Skurzak

Wszystkie wpisy, w których akta wymieniają to nazwisko. Przy każdym: data kancelaryjna w przekładzie, karta księgi, rodzaj czynności, zarys sprawy oraz osoby i miejscowości wymienione we wpisie.

Ten wpis czeka na przekład angielski — niżej stoi przekład polski z łaciny.

13 XI 1744wpis 2037karta 194rskan 57/195

rodzaj sprawy Darowizna dóbr i osób (donatio) donatio perpetua

Darowizna poddanego wraz z dobytkiem (donatio subditi)

strona czynna Ignacy Sarnecki Gen. · Zbywca

strona bierna Wiktor Cieszkowski Magn. · pisarz ziemski · Nabywca

osoby we wpisie Ignacy Sarnecki (ten sam zeznający, co w nr 2036) – darczyńca; Wiktoryn [w tagach: Wiktor] Cieszkowski, pisarz ziemski i grodzki liwski, oraz jego sukcesorzy – obdarowany; Piotr Skurzak, poddany z dóbr Wola Wodyńska – przedmiot darowizny

miejscowości we wpisie Wola Wodyńska (dobra)

**Tenże** [Ignacy Sarnecki], zdrów, —

wielmożnemu (Magn.) (M.) **Wiktorynowi Cieszkowskiemu, pisarzowi ziemskiemu i grodzkiemu liwskiemu**, oraz jego sukcesorom —

**poddanego swojego, Piotra Skurzaka z dóbr Wola Wodyńska, własnego i dziedzicznego**, **wraz z wszelkim jego dobytkiem — bydłem własnym i całym sprzętem domowym**, **ze wszystkim** [co do niego należy] — **daje i darowuje**;

**dając i przyzwalając moc tegoż poddanego odebrać, w dobrach swoich osadzić i na swój użytek oraz upodobanie obrócić**.

Podpis własnoręczny: **Ignacy Sarnecki 1744**.

uwagi i marginalia **Wpis dokumentuje przeniesienie własności człowieka.** Przedmiotem czynności jest **poddany** (*subditus*) **Piotr Skurzak z dóbr Wola Wodyńska**, określony jako **własny i dziedziczny** (*proprium et haereditarium*), przekazany **wraz z bydłem i całym sprzętem domowym** tą samą formułą (*dat, donat*), którą kancelaria stosuje do gruntów. Klauzula wykonawcza mówi wprost o prawie **odebrania go, osadzenia w dobrach nabywcy i obrócenia na własny użytek**. Jest to najbardziej dosłowne w tej partii księgi świadectwo **prawnej pozycji chłopa poddanego w Rzeczypospolitej połowy XVIII w.**: człowiek jest tu przedmiotem obrotu razem z inwentarzem. Oddaję treść wiernie i bez łagodzenia, bo taka jest wymowa źródła. **Kontekst prawny.** Zbiegostwo chłopów było w tym czasie zjawiskiem masowym, a prawo dawało panu roszczenie o **wydanie zbiegłego poddanego**. Formuła *recuperandi* („odebrać”) wskazuje, że Skurzak najpewniej **nie przebywał w dobrach darczyńcy** — darowizna dotyczyła więc raczej **roszczenia o jego wydanie** niż faktycznego przesiedlenia. Wpis tego jednak nie mówi wprost i **niczego tu nie dopowiadam**. **Obdarowany spoza ziemi łukowskiej.** Wiktoryn Cieszkowski jest **pisarzem ziemskim i grodzkim liwskim** (*Notarius Terrestris et Castrensis Liwensis*) — urzędnikiem ziemi liwskiej, sąsiadującej z łukowską od północy. Jego obecność w księdze łukowskiej wskazuje na **powiązania majątkowe Sarneckich poza granicami ziemi**. **Rozbieżność z tagami.** Rękopis podaje formę **Victorinus** (Wiktoryn); **tagi PTG do skanu 57-195 notują „Wiktor Cieszkowski”**. W wykazie osób idę za tagami, odczyt rękopisu podaję w przekładzie. **Sigla.** Zeznający — **G. (Generosus)**, Cieszkowski — **M.**, Skurzak — bez siglum, określony wyłącznie jako *subditus*; w wykazie osób przypisuję mu stan **Labor. (laboriosus)**, zgodnie ze stałą praktyką kancelaryjną wobec poddanych, i **odnotowuję, że w tym miejscu rękopis siglum nie podaje**. **Podpis własnoręczny z datą roczną** — *Ignacy Sarnecki 1744* — zeznający podpisał obydwa swoje wpisy tej sesji (por. nr 2036). **Zgodność z tagami PTG do skanu 57-195** ✔: „Wiktor Cieszkowski”, „Piotr Skurzak”, „Wola Wodyńska”, „Ignacy Sarnecki”.

data w brzmieniu kancelarii [wpis w tej samej sesji co nr 2031–2036:] Feria Sexta post Festum S. Martini Pontificis proxima A.D. 1744to

Osoby

Miejscowości i dobra

Wpisy

1744rok kancelaryjny