[s. 94] Actum in Curia Regali Lucoviensi in Terminis Judicialibus Feria Secunda post Dominicam Quadragesimalem Judica proxima, Anno Domini Millesimo Sexcentesimo Quadragesimo Quarto.
In Termino hodierno Conservato ex Monitione partis actoreae, manente[?] actis[?] Terminis Judicialibus [?] ad diem praesentem legitime mediante et proveniente, Proposuit Judicialiter Coram praesenti Capitaneali Castrensi Lucoviensi Judicio pars infrascripta actorea Contra infra nominatam partem Citatam ex Copia Citationis [?], Cuius Tenor sequitur talis:
Joannes Dominicus a Kazanow Kazanowski Lucoviensis etc. Capitaneus. Vobis Nobilibus Catharinae Wierzeyska, Consorti relictae olim Nobilis Simonis Wierzeyski, item Thomae, Mathiae et Stanislao Wierzeyskiem, Liberis olim Nobilis Simonis Wierzeyski nuper demortui, matri cum filiis, de bonis vestris[?] Capitaneali[?] mandamus, ut coram Judicio nostro in Terminis Judicialibus Feria Secunda ante Festum Sancti Martini Pontificis proxime ventura in Curia Regali Lucoviensi Celebrandis vel ibidem[?] de praesenti tunc[?] seu sequentibus proximis, Ad Instantiam Instigatoris officii nostri Capitanealis Castrensis Lucoviensis eiusque Delatoris Nobilis Stanislai
[s. 95L] Wierzeyski, olim Nobilis Bartholomaei Wierzeyski [?] filii, praefati[?], quae vos citat, Vos non solum per se, minorennes vero cum assistentia Nobilis Georgii Wierzeyski Avi et Joannis Wierzeyski Patrui, ad actionem Citationem[?] vobis de Jure incumbentem ad Banni[?] et de Regno Poloniae dominiisque eidem annexis proscriptionem[?], ex eo Quia vos existentes [?] et rebelles Jurique Communi[?] Contrarii[?], apprehendendo[?] se temere brachio Regali et nostra Capitaneali [?] Cum potenti Intromissione in bona vestra omnia [?] per [?] ac [?] praetextu[?] processus[?] suum Condemnavit[?], vigore cuius [?] per [?] pro[?] actorem super vobis et bonis vestris omnibus, In Causa Ratione per vos et olim Nobilem Simonem Wierzeyski, Parentem minorennium, matris vero praefatae derelictae Consortem, post Cuius mortem ad nostrum[?] Causa [?] continuat[?] occupationem bonorum [?] areae[?] quatuor funibus[?] tenendae[?] et cum aedificiis in eadem area sitis [?] Wierzeyska usque ad locum dictum Paprotne[?] in haereditate villae Wierzeyki iacentis, pertinentem ad Judicium Castrense Lucoviense instituta, post-
[s. 95P] modum ad officium nostrum Capitaneale Castrense Lucoviense pro finali Proscriptionis[?] executione facienda remissa[?], pendente[?] adhuc nunc[?] ad productionem per officium nostrum Capitaneale Castrense Lucoviense Ministerialemque et Nobiles Testes officiose effectata[?], non admissis[?], imo temere denegatis, quo facto in poenam Bannitionis vel [?] et incidistis[?], pro qua super te[?] et bonis tuis[?] omnibus decernenda [?] Centum[?] Judicio nostro [?] nostrum[?] Citamini [?] Terminum[?] et ad praemissa omnia Judicialiter responsuri. Datum in Curia Regali Lucoviensi die dominico ipso Festo Omnium Sanctorum, Anno Domini Millesimo Sexcentesimo Quadragesimo Tertio.
Et post propositionem suam modo praemisso factam decretoque Citationis partis legitime de Termino, petiit praefatus[?] actor ream partem Citatam ad Judicialem responsionem compelli.
Judicium praesens Capitaneale Castrense Lucoviense, Controversiis partium praefatarum utrarumque personaliter [?], Quoniam actor satisfecit dilationi[?] ad quam se receperat, ideo eisdem[?] partibus Causam praesentem mandat In prosecutione Judicii [?]. Quo[?] actor ultro Citatos[?]
