Hipoteka siedlecka 1810–1826

W dziale Źródła znajduje się opracowanie ksiąg Urzędu Konserwatora Hipotek w Siedlcach z lat 1810–1826: długi, posagi i sumy zabezpieczone na dobrach. Pełna nazwa zespołu archiwalnego brzmi: Urząd Konserwatora Hipotek przy Trybunale Cywilnym Województwa Podlaskiego w Siedlcach. Z ksiąg tego urzędu można było się dowiedzieć, jakie sumy ciążą na dobrach ziemskich i domach oraz komu się należą. W księgach intabulacji wpisywano długi, posagi i kaucje, a w tych samych księgach także ich wykreślenie, czyli ekstabulację — na przykład po spłacie długu. Księgi ingrosacji zawierają pełne odpisy kontraktów, a noty to prośby o wpis, które konserwator przepisywał potem do księgi.

Stan na 14 października 2026: w całości odczytane są trzy księgi intabulacji i ekstabulacji, które bez przerwy obejmują lata 1810–1826 — sygn. 42 (1810–1819), sygn. 15 (1819–1823) i sygn. 16 (1823–1826). Z pozostałych jednostek zespołu — ksiąg ingrosacji, not, fascykułów, rezolucji i księgi sekwestracyjnej — odczytane są tylko pojedyncze strony próbne. Opracowanie zawiera wykaz 3 337 wpisów, w których osoby pojawiają się 12 440 razy; Jasińscy występują w 118 wpisach. Wpis wymienia osoby, których sprawa dotyczy, często z rodzicami, małżonkiem, nazwiskiem rodowym żony albo spadkobiercami, dalej dobra albo dom, sumę i warunki: zastaw, termin, odstąpienie praw. Prawie każdy wpis powołuje się na akt — zapis długu, kaucję, zapis posagu i dożywocia, sprzedaż, dział majątku, cesję albo kwit — z nazwiskiem notariusza lub pisarza aktowego, miejscem i datą. Wiele z tych aktów spisali notariusze warszawscy i powiatów sąsiednich albo wydały je sądy i urzędy; podajemy je w brzmieniu wpisu.

Przy każdym wpisie stoi sygnatura księgi i numer skanu oraz odsyłacz do zespołu w serwisie Szukaj w Archiwach (62/150/0). Gdy akt, na który wpis się powołuje, jest w opracowaniu aktów notarialnych Łukowa i Siedlec, odsyłacz prowadzi także do niego — tak jest przy 1 039 wpisach — a w 1 006 aktach notarialnych stoi odsyłacz w drugą stronę, do wpisu w hipotece. Tak połączony jest na przykład wpis darowizny Marianny z Wodzińskich Jasińskiej dla Herkulesa Seweryna Karola Jasińskiego z aktem notariusza Józefa Olędzkiego z 1818 r. Przy osobie stoi odsyłacz do innych aktów notarialnych, w których ta sama osoba występuje, gdy zgadzają się co najmniej dwie wskazówki: rodzic, małżonek, rodzeństwo, dzieci, miejscowość albo dobra, przydomek, nazwisko rodowe, ta sama suma. Samo imię i nazwisko nie wystarczy, a gdy wskazówki sobie przeczą, osób nie łączymy. Przy wpisach, w których występuje Kazimierz albo Konstanty Jasiński, okno wpisu pokazuje też strony rękopisu.

Zakładki są ułożone tak jak w aktach notarialnych: Osoby z powiązaniami rodzinnymi, Kluczowe postacie (spis 2 588 osób), Wpisy, Wybrane rodziny z drzewami 466 rodzin, Podsumowanie i Przewodnik. Wyszukiwarka ma te same opcje co w notariatach, między innymi szukanie jednej osoby oraz dodawanie i wykluczanie słów. Na stronie Szukaj hipoteka jest osobnym zakresem obok notariatów — można ją przeszukiwać samą albo razem z innymi źródłami — a w dziale Źródła stoi tuż pod aktami notarialnymi i ma swój wiersz na osi czasu.

Urząd Konserwatora Hipotek w Siedlcach, 1810–1826
Akty notarialne — Łuków i Siedlce, pierwsza połowa XIX wieku