464/188 nr 2

[s. 188] Proposuit Judicialiter coram praesenti Terrestri Lucoviensi Judicio infrascriptus Actor contra infranominatum Citatum ex copia Citationis suae, cuius tenor sequitur estque talis. Vladislaus Quartus Dei Gratia Rex Poloniae etc. Tibi Generoso Joanni Domaszowski olim Nicolai filio, de bonis tuis generaliter omnibus, mandamus quatenus coram nobis seu Judicio nostro Terrestri Lucoviensi in Terminis Terrestribus aut in positione Actorum Terrestrium (quod eorum ex praemissis prius[?] Lucoviae celebrabitur), Ad instantiam Generosi Vladislai Domaszowski olim Generosi Severini Domaszowski filii, personaliter peremptorie compareas. Qui te citat ad tollendas levandas percipiendasque summas quasvis pecuniarias, quas tu in bonis ipsius Actoris propriis et bonis paternis in sorte Villae Domaszownicae existentibus, tibi per Nobilem Zophiam de Pruszyn, primario olim Generosi Severini Domaszowski relictam, nunc vero secundarum nuptiarum Generosi Stanislai Troianowski legitimam consortem, invadiatis[?] praetendis habere inscriptas. Ideo ut stares, inscriptiones tuas quasvis coram [kustosz: nostro] [s. 189L] nostro Judicio produceres, pecuniam levares ac de bonis ipsi Actori uti legitimo haeredi condescenderes. Sis igitur termino[?] ad praemissaque, ubi in Termino fusiusque proponenda, Judicialiter responsurus. Datum Lucoviae feria quarta post festa sollemnia Pentecostes proxima Anno Domini Millesimo Sexcentesimo Quadragesimo septimo. Et post propositionem suam modo praemisso factam deductoque parti citatae legitimo de Termino et Contentis Citationis suae verificatis, petiit pars Actorea Citatam partem ad responsionem Judicialem stringi et compelli. E contrario Actor[is] plenipotens deduxit tempestive contra Citatum positam esse Citationem, petiitque ipsum coram Judicio praesenti Terrestri Terminum habere adinveniri et ad procedendum compelli. Parte praefata utraque, Actorea per Generosum Stanislaum Celinski Vicepalatinum Lucoviensem, Citata personaliter comparente et contendente. Judicium praesens Terrestre Lucoviense, Termino Causae huius coram suo Judicio adinvento, partibus utrisque Causam praesentem prosequi iniungit. Prosequatur. Quo Decreto citata pars pro iuridico non [kustosz: suscepto] [s. 189P] suscepto, ab eodem et cum eodem Generosum Albertum de Krzymosze[?] Olęndzki, causae praesentis Judicem, ad Judicia Ordinaria Generalia Tribunalis Regni Lublinensis per ministerialem Regni Generalem Providum Joannem Janusz de Vlan debito modo ut iuris est monuit[?]. Cuius motioni memoratus Judex non detulit nec eandem interpositam suscepit. De qua non delata vero[?] prosequenda et gravamine Citata pars contra Judicium protestatur. Judicium vero non temere sed iure suadente id fecisse reprotestatum est. Pars Citata et indebite attracta dixit Actorem Causae huius ad praesens incompetentem esse, cum bonis maternis reformatione et a dotalicio matris eius Actori obstantibus[?]