[s. 96L] de processu dimiserit[?], Ideo eodem processu Cassato super originalem Citationem Citatis respondere mandat.
Citati, omnibus suis beneficiis in robore reservatis, Judicio dixerunt[?] ac declaraverunt, uti minorennes pupilli et in summa orbitate[?] post parentes suos relicti, ut antea ita et ad praesens rerum ignari, petierunt a Magnifico Capitaneo Causam praesentem minus debite [?] ad Judicium Terrestre Lucoviense, siquidem practica Juribus[?] nititur[?]; cedit[?], quod ex [?] olim Parentis sui[?] ac [?] deprompta et in medium Judicii reproducta, siquidem patet non esse violenter occupata[?], sed vigore Juris[?] in possessionis, ubi non nisi Judicium Terrestre Lucoviense, non vero Castrense, ad diiudicandam competit, [?] de Jure [?].
Pars vero actorea, post dimissionem[?] Citatis processus et post responsionem in Juridicam[?], dixit[?] Judicio[?], declaravit Causam praesentem ad Judicium nostrum pro executione a Judicio Terrestri remissam, ideo ad Judicium Terrestre absque omni Judicato
[s. 96P] retromitti[?] non tenetur[?], quandoquidem [?] procedunt, non retrocedunt, in eoque Judicio cognitio et decisio esse debet ad quod remissio facta est, non effectiva[?] executio, sed quod [?] dictis[?] executionem retrovertere deberent[?]; quo declarato[?] exceptionem[?] Citationis protrahi[?] et Juri publico Contrariam in partem reiici et ad [?] responsionem Citatos compelli, Juris remediis Causae necessariis salvis permanentibus.
In respondendo Judicium [?], amputata exceptione Citatorum, ipsos in Causa praesenti directe respondere mandat.
Quo Decreto Citata pars pro Judicio non accepto, ab eodem et cum eodem Magnificum Joannem Dominicum a Kazanow Kazanowski [?] Capitaneum, Causae[?] Judicem, ad Judicia Tribunalicia Regni Lublinensia per Ministerialem Generalem Regni Providum Bartholomaeum Markowicz[?] debito modo ut Juris est monet. Cuius monitioni memoratus Magnificus Capitaneus detulit[?] et eandem in actis[?] suscepit.
[s. 97L] Partibus suprascriptis utrisque Terminum expurgandae sententiae suae[?] praedictae, prosequendae vero et Continuandae delationis[?] praefatae ac Jure ulterius eam Causam contra se procedendum in praeallegatis Judiciis ordinariis Tribunalibus Regni Lublinensibus tenendis[?], ad quando Causae nostrae ex Registro revocandarum[?] Causae Palatinatus Lublinensis et districtus Lucoviensis Judicabuntur[?], Actori[?] praefigit et Conservat peremptorium, Conservatum vigore praesentis Monitionis Terminique Conservationis et iuxta Acta.
Ex Actis Capitanealibus Castrensibus Lucoviensibus Extractum.
Correxit Jasienski.
[pieczęć pod nakładką papierową]
Samuel Samborzecky Vicecapitaneus et Judex Causarum officii Castrensis Lucoviensis manu propria.
[u dołu karty] Lecta per Jastrzabski. Solvit[?]
[odwrocie: tytuł sprawy]
[s. 99] Inter Wierzeyskie. Mod[o]
Approbata Lucov[iensi]
[paraf]
Zaleski[?] [paraf]
A: L[?]
Działo się w zamku królewskim łukowskim, na rokach sądowych, w poniedziałek po najbliższej niedzieli postnej Judica, roku Pańskiego tysiąc sześćset czterdziestego czwartego.
