462/323

[s. 323] [na marginesie, ręką późniejszą: gr. Łukowski[?] 1677[?]] [w prawym górnym rogu numer karty: 349] Actum in Curia Regali Lucoviensi In Terminis Officiorum seu Querelarum Feria secunda post Festum Visitationis Beatissimae Virginis Mariae proxima Anno Domini Millesimo Sexcentesimo Septuagesimo Septimo. In Causa et Actione coram praesenti Castrensi Capitaneali Lucoviensi Officio vertente Inter Instigatorem eiusdem Officii tum et eius Delatorem Nobilem Jacobum Lugowski olim Nicolai filium, Bonorum Przesmyki in Palatinatu Podlachiae, Districtu vero Drohiciensi iacentium post olim Nobilem Paulum Krzewski Joannis filium, qui in acie castrorum gloriose pro Patria occubuit, fratrem suum amitinalem germanum sterilem, Legitimum successorem, Actorem, et Nobilem Adamum Krzewski Jedynak violentiarum infrascriptarum videlicet Invasionis Bonorum praefatorum Przesmyki principalem, Gregorium Krzewski, Stanislaum Bzowski[?] dictum Latowicki perpetuo bannitum et infamem, locum ipsi non agnoscendo, tanquam complicem et facti infrascripti ac violentiae mutuos cooperatores et comprincipales, Joannem et Stanislaum olim Stanislai, Casimirum olim Joannis et Ludovicum olim Stephani filios Krzewskie Sanczyki[?] dictos, ad eandem violentiam per principales et complices patratam inductores et subordinatores, in bonis villae Krzew[?] Bzow[?] et alibi sortium suarum haeredes, de personis bonisque ipsorum [?] generaliter omnibus in vim Termini Facti citatos et ad Judicium per eundem[?] Terminum Factum Regestrumque Factorum[?] coniunctim et indivisim uti in Causa coniuncta pro uno eodemque Termino adtractos, pro poenis Legibus Regni descriptis per ipsos demeritis, ex eo: Quia ipsi nulla ratione habita Securitatis Judiciorum quorumvis in Regno inclito Poloniae tot Constitutionibus circumscripta[?], neque poenas iisdem Legibus contra delinquentes sancitas formidantes, imo praefata omnia levipendentes, omni[?] tempore in Termino declarando, dum et quando modernus Delator cum certis personis ipsi adhaerentibus ratione certarum violentiarum et praetensionum in Terminis praesentibus Feria secunda post Festum Visitationis [pod tekstem słowo kustoszowe: Beatissimae] [pieczątka archiwum pominięta] [s. 324L] [w lewym górnym rogu numer karty: 350] Beatissimae Virginis Mariae proxime praeterita inchoatis causas suas ex Regestro publico incidentes attentaret, bonaque sua praefata Przesmyki et fortunas ac substantias domi suae ibidem sitae pace publica munitae relinqueret, ipsi certo scientes Delatorem domi non contineri, sed Lucoviae circa Judicia praesentia iniurias suas vindicando commorari, Feria sexta in Octava Festi Visitationis Beatissimae Virginis Mariae nuper praeterita, facto inter se mutuo condictamine et conintelligentia, uti desuper consilio Generosi Joannis Vladislai Skolimowski Judicis Terrae Drohiciensis, adscitis sibi certis personis complicibus ad eandem violentiam bene instructis, de nomine et cognomine ipsis melius notis, numerum triginta excedentibus, in absentia Delatoris Lucoviae circa Judicia causas suas attentantis, ausi sunt curiam Delatoris in bonis praefatis Przesmyki sitam turmatim et armatim manu violenta et forti aggredi ac invadere, prout de facto invaserunt, ibidemque contemptuata[?] primo consorte Delatoris Nobili Marianna Choiecka, liberis et familia, hos omnes domo et curia eiecerunt, extruserunt, praefatam consortem dispercusserunt, liberis vero terrorem incusserunt; ipsi vero curiam cum omnibus structuris in circuitu occuparunt, insederunt, arma undique disposuerunt, more militiae custodias adhibuerunt; ipsi vero ad expilandam curiam se contulerunt, prout de facto