Przejdź do treści
Szukajmy tego, co łączy, unikajmy tego, co dzieli

Strona głównaKsięgi grodzkie / Stare źródłaKsięgi grodzkie łukowskie 1743–1744NazwiskaZaręba

Księgi grodzkie łukowskie 1743–1744

Zaręba

osób 1 · wpisów 1 · lata 1744

Drogi czytelniku, pamiętaj, że to opracowanie AI, może zawierać błędy, traktuj poglądowo i weryfikuj we własnym zakresie.

Osób (różnych imion)
1
Wpisów w księgach
1
Wystąpień w aktach
1
Lata
1744

„Osób (różnych imion)” znaczy: różnych połączeń imienia z przydomkiem, a nie osób dowiedzionych. Dwaj imiennicy z jednej rodziny zlewają się w tej rachubie w jedną pozycję i akta nie dają czym ich rozdzielić. Wpis wymieniający kilka rodzin stoi przy każdej z nich — bo księga wymienia je razem, a rozdzielać ich nie wolno.

Osoby

Postacie tego nazwiska w aktach, z liczbą wpisów i z pokrewieństwami, które księga odnotowuje wprost.

ZarębaAleksanderVen.1

wpisy 1552

Miejscowości i dobra

Miejscowości, przy których akta wymieniają to nazwisko — z liczbą wpisów.

Wpisy

Wszystkie wpisy, w których akta wymieniają to nazwisko. Przy każdym: data kancelaryjna w przekładzie, karta księgi, rodzaj czynności, zarys sprawy oraz osoby i miejscowości wymienione we wpisie.

1744rok kancelaryjny

Ten wpis czeka na przekład angielski — niżej stoi przekład polski z łaciny.

28 V 1744wpis 1552karta 82r–82vskan 57/083–084

rodzaj sprawy Urzędowe umocnienie kontraktu (roboratio) roboratio contractus

Urzędowe umocnienie (roboratio) skryptu ręcznego kahału radzyńskiego — pożyczka 4000 złp pod zakładem 4000 złp

strona czynna Majer Elajzewicz Infid. · Strona

strona bierna Aleksander Zaręba Ven. · Wierzyciel

wartość 4000

osoby we wpisie Majer Elajzewicz, Zusman Zewelowicz, Michał Moskowicz – starsi (seniores) kahału radzyńskiego, imieniem własnym i całego kahału oraz synagogi radzyńskiej; ks. Aleksander Zaręba, mansjonarz kościoła radzyńskiego – wierzyciel; Eustachy Potocki, starosta tłumacki, i Maria z Kątskich Potocka, małżonkowie – dziedzice Radzynia (konsens); [imię nieznane] Garwoliński – ekonom radzyński

miejscowości we wpisie miasto Radzyń; kościół radzyński; gród łukowski

Nagłówek sesji: czwartek po uroczystościach Zesłania Ducha Świętego Roku Pańskiego 1744.

Niewierni (Infid.) (Infideles) Majer Elajzewicz, Zusman Zewelowicz i Michał Moskowicz, starsi kahału radzyńskiego, imieniem własnym oraz całej synagogi kahału radzyńskiego, za których równie ręczą i [czynność za] ważną i przyjętą przyrzekają — zeznali, iż skrypt pewien ręczny, na osobę Wielebnego (Ven.) Aleksandra Zaręby, mansjonarza kościoła radzyńskiego, wystawiony, daty w Radzyniu dnia 24 kwietnia Roku Pańskiego bieżącego 1744, własnymi rękami ich i całej synagogi kahału radzyńskiego podpisany — którego osnowa jest następująca:

„My niżej podpisani, cały Kahał miasta Radzynia i wszystka Synagoga do składki kahałskiej należąca, dłużny ten skrypt i asekurację JMci księdzu Aleksandrowi Zarębie, mansjonarzowi natenczas przy kościele radzyńskim zostającemu, [wydajemy]. Na to za konsensem od Jaśnie Wielmożnych (Illustr.) JMPana Eustachego i z Kątskich Marii Potockich, małżonków, starosty tłumackiego, Państwa naszych dziedzicznych miłościwych, dnia dziewiątego miesiąca kwietnia Roku 1744-tego danym, i za wiadomością JMPana Garwolińskiego, ekonoma natenczas radzyńskiego, w tymże konsensie wyrażoną — iż zaciągnęliśmy i do rąk naszych wzięliśmy pożyczanym sposobem sumę czterech tysięcy złotych polskich u pomienionego wyżej JMci księdza Zaręby, w czerwonych złotych będącą, każdy czerwony złoty po półosmnasta (17½) złotego; a to na zniesienie długów, dla ulżenia (alleviacyi) sumami od tysiąca złotych po sto prowizjonalnymi kahał obciążającymi.

Od której sumy, dziś przez JMci księdza Aleksandra Zarębę na prowizję na kahał nasz radzyński w wieczne czasy ulokowanej, my cała synagoga kahału radzyńskiego, a i w potomnych czasach sukcesorowie nasi — od tysiąca po siedemdziesiąt złotych, a czerwony złoty po półosmnasta złotego — prowizję punktualnie na świętego Jana Chrzciciela corocznie wypłacać i realnie oddawać obligujemy się, i powinni będą, bez wszelkiego zawodu, za pokazaniem tej karty; a to najpierwszą prowizję od czterech tysięcy dziś przez nas pożyczonych — na świętego Jana Chrzciciela, to jest dnia 24 czerwca roku bieżącego 1744 — złotych dwieście osiemdziesiąt, dico 280, czerwonymi złotymi po półosmnasta złotego; i tak co rok niechybnie zapłacić obowiązujemy się i będziemy powinni.

