julian i Józef Kuszlowie zobowiążą się zaraz przy zawarciu w[?] bieżącego Kontraktu Dzierżawnego połowę rocznej Dzierżawy naprzód zapłacić, drugą zaś połowę na pierwszego Grudnia t. r.[?] wypłacać — Co się zaś tyczy dalszych lat Dzierżawy zostałowe[?] JWW. Dzierżawcy zobowiązują się każdego pierwszego Czerwca naprzód połowę Sumy dzierżawnej drugą zaś połowę każdego pierwszego Grudnia wypłacić. — — Po zebraniu wniosków JW. Opiekuna Głównego w dalszym ciągu posiedzenia Członek Rady familijnej JW. Józef Rosenwerth uczynił następujący wniosek. — S. p. JW. Wężykowa broniąc praw bezwłasnowolnej Apolonii z Ossolińskich Rudzińskiej wniosła w dniu 20. Lipca 1830 r. na Dobra Chotycze ostrzeżenie w nieograniczonej ilości, celem zabezpieczenia szkód i strat dla bezwłasnowolnej od czasu ustanowienia nad nią opieki i kurateli przez Michała Kuszla zrządzonych — Ostrzeżenie to pod pozycją 20. Działu IV jest zapisane — Dobra Chotycze są sprzedane a plan klasyfikacyjny na satysfakcją tego Ostrzeżenia Sumę Osimdziesiąt Cztery Tysiące Dziewięćset Dziewięćdziesiąt Siedm złotych [?] Szacunku w depozycie zatrzymać kazał. — Proces przez JW. Wężykową przeciw Michałowi Kuszlowi a następnie Skarbowi Królestwa wytoczony prowadził z polecenia Rady Familijnej naprzód Opiekun JW. Wyczechowski, a potem teraźniejszy JW. Chwatski[?] — Wszakże proces ten dotąd pomyślnego nierokuje skutku a w Trybunale został już przegrany — Że zaś zatrzymywanie na ostrzeżenie Opieki tak wielkiej [kustosz: Summy] Sumy naraziłoby bezwłasnowolną na odpowiedzialności dla niższych wierzycieli prawem zastrzeżone, przeto wnosi aby Ostrzeżenie to do Sumy pewnej ograniczone zostało, i Opieka do uczynienia Stosownego gdzie należy wniosku upoważnioną była — Rada familijna rozbierając wniosek Członka swego Rosenwertha po wysłuchaniu JWW. Opiekunów Głównego i Przydanego, którzy oświadczyli że przeciw temu wnioskowi nic do nadmienienia nie mieli — Mając na uwadze — Że proces ten od lat Czternastu prowadzony obok niestosownych przez S.p. JW. Uszyckową dowodów dotąd skutku nie przyniosł, a wysokość rachunkowej odpowiedzialności Kuszla niemoże bydź wielka wreszcie zważając że zatrzymywanie pod Ostrzeżeniem tak wielkiej Sumy może narażać bezwłasnowolnej na odpowiedzialność dla niższych wierzycieli za szkody i Strawne[?] korzyści — Uchwaliła aby ostrzeżenie wyżej wyrażone do Sumy Złotych Polskich Dwudziestu Czterech tysięcy w Listach Zastawnych z kuponami od daty złożenia ograniczyć, i w tym celu upoważnia JW. Opiekuna Głównego aby sam lub przez pełnomocnika stosowny wniosek bądź w Księdze Wieczystej bądź w formie i gdzie wypada zeznał. — Gdy nic więcej nie było do nadmienienia na tem Protokół posiedzenia Rady familijnej po głośnem onego odczytaniu ukończony a przez Członków Rady familijnej skła daiących przytomnych tey[?] Radzie i Sąd podpisany został. — (podpisani) Ignacy Kuszel. — Seweryn Uszyck[?]. — Julian Kuszel. — Antoni Józef de Rosenwerth. — Feliks Gumowski. — X. J. Stepecki. — Mikołaj Szuwalski. — Wiesiołowski. — Działo się jak wyżej. — (podpisani) Teodor Kosiński przewodniczący Szybalski Pisarz. — Jako niniejszy Wypis Urzędowy z oryginałem swym na papierze Stempla Ceny Kopiejek Siedm i pół spisanym zgadza się i w Archiwum Okręgu Siedleckiego znajdujący się po sprawdzeniu zaświadczam — Siedlce dnia 27 Maja / 8 Czerwca 1844 roku — Pisarz Sądu Pokoju Okręgu Siedleckiego Szybalski [pieczęć opłatkowa przy sznurze]