463/242

[s. 242] Proposuit coram praesenti Terrestri Lucoviensi Judicio infrascripta pars Actorea contra infranominatam Citatam partem ex copia citationis suae tenoris talis: Wladislaus Quartus Dei Gratia Rex Poloniae. Vobis Nobilibus Joanni olim Petri Krasuski Bieniaszik filio et Alexandro filio eiusdem Joannis, tum Hedwigi Szaniawska[?] consorti praefati Joannis Krassuski Bieniasz[?], de bonis vestris generaliter omnibus mandamus ut coram Judicio nostro Terrestri Lucoviensi proxime celebrando ad instantiam Nobilis Zophiae Moniaczkowska[?] consortis Nobilis Joannis Strusz legitime personaliter et peremptorie compareatis. Quae cum eiusdem mariti sui [?] vos, quod et quia maritatas[?] ubi cum mariti tui, minorennes si tutoria indiget cum tutorum tuorum legitimorum assistentia, inhaerendo decreto Comitiorum Regni Varsaviensium quo praefatae Actrici salva una vobiscum ratione vulnerum agendi reservata est. Citat secundo post obtentam poenam contumaciae pro eo quia vos tempore certo in protestatione coram Actis Castrensibus Lucoviensibus contra vos facta specificato super ipsam Actricem impetuose irruendo eidem vulnera, primum in cubitum manus dextrae lividum magnum tumefactum, aliud in fistulam inferioris manus dextrae lividum parvum[?], tertium penes hoc idem rubicundum, quartum in fistulam superiorem manus sinistrae lividum magnum notabile, quintum [s. 243L] in fistulam inferiorem manus eiusdem similiter lividum parvum, sextum in fistulam inferiorem prope pugnum in Terminis Terrestribus Lucoviensibus lividum parvum, septimum in digitum fidium[?] manus sinistrae detrusum cute parvum[?], aqua tamen digitus sub ungue sanguine suffectus aliqua ex parte, octavum in pectus lividum magnum satis notabile flavum, nonum prope hoc idem rubicundum, decimum in mandibulam sinistram tumefactum parvum rubicundum, undecimum in fistulam inferiorem manus dextrae prope brachium lividum, baculo vi ac violenter manu coniuncta intulistis et inflixistis, prout protestatio coram Actis Castrensibus Lucoviensibus facta latius praemissa enarrat. In quibus vulneribus vult vos iure convincere pensatque[?] ea sibi Constitutione vos mille marcis poenae et damni totidem vel prout Judicium decernet sitis[?] terminum[?], et ad praemissa personaliter responsurus et terminum attentaturus. Datum Lucoviae feria secunda post Festum Sancti Francisci Confessoris proxima, Anno Domini Millesimo Sexcentesimo Trigesimo Octavo. Et post propositionem suam modo praemisso factam, deducto parti Citatae legitimo de termino et contentis citationis suae verificatis, petiit pars Actorea Citatos ad responsionem Judicialem compelli. Judicium praesens Terrestre Lucoviense controversiam [s. 243P] partium praefatarum, Actoreae personaliter, Citatae per Nobilem Joannem Laski coram se factam exaudit. Quoniam Actrix docuit de positione citationum primae et secundae, de quare partibus causam praesentem sequi iniunxit. Citata pars, seu potius innocenter per Actricem per indirectum ad iudicium praesens attracta, omnibus iuris remediis ad causam praesentem necessariis salvis, reproducto in medium Judicii praesentis decreto Sacrae Regiae Maiestatis in causa per Actricem sibi ratione quasi domus invasionis eiusdem convulnerationesque, quae vulnera specifice ad mundum in contentis eiusdem decreti posuerat, nullam[?] salvam sibi pro vulneribus agendi[?] reliquerat, verum pro omnibus iustitiam vindicaverat, instituta[?], ex lectis scrutiniis lato, quo Judicio distincte de verbo ad verbum lecto, obiectione partis Actoreae primum scrutinio, postmodum praedicto decreto sibi super contenta iuramentum praestare iniuncto evasisse eundemque in ante actis Terminis ex remissione comitiali iuxta rotham et formam decreti praestitisse declarat, eiusdemque sic declarat ex incompetentia actionis tam nec impetitionem Actricis quam nec