459/72

[s. 72] Actum in curia Regali Lucoviensi in Terminis Iudicialibus feria secunda ante festum Sancti Martini Pontificis proxima anno Domini Millesimo Sexcentesimo Quadragesimo Tertio. Proposuit Iudicialiter coram praesenti Capitaneali Castrensi Lucoviensi Iudicio infrascripta pars actorea contra infranominatam citatam partem ex copia citationis sub tenore talis: Ioannes Dominicus a Kazanow[?] Kazanowski[?] Lucoviensis etc. Capitaneus. Vobis Nobilibus Alberto Kołyski[?] Bobr[?] praesenti, Petro Skiwski[?] compraesenti, necnon Balthasaro Krasuski, Andreae [?]rastbicki[?] in protestatione expressis comprincipalibus aliisque quorum salva specificatio Relationibus est reservata complicibus et quorum nominibus non Relationibus melius constat, et potissime Gregorio Bniałski[?] et Ioanni Skwierczyński[?] Benedicti filio, Nicolao Kruslowski[?], Stanislao Iwanowski, Iacobo Grodacki[?] et Petro Błoński Gorka, de personis bonisque vestris generaliter omnibus, vigore Regio et nostra capitaneali auctoritate mandamus, quatenus in Terminis Iudicialibus feria secunda post festum Visitationis Beatissimae Virginis Mariae proxime venturis, in curia Regali Lucoviensi celebrandis, vel his deficientibus tunc in aliis proximioribus, Ad instantiam Instigatoris Iudicii nostri Capitanealis Castrensis Lucoviensis cumque[?] [s. 73L] dellatorum Generosorum Andreae, Vladislai, Francisci et Stanislai Drohoiowskich, olim Generosi Joannis Samuelis Drohoiowsky filiorum, bonorum Nowodwor aliorumque eo pertinentium [?] possessorum, et peremptorie compareatis, qui vos in termino protestationi suae contra vos ratione infrascriptorum factae citati, secundo post obtentam poenam contumaciae, ideo quia [na marginesie: Quia] vos tempore in eadem protestatione expresso, scilicet ipso die feria secunda festi Sanctorum Petri et Pauli Apostolorum proxime praeterito, tempore lucis orbus[?], nempe principales et comprincipales cum suis suprascriptis aliisque multis famulis et complicibus sub numero circiter quadraginta virorum, legibus et constitutionibus Regni contra violentos domorum nobilium invasores et ibidem homicidia patratores severe sancitis levipensis, poenasque ibidem expressas minime curantes, mutuis viribus, armata manu et potenter, cum frameis, sclopetis et pixidibus pulvere et globis onustis ad id studiose praeparatis, curiam actualis[?] Nowodwor residentiae et possessionis dellatorum violenter supervenientes ibidem [s. 73P] ibidem in deturpationem status et conditionis dellatorum equestris, ipsos verbis ignominiosis et contumeliosis affecistis, deinde dellatoribus saluti suae consulentibus, sese in hypocausto occludentibus, duos e medio sui complices famulosque suos cum bombardis et pixidibus paratis ad [?] et interimendum dellatores subministrastis, et praemissa exequi demandastis, post modum ipsimet variis et crebris iaculationibus violenter factis, omnes turmatim et catervatim cum frameis vibratis, effractis et disruptis ostiis hypocausti invasistis, demum iam a suis propositis non deflectentes dellatores in cameram secuti estis, excussisque[?] foribus in loco camerae nonnullos ex eorum, nempe Generosos Andream et Franciscum Drohiowskie[?], vulneribus sectis, cruentis, enormibus, in obductione expressis, mutilationibus membrorum [?], ratione quorum in foro fori del[?] reservatur actio, criminaliter ac violenter affecistis, nec his contenti, subditum dellatorum providum Albertum Woytyla sine quavis [s. 74L] occasione, tu Kotyski[?], cum suis complicibus crudeliter et tyrannice cum suis complicibus frameis confodisti, ex