463/74

[s. 74] [paginacja: 80] [nad tekstem inną ręką: „Z [wyraz skreślony] [?]”] In Termino hodierno ex Ad[?] prove[?]men[?] proposuit iudicialiter infrascriben[?] pars Actorea contra infranominandam partem citatam ex copia Adcitationis suae tenoris sequentis: Vladislaus Quartus Dei Gratia Rex Poloniae etc. Vobis Nobilibus Alberto et Gregorio Wierzchowskie, filiis et successoribus legitimis Nobilis olim Mathiae Wierzchowski Stanislawowicz, necnon Sophiae Paszkudzka, consorti eiusdem Mathiae Wierzchowski relictae, matri, et Laurentio Wierzchowski dicto Stanislawowicz, patruo, in hac parte et causa indivisis, in Wierzchowiny et alibi sortium vestrarum haeredibus, de bonis vestris generaliter omnibus mobilibus et immobilibus mandamus, ut coram Judicio nostro in Terminis Terrestribus Lucoviensibus proxime cellebrandis ad instantiam Nobilium Andreae Krasowski, Stanislai, Samuelis et Andreae Stockich seu Roswadowskich personaliter et peremptorie compareatis. Qui vos coniunctim, uti in causa coniuncta, adultos solos per se, minorennes vero cum assistentia vestri uti patrui, matris, tutorum vestrorum naturalium, inhaerendo decreto libertatis, quo ob certam rationem in eodem decreto descriptam liberi pro illa vice tantum pronunciati fuistis, nunc denuo vos citat seu adcitat, ideo: Quia vos, et praesertim adulti, existentes communes minorennium tutores et vigore eiusdem tutoriae a[ubytek] bonorum possessores, paraphernalia seu ornamenta status muliebris convenientia olim Nobilis Sophiae Krasowska, filiae olim Nobilis Thomae Krasowski cum Nobili Anna Stocka procreatae, [s. 75L] [paginacja: 81] sorori et amitae actorum, ipsis ex bonis mater[?] villae Stok[?] in vim expeditionis et contentationis in bona olim praefati Mathiae Wierzchowski, mariti sui, parentis, fratris et mariti itidem vestri, importata, quorum ipse Mathias vigore [?] sui advitalitii cum ea[ubytek] [?] habiti ad sui subsequentem mortem possessor extitit, eademque ipsi post mortem eius praetextu eiusdem tutoriae in manus vestras recepistis, quae actoribus iure naturalis successionis post sororem et amitam spectant, nimirum: vestem manicatam vulgo szamary zielonej muchajerowej nowogradkami[?] podszytej, valoris quadraginta florenorum; letnikow trzech: unius coloris caerulei vulgo lazurowego z para[?] pasamonow blekitnych, valoris viginti quatuor florenorum, alterius mienionego nici zielonej z blekitna, valoris viginti florenorum, tertii muchajeru lazurowego prostego z pasamonami axamitnemi, valoris octodecim florenorum; superiorem[?] vero vulgo pułszamarka[?] lazurowego prostego z pasamonami czarnemi, valoris quindecim florenorum; pallium breve vulgo płaszczyka muchajeru tureckiego mienionego nici zielonej z czerwona bielkami[?] podszytego z pasamonami axamitnemi, valoris q[ubytek]decim florenorum; annulum aureum cum lapide dicto rubinek, valoris viginti florenorum; zawoiow pary, valoris octo florenorum; indusia vulgo gięzłek cienkich quatuor [s. 75P] [paginacja: 82] valoris viginti florenorum; koszulek szes[?], valoris decem florenorum; sindones vulgo prześcieradł trzech, jednego kolenskiego[?], dwoch lnianych, valoris duodecim florenorum; cistas magnam unam et minores duas ferro obforma[ubytek] cum seris, valoris decem florenorum; fartuch[ubytek] pary cienkich, zatyczek[?] pary prostych; cinguli serici cum fibulis argenteis alias z [?]klami, valoris octo florenorum; post sterilem decessum sororis et amitae praefatae actoribus reddere et restituere non vultis, imo eadem circa tutoriam recepta vobis usurpare et appropriare vultis eisque utifruimini, facientes id in grave damnum et praeiudicium actorum. Quod sibi pendant contra vos quadringentarum marcarum pecuniae et damni totidem vel ita prout Judicium decreverit, ad praemissa de iustitia responsuri. Datum Lucoviae feria secunda post Dominicam Conductus Paschae proxima, Anno Domini Millesimo Sexcentesimo Trigesimo Tertio. Et post