. Agit enim filius vivente matre, solus sine fratre alio et comparticipe sui patrimonii; deinde exemptio horum bonorum invadiatrici[?] matri [?]; ad ea bona viribus reformationis et a dotalicii, quae [?] necessitate sua ad certum tempus [?] invadiavit, illud certo contractu modo arendae ad usum certumque tempus inscripsit[?]) competit. Quod autem Actor allegat per abusum [s. 190L] ea iura matrem Actoris amisisse, Respondetur: Quod is amittit privilegium, qui concessa sibi non utitur facultate aut aliquid in contrarium legis facit. Hic vero facultatis datae usus, licet contractivus[?], sed non abusivus apparet. Nam causa necessitatis ea ad certum tempus alteri alio tenendi concessit facultatem, sed non plenarie et de toto ex iure suo cessit nullamque transfusionem de iure suo reformationis fecit. Ad haec ratione exemptionis horum eorundemque bonorum secum agit mater Actoris, Domina bonorum obligatoriorum privilegiata, quae uti invadiatrix maiorem et faciliorem aditum habet ea recuperandi iuribus suprascriptis[?] a marito et a parente Actoris [?]. Actor vero [?] et sine fratre comparticipe horum bonorum et sine matre, Domina horum bonorum privilegiata, unde pro competenti Actore censeri non potest. His igitur deductis petiit Actorem incompetentem adinveniri seque ab impetitione eius liberum pronuntiari, ceteris iuris remediis salvis, nullis omissis. [kustosz: deinde] [s. 190P] Controversia in actis[?]. Deinde iisdem[?] plenipotens Actoris, reproducto in medium Judicii praesentis coram Actis Castrensibus Lucoviensibus inter Generosam Zophiam de Pruszyn, primario olim Generosi Severini Domaszowski relictam, secundarum vero nuptiarum Generosi Stanislai Troianowski consortem legitimam, et Generosum Joannem Domaszowski Citatum [?] facto et roborato[?] Contractu, deduxit et sufficientissime verificavit principalem suum uti verum et legitimum haeredem bonorum, ratione quorum res est, competentem esse competenterque pro exemptione eorum agere; Generosam vero Troianowska, sub cuius nomine Citatus subterfugiendo exemptionem Causam istam protrahere[?] intendit, iuribus suis tam de reformatione quam et a dotalicio totaliter[?] et ex integro in manus Citati abusam esse, cui iam nulla ex ratione patet aditus ad exemptionem bonorum nisi moderno Actori uti vero et legitimo haeredi. Quibus sic deductis petiit exemptionem Citati fugitivam in partem reiici et ad respondendum Citatum compelli, iuris remediis salvis permanentibus, nullis omissis. [s. 191P] (s. 256) [na marginesie: Decretum[?]] In prosequutione vero Iudicium hoc idem[?] competenti Actore adinvento Citato in Causa praesenti procedere mandat. Quo Decreto Citata pars pro Iure non suscepto ab eodem et cum eodem eo modo quo supra a praemisso Decreto ad Iudicia Tribunalitia Regni Lublinensia ut iuris est movit. Cuius motioni memoratus Iudex, ex eo quoniam agetur de legalitate iurium dominas[?] reformationis[?] et advitalitatis[?], detulit et eandem interpositam suscepit. Partibus praenominatis utrisque Terminum expurgandae sententiae suae praedictae, prosequendae vero et continuandae motionis eiusque ac iure ulterius ea in Causa contra se procedendi in praeallegatis Iudiciis Ordinariis Generalibus Tribunalibus Regni Lublinensis, sive[?] ab Actu praesenti in sex septimanis prius[?], iuxta Constitutionem Regni inter Causas exemptionum praefigit et conservat peremptorium. Et in Continenti Nobilis Stanislaus Stocki, Plenipotens Generosae Zophiae Troianowska, matris Actoris, quod haec Causa in laesionem et derogationem iurium eiusque matris dominas[?] reformationis[?] et advitalitatis[?] citatae[?] [s. 191L] (s. 257) ad eximendum mota, solenniter protestatur. Praefatus vero Generosus Stanislaus Teliński[?], Vicepalatinus Lucoviensis, Plenipotens Actoris, reprotestatur principalem suum Causam [?] exemptionis in maximum beneficium iuris publici citato instituisse. Actum Lucoviae in Terminis Terrestribus feria secunda post Octavas festi Sacratissimi Corporis Christi Domini proxima, Anno eiusdem Millesimo Sexcentesimo Quadragesimo septimo. Ex Actis Terrestribus Lucoviensibus extradita. Correxit Jassowski[?]