Dziak

Wszystkie wpisy, w których akta wymieniają to nazwisko. Przy każdym: data kancelaryjna w przekładzie, karta księgi, rodzaj czynności, zarys sprawy oraz osoby i miejscowości wymienione we wpisie.

Ten wpis czeka na przekład angielski — niżej stoi przekład polski z łaciny.

12 IX 1744wpis 1928karta 170r–170vskan 57/171–172

rodzaj sprawy Zastaw dóbr (inscriptio obligatoria) inscriptio obligatoria (oppignoratio bonorum)

zastaw poddanego z rodziną i dobytkiem na rok za 200 złp (obligatio subditi)

strona czynna Antoni Rozwadowski Magn. · chorążyc łukowski · Zbywca

strona bierna Jan Tarociński Gen. · Nabywca

wartość 200

osoby we wpisie Antoni Rozwadowski, chorążyc łukowski, syn zm. Stanisława Rozwadowskiego, chorążego ziemi łukowskiej – zastawiający (podpis własnoręczny); Jan Tarociński [odczyt nazwiska niepewny], syn – biorący w zastaw; pracowity Wojciech zwany Dziak, poddany dziedziczny, z żoną i dziećmi – przedmiot zastawu

miejscowości we wpisie Majnoty [odczyt nazwy niepewny]

Wielmożny (Magn.) **Antoni Rozwadowski, chorążyc łukowski (Vexilliferides Lucoviensis)**, zmarłego wielmożnego (Magn.) **Stanisława Rozwadowskiego, chorążego ziemi łukowskiej**, syn, zdrowy będąc, zeznał, iż on

urodzonemu (Gen.) **Janowi Tarocińskiemu** [odczyt nazwiska niepewny], synowi, i jego następcom —

**dobra swoje dziedziczne, to jest poddanego swego dziedzicznego, pracowitego (Labor.) Wojciecha zwanego Dziak, z dóbr Majnot** [odczyt nazwy niepewny], **wraz z jego żoną, dziećmi, trzodą, bydłem, wołami i całym mieniem domowym** —

**który to poddany powinien będzie oddawać połowę posłuszeństwa poddańczego każdemu z panów, a mianowicie: przez dwa dni [w tygodniu] i przez pozostałe dni jednego tygodnia — jednemu, a drugiego tygodnia — jemu zeznającemu, wedle połowy**,

**we wspomnianej dziedzicznej wsi Majnotach leżącego**, ze wszystkim, **z prawem własności i wieczystości do tegoż poddanego, pod panowaniem i tytułem zastawnym**,

**w sumie dwustu złotych polskich**, **odtąd na rok, to jest do święta Narodzenia Najświętszej Panny Maryi Roku Pańskiego 1745 przypadającego**, **zastawia**, a **potem podobnież [z roku na rok]**;

**wwiązanie od zaraz (ex nunc)**, początkiem prawa powszechnego;

i to **pod podobnym zakładem dwustu złotych polskich**, [poddając się] **sądowi niniejszemu**.

*Podpis własnoręczny: „Antonius Rozwadowski, Ch[orążyc] Ł[ukowski]”.*

uwagi i marginalia **Rachunek spójny:** suma **200 złp**, zakład **„sub simili Vadio Ducentorum Florenorum Polon.” = 200 złp** ✔; termin roczny — **Narodzenie NMP (8 IX) 1745** ✔. **Wpis o pierwszorzędnej wartości dla historii społecznej: przedmiotem zastawu jest człowiek.** Zastawiony zostaje **poddany dziedziczny — pracowity (Labor.) Wojciech zwany Dziak — wraz z żoną, dziećmi, trzodą, bydłem, wołami i całym mieniem domowym** (*cum eius uxore, pueris, pecudibus, pecoribus, bobus totaque re familiari*). W dotychczasowym opracowaniu **zastaw osoby poddanego pojawia się po raz pierwszy**; wcześniejsze wpisy obciążały wyłącznie grunty, niekiedy „bona Laboriosorum” (role kmiece), lecz nie samych ludzi. **Jeszcze rzadszy jest sposób podziału powinności:** poddany ma oddawać **połowę posłuszeństwa poddańczego każdemu z dwóch panów**, pracując **na przemian — jeden tydzień u zastawnika, drugi u zastawiającego**. Kancelaria zapisuje ten podział wprost i drobiazgowo; **jest to konkretne świadectwo praktyki dzielenia pańszczyzny między współposiadaczy**. **Tytulatura zastawiającego wymaga odnotowania:** występuje on tu jako **chorążyc łukowski (Vexilliferides Lucoviensis)** — a więc **syn chorążego**, nie chorąży — a jego zmarły ojciec Stanisław jako **chorąży ziemi łukowskiej**. Tymczasem **inne wpisy tej samej księgi z 1744 r. tytułują Antoniego Rozwadowskiego wprost chorążym ziemi łukowskiej**, a wpisy 1876 i 1902 nadają ten sam urząd **Franciszkowi a Gołąbki Jezierskiemu**. **Rozbieżność pozostaje nierozstrzygnięta**; niniejszy wpis, wraz z własnoręcznym podpisem „Ch[orążyc] Ł[ukowski]”, jest jednak **świadectwem samego zainteresowanego** i został odnotowany jako takie — **bez wyciągania wniosku o obsadzie urzędu**. **Nazwy wsi („Majnoty”) i nazwiska biorącego w zastaw („Tarociński”) nie odczytano pewnie**; tagi PTG do skanu 57-171 podają **„Adam Tarociński?” i „Jan Tarociński?”** — obie z własnymi znakami zapytania twórców indeksu, co potwierdza trudność odczytu. **Luk nie uzupełniano domysłem.** Pozostałe osoby zgodne z tagami PTG („Antoni Rozwadowski”, „Stanisław Rozwadowski”). ✔

data w brzmieniu kancelarii [pod nagłówkiem:] Sub Actu Sabbatho ante Festum Exaltationis S. Crucis proximo A.D. 1744to

Osoby

Miejscowości i dobra

Wpisy

1744rok kancelaryjny