expilarunt; enim vero res mobiles sub conclavi existentes de scriniis et aliis conservationibus concussis et consecatis[?] cum pecunia parata[?], pecora et boves, munimenta[?], dispositiones[?] aliaque mobilia in vim turpis lucri receperunt, pro usuque suo contulerunt; nonnulla vero violenter: boves duos sibi in esum praebuerunt[?], reliquos vero ad bona Skolimow curiam suprafati Generosi Judicis Terrestris Drohiciensis, cuius consilio, motu et instrumento praefata patrata sunt, reduxerunt et pro consilio sibi dato obtulerunt; bona praefata Delatoris propria totaliter expilarunt; alii vero Delatoris vicini praefata bona inhabitantes damna per ipsos secum aequaliter Inquisitione probare [?]; et alias violentias inconvenientiaque permulta ibidem perpetrarunt. Per quae tale suum nefarium progressum contra Leges [słowo kustoszowe: Regni] [na lewym marginesie, ręką kancelaryjną, częściowo nieczytelne: Consilio J[udicis] T[errae][?]; [?] curiae aggr[essio][?] Przesmyki[?]; przy „reduxerunt”: [?]] [s. 324P] [w prawym górnym rogu numer karty: 351] Regni processerunt, Securitatem Judiciorum praesentium et Curiarum Nobilium iisdem Legibus cautam violarunt atque poenas eo nomine inibidem descriptas quatenus facti correspondentes succubuerunt. Pro quibus super ipsos et bonis ipsorum generaliter omnibus decernendis[?] citantur. Citatione eadem de praemissis latiori. Officium praesens Castrense Capitaneale Lucoviense, controversiis partium praefatarum utrarumque, Actorea parte, Citatis vero per Generosum Gregorium Krzewski suo et aliorum nomine coram se factis exauditis, ex iisdem, quoniam Actor connexionem suam in Causa certa cum Nobili Wyczółkowska et aliis in Judicio praesenti agitata cum eodem Judicio habere deduxit, ideo foro Causae praesentis adinvento Citatis procedere mandat. Quo Decreto Citati pro Jur[?] non suscepto ab eodem et cum eodem Generosum Stanislaum Celinski[?] Subiudicem Terrestrem et Vicecapitaneum Castrensem Lucoviensem ad Judicia Tribunalitia Regni Lublinensia solito movit modo. Cuius motioni Memoratus Generosus Vicecapitaneus non detulit. De qua non delata[?] vero[?] prosequenda pars Citata contra Officium protestata, Officium vero se non temere id egisse, verum Jure publico suadente fecisse, in instantia est reprotestatum. Tandem in ulteriori Causae praesentis progressu ad affectationem utriusque partis concedit Dilationem Inquisitionis per utramque partem super contentis propositionis Actoris durantibus Judiciis expediendae; postquam per partem utramque expeditam lectisque iisdem Inquisitionibus per partes utrasque eductis iisque bene perpensis et trutinatis, quoniam ex eisdem Inquisitionibus et controversiis partium utrarumque manifeste apparet Causam praesentem magis esse Juris quam facti, Judicioque suo cognitio Juris de puncto[?] Legis publicae[?] non competit, ideo nolens quidquam partium utrarumque Juribus praeiudicari, Causam praesentem cum toto ipsius effectu ad Judicia Tribunalitia Regni Lublinensia inter Causas Palatinatus Lublinensis, Terrae[?] vero Lucoviensis, vel ubi de Jure competierit, remisit[?] praesentibusque remittit. [na lewym marginesie przy „Tandem”, wyblakłe: Remissio[?]] [podpis z lewej:] Stanislaus Celinski[?] / Subiudex Ter[restris] Vice[capitaneus][?] / [?] Lucoviensis [?] manu propria[?] [pieczęć] [opłatkowa, pod papierową nakładką w kształcie rombu; napisu nie widać] [podpis z prawej:] Ex Actis [?] / [?] / Correxit Węgierski[?] [parafa] [pieczątka archiwum pominięta] [odwrocie: tytuł sprawy] [s. 326] [tekst odwrócony do góry nogami względem karty; prześwituje pismo strony przedniej] [u góry, wyblakłe:] Gener[osus][?] Zawecki[?] In Termino Continuato[?] Sa[?] / [?] [pośrodku, wyblakłe, kilka słów nieczytelnych — [?]] Inter Krzewskie et Lu-/gowski Decretum Remissionis 3. 5. 12 [?] [zapewne opłata — znaczenie niepewne] [duży znak: D[?]] [pieczątka archiwum pominięta] [u dołu odbite lustrzanie pismo i podpisy, odbicie innej karty — pominięte]

