Strona główna › Ekstrakty łukowskie z zasobu Trybunału Koronnego Lubelskiego › 464/11
Wpis z ekstraktów łukowskich Trybunału Koronnego Lubelskiego
464/11
Powodowie, bracia Marcin, Maciej i Jan Olszewscy, synowie Pawła Olszewskiego zwanego Wachniowic[?], nabywcy dóbr i części od Jana Wierzejskiego Świgania[?], pozwali pozwem królewskim z 17 XII 1640 braci rodzonych Pawła i Marcina Olszewskich zwanych Damiętami[?], dziedziców w Olszewnicy. Zarzucali im zajęcie gwałtem kilku zagonów i pól w obrębie wsi Olszewnica (wymienionych z nazw polnych) oraz zniszczenie pługiem kopców granicznych i przyoranie części gruntu, każdą krzywdę ceniąc na 200 grzywien i drugie tyle szkody. Sąd ziemski łukowski 7 I 1641 odrzucił zarzut pozwanych opierających się na retrakcie i nakazał postępować w sprawie; pozwani przenieśli sprawę do Trybunału Koronnego w Lublinie, a sąd wyznaczył stronom termin na rokach województwa lubelskiego i powiatu łukowskiego.
- Czynność
- dekret (decretum) z wpisanym pozwem królewskim (citatio) i odesłaniem sprawy (motio) do Trybunału Koronnego w Lublinie
- Data
- 7 I 1641
- Miejsce
- Łuków, roki ziemskie (in terminis terrestribus)
- Jednostka archiwalna
- 35/16/0/3.10/464 — Ekstrakty z akt sądów ziemskich łukowskich z lat 1641–1678
Osoby w akcie
| Osoba | Rola w akcie | Powiązania | Miejscowość | Stan i uwagi |
|---|
| Władysław IV | wystawca pozwu | | | król polski |
| Marcin Olszewski | strona (powód) | syn Pawła Olszewskiego zwanego Wachniowic[?]; brat Macieja i Jana | nabywca dóbr w Olszewnicy | szlachcic (Urodzony, nobilis) |
| Maciej Olszewski Wachnik | strona (powód), pełnomocnik powodów w sądzie („suo et aliorum nomine”) | syn Pawła Olszewskiego zwanego Wachniowic[?]; brat Marcina i Jana | Olszewnica | szlachcic (Urodzony, nobilis) |
| Jan Olszewski | strona (powód) | syn Pawła Olszewskiego zwanego Wachniowic[?]; brat Marcina i Macieja | Olszewnica | szlachcic (Urodzony, nobilis) |
| Paweł Olszewski zwany Wachniowic | wspomniany | ojciec powodów Marcina, Macieja i Jana | | szlachcic |
| Paweł Olszewski zwany Damięta[?] | strona (pozwany), występuje w sądzie „suo et aliorum nomine” | brat rodzony (frater germanus) Marcina Olszewskiego, pozwanego | Olszewnica — dziedzic („in Olszewnica et alibi haeres”) | szlachcic (Urodzony, nobilis) |
| Marcin Olszewski zwany Damięta[?] | strona (pozwany) | brat rodzony Pawła Olszewskiego, pozwanego | Olszewnica — dziedzic | szlachcic (Urodzony, nobilis) |
| Jan Wierzejski Świgania | wspomniany (zbywca dóbr i części nabytych przez powodów) | | Olszewnica (dobra w obrębie wsi) | szlachcic (Urodzony, nobilis) |
| Krzysztof Żelazny | urzędnik (przez niego wniesiono przeniesienie sprawy do Trybunału[?]) | | | szlachcic (Urodzony, Generosus); „Can[?] huius iudicii” — urząd przy sądzie ziemskim łukowskim, nieodczytany |
| Paweł Pawula z Słizowa (de Słizow[?]) | wspomniany, rola nieodczytana | | Słizów[?] | |
| Jaszowski | urzędnik — korektor ekstraktu („correxit”) | | | kancelaria ziemska łukowska |
| Jan Wierzejski | podpisany pod ekstraktem | | | |
Transkrypcja
[s. 11] Proposuit iudicialiter coram praesenti Terrestri Lucoviensi iudicio infrascriptus[?] Actor contra infranominatos citatos ex copia citationis suae, cuius tenor sequitur estque talis.
