Strona główna › Ekstrakty łukowskie z zasobu Trybunału Koronnego Lubelskiego › 464/34
Wpis z ekstraktów łukowskich Trybunału Koronnego Lubelskiego
464/34
Biskup poznański Andrzej Szołdrski i kapituła poznańska, właściciele wsi Jamielne, pozwali pozwem królewskim z 10 III 1642 burmistrza, rajców i gminę Łukowa przed sąd ziemski łukowski o niewydanie zbiegłych do Łukowa poddanych z Jamielnego (Macieja Wróblika, Wojciecha Misiaka, Wawrzyńca Kaczyły, Wojciecha Rolki alias Kowala) z rodzinami i dobytkiem, pod karą 500 grzywien za każdego. Miasto przez pełnomocnika Jana Łaskiego zarzuciło niewłaściwość sądu (konstytucja 1633 o mieszczanach w dobrach królewskich); pełnomocnik powodów Stanisław Modrzewski wywodził właściwość sądu ziemskiego jako powszechnego. Sąd uznał się za właściwy i nakazał postępować; pozwani odwołali się przez woźnego generalnego Jana Janusza z Ulana do Trybunału Lubelskiego, a sąd 30 VI 1642 odłożył sprawę na przyszłe roki ziemskie, biorąc do rozwagi dopuszczalność odwołania.
- Czynność
- pozew wpisany (citatio) i dekret (decretum) z odwołaniem do Trybunału
- Data
- 30 VI 1642
- Miejsce
- Łuków, sąd ziemski łukowski (termin ziemski)
- Jednostka archiwalna
- 35/16/0/3.10/464 — Ekstrakty z akt sądów ziemskich łukowskich z lat 1641–1678
Osoby w akcie
| Osoba | Rola w akcie | Powiązania | Miejscowość | Stan i uwagi |
|---|
| Andrzej Szołdrski | strona (powód) | wraz z Kapitułą Poznańską | Jamielne (dobra); „de Boltry[?]” | biskup poznański (Episcopus Posnaniensis), Illustrissimus et Reverendissimus |
| Maciej Wróblik | wspomniany (zbiegły poddany) | poddany powodów | Jamielne → Łuków | chłop („Laboriosus”), poddany dziedziczny |
| Wojciech Misiak | wspomniany (zbiegły poddany) | poddany powodów | Jamielne → Łuków | chłop („Laboriosus”), poddany dziedziczny |
| Wawrzyniec Kaczyło | wspomniany (zbiegły poddany) | poddany powodów | Jamielne → Łuków | chłop („Laboriosus”), poddany dziedziczny |
| Wojciech Rolka alias Kowal | wspomniany (zbiegły poddany) | poddany powodów | Jamielne → Łuków | chłop („Laboriosus”), poddany dziedziczny |
| Stanisław Modrzewski | pełnomocnik strony powodowej | | | szlachcic (Nobilis) |
| Jan Łaski | pełnomocnik strony pozwanej (miasta Łukowa) | | | szlachcic (Nobilis) |
| Wojciech Olędzki | urzędnik (sędzia, od którego się odwołano) | | ziemia łukowska | sędzia ziemski łukowski, szlachcic (Generosus) |
| Jan Janusz z Ulana | woźny (ministerialis) | | Ulan (de Ulan) | woźny generalny koronny (Ministerialis Regni Generalis), „providus” |
| Jaszowski | urzędnik (korektor, „correxit”) | | | |
| Jan Jeziorski | urzędnik (podpis pod ekstraktem) | | | [?] |
| [bez imienia] | strona (powód) | | | biskup poznański (Illustrissimus Episcopus Posnaniensis) |
| [mieszczanie łukowscy, zbiorowo] | strona (pozwani) | | Łuków | mieszczanie (Cives Lucovienses) |
| Maciej Wróblik | wspomniany (zbiegły poddany) | | | poddany |
| Wojciech Misiak | wspomniany (zbiegły poddany) | | | poddany |
| Wawrzyniec Kaczyło | wspomniany (zbiegły poddany) | | | poddany |
| Wojciech Rolka alias Kowal | wspomniany (zbiegły poddany) | | | poddany |
| Jan Łaski | wspomniany w brudnopisie (rola niepodana na odwrociu) | | | |