propositionem suam modo praemisso factam deductoque parti citatae legitimo de termino et contentatione citationis suae verificata, petiit pars Actorea partem citatam ad iuridicam responsionem compelli. A contra vero pars citata, reservando sibi omnibus iuribus suis ea in causa [?], causae incompetentiam et incompetentem insti[?] esse excepit, quia actores ratione rerum paraphernalium et quae cultui muliebri [s. 76L] pertinerent, quae per tot spatium temporis [?] ab annis quadraginta usu consum[?]tur, et nulla clenodia reperiuntur, Iudicio declarant. Proinde pars citata petit a Iudicio partibus[?] se a citatione praesenti vi[?] incompetentiae liberos pronunciari, caeteris iuribus suis pleno in robore res[ubytek] et reservand[is][?]. Pars Actorea frivolas exceptiones citatae partis refutando dicit Actorem et actionem suam competentem esse. Nam post sterilem decessum praefatae Zophiae Wierzchowska[?] successio et restitutio ornamentorum in vim expeditionis de bonis maternis datorum (prout res est) nulli alio proximiori quam fratri germano et nepotibus ex alio fratre uterino per[?]at[?], Actoribus modernis legitime de iure competit. Quod autem allegat pars citata ea ornamenta usu consumpta per mortuam fuisse, de ex eoque incompetentiam ad Iudicium trahi videtur[?], non omnia praesertim ex clenodiis, auro, argento et aliis usu per ipsam consumpta fuisse, ex vestimentis quoque illa, quae post mortem illius manserunt; petuntur[?] ea, ante[?] sibi citati [?] illicite ad usum suum et commodum, praesertim tutores circa tutoriam recipiendam acceperunt, eaque usurpare sibi intendunt, quodque ad simplicem eorum assertionem sequi non potest. Et etenim Actor, si de iure venit, se iuste probaturum se se offert. Contra alias [s. 76P] [?] exceptiones[?] produxerit documenta certa literatoria probantia ea ornamenta super summam dotis data, seorsimque pecunia comparata per matrem illis fuisse, summamque in ipsorum [?]gnat[?] [ubytek] respondentem[?] expeditionis seu orna[menta] [ubytek] respondentes[?] dotis in pecunia para[ta][?] [ubytek] data, prout antecedentia documenta testantur fuisse. His igitur deductis et declaratis petit actionem suam competentem et Actorem competentem adinveniri[?], caeteris iuribus suis salvis sibi pleno in robore de iure reservatis et resguardis. Iudicium praesens Terrestre Lucoviense contrariis suprasonantium partium, Actoreae per Nobilem Stanislaum Stocki, citatae vero per Nobilem Laurentium Wierzchowski[?] suo et minorennium nomine, coram se factis exauditis, ob incompetentiam actionis citatos liberos a citatione facit et pronunciat. Quod decretum pars Actorea pro iniurioso non suscepto ab eodem et cum eodem Generoso Christophoro Zelenski, Iudice causae huius[?], ad Iudicia Ordinaria Generalia Tribunalis Regni Lublinensis per Ministerialem[?] Generalem[?] Regni [?] Paulum[?] Parula[?] de Sto[?]ow debito modo ut iuris [est] monuit. Cui monitioni intus Dominus Iudex detulit et eandem acceptam suscepit, partibus intus utroque termino[?] expurgandi sententiam suam [?], praesens vero et continuationem monitionis eiusdem in praeallegatis Iudiciis Tribunalis Regni Lublinensis [s. 77P] nunc vel ut tunc[?], quando causae Palatinatus Lublinensis et Districtus Lucoviensis iudicabuntur, praefigendo et conservando, ut iuris est, peremptorium. Actum Lucoviae in Terminis Terrestribus feria secunda post [Dom]inicam festi Sanctissimae et Individ[uae Trinitatis] proxima, Anno Domini Milles[imo] Sexcentesimo Trigesimo Tertio. Correxit Domański Ioannes Jeżewski[?] T[errae][?] Lucoviensis [odwrocie: tytuł sprawy] [s. 78] [pismo odwrócone:] Inter Stockie Actores et Wierzcho- wskie Citatos ratione rerum paraphernalium Motio [?] Trinitatis [?] 1633 [na lewym marginesie: znak „p9”/„t” nierozwiązany] Ob incompetentiam actionis liberi citati [?] [podpis z długą kreską nad wyrazem] Lecta[?] post Regestr[um][?] 1637 [niżej:] Reg[estrum][?] Lucovi[ense][?]