[s. 323] Działo się w dworze królewskim łukowskim, na rokach urzędowych czyli skargowych, w poniedziałek najbliższy po święcie Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny, roku Pańskiego tysiąc sześćset siedemdziesiątego siódmego. W sprawie i akcji toczącej się przed niniejszym urzędem grodzkim starościńskim łukowskim między instygatorem tegoż urzędu, a także jego delatorem, Urodzonym Jakubem Ługowskim, synem zmarłego Mikołaja, prawym następcą w dobrach Przesmyki, leżących w województwie podlaskim, powiecie zaś drohickim, po zmarłym Urodzonym Pawle Krzewskim, synu Jana, który w szeregu obozowym chwalebnie poległ za Ojczyznę, swoim bezpotomnym bracie ciotecznym rodzonym — powodem, a Urodzonym Adamem Krzewskim Jedynakiem, sprawcą głównym gwałtów niżej opisanych, mianowicie najścia wyżej wymienionych dóbr Przesmyki; Grzegorzem Krzewskim; Stanisławem Bzowskim[?] zwanym Latowickim, wieczystym banitą i infamisem, któremu nie przyznaje się miejsca [w sądzie] — jako wspólnikiem, oraz wzajemnymi współdziałaczami i współsprawcami głównymi niżej opisanego czynu i gwałtu; Janem i Stanisławem, synami zmarłego Stanisława, Kazimierzem, synem zmarłego Jana, i Ludwikiem, synem zmarłego Stefana, Krzewskimi zwanymi Sanczykami[?], namawiającymi i podsyłającymi do tegoż gwałtu, dokonanego przez sprawców głównych i wspólników, dziedzicami swoich części w dobrach wsi Krzew[?], Bzow[?] i gdzie indziej — pozwanymi z osób i dóbr swoich [?] w ogólności wszystkich mocą roku wyznaczonego i przyciągniętymi do sądu przez tenże[?] wyznaczony rok i rejestr spraw[?], łącznie i niepodzielnie, jako w sprawie połączonej, na jeden i ten sam termin — o kary opisane w prawach Królestwa, przez nich zasłużone, z tego powodu: Że oni, nie mając żadnego względu na bezpieczeństwo jakichkolwiek sądów w przesławnym Królestwie Polskim, tylu konstytucjami ogrodzone[?], ani nie lękając się kar tymiż prawami przeciw przestępcom ustanowionych, owszem, wszystko powyższe lekceważąc, w czasie[?], który zostanie wskazany na roku, gdy i kiedy obecny delator wraz z pewnymi osobami przy nim stojącymi, z powodu pewnych gwałtów i pretensji, na obecnych rokach, rozpoczętych w poniedziałek po święcie Nawiedzenia [s. 324L] Najświętszej Maryi Panny ostatnio minionym, popierał swoje sprawy przypadające z publicznego rejestru i zostawił swoje wyżej wymienione dobra Przesmyki oraz mienie i dobytek swojego domu, tamże położonego, chronionego pokojem publicznym, oni, wiedząc na pewno, że delator nie przebywa w domu, lecz bawi w Łukowie przy obecnych sądach, dochodząc swych krzywd, w piątek w oktawie święta Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny niedawno minionej, uczyniwszy między sobą wzajemną zmowę i porozumienie, jako też z namowy Urodzonego Jana Władysława Skolimowskiego, sędziego ziemskiego drohickiego, dobrawszy sobie pewne osoby, wspólników dobrze pouczonych do tegoż gwałtu, z imienia i nazwiska im lepiej znanych, w liczbie przekraczającej trzydzieści, pod nieobecność delatora, popierającego swoje sprawy w Łukowie przy sądach, ośmielili się dwór delatora, położony w wyżej wymienionych dobrach Przesmyki, gromadnie i zbrojnie, ręką gwałtowną i mocną napaść i najechać, jak też rzeczywiście najechali, i tamże, zelżywszy[?] najpierw małżonkę delatora, Urodzoną Mariannę Chojecką, dzieci i czeladź, wszystkich ich z