| Jan[?] Rogalko | wspomniany w brudnopisie | | | |
Transkrypcja
[s. 34]
[u góry późniejszy dopisek: Łuków]
Proposuit Iudicialiter coram praesenti Terrestri Lucoviensi Iudicio infrascripta Actorum pars contra Citatos infranominatos ex citatione sua literali tenoris talis: Vladislaus Quartus Dei Gratia Rex Poloniae etc. Vobis Famatis Proconsuli, Consulibus totique communitati Civitatis Nostrae Łuków, de bonis vestris omnibus mobilibus et immobilibus, mandamus[?] ut in Terminis Terrestribus communibus Lucoviensibus in Łuków a data citationis praesentis proximis celebrandis nostro coram Iudicio Terrestri Lucoviensi personaliter[?] peremptorieque compareatis. Ad instantiam Illustrissimi et Reverendissimi Domini Andreae de Boltry[?] Szoldrski, Dei Gratia Episcopi Posnaniensis, eiusque Venerabilis Capituli Posnaniensis, bonorum villae Jamielne de[?] haeredum et possessorum, Actorum. Qui vos citant pro poena Quingentarum Marcarum Polonicalium Constitutionibus Regni eo nomine sancita, per vos vel Actoribus succumbenda[?] exinde. Quia vos Actoribus eisdem subditos eorundem proprios, hereditarios et nativos, Laboriosos Mathiam Wroblik, Albertum Misiak, Laurentium Kaczyło, Albertum Rolka alias Kowal, de villa praefata Actorum Jamielne ad Civitatem vestram Łuków una cum uxoribus, pueris, pecudibus, pecoribus totaque eorum substantia et suppellectili domestica tempore
[s. 35L]
nuper praeterito profugos et ibidem degentes, Qui post praesentem citationem apud vos arrestantur, reddere et restituere non vultis. Per quod poenam praedictam respectu cuiuslibet subditi Actoribus ad solvendum succubuistis. Pro qua super vobis et bonis vestris omnibus decernenda, ac ut nihilominus eosdem subditos cum omnibus eorum attinentiis restituendis, citamini. Sitis ad praemissa et alia vobis in futuro termino latius declaranda iudicialiter responsuri et termino praefixo attenti. Datum in Łuków Feria Secunda post Dominicam Invocavit Quadragesimalem proxima, Anno Domini Millesimo Sexcentesimo Quadragesimo Secundo.
Et post propositionem suam modo praemisso factam deductoque citatis termino, petiit Actorum pars citatos ad iudicialem responsionem compelli.
[na marginesie: Contra citati[?]] Pars Citata, omnibus suis remediis ad causam praesentem necessariis sibi in toto manentibus salvis, ex incompetentia Actorum et actionis ac ipsius Causae merito, quod de iure Actori sequi tenetur, Forum coram praesenti Iudicio non habere his ex rationibus: Prima, quia Cives bona Regalia possidentes Dominium eorum augeri, non vero minuere debent et tenentur. Secunda, quod Causa haec fundo Regali est annexa, quod[?] ex merito sui proventus Rempublicam nutrit. Tertia, quod ii Cives, quorum extraditio postulatur, antiquissimis temporibus sunt bonorum Lucoviensium
[s. 35P]
possessionati et Officiis civilibus gaudent, nonnulli artificiis utuntur, quod documentis authenticis verificando; Constitutione Anni Millesimi Sexcentesimi Trigesimi tertii Cives respectu bonorum Regalium coram Iudicio Terrestri respondere non tenentur, imo a foro liberari deduxit et petiit, evasione iuratoria et aliis beneficiis sibi praecustoditis salvis.