Vladislaus Quartus Dei gratia Rex Poloniae etc. Vobis nobilibus Paulo, Martino Olszewskiem dictis Damiętam[?] fratribus germanis in hac parte et causa indivisis, in Olszewnica et alibi haeredibus, de bonis vestris generatim[?] omnibus mandamus, ut coram iudicio nostro Terrestri Lucoviensi in terminis terrestribus Lucoviae proxime celebrandis, ad instantiam nobilium Martini, Mathiae et Joannis Olszewskich, Pauli Olszewski dicti Wachniowic[?] filiorum, bonorum et sortium a nobili Joanne Wierzeyski Swigania[?] iure quaesitorum, personaliter et peremptorie compareatis, qui vos conveniunt[?]. Secundo post obtentam praesentem citationem[?] citant[?], ideo quia vos nullo iuris [?] praetextu, imo propria authoritate et modo violento bona eorundem actorum a praefato Wierzeyski habito [?] in primo loco na [?] post hortum in campo [?] et alterius medium, in secundo vero loco na odwrotney totius,
[s. 12L] in tertio na pod Zakrzewych[?] totidem, in quarto na pod Lipniączy[?] totius, in quinto na Załęskowych totius, in sexto na pod Laszynych[?] totidem, in septimo na Bochnaie[?] totidem, in tractu[?] villae Olszewnica iacentium, possedistis, occupastis et fundo suo applicastis et adiunxistis, in grave damnum et praeiudicium actorum faciendo. Quod sibi pensant contra vos (a proprietate fundi non recedendo) ducentis marcis pecuniae et damni totidem exinde habent, vel ita prout iudicium decernet. Altera propositione citant vos secundo post obtentam praesentem citationem[?], ideo quia vos, facta mutua cointelligentia et conspiratione, existentes vicini actorum contigui sortemque suam bonis actorum acquisitis contiguam habentes, mettas inter sortes vestras et actorum acquisitas existentes aratris ubique annihilastis, coarastis, fundoque actorum magnam partem, ut puta in primo campo sub Ocosiska[?] in quinque locis: primo Koziesari[?], altero Klinowki[?], tertio Mogiełkowi[?], quarto et quinto in additamento pod Kąkolownicza[?]; in secundo campo pod Lipniakiem[?] in primo et secundo loco nad Łużniczach[?], in tertio pod Lipniaczne[?], in quarto
[s. 12P] na Kaniowych; in tertio campo pod Zarzecz[?] in primo loco na [?], in alio na przymiarku tamże, in tertio na Mostowey[?] naprzeciw[?] na przymiarku tamże, bonis et sortibus vestris per medium sulci[?], et in aliis vero locis per unum sulcum applicastis, adarastis et annexistis sibique illicite et modo violento appropriastis, et hoc in tractu[?] villae Olszewnica iacentium, in grave damnum et praeiudicium actorum faciendo, quod sibi pensant actores contra vos, a proprietate fundi non recedendo, ducentis marcis poenae et damni totidem exinde habent, vel ita prout iudicium decernet, ad praemissa sibi iuridice responsuri. Datum Lucoviae feria secunda post festum Sanctae Luciae virginis proxima Anno Domini Millesimo Sexcentesimo Quadragesimo.
Et post propositionem suam modo praemisso factam deductoque parti citatae termino, de termino et contentis citationis suae verificatis, petierunt actores citatos ad procedendum decreto iudicii stringi. Iudicium praesens terrestre Lucoviense, eo attento quoniam actores citatos docuerunt de
[s. 13L] positione[?] primae et secundae citationis, ideo causam praesentem partibus utrisque prosequi iniunxit[?].
Ea in causa licet citati controversias suas in medium iudicii praesentis inferebant, verumquoniam easdem[?] inscriptas intra triduum, ut iuris ac moris est, ad acticandum non porrexerant, ideo [?]. Notarius loci praesentis de sui diligentia, eorum autem negligentia protestatur.
Pars Actorea exceptionem partis citatae refutando dixit: causam citatis ratione retractus sibi decerni [?] partem actoream [?] prout [?]. Sic et retardari non posse. Causa enim iis retractus, prout in suo loco et termino deducetur, existere non potest, tam ex iure suo proprio donatario[?] quam et ex iure propinquitatis, quia sua[?] et domus[?] haec sors est, ad quam citati moderni. Causa vero retractus actorum adierit[?], et haec dupliciter nemini[?] causam vindicare licet: iure et violenter. Si agit iure, desinat violenter[?]. Ad haec si evincet causam retractus, obtinebit totaliter[?] etiam bona, etiam et ea, quorum ad praesens de occupatione petitur. His igitur ex rationibus petit
[s. 13P] exceptionem citatis reiici et ad procedendum compelli, caeteris iuris remediis salvis, nullis obmissis.