qua confessione [sic] in continenti vita privasti. Tapeta et fores hypocausti consecavistis[?], quo facto indecenti et ausu temerario pacem et securitatem publicam violastis, contra leges Regni processistis, et exinde in poenas legibus Regni [?] expressas in constitutionibus et[?] incidistis, ad quas super vobis et bonis vestris omnibus decernendas sumendasque[?] citamini, ad praemissa vobis in termino suprafato[?] proponenda iudicialiter [?] responsuri. Datum in Curia Regali Lucoviensi feria secunda post festum Sanctissimae Trinitatis proxima Anno Domini Millesimo Sexcentesimo Quadragesimo Tertio. Et post propositionem suam modo praemisso factam, deductoque parti citatae legitimo de termino et contentis citationis suae verificato[?], petiit pars actorea citatam partem ad officiosam responsionem compelli. [kustosz: Judicium] [s. 74P] Judicium praesens Capitaneale Castrense Lucoviense, controversiis partium praefatarum utrarumque, dellatorum personaliter, citatorum per Nobilem Albertum Dola[?], coram se factis exauditis, posse citatorum plenipotentem absque inscripta plenipotentia causam praesentem defendere adinvenit. [na marginesie: ec[?]] Pars citata, reservatis sibi omnibus iuribus ad causam praesentem necessariis, sibi in toto permanentibus, salvis[?] [plama] actoris et actionis pro competente non agnoscendo foro sibi excipiebat ex eo, quod causa praesens ex protestatione actoris in competentem[?] ex circumstantiis eorum noscitur esse iuris, non vero praetensi sibi facti, et ideo sub nexum quatuor articulorum castri cadere nequit, petens a foro liberari. In contrarium pars actorea deduxit causam praesentem pro poenis[?] legum [?], inter quas articulos castrenses continere, in eaque citatos tam respectu excessus in districtu praesenti commissi, quam [s. 75L] respectu [?] nonnullosque ex defectu possessionis forum habere dixit, eoque deducto petiit citatos coram Judicio praesenti forum adinveniri et eos ad procedendum compelli, iuris remediis salvis permanentibus. [na marginesie: Judicium] Tandem Judicium hoc idem suprascriptum, foro adinvento, in causa praesenti procedere citatos mandat. [na marginesie: [?]] Quo decreto pars citata pro praeiudicio non suscepto ab eodem et cum eodem Magnificum Joannem Dominicum a Kazanow[?] Kazanowski[?] Capitaneum loci praesentis, causae huius Judicem, ad Judicia Generalia Ordinaria Tribunalis Regni Lublinensis per ministerialem Generalem Regni providum Bartholomaeum Markowicz de Lukow debito modo et iuris est movit. Cuius motioni partis[?] Magnificus Capitaneus non detulit nec eandem interpositam suscepit. De qua non delata ver[?] prosequutione[?] et gravamine suprascripti citati sunt protestati. Judicium vero se nil temere egisse ea in causa, verum [kustosz: iure] [s. 75P] iure suadente rep[?]tum est. [na marginesie: ec[?]] Deinde pars citata, beneficiis iuris sibi praecustodiendis[?] salvis et nullis obmissis, sub [?] motionis cum eorum prosequutione firmiter stans, actoris et actionis incompetentem esse declarabat: actoris quidem ex eo, quod paritatem iuris et successionis cum citatis in Nowodwor habeant, in ibidem regressum et de ibidem egressum, qui tamen pro invasione[?] nec pro aliqua hostilitate censeri non debet; actionis autem, ex quo in[?]ationem vocari non potest, solummodo ex sua querella lucrum quoddam [plama] [?] expulsionis debere intendit; item quod si qui alicuius criminis pro eo crimine intra annum et sex septimanas actores egerint, protestationemque in recenti criminalem fecerint, hic vero sicut intelligere[?] protestatio civilis post Petri