forum praesens pati posse, imo se liberari praemissis ex rationibus iustissime evidentissimeque petiit. In prosecutione autem Judicium hoc idem, foro in causa praesenti adinvento, Citatis procedere decrevit. [s. 244L] Quo decreto Citati praeiudicio[?] non suscepto, ab eodem cum eodem causae huius Judice ad Judicia Ordinaria Generalia Tribunalia Regni debito modo ut iuris moverunt. Quorum monitionis Judex non detulit nec eandem interpositam suscepit. De qua non delata, tamen prosequenda eadem monitione Citati protestati sunt. Judicium quoque se temere[?] egisse se de iure communi suadente detulisse reprotestatum est. Tandem Citata, iuris remediis ad causam hanc reservatis, non posse sibi citato causam decreto Sacrae Regiae Maiestatis sopitam secundaria vice innovari, nam decreto Sacrae Regiae Maiestatis et lectis scrutiniis bene ponderatis stetit, cum citatus in Ante Actis Terminis sine ulla contradictione Actricis in toto satisfecit liberque pronunciatus est, a qua Actorea non provocat, imo suscepit, exindeque causam praesentem competentem dari nec innovari semel iudicatum potest. Quibus sic deductis ab impetitione Actricis liberum pronunciari petiit. In procedendo Judicium hoc idem, competenti actione et Actrici esse adinventa, Citatis in causa praesenti respondere decrevit. [na marginesie: Respondere[?]] Quo decreto Citati praeiudicio[?] non suscepto, ab eodem et cum eodem causae huius Judicem ad Judicia ordinaria Generalia Tribunalia Regni Lublinensia [s. 244P] debito modo ut iuris est moverunt. Quorum monitionis Judex non detulit nec eandem interpositam suscepit. De qua non delata, tamen prosequenda et gravamine Citati protestati sunt. Judicium quoque se nullum gravamen Citatis intulisse, se de iure communi suadente fecisse reprotestatum est. Postmodum Citata, decretis aggravata, stando firmiter sub tuitione motionis causaeque prosecutionum, potiorem se Citatum in tam evidentissima impetitione Actricis iuramento evadere quam Actricem comprobare adinveniri sibique eandem iniungi, salvo in praemissis scrutinio in quantum est necessarium denuo educendo, petiit, ceteris remediis iuris sibi reservatis et reservandis. In respondendo autem Judicium hocce potiorem Actricem ad comprobationem quam Citatum ad evasionem iuratoriam adinvenit et decrevit, ut Actrix cum duobus testibus Nobilibus comprobet corporali iuramento contra Citatos, quia iidem Citati sibi Actrici vulnera in protestatione et citatione specificato intulerunt, in futuris Terminis Terrestribus, Deo et Sancta Jesu Christi passione ita ipsam adiuvante, in quibus habebunt partes terminum ut iuris est peremptorium, conservato iure ulterius ea in causa contra se procedendi. Quo decreto Citati praeiudicio[?] non suscepto, ab eodem et cum eodem Generosum Christophorum Zelenski causae huius Judicem ad Judicia ordinaria Generalia Tribunalia Lublinensia debito modo ut iuris est moverunt. [s. 245L] Quorum motioni Judex detulit et eandem interpositam suscepit. Partibus utrisque terminum expurgandae sententiae suae, prosequendae vero et continuandae motionis eiusdem in praeallegatis Judiciis Tribunalibus Lublinensibus, tunc dum causa Palatinatus Lublinensis et districtus Lucoviensis ad iudicandum inciderit, ut moris est, peremptorium, prosequendo et conservando iure ulterius ea in causa contra se procedendum. Ea in causa licet pars actorea allegata sua in medium Judicii sui inferebat, sed quoniam eandem inscriptionem intra triduum, ut iuris est, ad [?] non porrexit, sed longo spatio temporis expectata, ideo Generosus Notarius loci praesentis de sui diligentia, cuius autem negligentia, protestatus est. Actum Lucoviae in Terminis Terrestribus Feria secunda post Festum Sancti Lucae Evangelistae proxima Anno Domini Millesimo Sexcentesimo Trigesimo Octavo. Correxit Okminski[?] Camerarius cum actis. Joannes [?]