Parte praefata utraque, actorea per alterum Mathiam Olszewski Wachnik[?] suo et aliorum nomine, citata vero per alterum Paulum Olszewski suo et aliorum nomine comparente et controvertente, tandem iudicium hoc idem, non obstante allegatione citatorum, eisdem in causa praesenti procedere mandavit.
Quo decreto citati praeiudicio non suscepto[?] ab eodem et ad [?] Generosum Christophorum Zelazki[?] Can[?] huius iudicii ad iudicium Ordinarium Generale Tribunalis Regni Lublinense [?] Paulum Pawla[?] de Słizow[?] debito modo, ut iuris est, moverunt[?].
Cuius motioni memoratus iudex de nullitate[?] et vanitate[?] interposita suscepit[?]. Partibus praefatis utrinque terminum expurgandae sententiae suae, pro gravato[?] vero et continuandae[?] motionis eiusdem in praeallegatis iudiciis Tribunalis Regni Lublinensis, tunc dum et quando causa
[s. 14L] Pallatinatus Lublinensis et districtus Lucoviensis ad iudicandum inciderit, ut iuris est, peremptorium praefigendo et conservando.
Actum Lucoviae in terminis terrestribus feria secunda post festum Sanctorum trium Regum proxima Anno Domini Millesimo Sexcentesimo Quadragesimo Primo. Ex Actis Terrest[ribus] Lucovien[sibus] extradita. Correxit J[?]ski.
Joannes [?]
[pieczęć] [pieczęć]
[s. 0014P — pusta]
Przekład
Przedłożył sądownie przed niniejszym sądem ziemskim łukowskim niżej opisany[?] powód przeciw niżej wymienionym pozwanym z odpisu swego pozwu, którego brzmienie następuje i jest takie.
Władysław Czwarty z Bożej łaski król Polski itd. Wam, Urodzonym Pawłowi, Marcinowi Olszewskim zwanym Damiętami[?], braciom rodzonym, w tej części i sprawie niepodzielnym, dziedzicom w Olszewnicy i gdzie indziej, z wszystkich waszych dóbr w ogólności[?] nakazujemy, abyście przed naszym sądem ziemskim łukowskim na rokach ziemskich, które najbliżej będą odprawiane w Łukowie, na żądanie Urodzonych Marcina, Macieja i Jana Olszewskich, synów Pawła Olszewskiego zwanego Wachniowic[?], dóbr i części od Urodzonego Jana Wierzejskiego Świgania[?] prawnie nabytych, osobiście i zawicie stanęli, ponieważ was pozywają[?]. Po raz drugi po uzyskaniu niniejszego pozwu[?] pozywają[?] dlatego, że wy bez żadnego tytułu prawnego [?], owszem własną władzą i gwałtownie, dobra tychże powodów nabyte[?] od wspomnianego Wierzejskiego [?] w pierwszym miejscu „na [?]” za ogrodem w polu [?] i połowę drugiego, w drugim zaś miejscu „na odwrotnej” całego, w trzecim „na pod Zakrzewych[?]” [?] tyleż, w czwartym „na pod Lipniączy[?]” całego, w piątym „na Załęskowych” całego, w szóstym „na pod Laszynych[?]” tyleż, w siódmym „na Bochnaie[?]” tyleż, w obrębie[?] wsi Olszewnica leżące, posiedliście, zajęliście i do swego gruntu przyłączyliście i dołączyliście, czyniąc to z wielką szkodą i uszczerbkiem powodów. Co sobie powodowie przeciw wam (nie odstępując od własności gruntu) cenią na dwieście grzywien pieniędzy, a szkody tyleż stąd mają, albo tak, jak sąd postanowi. Drugim przedłożeniem pozywają was po raz drugi po uzyskaniu niniejszego pozwu[?] dlatego, że wy, uczyniwszy wzajemne porozumienie i zmowę, będąc sąsiadami przyległymi powodów i mając swoją część przyległą do dóbr nabytych przez powodów, kopce istniejące między waszymi częściami a nabytymi częściami powodów pługami wszędzie zniszczyliście, zaoraliście, i wielką część gruntu powodów, mianowicie w pierwszym polu pod Ocosiska[?] w pięciu miejscach: po pierwsze Koziesari[?], po drugie Klinowki[?], po trzecie Mogiełkowi[?], po czwarte i po piąte w przydatku pod Kąkolownicza[?]; w drugim polu pod Lipniakiem[?] w pierwszym i drugim miejscu nad Łużniczach[?], w trzecim pod Lipniaczne[?], w czwartym na Kaniowych; w trzecim polu pod Zarzecz[?] w pierwszym miejscu „na [?]”, w drugim „na przymiarku tamże”, w trzecim „na Mostowej[?] naprzeciw[?] na przymiarku tamże”, do waszych dóbr i części przez połowę bruzdy[?], a w innych zaś miejscach przez jedną bruzdę przyłączyliście, przyoraliście i dołączyliście, i sobie bezprawnie i gwałtownie przywłaszczyliście, i to w obrębie[?] wsi Olszewnica leżące, czyniąc to z wielką szkodą i uszczerbkiem powodów; co sobie powodowie przeciw wam, nie odstępując od własności gruntu, cenią na dwieście grzywien kary, a szkody tyleż stąd mają, albo tak, jak sąd postanowi; [macie] na powyższe prawnie odpowiadać. Dan w Łukowie w najbliższy poniedziałek po święcie świętej Łucji dziewicy Roku Pańskiego tysiąc sześćset czterdziestego.