. Samuel Samborzecki[?] Notarius Terrestris Lucoviensis [manu propria] [pieczęć] [pieczęć] [odwrocie: tytuł sprawy] [s. 0192, górna krawędź, pismo kaligraficzne:] Inter Domaszenskie[?] Mot[?] [niżej, kursywą:] Citatus[?] Licet[?] exceptionem[?] ab actu [?] Responsa[?] Ad Decr[etum] ex[?] binis appellationibus. Andreas[?] Jaskowski[?] [niżej:] feria 5 post Misericordia[?] 1648

Przedstawił sądownie przed niniejszym sądem ziemskim łukowskim niżej podpisany powód przeciw niżej wymienionemu pozwanemu z odpisu swego pozwu, którego brzmienie następuje i jest takie. Władysław Czwarty z Bożej łaski król Polski itd. Tobie, Urodzonemu Janowi Domaszowskiemu, synowi zmarłego Mikołaja, z wszystkich w ogóle twoich dóbr, nakazujemy, abyś przed nami, czyli przed naszym sądem ziemskim łukowskim, na rokach ziemskich albo na posiedzeniu akt ziemskich (które z wymienionych wcześniej[?] w Łukowie odbywać się będzie), na żądanie Urodzonego Władysława Domaszowskiego, syna zmarłego Urodzonego Seweryna Domaszowskiego, osobiście i zawicie stanął. On pozywa cię do odebrania, podjęcia i przyjęcia jakichkolwiek sum pieniężnych, które ty w własnych dobrach samego powoda i w dobrach ojcowskich, w części wsi Domaszownica położonych, twierdzisz, że masz sobie zapisane w zastawie[?] przez Urodzoną Zofię z Pruszyna, wdowę po zmarłym Urodzonym Sewerynie Domaszowskim, pierwszym [jej mężu], obecnie zaś z powtórnego małżeństwa prawowitą małżonkę Urodzonego Stanisława Trojanowskiego. Przeto abyś stanął, wszelkie twoje zapisy przed naszym sądem przedłożył, pieniądze podjął i z dóbr samemu powodowi jako prawowitemu dziedzicowi ustąpił. Bądź więc w terminie [?] gotów odpowiadać sądownie na powyższe i na to, co w terminie obszerniej zostanie przedstawione. Dan w Łukowie w środę najbliższą po uroczystych świętach Zielonych Świątek Roku Pańskiego tysiąc sześćset czterdziestego siódmego. A po przedstawieniu przez nią w podany sposób [pozwu] i wykazaniu, że pozwany został prawnie [pozwany] na termin, oraz po sprawdzeniu treści swego pozwu, strona powodowa żądała, by stronę pozwaną przymuszono i zmuszono do odpowiedzi sądowej. Z drugiej strony pełnomocnik powoda wykazał, że pozew przeciw pozwanemu został położony we właściwym czasie, i żądał, by przed niniejszym sądem ziemskim uznano, że [pozwany] ma termin, i by zmuszono go do prowadzenia sprawy. Obie wspomniane strony stawały i spierały się: powodowa przez Urodzonego Stanisława Celińskiego, podwojewodziego łukowskiego, pozwana osobiście. Niniejszy sąd ziemski łukowski, uznawszy przed swym sądem termin tej sprawy, nakazuje obu stronom prowadzić niniejszą sprawę. Niech prowadzą. Strona pozwana, nie uznawszy tego dekretu za prawny, od niego i wraz z nim Urodzonego Wojciecha z Krzymosz[?] Olędzkiego, sędziego niniejszej sprawy, do sądów zwyczajnych Trybunału Generalnego Koronnego Lubelskiego przez woźnego generalnego koronnego, opatrznego Jana Janusza z Ulana, należycie, jak prawo [wymaga], pozwała[?]