W 1643 r. przed sądem ziemskim łukowskim Dorota z Grosnowa[?], wdowa po Mikołaju Laskowskim, wojskim łukowskim, oraz jej synowie Stanisław, Andrzej i Tomasz Laskowscy, na mocy pozwu króla Władysława IV wydanego w Łukowie 5 X 1643, pozwali Szlachetnego Teofila Oszczepalskiego, dziedzica części w Oszczepalinie, o to, że jego ludzie wycięli w ich dziedzicznym borze 150 drzew budulcowych i ok. 300 na opał i wywieźli je do jego domu w Oszczepalinie; szkodę szacowano na 500 grzywien i drugie tyle. Powodów zastępował Szlachetny Jan Zakrzewski[?], pozwany stawał osobiście. Sąd dopuścił pełnomocnika powodów bez wpisanego pełnomocnictwa i kazał pozwanemu odpowiadać; apelacji pozwanego, wniesionej przez Urodzonego Wojciecha Olendzkiego przez woźnego Jana Janusza, sędzia nie przyjął, a pozwany podniósł zarzut niewłaściwości, twierdząc, że bór nie jest rozgraniczony. Koniec dekretu sądu ziemskiego łukowskiego w sprawie o wyrąb w dobrach dziedzicznych powoda, oddzielonych i odgraniczonych od dóbr pozwanego; sąd uznał powództwo za właściwe i nakazał pozwanemu odpowiadać w sprawie głównej. Strona pozwana odwołała się (wraz z sędzią sprawy, Urodzonym Wojciechem Olędzkim z Krzymoszy) do Trybunału Koronnego w Lublinie przez woźnego generalnego Jana Janisza[?] z Ulan[?]; sędzia odwołanie przyjął. Działo się w Łukowie 19 X 1643. Strony sporu wymienione na wcześniejszej karcie, której tu nie odczytano; na odwrociu (s. 136) jako powód zapisany Skurski[?].
[s. 133]
Term[inus][?] Lukow 1643.
Proposuerunt iudicialiter coram praesenti Terrestri Lucoviensi Iudicio infrascripti actores contra infranominatum citatum ex copia citationis suae, cuius tenor sequitur talis:
Vladislaus Quartus Dei gratia Rex Poloniae etc. Tibi Nobili Theophilo Osczepalski in Osczepalin Sortis haeredi, tibi de bonis tuis generaliter omnibus mandamus, ut coram Iudicio nostro Terrestri Lucoviensi in Terminis Terrestribus Lucoviensibus proxime celebrandis ad Instantiam Generosorum Dorotheae de Grosnow[?], relictae olim Generosi Nicolai Laskowski Tribuni Lucoviensis, tum Stanislai, Andreae et Thomae Laskowskich, eiusdem olim Generosi Tribuni Lucoviensis filiorum, personaliter et termino peremptorie compareas. Qui te citant ideo post obtentam contumaciae poenam, pro eo quia tu, habitatorum[?] per immissionem et familiarium[?] tuorum temporibus diversis, in anno praeterito[?], in borram[?] actorum propriam et haereditariam in sorte[?] villae [?] existentem, ibique arbores [?] pro aedificiis aptas, numero[?] Centum quinquaginta, pro salariis[?] vero et foco ad curias[?] Trecentos, citra vel ultra,
[s. 134L]
violenter excidisti et in domum tuam in Osczepalin constructam invexisti, faciendo praemissa in grave damnum et praeiudicium actorum, quod sibi pensat[?] contra te quingentis marcis pecuniae polonicalis[?] et damni totidem, vel prout Iudicium decernet. In termino futuro latius declarabitur. [?] termino [?] et ad praemissa omnia responsurus. Factum[?] in Lukow feria secunda post festum Sancti Francisci Confessoris proxima, Anno Domini Millesimo Sexcentesimo Quadragesimo Tertio.
Et post propositionem suam modo praemisso factam deductamque, parte citata legitime de termino et contentis citationis suae verificatis, petiit pars actorea citatum ad respondendum iuridice[?] compelli.
Parte praefata utraque, actorea per Nobilem Ioannem Zakrzewski[?], citato personaliter comparente et contravertente, Iudicium praesens Terrestre Lucoviense [skreślone: posse plenipot…] Actorum sine plenipotentia inscripta causam praesentem promovere adinvenit, et citato in
[s. 134P]
causa praesenti procedere decrevit.
Quo decreto citatus pro praeiudicio non suscepto ab eodem et cum eodem per Generosum Albertum Olendzki causae [?] ad Iudicia ordinaria Generalia Tribunalia Regni Lublinensis per Ministerialem Regni Generalem providum Ioannem Janusz de Ulan[?] debito modo ut iuris est movit.
Cuius motioni memoratus Iudex non detulit, nec eam [?] posita[?] suscepit.