et Pauli Apostolorum in anno Millesimo Sexcentesimo Quadragesimo Secundo facta, criminalis vero in septem hebdomadibus et ultra circumstantiis[?] subsequuta exstitit, et quoniam in criminalibus non circumstantiae, verum realitas consideratur, proinde [s. 76L] diffugeret[?] actores in parte rejectis[?] ab impetitione in [?] liberos pronunciari petierunt, beneficiis iuris salvis et nullis obmissis. [na marginesie: ac[?]] Tandem causam praesentem et actores competentes esse dixit[?], siquidem causa praesens est personalis ex [?] facti, scilicet domus invasionis ac circa invasionem interemptionis, convulnerationis et aliarum violentiarum perpetrationis, cuius vindic[?] nullipiam[?] alio nisi loco et incaminato[?] competit, et in supplementum causae competentiam probans[?] pars actorea scrutinium in Judicio praesenti deduxit et expedivit, cum interim[?] quandam citati futilem et obscuram minimeque causae huic conformem de quibusdam iuribus et successionibus introducunt exceptionem, in parte rejici et actoribus competentem admittendo citatos ad respondendum compelli petiit, beneficiis et remediis iuris causae suae necessariis salvis permanentibus. [na marginesie: ||] In procedendo Judicium hoc idem Capitaneale Castrense Lucoviense, competentem actoribus et actione admittendo, respondere citatos mandat. Quo decreto citati pro praeiudicio [kustosz: non] [s. 76P] non suscepto ab eodem coram eodem Magnificum Joannem Dominicum a Kazanow[?] Kazanowski[?] Capitaneum loci praesentis, causae huius Judicem, ad Judicia ordinaria Generalia Tribunalis Regni Lublinensis per ministerialem Generalem Regni providum Bartholomaeum Markowicz de Lukow debito modo et iuris est movit. Cuius motioni partis[?] Magnificus Capitaneus detulit et eandem interpositam suscepit. Partibus suprascriptis terminum ex[?] sententiae[?] sub praedictis prosequendae[?] et continuandae motionis praefatae ac iure ulteriori cum causa coram se procedendi in praeallegato Judicio Generali Tribunalis Regni Lublinensis inter causas recentis criminis ab actu praesenti in duabus septimanis iuxta constitutionem Regni [?] est peremptorie praefigendo et conservando rigore praesentis motionis terminique continuationibus[?] ac iuxta Acta. [na marginesie: Relatio] Et hic in continenti coram eodem Judicio ministerialis Generalis Regni providus Albertus Madzla[?] de Sedlanka[?] personaliter stans publice recognovit, quia ipse [s. 77L] citationes easdem superius insertas, primam et secundam, copias tres: unam in Nowodwor familiis notificando, alteram super Kotyski[?] in villa Ka[?]yski advocato publicando, tertiam super Skinski[?] in bonis Skiny[?]; primas feria quarta post festum Circumcisionis Christi Domini proxime praeterita, secundas vero citationum copias in bonis praefatis seorsive[?] feria secunda ante festum Nativitatis Sancti Joannis Baptistae familiis notificando. Ex Actis [?] Lucoviensibus [?] [podpis nieczytelny] Samuel [?] Iudex Causarum Officii [?] Lucoviensis [podpis] [s. 77P] [strona pusta] [odwrocie: tytuł sprawy] [s. 78] [ obróconym prosto stoją noty kancelaryjne Trybunału; tytuł „Inter Drohoiowskie c[ontra] Kotyski…” z datą 1643 stoi na tym obrazie do góry nogami — odczytany w poprzednim odczycie, tu nie powtarzany] Modo Causa Approbata[?] Lucoviensi Judicio[?] [paraf / podpis nieczytelny] Comparentibus actoribus ex actione ad in- ventis[?] responde[re][?]. Ex [?] De [?] [podpis nieczytelny] Inducta[?] feria quinta post Exaudi 1645. A[ctum][?]: Lucov[iae][?] pro nunc[?] X: [paraf] [przy prawym brzegu u góry dwa ukośne wyrazy przekreślone, nieczytelne; u góry karty blade przebicie pisma z drugiej strony — nieczytelne; w prawym dolnym rogu ołówkiem znak „W”[?]]