[s. 74] Na dzisiejszym terminie, przypadającym z [?], strona powodowa niżej wypisana przedłożyła sądownie przeciw niżej wymienionej stronie pozwanej z odpisu swego pozwu (adcitatio) tej treści: Władysław Czwarty, z Bożej łaski król polski itd. Wam, Urodzonym Wojciechowi i Grzegorzowi Wierzchowskim, synom i prawowitym następcom Urodzonego zmarłego Macieja Wierzchowskiego Stanisławowicza, a także Zofii Paszkudzkiej, wdowie po tymże Macieju Wierzchowskim, matce, i Wawrzyńcowi Wierzchowskiemu zwanemu Stanisławowicz, stryjowi, w tej części i sprawie niepodzielnym, dziedzicom waszych części we Wierzchowinach i gdzie indziej, ze wszystkich ogólnie dóbr waszych ruchomych i nieruchomych, nakazujemy, abyście przed naszym sądem na rokach ziemskich łukowskich najbliżej odprawiać się mających, na żądanie Urodzonych Andrzeja Krasowskiego, Stanisława, Samuela i Andrzeja Stockich albo Roswadowskich, osobiście i zawicie stanęli. Którzy was łącznie, jako w sprawie łącznej — dorosłych samych przez siebie, małoletnich zaś z asystencją waszego stryja i matki, waszych naturalnych opiekunów — trzymając się dekretu uwolnienia, którym z pewnej przyczyny, w tymże dekrecie opisanej, zostaliście tylko na ów raz ogłoszeni za wolnych, teraz na nowo pozywają czyli przypozywają, przeto: że wy, a zwłaszcza dorośli, będąc wspólnymi opiekunami małoletnich i na mocy tejże opieki a[ubytek] posiadaczami dóbr, rzeczy wianne (paraphernalia), czyli ozdoby przystojące stanowi niewieściemu, zmarłej Urodzonej Zofii Krasowskiej, córki zmarłego Urodzonego Tomasza Krasowskiego, z Urodzoną Anną Stocką spłodzonej, [s. 75L] siostry i ciotki powodów, wniesione przez nią z dóbr mater[?] wsi Stok[?] tytułem wyprawy i zadośćuczynienia do dóbr zmarłego wspomnianego Macieja Wierzchowskiego, jej męża, a waszego ojca, brata i również męża — których to rzeczy sam Maciej na mocy [?] swego dożywocia z nią [ubytek] [?] był posiadaczem aż do swej późniejszej śmierci — i te same rzeczy po jego śmierci pod pozorem tejże opieki wzięliście w swoje ręce, a które powodom z prawa naturalnego dziedziczenia po siostrze i ciotce należą się, mianowicie: suknię z rękawami, po polsku „szamary zielonej muchajerowej nowogradkami[?] podszytej”, wartości czterdziestu złotych; „letników trzech”: jednego koloru niebieskiego, po polsku „lazurowego z para[?] pasamonów błękitnych”, wartości dwudziestu czterech złotych, drugiego „mienionego nici zielonej z błękitną”, wartości dwudziestu złotych, trzeciego „muchajeru lazurowego prostego z pasamonami axamitnemi”, wartości osiemnastu złotych; wierzchnią[?] zaś, po polsku „pułszamarka[?] lazurowego prostego z pasamonami czarnemi”, wartości piętnastu złotych; płaszcz krótki, po polsku „płaszczyka muchajeru tureckiego mienionego nici zielonej z czerwoną bielkami[?] podszytego z pasamonami axamitnemi”, wartości q[ubytek]naście złotych; pierścień złoty z kamieniem zwanym „rubinek”, wartości dwudziestu złotych; „zawojów pary”, wartości ośmiu złotych; koszule, po polsku „gięzłek cienkich” cztery, [s. 75P] wartości dwudziestu złotych; „koszulek szes[?]”, wartości dziesięciu złotych; prześcieradła, po polsku „prześcieradł trzech, jednego kolenskiego[?], dwóch lnianych”, wartości dwunastu złotych; skrzynię wielką jedną i mniejsze dwie, żelazem obite[ubytek], z zamkami, wartości dziesięciu złotych; „fartuch[ubytek] pary cienkich, zatyczek[?] pary prostych”; pasa jedwabnego ze sprzążkami srebrnymi, inaczej „z [?]klami”, wartości ośmiu złotych — po bezpotomnej śmierci wspomnianej siostry i ciotki powodom oddać i zwrócić nie chcecie, owszem te same rzeczy, przyjęte przy opiece, chcecie sobie przywłaszczyć i zawłaszczyć i używacie ich, czyniąc to ku ciężkiej szkodzie i uszczerbkowi powodów. Co sobie [powodowie] szacują przeciw wam na czterysta grzywien pieniędzy i drugie tyle szkody albo tak, jak sąd postanowi; na powyższe odpowiecie wedle sprawiedliwości. Dan w Łukowie w poniedziałek najbliższy po niedzieli Przewodniej roku Pańskiego tysiąc sześćset trzydziestego