Pars citata et indebite ad Iudicium praesens attracta dixit actionem praesentem incompetentem esse, quia agitur ratione excisionis in borra, quae [?] non est dislimitata, ideoque eius[?] sibi praetendere nequaquam potest et eam pro sua propria vendicare non possunt; secundo in contradictione[?] causae suae realis, ubi actores, immissis subditis suis in borra villae Osczepalin sortisque suae ex opposito agrorum suorum iacenti[?], [?] resolutionem[?], per excisionem arborum variarum fecerunt, quam eludere[?] volentes Actores [?] actiones[?] eiusmodi sibi movere[?]; a qua petiit citatus [?] incompetenti liberum pronunciari, ceteris iuris remediis salvis, nullis omissis.
[pieczęć] [pieczęć]
[s. 135L] Actorea autem pars competentem esse actionem et competenter sibi institutam esse, quia in bona sua propria et haereditaria excisio facta, propria excisione lucidius[?], nam bona eadem est ab bonis citati dislimitata et seiuncta. Quapropter petiit competentem actionem adinveniri et citatum ad respondendum[?] stringi, aliis iuris remediis salvis permanentibus.
In procedendo vero Iudicium hoc iis[?] competente actione actorum adinventa citato in causa principali respondere mandat.
Quo decreto citata pars pro iniuridico[?] non suscepto ab eodem et cum eodem Generosum Albertum Olędzki de Krzymosze causae praesentis Iudicem ad Iudicia Ordinaria Generalia Tribunalis Regni Lublinensis per Ministerialem Regni Generalem providum Ioannem Janisz[?] de Ulan[?] debito modo ut iuris est movit. Cuius motioni memoratus Iudex detulit et eandem interpositam suscepit. Partibus comparentibus utrisque terminum expurgandae sententiae iudicii[?], prosequendae vero et continuandae motionis eiusdem in praeallegatis Iudiciis Ordinariis
[s. 135P] Generalibus Tribunalis Regni Lublinensis, scilicet dum et quando causae palatinatus Lublinensis et districtus Lucoviensis ad iudicandum tunc inciderint, praefigendo et conservando ut iuris est peremptorium vigore praesentis motionis termini conservationis et iuxta acta. Actum Lucoviae in Terminis Terrestribus feria secunda post festum Sancti Lucae Evangelistae proxima Anno Domini Millesimo Sexcentesimo Quadragesimo Tertio.
Ex Actis Terrestribus Lucoviensibus extradit[?]. Correxit Jassowski[?].
Ioannes [?] manu propria.
[pieczęć] [pieczęć]
[odwrocie: tytuł sprawy]
[s. 0136, tekst odwrócony]
Inter[?] Laskowskie et Oscepalski
Motio ratione excisionis [?]
ratione[?]
Competens Actor[?] et [?] procedendum[?]
[parafa: [?]]
[parafa: [?]]
Productum[?] 4 [?] Michaelis 1644[?]
A[d][?] Lucov[iam][?]
Rok[?] Łuków 1643. Przedstawili sądownie przed niniejszym sądem ziemskim łukowskim niżej wymienieni powodowie przeciw niżej wymienionemu pozwanemu z odpisu swego pozwu, którego treść jest następująca: Władysław Czwarty, z Bożej łaski król Polski itd. Tobie, Szlachetnemu Teofilowi Oszczepalskiemu, dziedzicowi części w Oszczepalinie, tobie z wszystkich twoich dóbr ogólnie nakazujemy, abyś przed naszym sądem ziemskim łukowskim na rokach ziemskich łukowskich, które najbliżej się odbędą, na żądanie Urodzonych: Doroty z Grosnowa[?], wdowy po zmarłym Urodzonym Mikołaju Laskowskim, wojskim łukowskim, a także Stanisława, Andrzeja i Tomasza Laskowskich, synów tegoż zmarłego Urodzonego wojskiego łukowskiego, osobiście i zawicie się stawił. Pozywają cię oni zatem, po uzyskaniu kary zaocznej (kontumacji), za to, że ty, przez nasłanie mieszkańców[?] i twoich czeladników[?], w różnych czasach, w roku zeszłym[?], w borze[?] powodów, własnym i dziedzicznym, leżącym w części[?] wsi [?], tamże drzew [?] zdatnych do budowli, w liczbie[?] stu pięćdziesięciu, a na [?] i na opał do dworów[?] trzysta, mniej więcej, gwałtem wyciąłeś i do twego domu zbudowanego w Oszczepalinie wywiozłeś, czyniąc to wszystko ku ciężkiej szkodzie i krzywdzie powodów, którą sobie szacują[?] przeciw tobie na pięćset grzywien pieniędzy polskich[?] i tyleż szkody, albo jak sąd orzeknie. Na przyszłym roku szerzej zostanie to wyłożone. [?] na roku [?] i na wszystko powyższe będziesz odpowiadał. Dano[?] w Łukowie w poniedziałek po święcie św. Franciszka Wyznawcy najbliższy, roku Pańskiego tysiąc sześćset czterdziestego trzeciego.