Przedłożyła przed niniejszym sądem ziemskim łukowskim niżej opisana strona powodowa przeciw niżej wymienionej stronie pozwanej z odpisu swego pozwu tej treści: Władysław Czwarty, z Bożej łaski król Polski. Wam, Urodzonym: Janowi Krasuskiemu Bieniaszikowi, synowi zmarłego Piotra, i Aleksandrowi, synowi tegoż Jana, a także Jadwidze Szaniawskiej[?], małżonce wspomnianego Jana Krasuskiego Bieniasza[?], z wszystkich w ogólności waszych dóbr nakazujemy, abyście przed naszym sądem ziemskim łukowskim, który najbliżej będzie odprawiany, na żądanie Urodzonej Zofii Moniaczkowskiej[?], małżonki Urodzonego Jana Strusa, prawnie, osobiście i zawicie stanęli. Która wraz z tymże mężem swoim [?] was — co do zamężnej[?], z [udziałem] twego męża; co do małoletnich, jeśli potrzebują opieki, z udziałem twoich prawnych opiekunów — trzymając się dekretu sejmu walnego Królestwa w Warszawie, którym wspomnianej powódce zastrzeżono zachowaną możliwość dochodzenia przeciw wam z racji ran. Pozywa po raz drugi, po uzyskaniu kary za niestawiennictwo, za to, że wy w pewnym czasie, określonym w proteście wniesionym przeciw wam do akt grodzkich łukowskich, napadłszy gwałtownie na samą powódkę, zadaliście i wymierzyliście jej rany: pierwszą w łokieć prawej ręki, siną, wielką, opuchniętą; drugą w dolną kość prawej ręki, siną, małą[?]; trzecią obok tegoż miejsca, czerwoną; czwartą w górną kość lewej ręki, siną, wielką, znaczną; piątą [s. 243L] w dolną kość tejże ręki, również siną, małą; szóstą w dolną kość koło pięści, na rokach ziemskich łukowskich, siną, małą; siódmą w palec [?] lewej ręki, ze zdartą skórą, małą[?], [?] jednak palec pod paznokciem w pewnej części nabiegł krwią; ósmą w piersi, siną, wielką, dość znaczną, żółtą; dziewiątą obok tegoż miejsca, czerwoną; dziesiątą w lewą szczękę, opuchniętą, małą, czerwoną; jedenastą w dolną kość prawej ręki koło ramienia, siną — kijem, siłą i gwałtem, wspólnymi rękami, jak to szerzej opowiada wspomniany protest wniesiony do akt grodzkich łukowskich. Z tych ran chce was według prawa przekonać i [domaga się?], aby was według konstytucji [ukarano] tysiącem grzywien kary i drugie tyle szkody albo jak sąd postanowi [?], i [abyście] na powyższe osobiście odpowiadali i termin popierali. Dan w Łukowie w najbliższy poniedziałek po święcie świętego Franciszka Wyznawcy, roku Pańskiego tysiąc sześćset trzydziestego ósmego. A po przedłożeniu w ten sposób uczynionym, wykazawszy stronie pozwanej prawne [doręczenie] co do terminu i sprawdziwszy treść swego pozwu, strona powodowa wniosła, by pozwanych zmuszono do odpowiedzi sądowej. Niniejszy sąd ziemski łukowski wysłuchał sporu [s. 243P] wspomnianych stron, toczonego przed nim — przez powódkę osobiście, przez pozwanych zaś przez Urodzonego Jana Laskiego. Ponieważ powódka wykazała doręczenie pierwszego i drugiego pozwu, przeto [sąd] nakazał stronom prowadzić niniejszą sprawę. Strona pozwana, a raczej niewinnie i pośrednio pociągnięta przez powódkę przed niniejszy sąd, przy zachowaniu wszystkich środków prawnych potrzebnych w niniejszej sprawie, przedłożyła w środku niniejszego sądu dekret Jego Królewskiej Mości, wydany na podstawie odczytanych badań [świadków] w sprawie [wytoczonej] jej przez powódkę z racji jakby najścia na jej dom i zranienia — które to rany [powódka] szczegółowo, do czysta, umieściła w treści tegoż dekretu, żadnej [możliwości] dochodzenia z powodu ran sobie nie zostawiła[?], lecz za wszystko dochodziła sprawiedliwości; po wyraźnym odczytaniu tego dekretu przed sądem słowo w słowo [pozwana] oświadcza, że na zarzut strony powodowej najpierw [obroniła się] badaniem, potem — gdy wspomnianym dekretem nakazano mu złożyć przysięgę co do jego treści — uwolnił się [przysięgą] i złożył ją na wcześniejszych rokach z odesłania sejmowego według roty i formy dekretu; i tak oświadcza, że z powodu niewłaściwości powództwa nie może znosić ani oskarżenia powódki, ani niniejszego forum, i owszem, z powyższych racji jak najsłuszniej i najoczywiściej wniosła o