domu i dworu wyrzucili i wypchnęli, wyżej wymienioną małżonkę pobili, dzieci zaś przerazili; sami zaś zajęli dwór ze wszystkimi zabudowaniami wokoło, osiedli w nim, wszędzie rozstawili broń i na sposób wojskowy postawili straże; sami zaś udali się do złupienia dworu, jak też rzeczywiście złupili; mianowicie rzeczy ruchome, znajdujące się pod zamknięciem, ze skrzyń i innych schowków rozbitych i porąbanych[?], wraz z gotowymi pieniędzmi[?], bydło i woły, dokumenty[?], zapisy[?] i inne ruchomości zabrali dla sromotnego zysku i obrócili na swój użytek; niektóre zaś gwałtem: dwa woły dali sobie na zjedzenie[?], pozostałe zaś zaprowadzili do dóbr Skolimów, do dworu wyżej wymienionego Urodzonego sędziego ziemskiego drohickiego, z którego namowy, poduszczenia i sprawą powyższe zostały dokonane, i ofiarowali mu za udzieloną sobie radę; własne dobra delatora, wyżej wymienione, całkowicie złupili; inni zaś sąsiedzi delatora, zamieszkujący wyżej wymienione dobra, szkody przez nich [wyrządzone] na równi z nim inkwizycją wykazać [?]; i inne gwałty oraz bardzo wiele niegodziwości tamże popełnili. Przez co takim swoim niecnym postępkiem przeciw prawom [s. 324P] Królestwa wystąpili, naruszyli bezpieczeństwo obecnych sądów i dworów szlacheckich, tymiż prawami zastrzeżone, i popadli w kary z tego tytułu tamże opisane, o ile odpowiadają czynowi. O które to kary, mające być orzeczone na nich i na wszystkich w ogólności ich dobrach, są pozywani. Szerzej o powyższym w tymże pozwie. Niniejszy urząd grodzki starościński łukowski, wysłuchawszy sporów obu wymienionych stron, prowadzonych przed sobą ze strony powodowej, ze strony zaś pozwanych przez Urodzonego Grzegorza Krzewskiego w imieniu własnym i innych, na ich podstawie, ponieważ powód wywiódł, że ma związek swojej sprawy z pewną sprawą z Urodzoną Wyczółkowską i innymi, toczącą się w niniejszym sądzie, z tymże sądem, przeto, uznawszy właściwość sądu w niniejszej sprawie, nakazuje pozwanym wdać się w spór. Od tego dekretu pozwani, z powodu nieprzyjęcia [?], odwołali się i wraz z nim zwykłym sposobem pozwali Urodzonego Stanisława Celińskiego[?], podsędka ziemskiego i podstarościego grodzkiego łukowskiego, do sądów trybunalskich Królestwa w Lublinie. Temu odwołaniu wspomniany Urodzony podstarości nie zezwolił. Z powodu niedopuszczenia tego [odwołania], które jednak należało popierać[?], strona pozwana zaprotestowała przeciw urzędowi; urząd zaś w tejże instancji zaprotestował wzajemnie, że uczynił to nie lekkomyślnie, lecz za radą prawa publicznego. Wreszcie w dalszym toku niniejszej sprawy, na życzenie obu stron, [urząd] udziela zwłoki na inkwizycję, którą każda ze stron ma przeprowadzić co do treści wywodu powoda w czasie trwania sądów; a gdy obie strony ją przeprowadziły i odczytano tychże inkwizycji, przez obie strony przeprowadzonych, i dobrze je rozważono i zważono, ponieważ z tychże inkwizycji i sporów obu stron jawnie widać, że niniejsza sprawa jest bardziej sprawą prawa niż faktu, a jego sądowi nie przysługuje rozpoznanie prawa w punkcie[?] prawa publicznego[?], przeto, nie chcąc w niczym uprzedzać praw obu stron, niniejszą sprawę z całym jej skutkiem do sądów trybunalskich Królestwa w Lublinie, między sprawy województwa lubelskiego, ziemi[?] zaś łukowskiej, albo gdzie z prawa przypadnie, odesłał[?] i niniejszym odsyła. [podpis z lewej:] Stanisław Celiński[?], podsędek ziemski, podstarości[?] łukowski, ręką własną[?]. [pieczęć] [podpis z prawej:] Z akt [?]. Poprawił Węgierski[?]. [odwrocie, s. 326: tytuł sprawy] [u góry:] Urodzony[?] Zawecki[?]. Na roku kontynuowanym[?]. Między Krzewskimi a Ługowskim. Dekret odsyłający (remisji). 3. 5. 12 [?].