trzeciego. A po swoim przedłożeniu, uczynionym w sposób wyżej opisany, i po wykazaniu stronie pozwanej prawnego terminu oraz sprawdzeniu treści swego pozwu, strona powodowa zażądała, aby stronę pozwaną zmuszono do prawnej odpowiedzi. Natomiast strona pozwana, zastrzegając sobie wszystkie swe prawa w tej sprawie [?], zarzuciła niewłaściwość sprawy i niewłaściwe insti[?], ponieważ powodowie z tytułu rzeczy wiennych i tych, które strojowi niewieściemu [s. 76L] należały, które przez tak długi czas [?] od czterdziestu lat zużywają się[?] w używaniu, i żadnych klejnotów się nie znajduje — oświadczają Sądowi. Przeto strona pozwana prosi Sąd [?], aby ją od niniejszego pozwu z powodu niewłaściwości [?] ogłoszono wolną, z zachowaniem w pełnej mocy i zastrzeżeniem [ubytek] innych jej praw. Strona powodowa, odpierając błahe zarzuty strony pozwanej, mówi, że powód i jego powództwo są właściwe. Albowiem po bezpotomnej śmierci wspomnianej Zofii Wierzchowskiej[?] dziedziczenie i zwrot ozdób, danych tytułem wyprawy z dóbr macierzystych (jak rzecz się ma), nikomu innemu bliższemu niż bratu rodzonemu i bratankom (nepotes) od drugiego brata przyrodniego (uterinus — po matce) [?] — obecnym powodom prawnie i z prawa przysługuje. Co zaś strona pozwana twierdzi, że te ozdoby zostały zużyte w używaniu przez zmarłą, i z tego wywodzi niewłaściwość przed Sądem[?], to nie wszystkie, zwłaszcza z klejnotów, złota, srebra i innych rzeczy, zostały przez nią zużyte, z szat także te, które po jej śmierci pozostały; żąda się ich, gdyż[?] pozwani [?] bezprawnie na swój użytek i korzyść — zwłaszcza opiekunowie przy obejmowaniu opieki — je przyjęli i zamierzają je sobie przywłaszczyć, czego na samo ich twierdzenie przyjąć nie można. Albowiem powód, jeśli z prawa przychodzi, ofiaruje się słusznie tego dowieść. Przeciw innym [s. 76P] [?] zarzutom[?] przedłożył pewne dokumenty piśmienne dowodzące, że te ozdoby zostały im dane ponad sumę posagu i osobno zakupione za pieniądze przez matkę, a sumę w ich [?] [ubytek] odpowiadającą[?] wyprawie albo ozdoby [ubytek] odpowiadające[?] posagowi w gotowych[?] pieniądzach [ubytek] dane, jak świadczą wcześniejsze dokumenty. Tak to więc wywiódłszy i oświadczywszy, prosi, by jego powództwo uznano[?] za właściwe, a powoda za uprawnionego, z zachowaniem przy nim w pełnej mocy innych jego praw, prawnie zastrzeżonych i zabezpieczonych. Sąd niniejszy ziemski łukowski, wysłuchawszy przeciwnych wywodów wyżej wymienionych stron, czynionych przed nim — powodowej przez Urodzonego Stanisława Stockiego, pozwanej zaś przez Urodzonego Wawrzyńca Wierzchowskiego[?] w imieniu własnym i małoletnich — z powodu niewłaściwości powództwa pozwanych od pozwu uwalnia i ogłasza wolnymi. Który to dekret strona powodowa, jako krzywdzący i nieprzyjęty, od tegoż i z tymże Urodzonym Krzysztofem Zeleńskim, sędzią tej sprawy[?], do Sądów Zwyczajnych Generalnych Trybunału Królestwa w Lublinie przez woźnego[?] generalnego[?] Królestwa [?] Pawła[?] Parulę[?] ze Sto[?]owa należycie, jak prawo każe, zapowiedziała (monuit — zapowiedź apelacji). Której zapowiedzi pan sędzia na miejscu uległ i przyjąwszy ją przyjął, stronom zaś obu na miejscu termin do usprawiedliwienia swego wyroku [?], obecny zaś i dalszy bieg tej zapowiedzi w powołanych Sądach Trybunału Królestwa w Lublinie [s. 77P] teraz albo wtedy[?], gdy sprawy województwa lubelskiego i powiatu łukowskiego będą sądzone, wyznaczając i zachowując, jak prawo każe, termin zawity. Działo się w Łukowie na rokach ziemskich w poniedziałek najbliższy po niedzieli święta Najświętszej i Niepodzielnej [Trójcy], roku Pańskiego tysiąc sześćset trzydziestego trzeciego. Poprawił Domański. Jan Jeżewski[?] ziemski[?] łukowski. [odwrocie, s. 78: tytuł sprawy] Między Stockimi, powodami, a Wierzchowskimi, pozwanymi, z tytułu rzeczy wiennych (paraphernalia) — apelacja (motio). [?] Trójcy [Świętej] [?] 1633. Z powodu niewłaściwości powództwa pozwani wolni. [?] [podpis]. Odczytana[?]. [?] po rejestrze[?] 1637. Rejestr[?] łukowski[?].