[na marginesie: Actoris contra] In contrarium Actorum pars citatam partem Forum in praesenti Iudicio habere deducebat. Siquidem ratione extraditionis subditorum suorum propriorum ad bona oppidi praefati Łuków profugorum Citata pars ad Iudicium praesens uti forum generale debite, ut iuris est, convenitur, exindeque Forum Iudicii praesentis uti iterum[?] Citata pars hisce iuris uti frustraneis exceptionibus declinare non potest. Quapropter Actorum pars petiit Sententia Iudiciali praesenti citatam partem ei foro adinvento ad procedendum compelli, ceteris suis remediis salvis in toto permanentibus.
Partibus praefatis utraque, Actorum per Nobilem Stanislaum Modrzewski, Citata per Nobilem Joannem Łaski comparentibus et contravertentibus, Iudicium praesens Terrestre Lucoviense, controversiis partium praefatarum exauditis,
[na marginesie: Decretum] Foro Causae huic coram Iudicio suo adinvento, citatis in Causa praesenti procedere iniungit.
Quo Decreto Citata pars [?] non suscepto ab eodem et [?] Generosum
[s. 36L]
Albertum Oledski[?] Iudicem Terrestrem Lucoviensem ad Iudicia Sacra Tribunalia Regni Lublinensia per Ministerialem Regni Generalem providum Joannem Janusz de Ulan debite modo ut iuris est movit, Declarando Motionem [?] inserta Constitutione Anni Millesimi Sexcentesimi Trigesimi tertii, quod omnia respectu bonorum Regalium decreta in foro incompetenti lata pro invalidis censentur, admissibilem esse et fore.
Iudicium vero hoc idem Terrestre Lucoviense, nolens ea in Causa quidquam[?] praecipitanter et indeliberate statuere, [na marginesie: deliberatio[?]] Causam praesentem cum toto illius effectu ad futuros Terminos Terrestres Lucovienses differt et reiicit, et in eadem, utrum sit admissibilis nec ne citatis Motio, deliberat[?] et id sibi ad deliberandum recipit. Partibus praefatis utrisque terminum peremptorium in eisdem proximis Terminis Terrestribus Lucoviensibus ad ulterius coram se ea in Causa procedendum praefigit et conservat.
Actum Lucoviae in Terminis Terrestribus Feria Secunda post Octavas festi Sacratissimi Corporis Christi Domini proxima, Anno eiusdem Millesimo Sexcentesimo Quadragesimo Secundo.
Ex Actis Terrestribus Lucoviensibus [?]. Correxit Jaskowski.
Joannes Jeziorski[?]
[pieczęć] [pieczęć]
[s. 0036P — strona pusta; przy prawym brzegu krótki nieczytelny dopisek]
[odwrocie: tytuł sprawy]
[s. 0037, odwrocie; brudnopis kancelaryjny, przekreślony długą kreską pionową; wiersze dopisywane między sobą]
Actor[es] [?] Joannem[?] Rogalko[?] Joannem Łaski
[?] Expediendo deliberationem[?]
Motioni[?] citatorum[?] inter[?] et
et D[?] ad [?] ex [?] quo[?]
[nadpisane:] [?] de [?]
Protestor[?] Actor[es] de [?]
admissa[?] motione[?]
[wiersz przekreślony:] [?] de procedenda[?]
Post [?]
Protestor[?] Plenipotens[?] citatorum[?] cum Actore[?] de
[?] Lucoviensi[?]
Actor[es] [?] ad [?]
[zamaszysty wyraz, ten sam co pod tekstem s. 0041:] [?]
Deliberatio inter Illustrissimum Episcopum
Posnaniensem et Cives Lucovienses
Incontinenti[?] Constituto[?]
Ex[?]
Ratione[?] non extraditionis subditorum Mathiae
Wroblik[?], Alberti Misiak,
Laurentii Kaczyło, Alberti Rolka
alias Kowal.