A po przedstawieniu swojej sprawy w powyższy sposób i jej wywiedzeniu, gdy strona pozwana została prawnie z roku i z treści swego pozwu sprawdzona, strona powodowa żądała, by pozwanego zmuszono do prawnego[?] odpowiadania. Gdy obie wspomniane strony — powodowa przez Szlachetnego Jana Zakrzewskiego[?], a pozwany osobiście — stawały i spierały się, sąd niniejszy ziemski łukowski uznał, że [skreślone: może pełnomoc…] [pełnomocnik] powodów może bez wpisanego pełnomocnictwa prowadzić niniejszą sprawę, i postanowił, że pozwany ma postępować w niniejszej sprawie.
Od tego dekretu pozwany, z powodu krzywdy nieprzyjętej, od tegoż i z tymże [sądem], przez Urodzonego Wojciecha Olendzkiego, sprawy [?], do zwyczajnych generalnych sądów trybunalskich Królestwa w Lublinie przez woźnego generalnego Królestwa, Opatrznego Jana Janusza z Ulana[?], należycie, jak prawo każe, wniósł [apelację]. Tej apelacji wspomniany sędzia nie uległ ani jej [?] wniesionej[?] nie przyjął.
Strona pozwana, niesłusznie pociągnięta przed niniejszy sąd, powiedziała, że niniejsze powództwo jest niewłaściwe, ponieważ toczy się z racji wycięcia w borze, który [?] nie jest rozgraniczony, a zatem jego[?] sobie żadną miarą rościć nie może i nie mogą go za swój własny dochodzić; po wtóre, w przeciwieństwie[?] do swojej sprawy rzeczowej, gdy powodowie, nasławszy swoich poddanych do boru wsi Oszczepalin i swojej części, leżącego naprzeciw ich pól, [?] rozstrzygnięcie[?] przez wycięcie różnych drzew uczynili, czego chcąc uniknąć[?], powodowie [?] powództwa[?] tego rodzaju przeciw sobie wnieść[?]; od którego [powództwa] pozwany żądał, by go [?] niewłaściwego uznano za wolnego, z zachowaniem innych środków prawnych, żadnych nie pomijając.
Strona powodowa zaś [twierdzi], że powództwo jest właściwe i właściwie przez nią wytoczone, ponieważ wyrąb został dokonany w jej własnych i dziedzicznych dobrach, [co] samym wyrębem jaśniej[?], albowiem te dobra są od dóbr pozwanego odgraniczone i oddzielone. Dlatego prosiła, aby powództwo uznano za właściwe, a pozwanego zobowiązano do odpowiedzi[?], z zachowaniem nienaruszonych innych środków prawnych.
Sąd ten zaś, przystępując do rozpoznania, uznawszy powództwo powodów za właściwe, nakazuje pozwanemu odpowiadać w sprawie głównej.
Którego to dekretu strona pozwana jako niesprawiedliwego[?] nie przyjąwszy, od niego i wraz z nim Urodzonego Wojciecha Olędzkiego z Krzymoszy, sędziego niniejszej sprawy, [sprawę] do Sądów Zwyczajnych Generalnych Trybunału Królestwa w Lublinie przez woźnego generalnego Królestwa, opatrznego Jana Janisza[?] z Ulan[?], należycie, jak prawo każe, przeniosła [odwołaniem]. Któremu odwołaniu wspomniany sędzia przychylił się i wniesione przyjął. Obu stronom stającym termin do oczyszczenia wyroku sądu[?], a do popierania i kontynuowania tegoż odwołania w powołanych Sądach Zwyczajnych Generalnych Trybunału Królestwa w Lublinie, mianowicie gdy i kiedy sprawy województwa lubelskiego i ziemi (districtus) łukowskiej przypadną wtedy do sądzenia, wyznaczając i zachowując, jak prawo każe, zawity, na mocy niniejszego odwołania, [jako] termin zachowania i według akt. Działo się w Łukowie na rokach ziemskich w najbliższy poniedziałek po święcie św. Łukasza Ewangelisty roku Pańskiego tysiąc sześćset czterdziestego trzeciego.
Z akt ziemskich łukowskich wydał[?]. Korygował Jassowski[?].
Jan [?] ręką własną.
[pieczęć] [pieczęć]
[odwrocie, s. 136: tytuł sprawy] Między Laskowskimi a Oscepalskim (Oszczepalskim). Apelacja z racji wycięcia [?] z racji[?]. Właściwy powód[?] i [?] [należy] postępować[?]. [Parafa: [?].] [Parafa: [?].] Złożono[?] 4 [?] [św.] Michała 1644[?]. Do Łukowa[?].
Znacznik [?] oznacza odczyt niepewny.