A jeżeliby miała być zwłoka (zawoda) i renitencja przez nas, w życiu naszym, albo w przyszłych czasach przez potomków naszych, w płaceniu prowizji od pomienionej sumy złotych 4000 — tedy wolno pozwać do urzędu grodzkiego łukowskiego nas czyli potomków naszych, i za dekretem grodzkim łukowskim najpierwszym oryginalną czterech tysięcy sumę, z zakładem takiejże drugiej za niewierność (Infid.) [odczyt niepewny] i niepunktualność, JMci księdzu Zarębie czyli sukcesorom jego, komu będzie po nim należało, oddać i odliczyć powinniśmy. I chociaż nieznośnie [odczyt niepewny] z kahału na wieki tej pomienionej sumy u JMci księdza Zaręby pożyczonej — w tej asekuracji, pismem niżej […] [wyrazy nieczytelne], obostrzyliśmy sobie: za niepunktualność — chowaj Boże — w płaceniu prowizji przez nas czyli potomków naszych, ten punkt […] [wyrazy nieczytelne].

[…] gotowiśmy na to się [zdać]. Dla lepszej wiary i wagi my, kahalni starsi, rękami [własnymi] podpisujemy, i do grodu łukowskiego zaraz tę kartę powieziemy. Datum w Radzyniu dnia 24 kwietnia Roku 1744-go.”

(Następują podpisy w języku żydowskim, w miejscu swoim w skrypcie położone.)

[Zeznający] warunkom tegoż skryptu czyli asekuracji [zadość czyniąc], go umacniają — a to pod podobnym zakładem czterech tysięcy złotych polskich, co do którego forum urzędu niniejszego, albo w czasie bezkrólewia sądu kapturowego ziemi łukowskiej, [sobie obierają].

uwagi i marginalia **Wpis wyjątkowy w całym opracowaniu — pierwszy akt zbiorowy gminy żydowskiej.** Trzej starsi kahału radzyńskiego działają imieniem całego kahału i synagogi; w księdze wpisano ich trzy własnoręczne podpisy pismem hebrajskim (kursywa aszkenazyjska), poprzedzone kancelaryjną adnotacją: „Sequuntur subscriptiones Judaico Idiomate in loco suo scripto appositae”. Odczyt podpisów nie jest pewny; w pierwszym czytelne wydaje się imię מאיר (Majer) [odczyt niepewny]. **Kurs czerwonego złotego.** Skrypt dwukrotnie i jednoznacznie podaje: „każdy czerwony złoty po półosmnasta złotego”, tj. **17½ złp**. Jest to **odstępstwo od kursu 18 złp**, poświadczonego dotąd sześciokrotnie w tej księdze (m.in. wpisy 1333, 1447, 1454); rozbieżności nie wygładzano. Odnotować też sprzeczny zapis „decem” (10 złp) we wpisie 1430. **Rachunek prowizji jest wewnętrznie zgodny:** 4000 złp × 7% (od tysiąca po siedemdziesiąt) = **280 złp**, tak jak podaje skrypt („dico 280”). Kahał zaciągnął tańszy dług (7%) na spłatę dawnych zobowiązań oprocentowanych na 10% (od tysiąca po sto) — jest to wprost wyrażony cel operacji („na zniesienie długów, dla alleviacyi”). Termin płatności prowizji: św. Jana Chrzciciela, 24 VI, każdego roku. Zakład (vadium) równy sumie głównej: 4000 złp. Forum: urząd grodzki łukowski, a w czasie bezkrólewia — sąd kapturowy ziemi łukowskiej (klauzula typowa dla lat poprzedzających spodziewane interregnum). Konsens dziedziców Radzynia — Eustachego Potockiego, starosty tłumackiego, i jego żony Marii z Kątskich — datowany 9 IV 1744; zgoda pana dziedzicznego była warunkiem ważności zadłużenia kahału miasta prywatnego. Ekonom radzyński Garwoliński wymieniony bez imienia (tag PTG: „? Garwoliński”). Weryfikacja kalendarzowa: Wielkanoc 1744 – 5 IV; Zesłanie Ducha Św. – 24 V 1744; **czwartek po uroczystościach Zielonych Świątek = 28 V 1744**. Zgodne. Od daty wystawienia skryptu (24 IV) do oblaty w grodzie upłynęły 34 dni — sami wystawcy zobowiązali się w skrypcie „do grodu łukowskiego zaraz tę kartę powieźć”. Cyfra „4000” zapisana formą, w której pierwszy znak można też odczytać jako „2”; odczyt 4000 jest jednak pewny, gdyż suma jest trzykrotnie wypisana słownie („czterech tysięcy”), a prowizja 280 złp odpowiada dokładnie 7% od 4000. Osoby zgodne z tagami PTG do skanu 57-083 (Majer Elajzewicz?, Zusman Zewelowicz, Michał Moskowicz, Aleksander Zaręba, Eustachy Potocki, Maria Kącka Potocka, ? Garwoliński).

data w brzmieniu kancelarii Feria Quinta post Festa Solennia Sacri Pentecostes A.D. 1744to

To nazwisko w pełnym opracowaniu ksiąg grodzkich — razem z wyszukiwarką po wszystkich wpisach, kartami rodzinnymi z drzewami, prozopografią i studium źródła.