A po swym przedłożeniu, uczynionym w sposób powyższy, i po wywiedzeniu stronie pozwanej terminu, gdy wykazano termin i treść swego pozwu, powodowie prosili, by pozwanych dekretem sądu przymuszono do postępowania. Niniejszy sąd ziemski łukowski, zważywszy, że powodowie wykazali pozwanym [?] pierwszego i drugiego pozwu, przeto nakazał[?] obu stronom prowadzić niniejszą sprawę.
W tej sprawie, choć pozwani wnosili na środek niniejszego sądu swoje zarzuty, jednak ponieważ tych[?] spisanych nie podali w ciągu trzech dni do wpisania do akt, jak jest w prawie i zwyczaju, przeto [?]. Pisarz niniejszego miejsca świadczy o swojej staranności, a o ich niedbalstwie.
Strona powodowa, odpierając zarzut strony pozwanej, powiedziała: [że] sprawę pozwanym z tytułu retraktu sobie przysądzić [?] stronę powodową [?] jak [?]. I tak nie może być odwlekana. Sprawa bowiem retraktu dla nich, jak na swoim miejscu i terminie zostanie wywiedzione, istnieć nie może, tak z ich własnego prawa donatariusza[?], jak i z prawa bliższości, ponieważ ta część jest ich[?] i domu[?], do której [są] obecni pozwani. Sprawę zaś retraktu powodów podjąłby[?], a tę na dwa sposoby nikomu[?] dochodzić wolno: prawem i gwałtem. Jeśli działa prawem, niech zaniecha gwałtu[?]. Do tego, jeśli wygra sprawę retraktu, otrzyma całkowicie[?] także dobra, także i te, o których zajęcie obecnie się prosi. Z tych więc przyczyn prosi, aby zarzut pozwanych odrzucić, a ich zmusić do postępowania, z zachowaniem innych środków prawnych, niczego nie opuszczając.
Gdy obie wspomniane strony stawały i spierały się — powodowa przez jednego z nich, Macieja Olszewskiego Wachnika[?], w swoim i pozostałych imieniu, pozwana zaś przez jednego z nich, Pawła Olszewskiego, w swoim i pozostałych imieniu — w końcu ten sam sąd, mimo twierdzeń pozwanych, nakazał im postępować w niniejszej sprawie.
Ten dekret pozwani, nie przyjmując [go] z uszczerbkiem [dla siebie][?], od tegoż i do [?] przez Urodzonego Krzysztofa Zelazkiego[?], Can[?] tego sądu, do sądu ordynaryjnego generalnego Trybunału Koronnego Lubelskiego [?] Pawła Pawłę[?] z Słizowa[?] w należyty sposób, jak jest w prawie, przenieśli[?].
Które to przeniesienie wspomniany sędzia przyjął[?] z zastrzeżeniem nieważności[?] i bezzasadności[?] [jego] wniesienia. Obu wspomnianym stronom termin — [sędziemu] do oczyszczenia swojego wyroku, obciążonemu[?] zaś do kontynuowania[?] tegoż przeniesienia — w przytoczonych sądach Trybunału Koronnego Lubelskiego wtedy, gdy i kiedy przypadnie do sądzenia sprawa województwa lubelskiego i powiatu łukowskiego, jak jest w prawie, zawity wyznaczając i zachowując.
Działo się w Łukowie na rokach ziemskich w najbliższy poniedziałek po święcie Trzech Króli Roku Pańskiego tysiąc sześćset czterdziestego pierwszego. Z akt ziemskich łukowskich wydane. Poprawił J[?]ski.
Jan [?]
[pieczęć] [pieczęć]
[s. 0014P — pusta]
Znacznik [?] oznacza odczyt niepewny.
Strony rękopisu
Skany w serwisie Szukaj w Archiwach
Ten zapis w opracowaniu — z wyszukiwarką, powiązaniami osób i zapisami sąsiednimi