Na dzisiejszym terminie, zachowanym z upomnienia (monicji) strony powodowej, [gdy] trwające[?] w aktach[?] roki sądowe [?] do dnia dzisiejszego prawnie przypadły i nastąpiły, przedłożyła sądownie przed niniejszym sądem starościńskim grodzkim łukowskim niżej wypisana strona powodowa przeciwko niżej wymienionej stronie pozwanej z kopii pozwu [?], którego treść następuje taka:
Jan Dominik z Kazanowa Kazanowski, starosta łukowski itd. Wam, Urodzonym: Katarzynie Wierzejskiej, pozostałej małżonce (wdowie) po zmarłym Urodzonym Szymonie Wierzejskim, a także Tomaszowi, Maciejowi i Stanisławowi Wierzejskim, dzieciom zmarłego niedawno Urodzonego Szymona Wierzejskiego, matce z synami, z dóbr waszych[?] starościńskiej[?] nakazujemy, abyście przed sądem naszym na rokach sądowych, w poniedziałek przed najbliższym świętem św. Marcina biskupa, w zamku królewskim łukowskim odprawiać się mających, albo tamże[?] od dnia tego[?] lub następnych najbliższych, na żądanie instygatora naszego urzędu starościńskiego grodzkiego łukowskiego i jego delatora (donosiciela), Urodzonego Stanisława
Wierzejskiego, syna zmarłego Urodzonego Bartłomieja Wierzejskiego [?], wspomnianego[?], który was pozywa, [stanęli] wy nie tylko sami, lecz małoletni z asystencją Urodzonego Jerzego Wierzejskiego, dziadka, i Jana Wierzejskiego, stryja, na powództwo i pozew[?], [który] na was z prawa przypada, o banicję[?] i wywołanie[?] z Królestwa Polskiego i przynależnych do niego władztw, z tego powodu, że wy, będąc [?] i nieposłusznymi, a prawu pospolitemu[?] przeciwnymi[?], przywłaszczając[?] sobie zuchwale ramię królewskie i naszą starościńską [?] z mocnym wprowadzeniem w posiadanie we wszystkie dobra wasze [?] przez [?] i [?] pod pozorem[?] swojego procesu[?] skazał[?], na mocy którego [?] przez [?] dla[?] powoda na was i na wszystkich dobrach waszych, w sprawie wytoczonej z powodu [zajęcia] przez was i przez zmarłego Urodzonego Szymona Wierzejskiego, rodzica małoletnich, a małżonka wspomnianej matki, pozostałej wdowy — po którego śmierci [?] sprawa [?] — [która] ciągnie[?] zajęcie dóbr [?] placu[?] trzymającego[?] cztery sznury[?], wraz z budynkami na tymże placu położonymi, [?] Wierzejska aż do miejsca zwanego Paprotne[?], leżącego w dziedzictwie wsi Wierzejki, należącej do sądu grodzkiego łukowskiego, wszczętej, a potem
do naszego urzędu starościńskiego grodzkiego łukowskiego dla ostatecznego wykonania wywołania[?] odesłanej[?], gdy jeszcze teraz[?] toczyła się[?] [sprawa] o przeprowadzenie dowodu przez nasz urząd starościński grodzki łukowski oraz woźnego i Urodzonych świadków urzędowo dokonane[?], [a wy] nie dopuściliście[?], a nawet zuchwale odmówiliście; przez co w karę banicji albo [?] i popadliście[?], o którą to [karę] na ciebie[?] i na wszystkich dobrach twoich[?] mającą być orzeczoną [?] stu[?] sądowi naszemu [?] naszemu[?]. Jesteście pozwani [?] na termin[?] i na wszystko powyższe sądownie odpowiadać macie. Dan w zamku królewskim łukowskim w niedzielę, w samo święto Wszystkich Świętych, roku Pańskiego tysiąc sześćset czterdziestego trzeciego.
A po swoim przedłożeniu, uczynionym w powyższy sposób, i po prawnym wywodzie pozwu strony z terminu, żądał wspomniany[?] powód, aby stronę pozwaną zmuszono do sądowej odpowiedzi.
Niniejszy sąd starościński grodzki łukowski, [wysłuchawszy] sporów obu wspomnianych stron osobiście [?] — ponieważ powód uczynił zadość odroczeniu[?], którego się podjął, przeto tymże[?] stronom niniejszą sprawę nakazuje w dalszym prowadzeniu sądu [?]. A ponieważ[?] powód dobrowolnie pozwanych[?]
z procesu zwolnił[?], przeto, uchyliwszy tenże proces, nakazuje pozwanym odpowiadać na pierwotny pozew.