[ołówkiem, współcześnie: paginacja 47]
Przekład
Przedłożyła sądownie przed niniejszym Sądem Ziemskim Łukowskim niżej opisana strona powodowa przeciw niżej wymienionym pozwanym ze swego pozwu pisemnego takiej treści: Władysław Czwarty, z Bożej łaski król polski itd. Wam, Sławetnym burmistrzowi, rajcom i całej gminie miasta naszego Łukowa, z dóbr waszych wszystkich ruchomych i nieruchomych, nakazujemy[?], abyście na rokach ziemskich powszechnych łukowskich w Łukowie, najbliższych od daty niniejszego pozwu odprawiać się mających, przed naszym Sądem Ziemskim Łukowskim osobiście[?] i zawity stanęli. Na wniosek Jaśnie Oświeconego i Przewielebnego Pana Andrzeja z Boltry[?] Szołdrskiego, z Bożej łaski biskupa poznańskiego, i jego Czcigodnej Kapituły Poznańskiej, [?] dziedziców i posiadaczy dóbr wsi Jamielne, powodów. Którzy was pozywają o karę pięciuset grzywien polskich, ustanowioną z tego tytułu konstytucjami Królestwa, przez was na rzecz powodów stąd [?]. Ponieważ wy poddanych tychże powodów, ich własnych, dziedzicznych i przyrodzonych, Pracowitych Macieja Wróblika, Wojciecha Misiaka, Wawrzyńca Kaczyłę, Wojciecha Rolkę inaczej Kowala, z rzeczonej wsi powodów Jamielne do miasta waszego Łukowa wraz z żonami, dziećmi, bydłem, inwentarzem i całym ich mieniem i sprzętem domowym w czasie niedawno minionym zbiegłych i tamże przebywających, którzy po niniejszym pozwie są u was zatrzymani, oddać i zwrócić nie chcecie. Przez co karze rzeczonej, co do każdego poddanego, na rzecz powodów do zapłacenia ulegliście. O którą to karę, mającą być nakazaną przeciw wam i wszystkim waszym dobrom, a także aby mimo to tych poddanych ze wszystkim, co do nich należy, zwrócić, jesteście pozwani. Będziecie na powyższe i na inne, na przyszłym terminie szerzej wam wyłożone, sądownie odpowiadać i na wyznaczony termin baczni. Dan w Łukowie w poniedziałek najbliższy po niedzieli Invocavit wielkopostnej, roku Pańskiego tysiąc sześćset czterdziestego drugiego.
A po swoim przedłożeniu, uczynionym w sposób powyższy, i po doprowadzeniu pozwanych do terminu, żądała strona powodowa, aby pozwanych zmuszono do sądowej odpowiedzi.
[na marginesie: Przeciw pozwani[?]] Strona pozwana, zachowując sobie w całości wszelkie swoje środki prawne potrzebne do niniejszej sprawy, z powodu niewłaściwości powodów i powództwa oraz z samej istoty sprawy, gdyż według prawa za powodem iść jest obowiązany [tak w tekście], [twierdziła, że] nie ma sądu właściwego przed niniejszym Sądem, z tych powodów. Po pierwsze, że mieszczanie posiadający dobra królewskie panowanie [nad] nimi powinni i są obowiązani pomnażać, a nie umniejszać. Po drugie, że sprawa ta jest związana z gruntem królewskim, co[?] z racji swoich dochodów żywi Rzeczpospolitą. Po trzecie, że ci mieszczanie, których wydania się żąda, od najdawniejszych czasów są posesjonatami dóbr łukowskich, piastują urzędy miejskie, niektórzy trudnią się rzemiosłami, co [gotowi są] dokumentami autentycznymi wykazać; konstytucją roku tysiąc sześćset trzydziestego trzeciego mieszczanie co do dóbr królewskich nie są obowiązani odpowiadać przed Sądem Ziemskim; przeciwnie, wywodziła i żądała, aby ich od sądu uwolniono, z zachowaniem uchylenia przysięgą i innych dobrodziejstw dla siebie zastrzeżonych.