Działo się w dworze królewskim łukowskim na rokach sądowych w poniedziałek najbliższy przed świętem Świętego Marcina Biskupa, roku Pańskiego tysiąc sześćset czterdziestego trzeciego. Przedłożyła sądownie przed niniejszym sądem starościńskim grodzkim łukowskim niżej opisana strona powodowa przeciwko niżej wymienionej stronie pozwanej z odpisu pozwu tej treści: Jan Dominik z Kazanowa[?] Kazanowski[?], starosta łukowski itd. Wam, Urodzonym: Wojciechowi Kołyskiemu[?] Bobr[?] obecnemu, Piotrowi Skiwskiemu[?] współobecnemu, a także Baltazarowi Krasuskiemu, Andrzejowi [?]rastbickiemu[?], w proteście wymienionym współsprawcom, oraz innym wspólnikom, których wymienienie zastrzeżone jest w relacjach, i których imiona lepiej znane są z relacji, a zwłaszcza Grzegorzowi Bniałskiemu[?] i Janowi Skwierczyńskiemu[?], synowi Benedykta, Mikołajowi Krusłowskiemu[?], Stanisławowi Iwanowskiemu, Jakubowi Grodackiemu[?] i Piotrowi Błońskiemu Górce, z osób i dóbr waszych w ogólności wszystkich, mocą królewską i naszą starościńską władzą nakazujemy, abyście na rokach sądowych w poniedziałek po święcie Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny najbliżej przypadających, w dworze królewskim łukowskim odprawianych, albo gdyby te zawiodły, wówczas na innych najbliższych, Na wniosek instygatora naszego sądu starościńskiego grodzkiego łukowskiego wraz[?] [s. 73L] powodów, Urodzonych Andrzeja, Władysława, Franciszka i Stanisława Drohoiowskich, synów zmarłego Urodzonego Jana Samuela Drohoiowskiego, [?] posiadaczy dóbr Nowodwór i innych do nich należących, i stawcie się zawicie, wy, którzy w terminie do ich protestacji, wniesionej przeciwko wam z powodu niżej opisanych [czynów], zostaliście pozwani po raz drugi, po uzyskaniu [przeciw wam] kary za niestawiennictwo, dlatego że wy w czasie w tejże protestacji wyrażonym, mianowicie w sam dzień, w poniedziałek święta Świętych Apostołów Piotra i Pawła ostatnio minionego, w porze [?], to jest sprawcy główni i współgłówni wraz ze swoimi wyżej wymienionymi i wieloma innymi sługami i wspólnikami, w liczbie około czterdziestu mężczyzn, zlekceważywszy prawa i konstytucje Królestwa surowo ustanowione przeciw gwałtownym najeźdźcom domów szlacheckich i sprawcom dokonywanych tamże zabójstw i wcale nie dbając o kary tamże wyrażone, wspólnymi siłami, zbrojną ręką i przemocą, z szablami, rusznicami i półhakami nabitymi prochem i kulami, umyślnie do tego przygotowanymi, na dwór [?] Nowodwór, miejsce zamieszkania i posiadłość powodów, gwałtownie najechawszy, tamże [s. 73P] tamże, ku zhańbieniu stanu i kondycji rycerskiej powodów, ich samych słowami haniebnymi i obelżywymi znieważyliście; następnie, gdy powodowie, dbając o swoje ocalenie, zamknęli się w izbie, podesłaliście dwóch spośród siebie, wspólników i sług swoich, z bombardami i półhakami gotowymi do [?] i zabicia powodów, i wykonanie powyższego nakazaliście; potem sami, oddawszy gwałtownie liczne i częste strzały, wszyscy gromadnie i tłumnie, z dobytymi szablami, wyłamawszy i rozbiwszy drzwi izby, wtargnęliście; w końcu, nie odstępując już od swoich zamiarów, za powodami weszliście do komory i wybiwszy[?] drzwi, w miejscu komory niektórym z nich, mianowicie Urodzonym Andrzejowi i Franciszkowi Drohoiowskim, rany cięte, krwawe, ogromne, w obdukcji opisane, [i] okaleczenia członków [?] — z tytułu których w sądzie [?] zastrzega się powództwo — zbrodniczo i gwałtownie zadaliście; nie poprzestając na tym, poddanego