Pozwani, zastrzegłszy sobie w mocy wszystkie swoje dobrodziejstwa [prawa], powiedzieli[?] sądowi i oświadczyli, że jako małoletni sieroty, pozostawieni po swoich rodzicach w największym osieroceniu[?], jak przedtem, tak i obecnie nieświadomi rzeczy, prosili Wielmożnego starostę [o odesłanie] niniejszej sprawy, mniej należycie [?], do sądu ziemskiego łukowskiego, ponieważ praktyka opiera się[?] na prawach[?]; ustępuje[?], że z [?] zmarłego rodzica swego[?] i [?] wydobyta i na środek sądu ponownie przedstawiona, ponieważ jest jasne, że [grunty] nie zostały zajęte[?] gwałtem, lecz na mocy prawa[?] posiadania, gdzie rozsądzać należy nie inaczej jak do sądu ziemskiego łukowskiego, a nie do grodzkiego, [?] z prawa [?].
Strona zaś powodowa, po zwolnieniu[?] pozwanych z procesu i po odpowiedzi w [kwestii] prawnej[?], powiedziała[?] sądowi[?] [i] oświadczyła, że niniejsza sprawa została odesłana do naszego sądu przez sąd ziemski dla wykonania, przeto do sądu ziemskiego bez żadnego wyroku
odsyłana z powrotem[?] być nie musi[?], ponieważ [?] postępują naprzód, nie cofają się, i w tym sądzie ma być rozpoznanie i rozstrzygnięcie, do którego nastąpiło odesłanie, a nie skuteczne[?] wykonanie, lecz że [?] wspomnianym[?] wykonanie zawrócić musieliby[?]; czego wyjaśnienie[?] [żądała, aby] zarzut[?] pozwu przewlekania[?], jako przeciwny prawu publicznemu, odrzucić w stronę, a pozwanych zmusić do [?] odpowiedzi, z zachowaniem w mocy środków prawnych potrzebnych sprawie.
W odpowiedzi sąd [?], odrzuciwszy zarzut pozwanych, nakazuje im w niniejszej sprawie odpowiadać wprost.
Od którego to dekretu strona pozwana, nie przyjąwszy go za wyrok, od tegoż i wraz z tymże Wielmożnym Janem Dominikiem z Kazanowa Kazanowskim [?] starostą, sędzią [tej] sprawy[?], do sądów trybunalskich Koronnych lubelskich przez woźnego generalnego Koronnego, Opatrznego Bartłomieja Markowicza[?], należycie, jak prawo każe, wzywa (upomina). Któremu to wezwaniu wspomniany Wielmożny starosta uległ (przychylił się) i przyjął je do akt[?].
Obu wyżej wypisanym stronom — dla oczyszczenia swego[?] wspomnianego wyroku, dla prowadzenia zaś i kontynuowania wspomnianego doniesienia[?] (delacji) oraz dla dalszego prawnego postępowania przeciw sobie w tej sprawie w przytoczonych sądach zwyczajnych, Trybunałach Koronnych lubelskich, mających się odbywać[?] — na czas, gdy nasze sprawy z rejestru [spraw] przywoływanych[?] województwa lubelskiego i ziemi łukowskiej będą sądzone[?], powodowi[?] wyznacza i zachowuje [termin] zawity, zachowany mocą niniejszego upomnienia (monicji) i zachowania terminu, i według akt.
Wyciąg z akt starościńskich grodzkich łukowskich.
Poprawił Jasieński.
[pieczęć pod nakładką papierową]
Samuel Samborzecki, wicestarosta i sędzia spraw urzędu grodzkiego łukowskiego, ręką własną.
[u dołu karty] Czytał Jastrząbski. Zapłacił[?]
[odwrocie, s. 99: tytuł sprawy] Między Wierzejskimi. Obecnie. [Sprawa] zatwierdzona [przez sąd] łukowski. [paraf] Zaleski[?] [paraf]. A: L[?].
Znacznik [?] oznacza odczyt niepewny.