. Wnioskowi temu wspomniany sędzia nie ustąpił ani wniesionej [apelacji] nie przyjął. Przeciw temu nieustąpieniu, które ma być wszakże[?] popierane, i [przeciw] krzywdzie strona pozwana protestuje przeciw sądowi. Sąd zaś, że uczynił to nie lekkomyślnie, lecz za radą prawa, zaprotestował wzajemnie. Strona pozwana i niesłusznie [do sądu] pociągnięta powiedziała, że powód tej sprawy jest obecnie niewłaściwy (niekompetentny), ponieważ na dobrach macierzystych reformacja i dożywocie jego matki stoją powodowi na przeszkodzie[?]. Działa bowiem syn za życia matki, sam, bez innego brata i współuczestnika swej ojcowizny; dalej, wykup tych dóbr [przysługuje][?] matce jako zastawczyni[?]; do tych dóbr mocą reformacji i dożywocia, które [?] z powodu swej potrzeby na pewien czas [?] zastawiła, zapisawszy[?] je pewnym kontraktem na sposób arendy do używania i na pewien czas — [jej] przysługuje. Co zaś powód twierdzi, że przez nadużycie matka powoda utraciła te prawa, odpowiada się: ten traci przywilej, kto nie korzysta z przyznanej mu możności albo czyni coś przeciw prawu. Tu zaś widoczne jest korzystanie z danej możności, choć umowne[?], ale nie nadużycie. Albowiem z powodu potrzeby udzieliła drugiemu możności trzymania tych [dóbr] na pewien czas, ale nie odstąpiła w pełni i całkowicie ze swego prawa i żadnego przelania swego prawa z reformacji nie uczyniła. Ponadto w sprawie wykupu tych samych dóbr prowadzi z nim spór matka powoda, pani dóbr obciążonych[?], uprzywilejowana, która jako zastawczyni ma większy i łatwiejszy dostęp do ich odzyskania na mocy praw wyżej opisanych[?] [nadanych] przez męża i rodzica powoda [?]. Powód zaś [?] i [działa] bez brata, współuczestnika tych dóbr, i bez matki, uprzywilejowanej pani tych dóbr, skąd nie może być uważany za właściwego powoda. Po przedstawieniu tego [strona pozwana] żądała, by uznano powoda za niewłaściwego, a ją ogłoszono wolną od jego powództwa, z zachowaniem innych środków prawnych, z niczego nie rezygnując. Spór w aktach[?]. Następnie tenże[?] pełnomocnik powoda, przedłożywszy ponownie przed niniejszym sądem kontrakt [?] zawarty i umocniony[?] przed aktami grodzkimi łukowskimi między Urodzoną Zofią z Pruszyna, wdową po zmarłym Urodzonym Sewerynie Domaszowskim, pierwszym [jej mężu], z powtórnego zaś małżeństwa prawowitą małżonką Urodzonego Stanisława Trojanowskiego, a Urodzonym Janem Domaszowskim, pozwanym, wykazał i jak najdostateczniej udowodnił, że jego mocodawca jako prawdziwy i prawowity dziedzic dóbr, o które toczy się sprawa, jest właściwy i właściwie działa o ich wykup; że zaś Urodzona Trojanowska, pod której imieniem pozwany, uchylając się od wykupu, zamierza tę sprawę przewlekać[?], swymi prawami tak z reformacji, jak i z dożywocia całkowicie[?] i w zupełności nadużyła na rękę pozwanego, wskutek czego z żadnej przyczyny nie ma już dostępu do wykupu dóbr nikt inny, jak tylko obecny powód jako prawdziwy i prawowity dziedzic. Po takim przedstawieniu żądał, by wybieg pozwanego, mający uchylić wykup, odrzucić na bok i pozwanego zmusić do odpowiedzi, z zachowaniem i utrzymaniem środków prawnych, z niczego nie rezygnując. [odwrocie, s. 192: tytuł sprawy] Między Domaszeńskimi[?] [sprawa] wniesiona[?]. Pozwany[?]. Chociaż[?] zarzut[?] od aktu [?]. Odpowiedzi[?]. Do dekretu z[?] dwiema apelacjami. Andrzej[?] Jaskowski[?]. W czwartek po [niedzieli] Misericordia[?] 1648.