[na marginesie: Powoda przeciw] Przeciwnie strona powodowa wywodziła, że strona pozwana ma sąd właściwy w niniejszym Sądzie. Albowiem z racji wydania swoich własnych poddanych, zbiegłych do dóbr rzeczonego miasta Łukowa, strona pozwana jest pozwana do niniejszego Sądu jako do sądu powszechnego należycie, jak prawo każe, a zatem sądu niniejszego, jako iterum[?], strona pozwana tymi jako daremnymi zarzutami prawnymi uchylić nie może. Dlatego strona powodowa żądała, aby niniejszym wyrokiem sądowym stronę pozwaną, po uznaniu tego sądu za właściwy, zmuszono do dalszego postępowania, z zachowaniem w całości pozostałych jej środków prawnych.
Gdy obie rzeczone strony stawały i spierały się — powodowa przez Urodzonego Stanisława Modrzewskiego, pozwana przez Urodzonego Jana Łaskiego — Sąd niniejszy Ziemski Łukowski, wysłuchawszy sporów rzeczonych stron,
[na marginesie: Dekret] uznawszy przed swoim Sądem sąd właściwy dla tej sprawy, nakazuje pozwanym postępować w niniejszej sprawie.
Od którego to dekretu strona pozwana [?] nieprzyjętym, od tegoż i [?] Urodzonego
Wojciecha Olędzkiego[?] (Oledski), sędziego ziemskiego łukowskiego, do Sądów Najświętszych Trybunalskich Koronnych Lubelskich przez woźnego generalnego koronnego opatrznego Jana Janusza z Ulana należycie, w sposób przewidziany prawem, wniosła odwołanie (movit), oświadczając, że odwołanie [jest] dopuszczalne i będzie dopuszczalne na mocy [?] wpisanej konstytucji roku tysiąc sześćset trzydziestego trzeciego, iż wszelkie dekrety dotyczące dóbr królewskich, wydane przed sądem niewłaściwym, uważa się za nieważne.
Sąd zaś ten sam Ziemski Łukowski, nie chcąc w tej sprawie niczego[?] pochopnie i bez namysłu postanawiać, [na marginesie: namysł[?]] sprawę niniejszą z całym jej skutkiem odkłada i odsyła na przyszłe roki ziemskie łukowskie, a w niej, czy odwołanie pozwanych jest dopuszczalne czy nie, rozważa[?] i zastrzega to sobie do namysłu. Obu rzeczonym stronom wyznacza i zachowuje termin zawity na tychże najbliższych rokach ziemskich łukowskich do dalszego postępowania przed sobą w tej sprawie.
Działo się w Łukowie na rokach ziemskich w poniedziałek najbliższy po oktawie święta Najświętszego Ciała Pana Chrystusa, roku tegoż tysiąc sześćset czterdziestego drugiego.
Z akt ziemskich łukowskich [?]. Sprawdził Jaskowski.
Jan Jeziorski[?]
[pieczęć] [pieczęć]
[odwrocie, s. 37: tytuł sprawy] [Brudnopis kancelaryjny:] Powodowie [?] Jana[?] Rogalko[?]; [?] Jana Łaskiego. [?] Do załatwienia rozważenia[?]. Odwołaniu[?] pozwanych[?] między[?] i … [?] do [?] z [?], co[?]. Protestuję[?]; powodowie o [?]; dopuszczonym[?] odwołaniem[?]. [Wiersz przekreślony:] [?] o [mającym] się toczyć[?]. Po [?]. Protestuję[?] — pełnomocnik[?] pozwanych[?] z powodem[?] o [?] łukowskim[?]. Powodowie [?] do [?]. [Dalsze wyrazy nieczytelne.]
Rozważenie [sprawy] między Jaśnie Oświeconym biskupem poznańskim a mieszczanami łukowskimi.
Niezwłocznie[?] ustanowionym[?]. Z[?].
Z racji[?] niewydania poddanych: Macieja Wróblika[?], Wojciecha Misiaka, Wawrzyńca Kaczyły, Wojciecha Rolki inaczej Kowala.
Znacznik [?] oznacza odczyt niepewny.
Strony rękopisu
Skany w serwisie Szukaj w Archiwach
Ten zapis w opracowaniu — z wyszukiwarką, powiązaniami osób i zapisami sąsiednimi