powodów, opatrznego Wojciecha Woytylę, bez żadnej [s. 74L] przyczyny ty, Kotyski[?], ze swoimi wspólnikami okrutnie i tyrańsko, ze swoimi wspólnikami, szablami przebiłeś, z którego to przebicia [w rękopisie: „wyznania”] od razu życia go pozbawiłeś. Obicia i drzwi izby posiekaliście[?]; tym czynem nieprzystojnym i zuchwałym ważeniem się naruszyliście pokój i bezpieczeństwo publiczne, postąpiliście przeciw prawom Królestwa i stąd popadliście w kary prawami Królestwa [?] wyrażone w konstytucjach; do orzeczenia i wymierzenia[?] ich na was i na wszystkich dobrach waszych jesteście pozywani, mając na to, co wam w terminie wyżej wyznaczonym[?] zostanie sądownie przedstawione, [?] odpowiedzieć. Dan w Grodzie Królewskim łukowskim w najbliższy poniedziałek po święcie Najświętszej Trójcy, roku Pańskiego tysiąc sześćset czterdziestego trzeciego. A po swoim wystąpieniu, w sposób powyższy uczynionym, po wykazaniu stronie pozwanej prawnego terminu i sprawdzeniu[?] treści swojego pozwu strona powodowa żądała, by stronę pozwaną zmuszono do urzędowej odpowiedzi. [s. 74P] Sąd niniejszy starościński grodzki łukowski, wysłuchawszy toczących się przed nim sporów obu wymienionych stron — powodów [stających] osobiście, pozwanych przez Urodzonego Wojciecha Dolę[?] — uznał, że pełnomocnik pozwanych może bronić niniejszej sprawy bez wpisanego pełnomocnictwa. Strona pozwana, zastrzegłszy sobie wszystkie prawa potrzebne do niniejszej sprawy, mające jej pozostać w całości, [przy] zachowaniu[?] [plama], nie uznając powoda i powództwa za właściwe dla siebie sądowi, podnosiła zarzut z tego tytułu, że niniejsza sprawa z protestacji powoda [?] z okoliczności ich okazuje się sprawą o prawo, a nie o rzekomy czyn, i dlatego nie może podpadać pod zakres czterech artykułów grodzkich, żądając uwolnienia od sądu. Przeciwnie strona powodowa wywodziła, że niniejsza sprawa [toczy się] o kary[?] praw [?], wśród których mieszczą się artykuły grodzkie, i że w niej pozwani, tak ze względu na eksces popełniony w niniejszym powiecie, jak [s. 75L] ze względu na [?], a niektórzy z braku posiadłości, mają tu swój sąd — tak powiedziała; i to wywiódłszy, żądała, by przed niniejszym sądem uznano właściwość sądu dla pozwanych i zmuszono ich do postępowania, przy zachowaniu środków prawnych. Wreszcie ten sam wyżej wymieniony sąd, uznawszy swoją właściwość, nakazuje pozwanym postępować w niniejszej sprawie. Od tego dekretu strona pozwana, by nie ponieść uszczerbku, od tegoż [sądu] i wraz z tymże wniosła [sprawę] — Wielmożnego Jana Dominika z Kazanowa[?] Kazanowskiego[?], starostę tutejszego, sędziego tej sprawy — do Sądów Głównych Zwyczajnych Trybunału Królestwa w Lublinie przez woźnego generalnego Królestwa, opatrznego Bartłomieja Markowicza z Łukowa, należycie i jak jest w prawie. Na to odwołanie strony[?] Wielmożny Starosta nie przystał ani wniesionego nie przyjął. Przeciw temu niedopuszczeniu, [?] popieraniu[?] i krzywdzie wyżej wymienieni pozwani zaprotestowali. Sąd zaś [uznał], że nic pochopnie w tej sprawie nie uczynił, lecz [s. 75P] że za radą prawa [tak] [?] zostało. Następnie strona pozwana, zachowawszy i nie pominąwszy żadnych dobrodziejstw prawa, które sobie zastrzega, stojąc mocno pod [?] odwołania wraz z jego popieraniem, oświadczała, że powód i powództwo są niewłaściwe: powód mianowicie z tego powodu, że [powodowie] mają równość prawa i dziedziczenia z pozwanymi w Nowodworze, [a zatem] wejście tamże i wyjście stamtąd, czego jednak nie należy uważać za najście[?] ani za jakąkolwiek wrogość; powództwo zaś, ponieważ nie może być nazwane [?], [a