uwolnienie. W dalszym toku tenże sąd, znalazłszy forum w niniejszej sprawie, nakazał pozwanym prowadzić sprawę. [s. 244L] Którego to dekretu pozwani, nie przyjąwszy przesądzenia[?], od tegoż i wraz z tymże sędzią tej sprawy do sądów zwyczajnych generalnych trybunalskich Królestwa należycie, jak prawo każe, odwołali się. Tego odwołania sędzia nie dopuścił ani wniesionego nie przyjął. Z powodu jego niedopuszczenia, popierając jednak tęż apelację, pozwani zaprotestowali. Sąd zaś odprotestował, że postąpił [?] i nie dopuścił [odwołania], gdyż tak doradza prawo pospolite. Wreszcie strona pozwana, zastrzegłszy środki prawne w tej sprawie, [oświadczyła], że sprawa uśpiona dekretem Jego Królewskiej Mości nie może być przeciw niej jako pozwanej wznawiana po raz drugi, gdyż na dekrecie Jego Królewskiej Mości i na odczytanych, dobrze rozważonych badaniach stanęło, że pozwany na wcześniejszych rokach bez żadnego sprzeciwu powódki zadośćuczynił w całości i został ogłoszony wolnym, od czego strona powodowa się nie odwołuje, i owszem, przyjęła to; a stąd niniejsza sprawa nie może być uznana za właściwą ani raz osądzone nie może być wznawiane. Przedstawiwszy to, wniosła, by ogłoszono ją wolną od oskarżenia powódki. W dalszym toku tenże sąd, uznawszy, że powódce przysługuje właściwe powództwo, nakazał pozwanym odpowiadać w niniejszej sprawie. [na marginesie: Odpowiadać[?]] Którego to dekretu pozwani, nie przyjąwszy przesądzenia[?], od tegoż i wraz z tymże sędzią tej sprawy do sądów zwyczajnych generalnych trybunalskich Królestwa w Lublinie [s. 244P] należycie, jak prawo każe, odwołali się. Tego odwołania sędzia nie dopuścił ani wniesionego nie przyjął. Z powodu jego niedopuszczenia, popierając je jednak i [skarżąc się na] krzywdę, pozwani zaprotestowali. Sąd zaś odprotestował, że żadnej krzywdy pozwanym nie wyrządził i postąpił tak, jak doradza prawo pospolite. Następnie strona pozwana, obciążona dekretami, trzymając się mocno ochrony odwołania i popierania sprawy, wniosła, by pozwanego przy tak oczywistym oskarżeniu powódki uznano za mocniejszego do uwolnienia się przysięgą niż powódkę do dowodzenia i by mu tę [przysięgę] nakazano, z zachowaniem w powyższym ponownego przeprowadzenia badania, o ile jest potrzebne, z zastrzeżeniem innych środków prawnych zastrzeżonych i do zastrzeżenia. W odpowiedzi zaś ten sąd uznał powódkę za mocniejszą do dowodzenia niż pozwanego do uwolnienia się przysięgą i nakazał, by powódka z dwoma świadkami szlachcicami udowodniła przysięgą cielesną przeciw pozwanym, że ci pozwani zadali jej, powódce, rany określone w proteście i w pozwie — tak jej dopomóż Bóg i święta męka Jezusa Chrystusa — na przyszłych rokach ziemskich, na których strony będą miały termin zawity, jak prawo każe, z zachowaniem prawa dalszego postępowania w tej sprawie przeciw sobie. Którego to dekretu pozwani, nie przyjąwszy przesądzenia[?], od tegoż i wraz z tymże Urodzonym Krzysztofem Zeleńskim, sędzią tej sprawy, do sądów zwyczajnych generalnych trybunalskich w Lublinie należycie, jak prawo każe, odwołali się. Ich odwołaniu sędzia ustąpił i przyjął je jako wniesione. Obu stronom [wyznaczył] termin zawity do oczyszczenia swego wyroku, a do popierania i kontynuowania tegoż odwołania w wyżej przywołanych Sądach Trybunalskich Lubelskich, gdy przypadnie do sądzenia sprawa województwa lubelskiego i ziemi łukowskiej, jak jest w zwyczaju, przy zachowaniu prawa dalszego postępowania przeciw sobie w tej sprawie. W tej sprawie, chociaż strona powodowa wnosiła swoje dowody przed swój sąd, jednak ponieważ tegoż zapisu w ciągu trzech dni, jak jest prawem, do [?] nie podała, lecz [był] oczekiwany przez długi czas, przeto Urodzony pisarz tutejszego miejsca oświadczył (zaprotestował) o swojej staranności, a czyim [było] zaniedbanie [— to jej]. Działo się w Łukowie na rokach ziemskich w najbliższy poniedziałek po święcie św. Łukasza Ewangelisty roku Pańskiego tysiąc sześćset trzydziestego ósmego. Porównał z aktami Okmiński[?], komornik. Jan [?]