powód] jedynie ze swej skargi zamierza dochodzić jakiegoś zysku [plama] [?] z wyrzucenia; dalej, że gdyby powodowie o jakąkolwiek zbrodnię, za tę zbrodnię w ciągu roku i sześciu tygodni wystąpili i protestację kryminalną zaraz po czynie uczynili — tu zaś, jak należy rozumieć[?], protestacja cywilna została uczyniona po [święcie] Piotra i Pawła Apostołów w roku tysiąc sześćset czterdziestym drugim, kryminalna zaś nastąpiła po siedmiu tygodniach i później [?] okoliczności; a ponieważ w sprawach kryminalnych bierze się pod uwagę nie okoliczności, lecz rzeczywistość, przeto [s. 76L] [?] powodów, odrzuciwszy[?] w części, żądali uznania [się] za wolnych od pretensji [?], przy zachowaniu dobrodziejstw prawa i niczego nie pomijając. Wreszcie [strona powodowa] powiedziała[?], że niniejsza sprawa i powodowie są właściwi, ponieważ sprawa niniejsza jest osobista z [?] czynu, mianowicie najścia domu, a przy najściu zabójstwa, poranienia i dokonania innych gwałtów, których pomsta [?] nigdzie indziej, jak tylko w miejscu i [?], przysługuje; i na uzupełnienie [dowodu] właściwości sprawy, dowodząc jej[?], strona powodowa przeprowadziła i wydała badanie przed niniejszym sądem, podczas gdy[?] pozwani wprowadzają jakiś błahy i niejasny, wcale do tej sprawy nieprzystający zarzut o jakichś prawach i dziedziczeniach; [i] żądała, by [zarzut] w części odrzucono, a dopuszczając właściwość dla powodów, zmuszono pozwanych do odpowiedzi, przy zachowaniu dobrodziejstw i środków prawa potrzebnych w jej sprawie. W dalszym postępowaniu ten sam sąd starościński grodzki łukowski, dopuszczając właściwość powodów i powództwa, nakazuje pozwanym odpowiadać. Od tego dekretu pozwani, by nie ponieść uszczerbku, [s. 76P] od tegoż [i] przed tymże wnieśli [sprawę] — Wielmożnego Jana Dominika z Kazanowa[?] Kazanowskiego[?], starostę tutejszego, sędziego tej sprawy — do Sądów Zwyczajnych Głównych Trybunału Królestwa w Lublinie przez woźnego generalnego Królestwa, opatrznego Bartłomieja Markowicza z Łukowa, należycie i jak jest w prawie. Na to odwołanie strony[?] Wielmożny Starosta przystał i wniesione przyjął. Stronom wyżej wymienionym termin [?] wyroku[?] do popierania[?] i kontynuowania wymienionego odwołania oraz do dalszego prawnego postępowania ze sprawą przed sobą we wspomnianym Sądzie Głównym Trybunału Królestwa w Lublinie, wśród spraw świeżego przestępstwa, od niniejszego aktu za dwa tygodnie, zgodnie z konstytucją Królestwa, [?] zawicie wyznaczono, z zachowaniem mocy niniejszego odwołania i kontynuacji[?] terminu, i stosownie do akt. I tu zaraz przed tymże sądem woźny generalny Królestwa, opatrzny Wojciech Madzla[?] z Sedlanki[?], stanąwszy osobiście, publicznie zeznał, że on [s. 77L] te same pozwy wyżej wpisane, pierwszy i drugi, w trzech kopiach: jedną w Nowodworze, oznajmiając domownikom, drugą na Kotyskiego[?] we wsi Ka[?]yski, ogłaszając wójtowi, trzecią na Skinskiego[?] w dobrach Skiny[?]; pierwsze w środę po święcie Obrzezania Chrystusa Pana ostatnio minionym, drugie zaś kopie pozwów w wymienionych dobrach osobno[?] w poniedziałek przed świętem Narodzenia Świętego Jana Chrzciciela, oznajmiając domownikom. Z akt [?] łukowskich [?] [podpis nieczytelny] Samuel [?], sędzia spraw urzędu [?] łukowskiego [podpis] [s. 77P] [strona pusta] [odwrocie, s. 78: tytuł sprawy] Obecnie. Sprawa zatwierdzona[?] łukowskiemu sądowi[?]. [paraf / podpis]. Przy stawiennictwie powodów z powództwa [?] odpowiadać[?]. Z [?]. O [?]. [podpis]. Wprowadzona[?] w czwartek po niedzieli Exaudi 1645 [1 VI 1645]. Działo się[?] w Łukowie[?] na teraz[?]. [paraf]